Document · PDF

1d. Bijlagen bij toelichting (onderzoeksrapporten)

Besluitronde (raadsvergadering) 2 juli 2025, gemeente NijmegenBij agendapunt: Raadsvoorstel Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad -16 (Molenpoortpassage) (39/2025)14.384 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage) Bijlagen bij toelichting

Versie: vastgesteld

Colofon bestemmingsplan

Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage) IDN: NL.IMRO.0268.BP5016-VG02

Gemeente Nijmegen

Bureau Ruimtelijke Planvorming Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen www.nijmegen.nl

Inhoudsopgave Bijlagen bij toelichting Bijlage 1

Zonnestudie

Bijlage 2

Windhinder

Bijlage 3

Quickscan bedrijven en milieuzonering

Bijlage 4

Archeologisch bureauonderzoek

Bijlage 5

Vooronderzoek bodem

Bijlage 6

Risicoanalyse OO explosieven

Bijlage 7

Quickscan Flora en fauna

Bijlage 8

Veldonderzoek vleermuizen en gierzwaluwen

Bijlage 9

Geluiduitstraling gebruik

Bijlage 10

Geluidbelasting wegverkeer

Bijlage 11

Ontwerpbesluit hogere waarden

Bijlage 12

Stikstofmemo

Bijlage 13

AERIUS Sloopfase 2025

Bijlage 14

AERIUS Realisatiefase 2026

Bijlage 15

AERIUS Realisatiefase 2027

Bijlage 16

AERIUS Realisatiefase 2028

Bijlage 17

Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling

Bijlage 18

Participatieverslag

Bijlage 19

Motivering parkeren

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

Bijlagen bij toelichting

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

Bijlage 1 Zonnestudie

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

FIER Nijmegen Herontwikkeling van de Molenpoortpassage Zonnestudie 2 NOVEMBER 2023

FIER

Datum: Opdrachtgever: Fase:

FIER, nijmegen

Inhoudsopgave

02 November 2023 MWPO Voorlopig Ontwerp

Zonnestudie

Toelichting 21 maart 21 juni 23 september 22 december

004 005 008 011 014

2 / 16

FIER, nijmegen

3 / 16

Toelichting Als een bestemmingsplan nieuwe bebouwing toestaat moet beoordeeld worden of en hoe deze bebouwing effect heeft op de omgeving. Dit kan met een bezonningsdiagram. De zonnestudie voor Fier is gemaakt met het programma SketchUp. Dit programma maakt het mogelijk om de schaduwerking in een 3d model te simuleren op basis van locatie, tijdzone en een specifieke tijd en datum.

De beelden zijn gemaakt voor; - de bestaande toestand van Molenpoortpassage (2022) - de stand van het Voorlopig Ontwerp (2023) - de verbeelding conform de gebouwmassa bestemmingsplan

Met een 3d-model wordt de bestaande situatie vergeleken met de toekomstige situatie. Hiervoor zijn de volgende dagen van de 4 seizoenen maatgevend:

Doordat de pagina's achter elkaar zijn geplaatst is het goed mogelijk om de verschillende situaties met elkaar te vergelijken.

22 december (wintertijd UTC +1): de dag dat de zon het laagst staat; 21 juni (zomertijd UTC +2): de dag dat de zon het hoogst staat; 21 maart (wintertijd UTC +1): de dag dat de zon op 'half' staat, namelijk precies tussen de stand van 22 december en 21 juni in (zomertijd); 23 september (zomertijd UTC +2): de dag dat de zon op 'half' staat, namelijk precies tussen de stand van 21 juni en 22 december in (wintertijd).

Op basis van de studie kan geconcludeerd worden dat er geen sprake is van onaanvaardbare schaduwwerking op de omgeving en dat deze niet overschrijdend is aan de norm van TNO (De 'lichte' TNO-norm: ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari – 21 oktober (gedurende 8 maanden) in midden vensterbank binnenkant raam.)

De volgende tijdstippen worden meestal gehanteerd: 9.00 uur, 12.00 uur, 15.00 uur, 18.00 uur. Op 21 december is 18.00 uur niet relevant, omdat de zon dan al onder is. In juni is 20.00 uur ook relevant.

Naast een dakaanzicht is ook een vogelvluchtperspectief toegevoegd.

Bij het ontwerpen is rekening gehouden met de omliggende bebouwing. De gebouwen heben een getrapte vorm, zodat er naar boven een slanker silouet ontstaat. Zo minimaliseren we de schaduwwerking op de straat en omliggende bebouwing.

(https://www.infomil.nl)

FIER, nijmegen

4 / 16

Zonnestudie 21 maart bestaande toestand (2022)

bestaand 21 maart vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

bestaand 21 maart

FIER, nijmegen

5 / 16

Zonnestudie 21 maart verbeelding VO (2023)

Verbeelding VO 21 maart vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

Verbeelding VO 21 maart

FIER, nijmegen

6 / 16

Zonnestudie 21 maart verbeelding bestemmingsplan

Verbeelding bestemmingsplan 21 maart vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

Verbeelding bestemmingsplan 21 maart

FIER, nijmegen

7 / 16

Zonnestudie 21 juni bestaande toestand (2022)

bestaand 21 juni vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

20:00

09:00

12:00

15:00

18:00

20:00

bestaand 21 juni

FIER, nijmegen

8 / 16

Zonnestudie 21 juni verbeelding VO (2023)

Verbeelding VO 21 juni vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

20:00

09:00

12:00

15:00

18:00

20:00

Verbeelding VO 21 juni

FIER, nijmegen

9 / 16

Zonnestudie 21 juni verbeelding bestemmingsplan

Verbeelding bestemmingsplan 21 juni vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

20:00

12:00

15:00

18:00

20:00

Verbeelding bestemmingsplan 21 juni

09:00

FIER, nijmegen

1 0 / 16

Zonnestudie 23 september bestaande toestand (2022)

bestaand 23 september vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

bestaand 23 september

FIER, nijmegen

1 1 / 16

Zonnestudie 23 september verbeelding VO (2023)

Verbeelding VO 23 september vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

Verbeelding VO 23 september

FIER, nijmegen

1 2 / 16

Zonnestudie 23 september verbeelding bestemmingsplan

Verbeelding bestemmingsplan 23 september vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

18:00

09:00

12:00

15:00

18:00

Verbeelding bestemmingsplan 23 september

FIER, nijmegen

1 3 / 16

Zonnestudie 22 december bestaande toestand (2022)

bestaand 22 december vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

09:00

12:00

15:00

bestaand 22 december

FIER, nijmegen

1 4 / 16

Zonnestudie 22 december verbeelding VO (2023)

Verbeelding VO 22 december vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

09:00

12:00

15:00

Verbeelding VO 22 december

FIER, nijmegen

1 5 / 16

Zonnestudie 22 december verbeelding bestemmingsplan

Verbeelding bestemmingsplan 22 december vogelvlucht

09:00

12:00

15:00

09:00

12:00

15:00

Verbeelding bestemmingsplan 22 december

FIER, nijmegen

1 6 / 16

Bijlage 2 Windhinder

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

Fier te Nijmegen Quickscan windklimaat

Auteur(s): ir. Dean Pelkmans

AFR - 7445

Controleur: ir. Reinier Maas

Versie 2.0

Datum: 27/10/2023

1 Introductie Figuur 1.1: Locatie van het project (Bron: Google Earth)

M eed Tw

at tra s l a eW

a stra ker

Zie

en s

tra

Het project Fier betreft de herontwikkeling van de Molenpoortpassage in het plangebied het Vlaamse Kwartier te Nijmegen. De herontwikkeling betreft het vervangen van het overdekte winkelcentrum door een combinatie van lage tot middelhoge bebouwing met zowel een winkel- als woonfunctie. Voorliggende quickscan naar het windklimaat geeft een eerste indruk van de te verwachten risico’s in relatie tot het windklimaat voor voetgangers. Deze quickscan is slechts een risicoinventarisatie op basis van onze expertise en het gebruik van Computational Fluid Dynamics (CFD) berekeningen op basis van een grof massamodel conform de meest recente verbeelding van het bestemmingsplan (d.d. 18-10-2023). Deze verbeelding vertegenwoordigd de maximale invulling van het plangebied. Het plangebied bevindt zich in het centrum van Nijmegen en wordt omsloten door de Ziekerstraat ten noordoosten, de Tweede Walstraat ten zuiden en de Molenstraat ten westen (zie figuur 1.1). De directe omgeving wordt gekenmerkt door een combinatie van lage tot middelhoge bebouwing met op verdere afstand de rivier de Waal ten noorden en open terrein ten noordoosten. De beoogde nieuwbouw bestaat uit meerdere gebouwen met een maximale hoogte tot 37 meter (zie figuur 1.2). Het inpassen van de nieuwbouw zal leiden tot een wijziging van het lokale windklimaat.

Deze quickscan geeft inzicht in hoeverre deze wijziging een gevolg zal hebben voor het gewenste gebruik van de openbare buitenruimte door voetgangers. Hierdoor kunnen mogelijke knelpunten in een vroege ontwerpfase worden opgelost.

Figuur 1.2: Impressie nieuwbouw Fier te Nijmegen. Aanzicht vanuit het zuiden.

ra st

a tra

s ker

Zie

Een beschrijving van de normstelling wordt weergegeven in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt een korte beschrijving gegeven van de opzet van het onderzoek, waarna de resultaten van de risico-inventarisatie worden besproken in hoofdstuk 4. Ten slotte wordt een conclusie gevormd in hoofdstuk 5. traat s l a ede W

Twe

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

2 Normstelling 2.1 Beslismodel NEN 8100:2006

2.2 Windhinder en windgevaar

De normstelling betreffende het windklimaat in de openbare ruimte vindt haar oorsprong in de Nederlandse norm NEN 8100:2006 ‘windhinder en windgevaar in de gebouwomgeving’. Hierbij is in de norm een beslismodel aanwezig, welke aangeeft wanneer een windonderzoek uitgevoerd moet worden en welk niveau dit dient te hebben. In dit model wordt een afweging gemaakt op basis van diverse parameters, zoals de lokale geografische situatie, de vorm en oriëntatie van het gebouw, beschutting van het bouwwerk en de gewenste kwaliteitseisen in de openbare ruimte. Vervolgens geeft men aan dat voor beschut gelegen gebouwen tot 15 m hoogte geen onderzoek noodzakelijk is. Voor beschut gelegen gebouwen tussen 15 en 30 m en onbeschut gelegen gebouwen tot 30 m is het aan de windhinderdeskundige om te beoordelen of er een gedetailleerd onderzoek (CFD of windtunnel) noodzakelijk is. Voor gebouwen hoger dan 30 m is een dergelijk onderzoek noodzakelijk.

In windonderzoeken wordt onderscheid gemaakt tussen windhinder en windgevaar. De definitie voor windhinder is het ondervinden van hinder door wind. Dit zal bij een gemiddeld persoon gebeuren wanneer de lokale uurgemiddelde windsnelheid de drempelsnelheid van 5 m/s overschrijdt.

In onderhavige situatie is besloten om een gedetailleerd onderzoek uit te voeren. De reden hiervoor is drieledig, namelijk (i) enkele bouwvolumes van de ontwikkeling hebben een hoogte groter dan 30 m waardoor deze behoorlijk boven de omliggende bebouwing zullen uitsteken, (ii) de gevels van deze middelhoge bouwvolumes zijn georiënteerd op de meest voorkomende windrichtingen overeenkomstig voor de stad Nijmegen, en (iii) er wordt een open structuur gewaarborgd tussen de bouwvolumes waarin windgevoelige activiteiten zoals slenteren (winkelgebied) en langdurig zitten (horeca terrassen) gewenst zijn. Het project bevindt zich echter nog in een vroege fase waardoor een quickscan wordt uitgevoerd op basis van een relatief eenvoudig CFD-model. Hierdoor kan een eerste inzicht gegeven worden in de risico’s in relatie tot het windklimaat voor voetgangers in het plangebied. Doordat dit model relatief grof en eenvoudig is en er geen vegetatie wordt opgenomen, kunnen de resultaten veelal als worstcase worden geïnterpreteerd

In de quickscan wordt een eerste inzicht verkregen van de impact die het projectgebouw zal hebben op het windklimaat. Meer relevant is dat hiermee bepaald kan worden of het raadzaam is om het bouwvolume aan te passen en zo ja, op welke wijze. Hiermee worden risico’s in de latere ontwerpfasen beperkt. Tabel 2.1 laat zien hoe het windklimaat wordt gevisualiseerd in deze quickscan, overeenkomstig met de methodiek uit de NEN 8100:2006.

Windgevaar is het optreden van een dergelijk hoge windsnelheid waarbij in ernstige mate problemen optreden bij het lopen, zoals evenwichtsverlies, waardoor het onmogelijk wordt voor een gemiddeld persoon om zich staande te houden of zich lopend voort te bewegen. Windgevaar vindt vooral tijdens vlagen plaats. Dit fenomeen wordt vanwege de benodigde rekenkracht en conform de norm niet gemodelleerd in een tijdsafhankelijke berekening, maar in een aanvulling op de statistische windhinderanalyse. Hier wordt aangenomen dat windgevaar optreedt als de lokale uurgemiddelde windsnelheid de drempelsnelheid van 15 m/s overschrijdt.

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

Tabel 2.1: Klassificering van risico op windhinder en windgevaar Overschrijdingskans (%) (Lokaal windsnelheid > 5 m/s) (van het aantal uren per jaar)

Risico

Laag

5 - 10 > 10 Overschrijdingskans (%) (Lokaal windsnelheid > 15 m/s) (van het aantal uren per jaar) > 0.05

Gemiddeld

Hoog

3 Opzet van de berekening Windroos: relatieve wind verdeling

In dit hoofdstuk wordt de opzet van de diverse parameters van het onderzoek besproken. Dit betreft onder meer de windstatistiek en het gebruikte model van de ontwikkeling.

Windroos: relatieve wind verdeling 20% 300° (WNW)

270° (W)

330° (NNW)

0° (N)

10%

(NNO)

15%

60° (ONO)

90° (O)

10% 5%

270° (W)

90° (O)

240° (WZW)

120° (OZO) 240° (WZW)

210° (ZZW)

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

14 18

20%

300° (WNW)

16 20

60° 15% 30° (ONO)

210° 180° (ZZW) (Z)

150° (ZZO) 180° (Z)

120° (OZO) 150° (ZZO)

12 16 10 14 8 6

12 10 8

4 6 2 4 0 2 0

wind snelheid [m/s]

Figuur 3.2 laat het model zien, zoals dit is gebruikt in de CFD-berekeningen. Het model is opgebouwd uit relatief eenvoudige massa’s van de beoogde ontwikkeling en omliggende bebouwing. Rond dit gebied is een cilindervormig domein geplaatst met een doorsnede van 3 000 m en een hoogte van 500 m. Het plangebied is centraal in dit domein geplaatst, zodat hier verschillende windrichtingen op kunnen worden toegepast zonder dat het voor- of achtergebied te klein wordt. De ruwheid van het voorland is afgestemd op de werkelijke situatie conform NPR 6097:2006. Om inzicht te verkrijgen in het windklimaat is de gehele windroos doorgerekend, te weten 12 windrichtingen.

30° (NNO)

wind snelheid [m/s]

3.2 Het model

0° (N)

330° (NNW)

3.1 De windstatistiek

De lokale windstatistiek is gevisualiseerd met een windroos (zie figuur 3.1). Hieruit valt op te maken dat de overheersende windrichtingen in het plangebied zuidzuidwest en westzuidwest zijn. De frequentie van optreden van wind uit deze windrichtingen is significant hoger in vergelijking met andere windrichtingen. De wind stroomt namelijk voor circa 16% van de tijd aan uit het zuidzuidwesten en voor circa 14,5% uit het westzuidwesten. Daarnaast geldt dat wind uit deze richtingen met een hogere snelheid aanstroomt.

Figuur 3.1: Visualisatie van de windstatistiek conform NPR 6097:2006 welke is gebruikt bij de bepaling 20 van windhinder en windgevaar

Figuur 3.2: Impressie van het model.

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

4 Resultaten In dit hoofdstuk worden de resultaten van de risico-inventarisatie betreffende het windklimaat weergegeven. In figuur 4.1 is het windklimaat gevisualiseerd op een horizontale doorsnede van 1,75 m boven het maaiveld conform NEN 8100:2006.

4.1 Risico-inventarisatie

De resultaten laten zien dat er overwegend windluwe condities heersen in de openbare ruimte rondom het plangebied, welke gekenmerkt worden door een laag risico (zie figuur 4.1). Deze condities zijn onder andere zichtbaar op het centrale plein van het plangebied, in de doorgangen richting de Molenstraat en Tweede Walstraat, en in de parochietuin. Het optredende windklimaat sluit uitstekend aan bij de gewenste windgevoelige activiteiten zoals slenteren (winkelgebied) en langdurig zitten (horeca terrassen) binnen het plangebied. In de doorgang van het centrale plein richting de Ziekerstraat ten noordoosten geldt echter één zone met een gemiddeld risico. Deze zone wordt voornamelijk veroorzaakt door de aanstromende wind vanuit het zuidzuidwesten, welke onder invloed van de beoogde bebouwing van grotere hoogte de doorgang richting de Ziekerstraat instroomt (zie figuur 4.2 en 4.3). Door de lokale vernauwing tussen de relatief hoge bebouwing zal de wind hier toenemen in snelheid met als resultaat het verhoogde risico ten opzichte van het overwegend geldende lage risico in het plangebied. De windrijkere condities treden op in het plangebied waar een verkeersfunctie (doorlopen of slenteren) beoogd is. Dit resulteert dan ook in een comfortabel gebruik van de openbare ruimte. Gebouwentrees gelegen in bovengenoemde windrijkere condities resulteren in een oncomfortabel gebruik.

Het wordt dan ook aanbevolen om eventuele entreegebieden in windluwe condities (laag risico) te plaatsen binnen het plangebied. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan wordt aanbevolen om de entreegebieden in de luwte te leggen door bijvoorbeeld een nis te creëeren.

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

Zie

-7

B 27

-4

54 60

41A

A-

-7

len

M ol e

tuin

C (m)

-4

2 916A A

108-110 1

de wee

01 10517 3 0 1071

2312

141-14

137-

1 315211 1 13193

1-5A

69-

2-6

68-

06-4 A-54

24A8

472 6

-5 545A2 hoog 4 58 5

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat43 3

9 7-3

5415-

145A4

2-4

-16

8-12

14 -20

23 7 21-

29-

2 25-

59 13-1

5-7

Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (M N

str eren

eld

W van

-11A

9 17-1

148

aat

aat nstr

der Wel

146

144-

03 8-4

van

47-

0-363

35-

2418

2-282

3226

44 842-

41-

13316B 1 3 A-31C 31 138 142 1403-1D

6 761-

-6 7165

93-

-6 6660

9 3 5

t traa

al eW

eed aTaw t

8 9815- Risico 9 5 98

laag 8-10gemiddeld stra

-11 111711

1519A1 1 3

12 99

acht

raa alst

75 973-

7837 781-

Eilbr

118112-11

102 0 0 1 04-106

64-

132

130-

lstr

e Twe

6 2-9

116-

126

a de W

83-8

44-

116A

116-

1 118-

WR-A3

maximum bouwhoogte (m)

108

raat

17A

-114

(su) 60 0 5

-6

erst

Maatvoeringen

-10

104

terras

Ziek

00A

(tr)

Gearceerde vlakken betreffen beoogde horecaterrassen binnen het plangebied conform de meest recente bestemmingsplan verbeelding (d.d. 18-10-2023)

bouwvlak

1 98-

21 15

supermarkt

Bouwvlakken

24 eg

124-

(tr)

(su)

tra

maatschappelijk

20B

np Mole

(m)

Figuur 4.1: Risico-inventarisatie maaiveldniveau.

ers

t ns

oort

e sag s a P (tr)

(tr) (h)

96 94-

18 ms

69-

C (h)

le Mo

horeca

Ziek

12 aa

79A

s Pas 14

C (m)

ort

olen M23 e ag

Vge

a ss

(tr)

o po

17 27

C (h)

(h)

len

20 220

4 45 5-5 A- 1 49 C

e Mo

(h)

at tra at

-7

tra at

-7

s ker ra Zieerst k Zie

41-

Waarde - Archeologie 3

0 -8

-6

at tra rs ke Zie

-6

60 668

ts WR-A3

Functieaanduidingen

4 9-

Dubbelbestemmingen laa

alp

Verkeer

-3

Centrum

31-

29 23-2519A-21 17-19 13-15 9-11 5-7

38-

4114 -

tra a

-2

raa

rst

nd rik ho f

Zie

1515C 3 13- 8 14A 12

Mo le

1-3

4-6 8

bestemmingsplan PROJECT

20211768

FORMAAT

SCHAAL

1:1000

KAART

1/1

GETEKEND

P. Fijneman

IDN

5 NL.IMRO.0268.BP5016-CO01

Figuur 4.2: Stroomlijnen ter plaatse van de doorgang, welke het centrale plein en de Ziekerstraat verbindt, bij wind uit richting ZZW. Stroomlijnen gekleurd naar snelheid, waarbij rood een hoge snelheid en blauw een lage snelheid aangeeft.

Figuur 4.3: Stroomlijnen ter plaatse van de doorgang, welke het centrale plein en de Ziekerstraat verbindt, bij wind uit richting ZZW. Stroomlijnen gekleurd naar snelheid, waarbij rood een hoge snelheid en blauw een lage snelheid aangeeft.

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

5 Conclusie Onderhavig rapport omschrijft een quickscan uitgevoerd door Actiflow B.V. waarin een eerste indruk van de te verwachten risico’s in relatie tot het windklimaat voor voetgangers inzichtelijk is gemaakt voor het project Fier te Nijmegen. De resultaten van de quickscan hebben het volgende laten zien: • Het windklimaat wordt overwegend gekenmerkt door windluwe condities, wat resulteert in een laag risico in het plangebied. Het optredende windklimaat sluit uitstekend aan bij de gewenste windgevoelige activiteiten zoals slenteren (winkelgebied) en langdurig zitten (horeca terrassen) binnen het plangebied; • Windrijkere condities treden lokaal op in de doorgang, welke het centrale plein en de Ziekerstraat ten noordoosten met elkaar verbindt. Deze condities treden op binnen het plangebied waar een verkeersfunctie (doorlopen of slenteren) beoogd is. Dit resulteert dan ook in een comfortabel gebruik van de openbare ruimte.

Fier te Nijmegen - Quickscan windklimaat

Actiflow BV Tramsingel 1 4814 AB Breda +31 (0)76 5422 220 contact@actiflow.com www.actiflow.nl

Bijlage 3 Quickscan bedrijven en milieuzonering

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

RAPPORTAGE quickscan bedrijven en milieuzonering Molenpoortpassage Nijmegen

Rapport quickscan bedrijven en milieuzonering Molenpoortpassage, Nijmegen Opdrachtgever

Rho Adviseurs voor leefruimte Torenallee 20 5617 BC Eindhoven

Rapportnummer

18787.003

Versienummer

Status

Definitief

Datum

10 november 2023

Opsteller1

De heer ing. M. de Loos

Kwaliteitscontrole

De heer N. Berends, BSc

AVG In onze rapportages wordt niet gewerkt met handtekeningen en/of parafen. Conform protocol en eisen uit het kwaliteitssysteem wordt het rapport aantoonbaar vrijgegeven. In het kader van de AVG dient, voorafgaand aan publicatie of bij uitlevering aan derden, bijlagen met kadastrale uittreksels en namen van opdrachtgevers verwijderd dan wel zwart gelakt te worden.

CERTIFICERING Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteitsen milieuhand-boek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Daarnaast staat veilig werken bij Econsultancy voorop en zijn we gecertificeerd voor VCA*. Al onze rapportages worden opgesteld conform de ‘Handreiking omgaan met AVG in bodemonderzoeken’ opgesteld door de VKB (29 juni 2022). Hiermee voldoet de rapportage aan de eisen die de wet en NEN normen ons stellen en wordt tevens voldaan aan de AVG. RECHTEN Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende.

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING .................................................................................................................................................. 1

BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING .............................................................................................................. 2 2.1 2.2

TOETS RICHTAFSTANDEN .......................................................................................................................... 4 3.1 3.2 3.3

Gebiedstypering ............................................................................................................................. 2 Richtafstanden ............................................................................................................................... 3

Huidige en toekomstige situatie .................................................................................................... 4 Bestemmingen binnen 200 meter ................................................................................................. 4 Bestemmingen op meer dan 200 meter ........................................................................................ 6

SAMENVATTING EN CONCLUSIE................................................................................................................ 7

18787.003

INLEIDING

Econsultancy heeft in opdracht van Rho Adviseurs voor leefruimte een onderzoek ‘bedrijven en milieuzonering’ uitgevoerd ten behoeve van een bestemmingsplanwijziging te Nijmegen. Het plangebied, weergegeven in figuur 1.1 is gelegen in het centrum van Nijmegen. De initiatiefnemer is voornemens het bestaande winkelcentrum te slopen en te vervangen door appartementen, detailhandel en horeca. De quickscan is daarom tweeledig. Enerzijds wordt onderzocht of omliggende bedrijvigheid een belemmering vormt voor de geplande gevoelige bestemmingen. Anderzijds wordt onderzocht of de nieuw te realiseren bedrijfsmatige bestemmingen een belemmering vormen voor het woon- en leefklimaat ter plaatse van omliggende gevoelige bestemmingen. De VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering (2009) dient hierbij als onderlegger.

Figuur 1.1 Plangebied.

Het onderzoek betreft stap 1 uit de ruimtelijke onderbouwing: het toetsen of wordt voldaan aan de richtafstanden uit de VNG-publicatie.

18787.003 versie D3

1/7

BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING

Bij een bestemmingsplanwijziging biedt de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering (2009) een handreiking voor het toepassen van een goede ruimtelijke ordening. De publicatie geeft voor verschillende bedrijfsmatige activiteiten en milieuthema’s een richtafstand. Is de afstand tussen de geplande woningbouw en bedrijvigheid kleiner dan de richtafstand, dan is een uitgebreid onderzoek gewenst. Het doel van dit onderzoek is het in kaart brengen van de richtafstanden van bedrijvigheid rondom het plan.

2.1 Gebiedstypering De publicatie maakt voor de beoordeling onderscheid in twee gebiedstypen. Een rustige woonwijk is een woonwijk, die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Afgezien van wijkgebonden voorzieningen komen vrijwel geen andere functies (zoals bedrijven of kantoren) voor. Langs de randen (in de overgang naar mogelijke bedrijfsfuncties) is weinig verstoring door verkeer. Een vergelijkbaar omgevingstype qua aanvaardbare milieubelasting is een rustig buitengebied (eventueel inclusief verblijfsrecreatie), een stiltegebied of een natuurgebied. Een gemengd gebied is een gebied met een matige tot sterke functiemenging. Direct naast woningen komen andere functies voor zoals winkels, horeca en kleine bedrijven. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid kan als gemengd gebied worden beschouwd. Geluid is voor de te hanteren afstand van milieubelastende activiteiten veelal bepalend. Het plangebied ligt in de Nijmeegse binnenstad, omgeven door bestemmingen ‘Gemengd’. Daarom wordt het plangebied ook getypeerd als ‘gemengd’.

18787.003 versie D3

2/7

2.2 Richtafstanden In de publicatie worden per milieucategorie richtafstanden gesteld zoals weergegeven in tabel 2.1. Tabel 2.1

Richtafstanden per categorie.

milieucategorie

afstand in gemengd gebied [m]

3.1

3.2

4.1

100

4.2

200

5.1

300

5.2

500

5.3

700

1.000

De weergegeven afstanden geven de grootste van de afstanden met betrekking tot geur, stof, geluid of gevaar weer2. Binnen de diverse categorieën is vaak een specifiek thema maatgevend voor de afstand, maar in dit onderzoek wordt in beginsel de grootste afstand gehanteerd tenzij het bestemmingsplan aanleiding geeft om hiervan af te wijken.

De onderdelen ‘stof’ en ‘gevaar’ worden in bestemmingsplannen afdoende gereguleerd via planregels die een relatie hebben met het Activiteitenbesluit respectievelijk het Bevi en zullen in de praktijk geen belemmering vormen voor nieuwe ontwikkelingen.

18787.003 versie D3

3/7

TOETS RICHTAFSTANDEN

3.1 Huidige en toekomstige situatie Het plangebied is gelegen binnen bestemmingsplan Nijmegen Centrum – Binnenstad, onherroepelijk vastgesteld op 28 november 2012 en heeft in dit plan de bestemming Centrum. Deze gronden zijn bedoeld voor cultuur, detailhandel, dienstverlening bedrijven in milieucategorie 1 en 2, lichte tot middelzware horeca en het parkeerdek. De begane grond en eerste verdieping bestaan uit winkelfuncties (detailhandel) en bovenop bevindt zich een parkeerdek, dat vanuit de Tweede Walstraat toegankelijk is. Maatgevend voor de huidige bestemming is het parkeerdek, dat in milieucategorie 2 een richtafstand van 10 meter heeft. De ambitie is om centraal in het plangebied een verkeersruimte te creëren, met daar omheen detailhandel, supermarkt, horeca en woningen. Deze nieuwe bestemmingen zijn van een lagere categorie dan de bestemmingen die in de bestaande situatie mogelijk zijn. Daarom wordt geconcludeerd dat het woon- en leefklimaat ter plaatse van bestaande omliggende bestemmingen niet nadelig wordt beïnvloed.

3.2 Bestemmingen binnen 200 meter Binnen dorpskernen of aan de randen daarvan kunnen normaliter bestemmingen tot en met milieucategorie 4.2 aanwezig zijn. De bijbehorende richtafstand bedraagt 200 meter. Inrichtingen in hogere milieucategorieën horen doorgaans thuis op bedrijventerreinen of krachtens de Wet geluidhinder gezoneerde industrieterreinen en worden in de volgende paragraaf behandeld. In figuur 3.1 zijn de richtafstanden tot en met 200 meter rondom het plangebied geprojecteerd. De genummerde bestemmingen worden nader toegelicht. De bestemming ‘Gemengd’ overheerst in de directe omgeving. Binnen deze bestemming zijn 7 subcategorieën bestemd. De bestemming ‘Gemengd’ staat reeds ‘wonen’ toe. Met name de functieaanduidingen binnen deze bestemming zijn onderscheidend te noemen. De aanduidingen ‘horeca’ en ‘discotheek’ zijn mogelijk relevant. Horeca in Nijmegen wordt ingedeeld in 3 categorieën: • categorie 1a: lichte horeca zoals cafetaria, ijssalon lunchroom en snackbar; • categorie 1b: overige lichte horeca zoals bistro, hotel of restaurant; • categorie 2: middelzware horeca zoals bar, café, of zalenverhuur; • categorie 3: zware horeca zoals dancing, discotheek of nachtclub. Alle genoemde bedrijvigheid valt in milieucategorie 1, met uitzondering van discotheken.

De richtafstand bedraagt 0 meter, zodat wordt geconcludeerd dat deze niet relevant zijn in relatie tot het plan 3. Opvallend is dat 3

Bij toetsing aan de richtafstanden mag worden aangenomen dat rekening is gehouden met stemgeluid. ABRvS, o.a. 201508384 en 201404084.

18787.003 versie D3

4/7

discotheken (in categorie 3) ook separaat met functieaanduiding worden bestemd. Discotheken zijn ingedeeld in milieucategorie 2 met een richtafstand van 10 meter. De meest nabijgelegen discotheek bevindt zich op iets meer dan 50 meter (1) en is daarom niet relevant. In de directe omgeving zijn enkele potentiële geurbronnen aanwezig, zoals restaurants. Omdat ook hier sprake is van reeds aanwezige gevoelige bestemmingen direct naast deze bronnen, is het redelijk te veronderstellen dat ter plaatse van nieuwe gevoelige bestemmingen geen sprake is van geurhinder.

Figuur 3.1 Relevante bestemmingen binnen 200 meter tot het plangebied.

Pal ten noorden van het plangebied is binnen de bestemming Maatschappelijk een kerk aanwezig (2). Ingedeeld in milieucategorie 2 is hiervoor een richtafstand van 10 meter van toepassing, enkel voor ‘geluid’. Formeel is voor woningen die binnen 10 meter afstand tot de bestemming worden geprojecteerd een nader akoestisch onderzoek nodig. Omdat direct rondom de maatschappelijke bestemming (bovendien op kortere afstand tot de bestemming) ook woningen mogelijk (en aanwezig) zijn binnen de bestemming Gemengd, wordt gesteld dat ook ter plaatse van de nieuwe woningen sprake zal zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.

18787.003 versie D3

5/7

3.3 Bestemmingen op meer dan 200 meter Inrichtingen tot milieucategorie 4.2 kennen in gemengd gebied een richtafstand tot ten hoogste 200 meter. Op grotere afstand zijn derhalve alleen inrichtingen vanaf categorie 5.1 potentieel belemmerend in relatie tot het plangebied. Deze zullen enkel in de bestemmingen “Bedrijf” of “Bedrijventerrein” voorkomen. De grootste richtafstand uit de VNG-publicatie bedraagt in gemengd gebied 1.000 meter. In figuur 3.2 is deze zone rond het plangebied weergegeven. Binnen 1.000 meter afstand tot het plan zijn alleen gefragmenteerde bedrijfsbestemmingen aanwezig, en ook geen bedrijventerreinen. De concentratie aan gevoelige bestemmingen in dit gebied is dusdanig groot, dat bedrijfsbestemmingen niet van invloed zullen zijn op het woon- en leefklimaat ter plaatse van het plangebied.

Figuur 3.2 Bestemmingen op meer dan 200 meter tot het plangebied.

18787.003 versie D3

6/7

SAMENVATTING EN CONCLUSIE

In het kader van de voorgenomen herontwikkeling van winkelcentrum Molenpoort te Nijmegen is middels een quickscan onderzocht of in de nabijheid van het plangebied bestemmingen aanwezig zijn die het woon- en leefklimaat nadelig kunnen beïnvloeden. Ook is onderzocht of de invulling van het plan een nadelig effect heeft op het woon- en leefklimaat ter plaatse van bestaande omliggende gevoelige bestemmingen. Dit is niet het geval: de nieuwe bestemmingen zijn van een lagere milieucategorie dan de bestaande bestemmingen binnen het plangebied. Direct naast het plangebied is binnen de bestemming Maatschappelijk een kerk aanwezig. Formeel is voor woningen die binnen 10 meter afstand tot de bestemming worden geprojecteerd een nader akoestisch onderzoek nodig. Omdat rondom de maatschappelijke bestemmingen ook woningen mogelijk (en aanwezig) zijn binnen de bestemming Gemengd, wordt gesteld dat ook ter plaatse van de nieuwe woningen sprake zal zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.

18787.003 versie D3

7/7

Bijlage 4 Archeologisch bureauonderzoek

vastgesteld bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad - 16 (Molenpoortpassage)

RAAP-RAPPORT 5651

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen Gemeente Nijmegen Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Colofon Titel: Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen ; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek Versie: 18-02-2022 Auteur: F.P. Westra Projectcode: NYOM Bestandsnaam: RAAPrap_5651_NYOM_20220218 Autorisatie: ir. E.H. Boshoven

ISSN: 0925-6229

RAAP Leeuwenveldseweg 5b

Telefoon: 0294-491 500

1382 LV Weesp

E-mail: raap@raap.nl

Postbus 5069

Website: www.raap.nl

1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2022 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Samenvatting Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan: In opdracht van MWPO Fier B.V. heeft RAAP in januari 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen in de gemeente Nijmegen figuur 1. MWPO Fier B.V. is voornemens de huidige bebouwing te slopen en het plangebied opnieuw in te richten met mix van winkels en woningen. Uit onderzoek is gebleken dat de huidige fundering niet geschikt is voor de nieuwbouwplannen, waardoor ondergrondse sloop en nieuwbouw noodzakelijk is. Het plangebied is gelegen in het centrum van Nijmegen, op de smeltwaterwaaier die is ontstaan tussen de voorlaatste en de laatste ijstijd. De smeltwaterwaaier bestaat uit grind en grof zand dat afkomstig is van de gestuwde afzettingen ten oosten van het plangebied. De bodem bestaat uit holtpodzolgronden, waarop in de Romeinse tijd en middeleeuwen akkerlagen zijn ontstaan. Het centrum van Nijmegen is aangeduid als terrein van archeologische waarde vanwege de aanwezigheid van nederzettingen en grafvelden uit de Romeinse tijd. In de omgeving van het plangebied zijn verschillende vindplaatsen uit de Romeinse tijd bekend, waaronder een grafveld ten noorden van het plangebied en een nederzetting direct ten zuiden van het plangebied.

Deze nederzetting zal waarschijnlijk tot in het plangebied hebben doorgelopen. Daarnaast is de zuidelijke begrenzing van het grafveld rondom de Mariënburg nog niet vastgesteld, mogelijk heeft het grafv eld ook deels in het plangebied gelegen. Daarom bestaat voor het plangebied een zeer hoge verwachting voor het aantreffen van resten uit de Romeinse tijd. Vanaf de late middeleeuwen was in het plangebied achtereenvolgens een klooster en een gasthuis gevestigd. Eerst bevond het klooster zich buiten de muren van de stad, vanaf circa 1470 was het binnen de muren van de stad gesitueerd. De gebouwen van het gasthuis hebben, met verschillende bouwfases, bestaan tot 1968. Toen werd het gesloopt ten behoeve van de bouw van de huidige Molenpoortpassage. De huidige bebouwing is gefundeerd op poeren en is niet onderkelderd. Op basis van een waarneming uit 2006 en aan de hand van archieffoto’s van bouwwerkzaamheden in 1970 kan worden opgemaakt dat onder de bebouwing nog oude funderingsresten aanwezig zijn. Derhalve geldt ook een hoge verwachting voor resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied hoogstwaarschijnlijk archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Aangezien de huidige fundering niet geschikt is voor de nieuwbouwplannen is ondergrondse sloop en nieuwbouw noodzakelijk.

Omdat grondverstorende werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd, wordt een archeolo gische vervolgonderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (karterende/waarderende fase in de vorm van proefsleuven) geadviseerd. Dit type onderzoek is hiervoor het meest geschikt om de archeologische verwachting te toetsen en te verfijnen. Gezien de hoge verwachting op muurwerk en funderingen uit de middeleeuwen en nieuwe tijd is een verkennend booronderzoek minder geschikt. Wel dient te worden opgemerkt dat een dergelijk archeologisch proefsleuvenonderzoek pas kan worden uitgevoerd nadat de huidige bebouwing bovengronds gesloopt is. Het is hierbij belangrijk te benoemen

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[3]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

dat het archeologisch onderzoek dient te zijn afgerond voordat gestart wordt met eventuele ondergrondse sloop van de funderingen van de huidige bebouwing van de Molenpoort pas sage.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[4]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Inhoud Samenvatting ............................................................................................................................ 3 Inhoud....................................................................................................................................... 5 1 Inleiding ................................................................................................................................. 6 1.1 Kader ....................................................................................................................................... 6 1.2 Administratieve gegevens .......................................................................................................... 8 1.3 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................... 8

2 Bureauonderzoek ................................................................................................................... 9 2.1 Methode ................................................................................................................................... 9 2.2 Aardkundige situatie ................................................................................................................. 9 2.3 Historische situatie .................................................................................................................. 13 2.4 Sloop en nieuwbouw ................................................................................................................ 19 2.5 Archeologische gegevens ......................................................................................................... 22 2.6 Huidige situatie ........................................................................................................................ 29 2.7 Toekomstige situatie ................................................................................................................ 30

3 Gespecificeerde archeologische verwachting ........................................................................ 31 4 Beantwoording onderzoeksvragen ........................................................................................ 34 5 Conclusies en advies ............................................................................................................ 37 5.1 Conclusie ................................................................................................................................ 37 5.2 Advies ..................................................................................................................................... 37 5.3 Tot slot .................................................................................................................................... 38

Literatuur ................................................................................................................................ 39 Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices ........................................................... 40

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[5]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van MWPO Fier B.V. heeft RAAP in januari 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen in de gemeente Nijmegen (figuur 1). MWPO Fier B.V. is voornemens de huidige bebouwing (deels) te slopen en het plangebied opnieuw in te richten met mix van winkels en woningen. Uit onderzoek is gebleken dat de huidige fundering niet geschikt is voor de nieuwbouwplannen, waardoor ondergrondse sloop en nieuwbouw noodzakelijk is. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Het project bevindt zich momenteel nog in de schets ontwerpfase. Op het moment van verschijnen van dit bureauonderzoek is nog geen omgevingsvergunning aangevraagd. Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Nijmegen ligt het plangebied in waarde3. Het beleid voor deze waarde schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 50 m 2 en dieper dan 30 cm -mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd.

Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan Nijmegen Centrum - Binnenstad. De omvang van de bodemingrepen bedraagt 11.000 m 2. . De diepte van de werkzaamheden is momenteel nog niet bekend, maar zal naar verwachting dieper rijken dan 30 cm –mv. De ingrepen zijn daarmee groter dan de vrijstellingsgrens. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het vigerend beleid. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL4000, conform artikel 5.4 van d e Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm. RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004 Opgraven (landbodems). Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[6]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 1. Aanduiding plangebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[7]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek

Bureauonderzoek

Opdrachtgever

MWPO Fier B.V.

Bevoegde overheid

Gemeente Nijmegen

Plaats

Nijmegen

Gemeente

Nijmegen

Provincie

Gelderland

Centrumcoördinaten (X/Y)

187.838/428.502

Toponiem

Molenpoort

Kadastrale gegevens

Kad. gem. Nijmegen, sectie C, nr. 8825

Oppervlakte plangebied

1,1 hectare

Afbakening onderzoeksgebied

Tijdens onderhavig onderzoek is het plangebied inclusief een zone van 100 m rondom het plangebied onderzocht.

Onderzoeksperiode

Januari 2022

Uitvoerder

RAAP Oost

Projectleider

F.P. Westra

RAAP-projectcode

NYOM

ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer

5149895100

Beheer en plaats documentatie

RAAP regio Oost te Zutphen en op termijn het Depot voor Bodemvondsten van de Gemeente Nijmegen (DBGN), ARCHIS en E-Depot.

Tabel 1. Administratieve gegevens.

1.3 Doel- en vraagstelling De doelstelling van het archeologisch vooronderzoek is het vaststellen van de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats. Daartoe wordt informatie verzameld over bekende en verwachte archeologische resten teneinde een gespecificeerde archeologische verwachting op te stellen. Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd: 

Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?



Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond plangebied zijn reeds bekend?



Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?



Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied? En wat zijn hiervan de prospectiekenmerken?

Algemeen 

Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?



Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?



Met de inzet van welke zoekmethoden kunnen verwachte resten systematisch opgespoord worden (zoeksleuven, booronderzoek, veldkartering, geofysisch etc.)?

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[8]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek dient ervoor om – op basis van verschillende bronnen – inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebruik gemaakt van hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens (gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data -archief.

2.2 Aardkundige situatie Geologische situatie (Weerts e.a., 2006)

Het plangebied is gelegen in een zone met glaciofluviale afzettingen bestaande uit grof zand en grind (Formatie van Drenthe; Laagpakket van Schaarsbergen) welke zijn afgezet in het Pleistoceen. Ten oosten van het plangebied bevinden zich gestuwde pleistocene afzettingen, veelal bestaande uit rivierzand en –grind. Ten noorden van het plangebied is rivierklei op rivierzand aanwezig (Formatie van Echteld), afgezet in het Holoceen.

Geomorfologische situatie (Koomen & Maas, 2004)

Het plangebied is niet gekarteerd op de geomorfologische kaart van Nederland vanwege de ligging binnen de bebouwde kom van Nijmegen. Op basis van extrapolatie van de geomorfologische situatie buiten de bebouwde kom blijkt dat het plangebied is gelegen op een smeltwaterwaaier (sandr) die bestaat uit grove, slecht gesorteerde fluvioglaciale sedimenten die door smeltwater van de hoger gelegen gestuwde afzettingen in het oosten van Nijmegen naar de lager gelegen westelijke en zuidelijke delen van Nijmegen zijn afgevoerd en afgezet.

Ouderdom geomorfologische structuur

De smeltwaterwaaier is gedurende het Pleistoceen, tussen de voorlaatste en de laatste ijstijd, gevormd.

Bodemkundige situatie

Het plangebied is niet gekarteerd op de bodemkaart van Nederland vanwege de ligging binnen de bebouwde kom van Nijmegen. Op basis van extrapolatie van de bodemkundige situatie buiten de bebouwde kom blijkt dat de bodem binnen het plangebied vermoedelijk bestaat uit holtpodzolgronden, waarop al dan niet Romeinse of middeleeuwse akker- of ophogingslagen zijn aangebracht.

AHN

Uit een analyse van de AHN3 blijkt dat het plangebied is gesitueerd op een hoger gelegen plateau. Ten westen van het plangebied loopt het maaiveld sterk naar beneden. Richting het oosten loopt het maaiveld op in de richting van de gestuwde afzettingen.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[9]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Verwachte diepteligging van archeologisch relevante lagen

Archeologische relevante lagen kunnen vanaf het maaiveld voorkomen, maar vanwege de ligging binnen de bebouwde kom van Nijmegen is het aannemelijk dat er ophooglagen/verstoorde lagen aanwezig zijn die archeologische relevante lagen afdekken.

Tabel 2. Overzicht van geraadpleegde geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.

Figuur 2 plangebied geprojecteerd op de geologische kaart.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[10]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 3. Plangebied geprojecteerd op de geomorfologische kaart.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[11]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 4. Plangebied geprojecteerd op de bodemkaart.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[12]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 5. Plangebied geprojecteerd op het AHN3.

2.3 Historische situatie Het plangebied is gelegen in het centrum van Nijmegen, binnen een terrein van archeologische waarde dat nederzettingsterreinen en grafvelden uit de Romeinse tijd omvat (zie ook §2.4). Binnen het huidige centrum lag in het begin van de eerste eeuw na Christus de nederzetting Oppidum Batavorum. Deze nederzetting brandde af tijdens de Bataafse opstand van 69 -70 na Chr., waarna het bewoningscentrum zich richting het westen verplaatste en de nederzetting Ulpia Noviomagus Batavorum ontstond. Rond 100 na Chr. kreeg Ulpia Noviomagus Batavorum stadsrechten, waarna het een bloeitijd kende tot circa 200 na Chr. Rond 270 na Chr. verliet de burgerbevolking de stad 1. In de 4e eeuw na Chr. vond een sterke bevolkingsafname plaats, waarbij bewoning voornamelijk plaatsvond in en rond verdedigbare centra zoals het Valkhof en Kelfkensbos. Gedurende de Romeinse tijd hebben er enk ele kampementen en nederzettingen ten oosten van het plangebied gelegen. Het betreft het kampement Koningsplein, in gebruik rond de jaren 10 tot 20 na Chr., en de nederzetting Vlaamse Gas, in gebruik in de jaren 70 tot 270 na Chr. 2 Daarnaast zijn in het verleden begravingen uit de Romeinse tijd aangetroffen op de Hessenberg en op de kruising tussen de Molenstraat en Plein 1944, ten noorden en noordwesten van het plangebied. 3

Van Enckevort & Brok 2017, 10. Van Enckevort & Brok, 2017, 11-12. 3 Hoek, 2013. 2

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[13]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 6.Overzicht van Romeins Nijmegen tussen ca. 70 en 170 na Chr. De grachten en de wegen zijn doorgetrokken en gestippelde lijnen weergegeven. Legenda: 1: legerplaats van het Tiende legioen op de Hunerberg, 2: canabae legionis, 3: nederzetting Waalkade, 4: nederzetting Vlaamse Gas, 5: Ulpia Noviomagus, 6 7: grafvelden, A: markthal (forum), B: hoofdkwartier (principia) Hunerberg, C: Amfitheater, D: herberg (mansio), E: tempels voor Mercurius en Fortuna aan het Maasplein, F: badhuis, G: in 1834 op de Wnseling ontdekte tempel. (Naar Van Enckevort, 2017 p 11). Het plangebied bevindt zich ter hoogte van de nederzetting Vlaamse Gas (4).

De vroege middeleeuwen in Nijmegen worden gekenmerkt door een afname van Romeinse tradities en een toenemende germanisering. Rond 1230 kreeg Nijmegen stadrechten, waarna er versch illende fasen van verdedigingswerken zijn aangelegd, in de vorm van muren, wallen, grachten en andere verdedigingswerken.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[14]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 7. Plangebied geprojecteerd op de kaart van Jacob van Deventer. .

In 1394 werd in het plangebied begonnen met de bouw van een gasthuis voor de armen met een daaraan verbonden kapel. De stichter was Ludolphus die Mey van Wezel, een smid en burger van Nijmegen. Ten tijde van de stichting lag het gasthuis nog buiten te muren van de stad, aan de huidige Molenstraat. In 1402 werd het complex geschonken aan de prior van het regulierenklooster Bethlehem in Zwolle, en werd het gasthuis omgevormd tot klooster van de regulierenorde. Met het verleggen van de stadwallen omstreeks 1470 kwam het klooster uiteindelijk binnen de muren van de stad te liggen 4. Het is niet bekend of er een begraafplaats op het kloosterterrein heeft gelegen. Op de kaart van Jacob van Deventer (figuur 7) ligt het kloosterterrein ingeklemd tussen de Molenstraat en de Tweede Walstraat in. De bebouwing bevindt zich dan voornamelijk langs de Molenstraat en bij de kerk. Het achter terrein aan de Tweede Walstraat is onbebouwd.

Kuys en Bots 2005.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[15]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Na de inname van de stad door prins Maurits in 1591 werd het kloostercomplex omgevormd tot het Oud-Burgeren Gasthuis (OBG).Dit was een gasthuis voor oudere alleenstaanden die beschikten over het Nijmeegse burgerrecht. De naastgelegen kloosterkerk werd bestemd voor de hervormde eredienst. In 1808 werd de kerk weer overgedragen aan de katholieken. Aan het einde van de negentiende eeuw werd de oude kerk gesloopt en werd vervangen door de monumentale neogotische Sint Ignatiuskerk. Bij de heiligverklaring van Peter Canisius in 1925 werd de kerk hernoemd tot Peter Canisiuskerk.

Figuur 8. Aquarel van G. van Druynen van het Oud Burgeren Gasthuis en de naastgelegen kerk, gezien vanaf de Molenstraat. Situatie van voor de sloop van 1848 (Bron: Regionaal archief Nijmegen).

Op de kadastrale minuut van 1832 (figuur 9) staat de bebouwing van het gasthuis nog steeds grotendeels langs de Molenstraat, en is het achterer f in gebruik als tuin. Langs de vestingwerken aan de Tweede Walstraat staat een kruithuis binnen het plangebied. Het gasthuiscomplex heeft in de loop van de tijd vele verbouwingen en vernieuwingen ondergaan. De grootste verandering vond plaats in 1848, toen het oude klooster werd afgebroken en vervangen door een neoclassicistisch gebouw naar ontwerp van de stadsarchitect Pieter van der Kemp 5.

https://www.huisvandenijmeegsegeschiedenis.nl/info/Regulierenklooster_en_Regulierenkerk

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[16]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 9. Overzicht van het plangebied op de kadastrale minuut van 1832.

Op topografische kaarten (figuur 11) is te zien dat het deel langs de Tweede Walstraat in het begin van de twintigste eeuw wordt bebouwd. In 1943 werd het gasthuisgebouw gevorderd ten behoeve van de Ordnungspolizei. Na de bevrijding in september 1944 werd het comple x betrokken door de Gemeentepolitie. Ook werden de Politieke Opsporingsdienst en het Walstraat Noodziekenhuis er tijdelijk in ondergebracht. De laatste twee verlieten het gebouw weer in 1946, maar de Gemeentepolitie bleef er tot 1968 gehuisvest.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[17]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 10. Het gasthuiscomplex en de Peter Canisiuskerk rond 1930 (Bron: Regionaal Archief Nijmegen).

Figuur 11.De ontwikkeling van het plangebied op verschillende topografische kaarten.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[18]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

2.4 Sloop en nieuwbouw In 1969 werd begonnen met de sloop van het voormalige Gasthuiscomplex, om plaats te maken voor de huidige Molenpoort passage. Op foto’s uit het Regionaal archief Nijmegen zijn de sloopwerkzaamheden vastgelegd (figuur 12). Hieruit blijkt dat voornamelijk sprake is geweest van bovengrondse sloop.

Figuur 12. Samengestelde foto van het plangebied, gezien vanaf de M olenstraat, ten tijde van de sloop in 1969. (bron: Regionaal Archief Nijmegen).

Ook van de nieuwbouw werkzaamheden van de Molenpoort passage zijn foto’s gemaakt. Foto’s van het plangebied tonen onder meer de werkzaamheden voor de aanleg van de poeren en de funderingsbalken (figuur 16). De ruimte tussen de funderingen lijkt niet diep te zijn verstoord. Voor het aanleggen van de poeren zijn plaatselijk gaten gegraven (figuur 13). Aan de randen van de gaten zijn nog resten van muurwerk zichtbaar. Ook lijken sommige poeren te zijn aangelegd tusse n bestaande bakstenen funderingen (figuur 14). Het lijkt er op dat de funderingen van het gesloopte gasthuiscomplex zijn gebruikt voor het extra verstevigen van de fundering van de Molenpoort passage.

Figuur 13. Ontgraving voor de aanleg van enkele poeren (bron: Regionaal Ar chief Nijmegen, Jeroen de Groot).

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[19]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 14. Wapening voor een poer wordt geplaatst tussen bestaand muurwerk (bron: Regionaal Archief Nijmegen, Jeroen de Groot).

Figuur 15. Bakstenen funderingen in het plangebied ten tijde van de bouwwerkzaamheden (bron: Regionaal archief Nijmegen, Jeroen de Groot)..

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[20]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

Figuur 16. Overzichtsfoto van de aanleg van de fundering van de Molenpoortpassage. De ruimte tussen de funderingssleuven lijkt niet diep te zijn verstoord. (bron: Regionaal Archief Nijmegen, Jeroen de Groot) .

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[21]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

2.5 Archeologische gegevens

Figuur 17. Plangebied geprojecteerd op de gemeentelijke archeologische beleidskaart.

Gemeentelijk archeologiebeleid Facetbestemmingsplan Archeologie (NL.IMRO.0268.FBPArcheologie-VG01)

Waarde – archeologie 3: bij bodemverstorende werkzaamheden dient een archeologische onderzoek uitgevoerd te worden.

Gemeentelijke archeologische beleidskaart

Waarde 3: Voor de terreinen, aangegeven met de bruine kleur (waarde 3; 20% van het Nijmeegse grondgebied), staat het vast dat zich archeologische resten in de bodem bevinden en daarom dient in alle gevallen waarbij de grond wordt verstoord en behoud of inpassing van de archeologische waarden (behoud in situ) niet mogelijk is, archeologisch onderzoek plaats te vinden. Met de inwerkingtreding van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in 2010 kunnen op grond van het bestemmingsplan (bouw)werken van 50 m2 onder bepaalde voorwaar den vergunningsvrij toegelaten worden. Daar sluiten wij nu bij aan: er wordt nu gekozen voor een vrijstelling van archeologische maatregelen van 50 m2 in gebieden met de classificatie waarde 3.

Tabel 3. Overzicht van het geldende archeologiebeleid en achterliggende verwachtingskaart.

RAAP-rapport 5651 / versie 18-02-2022

[22]

Plangebied Passage Molenpoort te Nijmegen, gemeente Nijmegen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

AMK-terrein

Ligging

Complex

Datering

12653

Binnen het plangebied

Nederzetting

Romeinse tijd

Zaakidentificatienr.

Ligging

Complex

Datering

2965527100

Direct ten noordoosten

Contouren van Romeinse gracht en middeleeuwse gracht

Romeinse tijd – middeleeuwen

2966061100

60 m ten noordwesten

Beerput en muurwerk

2964985100

60 m ten westen

3032301100

Diepte

Waarde

Vanaf maaiveld

Terrein van archeologische waarde

Materiaal

Diepte

Verzamelwijze

metaal, aardewerk, bot

onbekend

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijmegen&id=72d27ba9-2a88-4eda-98ea-e3d2d580dd14