2025-070 250625 Bijlage 1b Concept onderbouwing
Tekst van het document
Het wonen op De Pol komt in de planvorming van Beweging 3.0 dan ook meer voorop te staan, met als toevoeging dat daarbij meerdere woonvormen – met of zonder zorg - beschikbaar (zullen) komen. Van belang hierbij is ook dat locatie De Pol tevens wordt ingericht om te faciliteren in de maatschappelijke behoeften vanuit de buurt. In dit kader wil Beweging 3.0 locatie De Pol, zowel het terrein als de gebouwen, open stellen voor burgerinitiatieven dan wel voor het ondersteunen van zelforganisaties. Hiermee is de planvorming van Beweging 3.0 erop gericht om locatie De Pol, door er mensen mét of zonder (geïndiceerde) zorgvraag te laten wonen, om te vormen tot het middelpunt van een vitale en zorgzame woon- en leefomgeving in dit deel van Nijkerk. Borging duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving Essentieel in de planvorming voor een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving op locatie De Pol is dat de toekomstige, vitale bewoners bijdragen aan de levendigheid van de totale, hier aanwezige gemeenschap. Om hiertoe te komen zal Beweging 3.0 toekomstige huurders selecteren volgens een proces, gericht op het huisvesten van vitale mensen die de visie van Beweging 3.0 ondersteunen en omarmen. Hierbij zal Beweging 3.0, als verhurende instantie, rekening houdend met de Wet goed verhuurderschap, op grond waarvan regels gelden die woondiscriminatie tegengaan.
Beweging 3.0 zal dan ook vanuit niet-discriminerende selectiecriteria een heldere en transparante selectieprocedure gebruiken en bekendmaken.
25
Om de beoogde duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving op locatie De Pol op passende wijze (juridisch) te kunnen borgen zal Beweging 3.0 met de toekomstige (vitale) bewoners een huurovereenkomst voorleggen, opgesteld vanuit de volgende overwegingen: ˗ Beweging 3.0 wenst een zelfstandige woonruimte onder in deze overeenkomst te specificeren voorwaarden, over onder meer samenleven en inzet op de locatie De Pol, te huur aan te bieden. Hiertoe heeft Beweging 3.0 een selectieleidraad opgesteld, aan de hand waarvan een selectieprocedure heeft plaatsgevonden en huurder is voorgedragen om de beschikbare woonruimte te huren. ˗ Huurder wenst dit aanbod tot huur te aanvaarden. ˗ Het ondertekenen van de huurovereenkomst betekent vervolgens dat overeenstemming is bereikt over de (onder meer) volgende punten: ˗ Het gehuurde is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt als woonruimte waarin huurder zijn hoofdverblijf dient te hebben, waarbij huurder zal participeren aan de woongemeenschap van Beweging 3.0 op locatie De Pol. ˗ Huurder onderschrijft de doelstelling van Beweging 3.0 als verhuurder, die ten grondslag ligt aan de aanbieding van het gehuurde, te weten: het creëren van een actieve, levendige en betrokken gemeenschap op locatie De Pol.
˗ Huurder zal aan de in het vorige lid vermelde doelstelling bijdragen door middel van participatie, zoals bijvoorbeeld: o aanwezigheid bij en bijdrage aan de organisatie van groepsactiviteiten; o het op vrijwillige basis verlenen van hand- en spandiensten; o betrokkenheid tonen door middel van sociale activiteiten zowel in groepsverband als op individueel niveau; Huurder en verhuurder stellen vast dat dit een verplichting betreft die op huurder rust (waar geen vergoeding tegenover staat) en dat dit tot het ‘goed huurderschap’ behoort. Indien huurder niet langer (voldoende) participeert, treden partijen met elkaar in overleg om te komen tot een passende oplossing met in het uiterste geval beëindiging van de huurovereenkomst als partijen er niet uit komen met elkaar. Indien huurder zorgbehoevend wordt en de zorgvraag past bij het zorgaanbod van Beweging 3.0, zal Beweging 3.0 zich inspannen om een passende woonruimte elders (al dan niet op locatie De Pol) aan te bieden.
2.4
Parkeren Het realiseren van de beoogde situatie betekent onder meer dat op passende wijze invulling wordt gegeven aan de gemeentelijke parkeernormen, opgenomen in de Nota Parkeernormen Nijkerk 2021. Dit is tevens één van de voorwaarden, zoals gesteld door het College van B&W in haar principebesluit om planologische medewerking te verlenen aan het voorliggende initiatief. Met als vertrekpunt de landelijke parkeerkencijfers van het kenniscentrum CROW, welke een bandbreedte (minimum en maximum) kennen, heeft de gemeente er in eerste instantie voor gekozen om in de meeste gevallen uit te gaan van het maximum van de CROW-parkeerkencijfers voor elke functie in een deelgebied. Binnen de Nota Parkeernormen Nijkerk 2021 gelden de hoofdgroepen ‘Gezondheid en (sociale) voorzieningen’ en ‘Wonen’ alsmede de hoofdfunctie ‘Onderwijs’ als richtinggevende kaders voor de planvorming van Beweging 3.0. Binnen de hoofdgroep Gezondheid en (sociale) voorzieningen hanteert de gemeente voor de functie Verpleeg- en verzorgingstehuis een norm van 0,7 parkeerplaats per wooneenheid. Deze parkeernorm is inclusief het parkeren door het personeel en met een algemeen gehanteerd bezoekersaandeel van 60%.
Vanuit de afdeling Vakspecialisten heeft de gemeente Nijkerk op 18 februari 2025 middels het Advies Verkeer aangegeven dat voor de betreffende wooneenheden op locatie De Pol een norm van 0,4 parkeerplaats per eenheid als maatwerknorm gehanteerd kan worden, in plaats van de in de Nota opgenomen (maximale) norm van 0,7 parkeerplaats per eenheid.
26
Binnen de hoofdgroep Wonen (zonder zorg) hanteert de gemeente voor de functie ‘Huur, appartement, 50-100 m2’ een norm van 1,3 parkeerplaats per woning. Deze norm geldt als kaderstellend voor de tweekamerunits op De Pol zonder zorg. Voornoemde normen zijn inclusief 0,3 parkeerplaats per woning ten behoeve van bezoekers. Gekoppeld aan het voornemen van Beweging 3.0 om in het gebouw Bruisend Hart ruimte (circa 200 m2) te bieden aan (in eerste instantie) een kinderdagverblijf hanteert de gemeente binnen de hoofdfunctie ‘Onderwijs’ en de daaronder vallende functie ‘Kinderdagverblijf / crèche (excl. Kiss & Ride)’ een norm van 1,3 parkeerplaats per 100 m2 bvo (bruto vloeroppervlak). Kort samengevat zijn voor de beoogde woon-, verblijfs- en gebruiksruimten op locatie De Pol de volgende parkeernormen aan de orde: Verblijfseenheid
Parkeernorm
Eenkamerunit met zorg
0,4 parkeerplaats per unit
Tweekamerunit met zorg
0,4 parkeerplaats per unit
Tweekamerunit zonder zorg
1,3 parkeerplaats per unit
Kinderdagverblijf
1,3 parkeerplaats per 100 m2 bvo
Realisatie van het planconcept brengt met zich mee dat op de geijkte momenten de volgende aantallen parkeerplaatsen aanwezig dienen te zijn op het terrein van Beweging 3.0: Ingebruikname nieuwbouw medio 2028 • Carré: 36 units o 12 éénkamerunits met zorg: o 12 tweekamerunits met zorg: o 12 tweekamerunits zonder zorg: • Bruisend Hart: 34 units o 34 éénkamerunits met zorg: o Kinderdagverblijf (200 m2 bvo): • Nieuwbouw locatie Paviljoen: 109 units o 104 éénkamerunits met zorg: o 5 tweekamerunits zonder zorg: Totaal bij ingebruikname: 179 units Beoogde eindsituatie: medio 2035 • Carré: 36 units o 12 éénkamerunits met zorg: o 12 tweekamerunits met zorg: o 12 tweekamerunits zonder zorg: • Bruisend Hart: 34 units o 34 éénkamerunits met zorg: o Kinderdagverblijf (200 m2 bvo) • Nieuwbouw locatie Paviljoen: 84 units o 47 éénkamerunits met zorg: o 18 tweekamerunits met zorg: o 19 tweekamerunits zonder zorg: Totaal beoogde eindsituatie: 154 units
4,8 parkeerplaatsen 4,8 parkeerplaatsen 15,6 parkeerplaatsen 13,6 parkeerplaatsen 2,6 parkeerplaatsen 41,6 parkeerplaatsen 6,5 parkeerplaatsen 89,5 parkeerplaatsen
4,8 parkeerplaatsen 4,8 parkeerplaatsen 15,6 parkeerplaatsen 13,6 parkeerplaatsen 2,6 parkeerplaatsen 18,8 parkeerplaatsen 7,2 parkeerplaatsen 24,7 parkeerplaatsen 92,1 parkeerplaatsen
Het volgens de gemeentelijke normen benodigde aantal parkeerplaatsen brengt met zich mee dat het huidige aantal van 85 parkeerplaatsen op het terrein van Beweging 3.0 (gefaseerd) zal moeten worden uitgebreid tot maximaal (afgerond) 93 parkeerplaatsen. In aansluiting op de bestaande parkeerplaatsen zullen de (gefaseerd) benodigde extra plaatsen zoveel mogelijk geclusterd worden aangelegd aan de oostrand van locatie De Pol. Om de groene
27
omgevingskwaliteit daarbij zoveel mogelijk te behouden zal de aanblik van de benodigde parkeerruimte zoveel mogelijk worden verzacht door toevoeging van bomen en heesters. Aan de gemeentelijke ‘Omgevingstafel’, onderdeel van het voorliggende besluitvormingsproces, heeft de gemeente Nijkerk ingestemd met het voorstel van Beweging 3.0 om de fysieke ruimte die nodig is voor het normatief benodigde aantal parkeerplaatsen hiervoor planologisch te reserveren, maar de extra parkeerplaatsen pas te realiseren (van groen naar verharding (grasbeton)) als de parkeerdruk daartoe concreet aanleiding geeft. De balans tussen parkeervraag en -aanbod zal daarbij periodiek worden gemonitord. In figuur 2.16 is een indicatie opgenomen van de aanwezige en de (potentieel) maximaal beschikbare ruimte als het gaat om de aanleg van parkeerplaatsen. Dit met inbegrip van het planologisch reserveren van de nu nog groene ruimt, die in een later stadium bij een gebleken noodzaak daartoe als parkeerplaats kan worden ingericht. Geconstateerd kan worden dat het terrein van Beweging 3.0 voldoende ruimte biedt om te voorzien in voldoende parkeerplaatsen bij de realisatie van het planconcept. Figuur 2.16: Situering parkeervoorzieningen Beweging 3.0.
2.5
Omgevingsplan gemeente Nijkerk
2.5.1
Huidige planologisch kader Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (Ow) op 1 januari 2024 heeft iedere gemeente automatisch een omgevingsplan: een omgevingsplan van rechtswege. De eerder onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) vastgestelde bestemmingsplannen gelden (vooralsnog) als ‘tijdelijk deel’ van het omgevingsplan, daarbij aangevuld met een aantal rijksregels die het Rijk als onderdeel van het Invoeringsbesluit Omgevingswet automatisch heeft toegevoegd aan elk omgevingsplan. Deze aanvulling betreft met name lokale vraagstukken op het vlak van bijvoorbeeld geur en geluid en staat bekend als de ‘Bruidsschat’. Gemeenten hebben tot 1
28
januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar een actueel omgevingsplan. Inhoudelijk betekent het voorgaande dat de Wro-bestemmingsplannen vooralsnog de basis vormen in het planologisch toetsen van voorgenomen ontwikkelingen. Met inachtname van het voorgaande is het planologisch kader voor verpleeghuis De Pol te Nijkerk in basis vastgelegd in het bestemmingsplan Nijkerk 1, vastgesteld op 28 juni 2012. De locatie heeft daarin de enkelbestemming Maatschappelijk – Zorginstelling. Aansluitend is de dubbelbestemming Waarde – Archeologie van toepassing op deze locatie. Figuur 2.17: Uitsnede Verbeelding bestemmingsplan ‘Nijkerk 1’ (Bron: ruimtelijkeplannen.nl).
2.5.2
Bestemmingsdoeleinden locatie De Pol De enkelbestemming Maatschappelijk - Zorginstelling betekent dat de betreffende gronden bestemd zijn voor maatschappelijke voorzieningen, in dit geval verbijzondert tot een zorginstelling. Daarbij is een zorginstelling in het bestemmingsplan gedefinieerd als een ‘gebouw waarin huisvesting en zorg wordt geboden aan zorgbehoevenden’. Volledigheidshalve is de vigerende bestemming met inbegrip van de bijbehorende: ˗ gebouwen, een bedrijfswoning daaronder niet begrepen; ˗ bouwwerken, geen gebouwen zijnde; ˗ werken, geen bouwwerk zijnde, en werkzaamheden; ˗ tuinen, erven en terreinen; ˗ waterhuishoudkundige-, groen- en parkeervoorzieningen. In basis is de bestemming Maatschappelijk gericht op maatschappelijke voorzieningen, in de regels van het bestemmingsplan gedefinieerd als educatieve, sociale, medische, culturele en levensbeschouwelijke voorzieningen, voorzieningen ten behoeve van sport en sportieve recreatie - met uitzondering van voorzieningen ten behoeve van gemotoriseerde en gemechaniseerde sporten en sporten met dieren - en voorzieningen ten behoeve van openbare dienstverlening. Kinderopvang wordt ook gezien als een maatschappelijke voorziening. Wonen is toegestaan als dit gerelateerd is aan de maatschappelijke voorzieningen (dus bijvoorbeeld wonen voor mensen met een lichte zorgbehoefte).
29
De dubbelbestemming Waarde – Archeologie betekent dat de betreffende gronden zijn, behalve voor de daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd zijn voor de bescherming en veiligstelling van behoudenswaardige archeologische waarden in historische kernen en historische boerderijterpen (pollen). Gezien over locatie De Pol is deze dubbelbestemming nader uitgewerkt als respectievelijk functieaanduiding Specifieke vorm van waarde – 2 en Specifieke vorm van waarde – 4. Deze functieaanduidingen betekenen dat bouwwerken ten behoeve van de andere, aan deze gronden toegewezen bestemming (hier: Maatschappelijk) in beginsel pas gerealiseerd mogen worden, indien de benodigde bodemingreep ter plaatse van de specifieke aanduiding niet groter is de daarbij aangegeven oppervlakte en de benodigde bodemingreep niet dieper gaat dan de daarbij aangegeven diepte. Concreet zijn aan de genoemde functieaanduidingen de volgende waarden gekoppeld: ˗ Specifieke vorm van waarde - 2: oppervlak 250 m² en diepte 0,4 m. ˗ Specifieke vorm van waarde - 4: oppervlak 250 m² en diepte 0,3 m. De functieaanduiding Specifieke vorm van waarde – 4 betreft de gronden op het westelijke deel van de planlocatie en gaat het bij de functieaanduiding Specifieke vorm van waarde – 2 om de gronden op het oostelijke deel van de planlocatie, zie figuur 2.18.
Figuur 2.18: Aanduidingen Specifieke vorm van waarde – 2 (links) en Specifieke vorm van waarde – 4 (rechts).
Middels een omgevingsvergunning kan van het voorgaande worden afgeweken wanneer op basis van archeologisch onderzoek is aangetoond dat de archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad, dan wel de grond waarop het bouwplan betrekking heeft reeds geroerd is beneden het archeologische niveau. Dit bijvoorbeeld bij de bouw van de bestaande c.q. voormalige niet historische bebouwing dan wel andere handelingen.
2.5.3
Bouwregels locatie De Pol Op locatie De Pol zijn bouwwerken toegestaan die ten dienste staan van de vigerende bestemming. Voor het bouwen van gebouwen gelden daarbij de volgende bouwregels: ˗ Een gebouw dient binnen een bouwvlak te worden gebouwd (zie figuur 2.19). ˗ Ter plaatse van de aanduiding Maximum bebouwingspercentage (%) geldt dat het bebouwingspercentage van het bouwvlak niet meer mag bedragen dan het op de Verbeelding aangegeven percentage. Voor planlocatie De Pol is dit 80%.
30
Figuur 2.19: Maximum bebouwingspercentage bouwvlak.
˗
Ter plaatse van de aanduiding Maximale bouwhoogte (m) geldt dat de bouwhoogte niet meer mag bedragen dan de aangegeven hoogte. De op locatie De Pol toegestane maximale bouwhoogten binnen het bouwvlak zijn nader aangeduid in figuur 2.20. Figuur 2.20: Maximum bouwhoogten bestemmingsplan.
17 m. 4 m. 4 m.
25 m. 4 m.
11 m.
2.5.4
Planologische toetsing initiatief Beweging 3.0 Het realiseren van appartementen voor een doelgroep zonder zorgbehoefte is in functioneel opzicht in strijd met de regels uit het bestemmingsplan c.q. tijdelijk omgevingsplan voor locatie De Pol. In ruimtelijk opzicht vormen de bouwhoogten van de drie nieuwe gebouwen een planologische strijdigheid. Dat geldt ook voor de footprint van het nieuwe gebouw B2, aangezien deze voor een deel buiten het planologisch bouwvlak voor locatie De Pol valt (zie figuur 2.21).
31
Figuur 2.21: Projectie bouwplan Beweging 3.0 op verbeelding bestemmingsplan.
Het voorgaande maakt dat het plan van Beweging 3.0 gezien wordt als een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) en is een omgevingsvergunning nodig om de planologische strijdigheid van dit plan op te heffen. Gelet op het aantal woonunits voor de doelgroep zonder zorgbehoefte in de beoogde eindsituatie wordt dit eindbeeld gezien als de situatie van maximale functionele strijdigheid met het onderliggende bestemmingsplan c.q. tijdelijk omgevingsplan. In ruimtelijk opzicht geldt voor de onderscheiden fasen van planrealisatie een gelijke mate van planologische strijdigheid. Dit is omdat de wijzigingen in aantallen woonunits en de daarmee verbonden wijziging in doelgroepen (van met naar zonder zorg) volledig inpandig, dus zonder extra ruimtebeslag van de gebouwen, zal plaatsvinden. Ten aanzien van het aantal benodigde parkeerplaatsen kan, in lijn met de functionele strijdigheid, worden gesteld dat ook op dit punt de beoogde eindsituatie als maatgevend kan worden gezien. Daarmee is de beoogde eindsituatie maatgevend voor de aan te vragen omgevingsvergunning voor deze Bopa.
32
3
PARTICIPATIE OMWONENDEN, BEWONERS EN PERSONEEL Participatievisie gemeente Nijkerk De Omgevingswet legt op nationaal niveau de nadruk op het belang van vroegtijdige en actieve betrokkenheid van belanghebbenden bij projecten. Ook in de gemeente Nijkerk wordt veel waarde gehecht aan participatie van burgers, ondernemers en instanties bij initiatieven uit de samenleving. In haar Participatievisie 2024-2026 heeft de gemeente in dit opzicht opgenomen dat zij, naast een rol als initiatiefnemer, ook een rol vervult als ondersteuner en beoordelaar van initiatieven van derden, bijvoorbeeld het ontwikkelen van inbreidingslocaties. Het is voor de gemeente daarmee belangrijk om te weten wat belanghebbenden van een initiatief vinden. Door bezwaren, maar juist ook goede ideeën met elkaar te bespreken wordt het initiatief beter en is er meer kans op een succesvol participatieproces. Dit moet, zoals ook de gemeente aangeeft, niet achteraf maar zo vroeg mogelijk in het proces gebeuren. Adviesrecht gemeenteraad bij afwijkingen van het omgevingsplan Op 14 december 2023 heeft de gemeenteraad van Nijkerk het bindend adviesrecht voor deze Raad vastgelegd als het gaat om besluitvormingen over vergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (Bopa’s), zoals ook hier aan de orde. Het College van B&W is formeel het bevoegde bestuursorgaan om omgevingsvergunningen voor Bopa’s te verlenen.
De Raad kan nu gevallen aanwijzen waarin het College hem vooraf om advies moet vragen. Het advies dat de Raad geeft is bindend. Het College moet namelijk beslissen ‘met inachtneming van het advies’. Het advies van de raad kan meer zijn dan een ‘ja’ (verlenen) of ‘nee’ (weigeren). De Raad kan er ook voor kiezen om voorwaarden te benoemen waaronder hij het afwijken van het omgevingsplan aanvaardbaar vindt. Met inachtneming van dat advies zal het College, in voorkomend geval, de voorwaarden uitwerken in een uiteindelijk besluit op de aanvraag om omgevingsvergunning. Als het gaat om participatie geldt bij dit alles dat de gemeenteraad deze communicatievorm verplicht stelt bij een aanvraag van een omgevingsvergunning voor een Bopa. Wat niet kan worden voorgeschreven is wat de uitkomst van het participatietraject zou moeten zijn om voor vergunningverlening in aanmerking te komen. Participatietraject Beweging 3.0 In maart 2024 heeft Beweging 3.0 het participatietraject gestart, waarbij zowel de (eigen) bewoners, het personeel als de omwonenden zijn betrokken. Vanaf dat moment vonden verschillende fysieke bijeenkomsten plaats, waarbij twee tijdsfasen zijn te onderscheiden: ˗
Fase 1 (maart – april 2024). Het participatietraject kende aan aftrap middels drie startmomenten kort na elkaar. Elk startmoment kende ongeveer dezelfde inhoud, maar telkens gericht op een andere doelgroep. Vervolgens vonden twee verdiepingssessies plaats met uitsluitend omwonenden. Tot slot van deze fase was er een (gezamenlijke) bijeenkomst met omwonenden en enkele vrijwilligers en contactpersonen van bewoners.
˗
Fase 2 (september – december 2024) Mede naar aanleiding van de reacties op het participatietraject in de eerste fase is er een tweede fase opgestart na de zomer van 2024. In deze vervolgfase vonden in totaal vier bijeenkomsten plaats met omwonenden.
Bij de bijeenkomsten voor omwonenden was naast Beweging 3.0 veelal ook de gemeente Nijkerk vertegenwoordigd, op de startbijeenkomst van 6 maart onder meer in de persoon van de verantwoordelijk wethouder. Vertreksituatie maart 2024 Vanaf begin maart 2024 zijn onder andere medewerkers, vrijwilligers, bewoners, eerste contactpersonen, omwonenden en belanghebbenden periodiek geïnformeerd over de nieuwbouwplannen van Beweging 3.0 op locatie De Pol. De presentaties inclusief verslaglegging
33
zijn vanaf de start van fase 1 telkens online gezet op de specifiek hiertoe ontworpen projectwebsite www.denieuwepolnijkerk.nl. Ook werden periodiek nieuwsbrieven verstuurd. Inhoudelijk vertrekpunt van het participatietraject – en als zodanig ook gepresenteerd in maart 2024 - was een bouwplan met daarin circa 130 wooneenheden, verdeeld over drie min of meer gelijke gebouwen van vier bouwlagen hoog. Figuur 3.1: Bouwplan Beweging 3.0, zoals gepresenteerd bij start participatietraject.
Ontvangen reacties in fase 1 participatietraject Fase 1 van het participatietraject heeft vanuit (met name) de omwonenden geleid tot de inbreng van een aantal inhoudelijke punten. Als meest sturend voor het vervolgtraject kunnen daarbij worden genoemd: ˗
Men kon zich niet direct vinden in het (te hoge) aantal wooneenheden voor deze locatie, met name in relatie tot het benodigde bouwvolume en het toenemend aantal leefbewegingen.
˗
Men kon zich niet direct vinden in de hoogte en positionering van Gebouw B2 en Gebouw B3. In het algemeen voerden bewoners aan dat zij het bezwaarlijk vinden dat er in natuurlijk gebied wordt gebouwd en de gebouwen (te) dicht bij de naburige huizen gepositioneerd waren. Bij Gebouw B3 vond men de negatieve impact het grootst, omdat dit gebouw het dichtst op de omgeving was gepositioneerd. Bij Gebouw B2 vonden omwonenden het effect eveneens groot omdat dit een overgang betreft van groengebied zonder bebouwing naar een groot gebouw van vier hoog. Ook dit gebouw heeft invloed op aanzicht en inkijk van meerdere huishoudens van omwonenden. Bewoners benadrukken echter vooral het feit dat B2 buiten bouwvlak en in groene zone valt en de natuurlijke omgeving (bestaande bomen en vijver) verstedelijkt.
˗
Er zijn zorgen geuit over de zorgdoelgroepen. In beginsel is er voor de zorgdoelgroepen wel veel draagvlak, maar voor de voorgestane verdrievoudiging van de capaciteit is dat er niet. Omwonenden vinden dit buiten verhouding. Er is begrip voor de aantallen vanuit ‘opvang St. Jozef’ (circa 20) en de bestaande Paviljoen-bewoners (circa 40), over een uitbreiding van dit aantal vanuit de wijdere regio is dat begrip er niet. Ten aanzien van de beoogde doelgroep zonder zorgbehoefte (weliswaar gerelateerd aan het zorgconcept en daarop geselecteerd) worden zorgen geuit over de leefbaarheid, zeker in combinatie met de dakterrassen in het bouwplan. Omwonenden vrezen dat er hiermee - zeker op de langere termijn - de deur wordt geopend naar reguliere bewoning. Men heeft zorgen over de juiste selectie en daarna blijvende monitoring / begeleiding van sociale huurders.
34
˗
Er zijn bezwaren geuit tegen de beoogde nieuwe doorgangen voor voetgangers en eventueel ook fietsers aan de zuidzijde. Met name uit vrees voor inbraken en veiligheid van zowel bewoners (cliënten) als omwonenden.
˗
Er zijn klachten ontvangen over staat en onderhoud van huidige groene rand aan zuid en zuidoostzijde.
˗
Er zijn suggesties gedaan voor voorzieningen waar zowel bewoners als omwonenden baat bij hebben.
˗
Onder de bewoners van Hazenhorst leefden zorgen over de parkeerplaatsen die over de grond van Hazenhorst waren ingetekend. Deze zorgen kwamen voort uit de onduidelijke situatie van het recht van overpad via het terrein van Beweging 3.0 naar de parkeerplaatsen van deze bewoners.
˗
Onder de bewoners van Zilverstaete werden opmerkingen gemaakt c.q. vragen gesteld over de draaicirkel bij hun entree en leven er bij een aantal bewoners zorgen over het veranderende uitzicht.
Beantwoording Beweging 3.0 ontvangen reacties fase 1 participatietraject De bijeenkomsten met omwonenden in fase 1 van het participatieproces heeft ertoe geleid dat Beweging 3.0, deels samen met omwonenden, met de architect aan de tekentafel is geschoven om daar waar mogelijk met bouwvolumes te schuiven en andere mogelijke oplossingen in beeld te krijgen teneinde zo veel mogelijk aan de bezwaren van omwonenden tegemoet te kunnen komen. De door omwonenden ingebrachte suggesties als het optoppen van het hoofdgebouw of het positioneren van (delen van) bebouwing aan de noordrand bleken om uiteenlopende redenen echter niet haalbaar. Met andere aanpassingen en veranderingen is Beweging 3.0 van mening dat daarmee wel, of anders zo goed mogelijk aan de bezwaarpunten tegemoet is gekomen. Kort samengevat heeft het participatietraject geleid tot de volgende aanpassingen aan het bouwplan van Beweging 3.0: ˗
Het aantal wooneenheden is teruggebracht van naar 109 wooneenheden, waarvan 104 éénkamerappartementen en 5 tweekamerappartementen. Deze appartementen zijn respectievelijk geschikt voor bewoning door één en twee bewoners.
˗
Als gevolg van het vorige punt kon het bouwvolume als geheel worden verminderd en ook anders verdeeld. Zo kon het zwaartepunt van de gebouwen worden verlegd richting landgoed Salentein. Gebouw B2 behoudt daarbij weliswaar 4 bouwlagen, maar is ingekort en iets anders gepositioneerd voor een betere zichtlijn vanuit de omwonenden en meer afstand (circa 5,5 meter) tot hun woningen. Gebouw B3 is aanzienlijk ingekort en is circa 15 meter verder geprojecteerd van de naburige woningen. Gebouw B3 is daarmee ook verder verwijderd van de erfgrens dan het huidige gebouw Paviljoen. Niet onbelangrijk is ook dat gebouw B3 is verlaagd van 4 naar 3 bouwlagen. Om voorgaande aanpassingen aan gebouwen B2 en B3 mogelijk te kunnen maken, met behoud programma, is gebouw B1 met één bouwlaag verhoogd van 4 naar 5 bouwlagen.
˗
Er is niet voorzien in nieuwe doorgangen voor voetgangers of fietsers tussen het terrein en de omgeving.
˗
De groene rand aan met name de zuidzijde van het terrein wordt versterkt: nieuwe aanplant waaronder ook lagere beplanting en een bredere strook. Hierdoor kan het wandelpad iets verder van de tuinen komen te liggen. Samen met bewoners wordt gekeken naar waar welk soort beplanting er aan de randen dient te komen, om inkijk en zicht te beperken.
˗
Er wordt onderzocht of het aanplanten en versterken van de groene buffer al kan gebeuren voor de start van de sloop- en bouwwerkzaamheden om zo de overlast te beperken.
˗
De parkeerplaatsen zijn inmiddels allemaal correct ingetekend op het eigen terrein van Beweging 3.0.
35
Met inachtname van het voorgaande is op de slotbijeenkomst van fase 1 aan omwonenden het bouwplan gepresenteerd, zoals weergegeven in figuur 3.2. Figuur 3.2: Bouwplan Beweging 3.0, zoals gepresenteerd op het einde van fase 1 participatietraject.
Fase 2 Het (onbewust en onbedoeld) niet eerder uitnodigen van de bewoners van het op het terrein aangrenzende Hazehorst en Zilverstaete maakte dat Beweging 3.0 zich genoodzaakt voelde om na afloop van de zomervakantie van 2024 een tweede fase van het participatietraject te starten. Deze bewoners zijn op een speciaal voor hen georganiseerde bijeenkomst op 27 augustus 2024 inhoudelijk volledig bijgepraat. Aansluitend heeft Beweging 3.0 besloten om het periodieke overleg met alle omwonenden vanaf dat moment te hervatten, met als belangrijkste motief dat er nog geen breed gedragen consensus was voor de planvorming van Beweging 3.0. Zo vonden er in het najaar van 2024 nog drie aanvullende bijeenkomsten plaats met de omwonenden, waarbij met name de volgende onderwerpen aan de orde kwamen: ˗
De voorliggende procedure van vergunningverlening, de rol van de gemeente hierin en de benodigde onderzoeken voor dit besluitvormingstraject. Daarbij is ook aandacht besteed aan het stedenbouwkundig advies vanuit de gemeente inzake de (meer concrete) positionering van de drie nieuwe gebouwen.
˗
De verhuur van appartementen op De Pol, met daaraan gekoppeld de toewijzing van doelgroepen. Op dit punt heeft Beweging 3.0 op de slotbijeenkomst met omwonenden (9 december 2024) aangegeven de meeste woningen op locatie De Pol de eerste jaren nodig zullen zijn voor de (tijdelijke) huisvesting van bewoners van andere zorglocaties van Beweging 3.0 en zodoende pas in de loop van de komende jaren woningen op De Pol zullen vrijkomen voor niet-zorgbehoevende woningzoekenden. Hoewel dit dus nog even duurt, hebben omwonenden aangegeven behoefte te hebben aan duidelijkheid over het type doelgroepen, de selectie van woningzoekenden met de juiste instelling en de eisen/regels die voor hen zullen gelden. In getalsmatig opzicht en met het oog op de beoogde situatie heeft Beweging 3.0 aangegeven om, in samenspraak met omwonenden, te willen starten met 5 units voor niet-zorgbehoevenden in de nieuwbouw en is het de wens om op zo kort mogelijke termijn 12 van deze units te realiseren in de bestaande bouw (Carré).
˗
Het toewijzen van functies en voorzieningen op locatie De Pol, met name gericht op buurten gemeenschapsontwikkeling. Meer concreet zal worden verkend of activiteiten voor en door de buurt georganiseerd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld een buurtbarbecue. Op voorhand is hierbij het beeld dat (met name) het Bruisend Hart meer betekenis voor anderen
36
zal krijgen, onder meer door ruimte bieden voor de zogenoemde Buurttafel. Zeker voor gemengde woonvormen ziet Beweging 3.0 dit als iets belangrijks als het gaat om het leren van anderen. ˗
Naast de beoogde eindsituatie van De Nieuwe Pol is er in fase 2 ook al gesproken over de bouwwerkzaamheden, vooruitlopend op de komst van de aannemer.
Rond de verschillende bijeenkomsten c.q. verdiepingssessies met omwonenden is in fase 2 ook informeel contact geweest met een aantal omwonenden teneinde meer zicht te krijgen op hun specifieke situatie in dit vraagstuk. Zo is de architect langs geweest bij verschillende direct omwonenden om onder meer het aanzicht vanuit hun tuin in beeld te krijgen en zijn er tevens gesprekken gevoerd met betrekking tot het parkeervraagstuk. De verkregen input is vervolgens benut om (onder andere) animaties te maken van de toekomstige bouwvolumes. Figuur 3.3 vormt het plan van Beweging 3.0, zoals gepresenteerd op de slotbijeenkomst van fase 2 met omwonenden. Ten opzichte van de eerdere versie (einde fase 1) is gebouw B3 niet meer gedraaid ten opzichte van de gebouwen B1 en B2 en zijn de drie gebouwen, in navolging van het gemeentelijk advies, iets verschoven ten opzichte van het Bruisend Hart. Figuur 3.3: Bouwplan Beweging 3.0, zoals gepresenteerd op het einde van fase 2 participatietraject.
In reactie op de ontvangen signalen uit de omgeving heeft Beweging 3.0 in deze fase van het participatietraject aangegeven c.q. herbevestigd bij te willen dragen aan buurtinitiatieven. Ook vanuit de omwonenden is aangegeven te willen participeren in een actieve samenleving. Vanuit dit positieve samenspel heeft Beweging 3.0 dan ook benoemd dat het terrein van Beweging 3.0 op De Pol geen terrein is ‘exclusief voor Beweging 3.0’, maar een terrein is dat open staat voor de samenleving en dat Beweging 3.0 middels deze samenleving wil vormgeven. Vervolgproces ná fase 2 Aan het eind van fase 2 heeft Beweging 3.0 met de aan- en omwonenden afgesproken dat zij met hen in contact blijft en dat ze de zorgen/punten uit de participatie vanaf januari 2025 in kleiner comité met vertegenwoordigers van de verschillende straten/gebouwen verder zal uitwerken. Het gaat dan over onderwerpen als de bouwoverlast, de verhuur van wooneenheden aan vitale doelgroepen en de vorming van een gemeenschap met de buurt. Ook is er contact gelegd met de bewoners van het aangrenzende Salentein om mee te praten over de invulling van de bouwfase. Over de bouwwerkzaamheden als zodanig heeft Beweging 3.0 aangegeven dat ruim voor aanvang daarvan door de aannemer een BLVC-plan wordt opgesteld, waarin nader wordt ingegaan op de
37
aspecten Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie. Voor aanvang van de bouw zal tevens de communicatie met omwonenden worden opgestart. Mede gekoppeld aan deze werkzaamheden blijft de projectwebsite in ieder geval tot en met de oplevering in gebruik. Om specifieke zorgen of wensen te bespreken worden de informele gesprekken tussen architect, Beweging 3.0 en een aantal omwonenden na afloop van fase 2 voortgezet. Tevens zullen de omwonenden, ook nadat de Omgevingsvergunning is afgegeven, worden betrokken gedurende de bouwfase van het project. De projectwebsite blijft bij online tot aan (in ieder geval) de oplevering van de nieuwbouw.
38
4
KADERSTELLEND BELEID
4.1
Het Rijk Nationale Omgevingsvisie Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn alle eerdere wetten over de leefomgeving gebundeld en daarbij gekoppeld aan één Rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Met de NOVI geeft het kabinet richting aan grote opgaven waardoor Nederland de komende 30 jaar verandert. Het gaat daarbij om grote en complexe opgaven, zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. De NOVI richt zich vooral op ontwikkelingen, waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes tussen die belangen in samenhang moeten worden gemaakt. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in de volgende 4 prioriteiten: 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050.
3.
Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken.
4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw, waarbij een goed verdienpotentieel voor de bedrijven gecombineerd wordt met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit.
In de NOVI stelt het Rijk dat de druk op de fysieke leefomgeving in Nederland zo groot is, dat belangen soms botsen. Het streven is er dan ook op gericht om combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar het Rijk geeft daarbij aan dat dit niet altijd mogelijk is. Soms zijn scherpe keuzes nodig en moeten er belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI de volgende afwegingsprincipes: ˗ Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; ˗ Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. ˗ Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. Ten aanzien van de woningvoorraad (waarbij de NOVI niet expliciet ingaat op zorgwoningen) is in de NOVI als uitdaging opgenomen dat in heel Nederland deze voorraad verduurzaamd, vernieuwd en getransformeerd moet worden. Transformatie van bestaand leegstaand vastgoed in woningen heeft in het algemeen de voorkeur en geldt daarbij vooral als een regionaal vraagstuk.
Aansluitend op deze ruimtelijke ontwikkelstrategie wordt in de NOVI ook een samenhangende aanpak van de sociaaleconomische ontwikkeling van de regio voorgesteld. Door de snellere vergrijzing kunnen tekorten in passende woonvoorzieningen in (met name) de zorgsector zich hier eerder voordoen. Initiatief Beweging 3.0 Met haar initiatief anticipeert Beweging 3.0 op de nieuwe omgevingsvisie van het Rijk door via
39
sloop en nieuwbouw op een bestaande woonzorglocatie een passend antwoord te creëren op een structureel aanwezige en toenemende vraag naar woonvormen voor een brede doelgroep met een grote woonbehoefte, met of zonder (intensieve) zorgverlening. Ladder voor duurzame verstedelijking Duurzame stedelijke ontwikkeling wordt vanuit de Rijksoverheid gezien als doelstelling én als belangrijk instrument bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Als instrument doelt men dan op toepassing van de Ladder voor duurzame verstedelijking. Deze ‘Ladder’ is in oktober 2012 als motiveringseis geïntroduceerd en als zodanig opgenomen in het (destijds vigerende) Besluit ruimtelijke ordening (Bro). In de Omgevingswet (Ow) is de Ladder opgenomen als instructieregel, met name gericht op zorgvuldig ruimtegebruik. In het aan de Ow gekoppelde Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is opgenomen dat de Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Een stedelijke ontwikkeling is daarbij gedefinieerd als ‘de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is’. Het Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. Hiervoor zijn geen harde ondergrenzen, maar wel ‘in beginsel’ grenzen.
Ten aanzien van de realisatie van woningen geldt dat ‘in beginsel’ een plan met meer dan 11 woningen een nieuwe stedelijke ontwikkeling is. Initiatief Beweging 3.0 Het initiatief van Beweging 3.0 brengt met zich mee dat op locatie De Pol meer dan 11 reguliere woningen (in het Bkl in beginsel gehanteerd als ‘drempelwaarde’) worden toegevoegd voor een doelgroep zonder zorgbehoefte. Daarentegen zal op termijn het aantal woonzorgunits op deze locatie afnemen. Per saldo zal in de beoogde eindsituatie het totale aantal wooneenheden op De Pol lager zijn dan het huidige aantal. Los van de vraag of hier sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling hecht Beweging 3.0 er waarde aan om haar initiatief te toetsen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Met name gaat het dan om het motiveren van de behoefte aan woningen, met of zonder bijbehorende zorgverlening. In het kader van het toetsen aan de ‘Ladder’ wordt de behoefte aan woon- en woonzorgunits op locatie De Pol bepaald door de confrontatie van de demografische ontwikkelingen met de behoefte aan geschikte woningen inclusief bijpassende zorgvoorzieningen.
Onder verwijzing naar de voorafgaande paragrafen van dit document kan worden gesteld dat op breed niveau (zowel geografisch als demografisch) de komende jaren een structurele toename wordt verwacht van het aantal mensen met een behoefte aan woonvormen met of zonder zorgverlening. Per saldo voorziet de planvorming van Beweging 3.0 in een structurele behoefte en beantwoordt het aan zowel ruimtelijke als functionele vraagstukken binnen een reeds bestaande woonzorglocatie in bestaand stedelijk gebied.
4.2
Provincie Gelderland Omgevingsvisie Gelderland In de Omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland’, vastgesteld in 2018, benoemt de provincie Gelderland haar ambities voor een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. In deze visie legt de provincie de focus op een duurzaam, verbonden en een economisch krachtig Gelderland. Om Gelderland voor mensen en bedrijven aantrekkelijk te houden, is de kwaliteit van de woonen leefomgeving van groot belang. Gelderland heeft op dat gebied een bijzondere positie met uiteenlopende woonkwaliteiten, zowel stedelijke als landelijke. Om het landschap open, groen en het voorzieningenniveau op peil te houden en leegstand te voorkomen, is bouwen binnen bestaand verstedelijkt gebied het vertrekpunt van de provincie. Daarbij geeft de provincie haar voorkeur aan het benutten van bestaande gebouwen c.q. concentraties van bebouwing.
40
Als het gaat om aanwezige woonwensen constateert de provincie dat deze door de tijd en met de leeftijd veranderen. Mensen worden ouder, wonen steeds langer zelfstandig en geldt dat de dynamiek op de woningmarkt groot is. Vanuit deze achtergrond is het provinciale streven gericht op de vorming van een duurzaam en divers woon- en leefklimaat, dat steeds weet te anticiperen op de (demografische en markt)ontwikkelingen. Voor de provincie staat dan ook een goede balans tussen vraag en aanbod van woningen in de verschillende prijscategorieën voorop, ook voor specifieke doelgroepen. Ten aanzien van het gewenste woonmilieu, met of zonder zorgcomponent, hanteert de provincie onder meer als ambitie om een aanbod aan woningtypen en woonmilieus te creëren waarmee wordt aangesloten op de diversiteit binnen de vraag naar woningen: voor ieder een passende, duurzame woning. De bestaande bebouwde omgeving wordt daarbij optimaal benut. Initiatief Beweging 3.0 In lijn met de toetsing aan het Rijksbeleid kan worden gesteld dat realisatie van het initiatief van Beweging 3.0 plaats vindt in lijn met de provinciale omgevingsambities, daarbij tevens gericht op het creëren van een duurzame en comfortabele woon- en leefomgeving voor mensen mét of zonder zorgbehoefte.
4.3
Regio FoodValley Woondael 2022-2030 Als overheden staan niet alleen het Rijk en de provincies, maar ook de Regio’s en de hierbinnen samenwerkende gemeenten, voor een urgente en grote woningbouwopgave. Er zijn op alle fronten onvoldoende woningen en de vraag naar woningen stijgt. Vanuit het Rijk is de ambitie om landelijk 900.000 woningen te bouwen tot en met 2030. Het streven daarbij is dat ten minste 2/3 van deze woningen betaalbaar is. De provincie Gelderland levert met de bouw van 100.000 woningen tot en met 2030 een bijdrage aan het oplossen van het nationale woningtekort. Ook in Regio FoodValley is de druk op de woningmarkt erg hoog en wordt er een forse groei van woningzoekenden verwacht. Om deze druk op te vangen zijn de samenwerkende gemeenten binnen de Regio FoodValley, waaronder de gemeente Nijkerk, overeengekomen om in de periode 2022-2030 ruim 25.000 extra woningen realiseren. De hiertoe opgestelde Regionale Woondeal 2022-2030 moet ervoor zorgen dat er sneller én meer betaalbare woningen, zowel koop als huur, worden bijgebouwd. In de Regionale Woondeal wordt een doorvertaling naar de betrokken gemeenten gemaakt van de ambities en afspraken tussen het Rijk en de provincies. De samenwerkende gemeenten binnen de regio zetten zich vervolgens in voor de realisatie van de opgave zoals opgenomen in figuur 4.1.
Figuur 4.1: Regionaal aandeel in de provinciale en nationale opgave (aantallen 2022 t/m 2030).
41
Zoals overeengekomen in de Regionale Woondeal wil de gemeente Nijkerk de komende jaren meer betaalbare woningen bouwen voor inwoners die door de druk op de woningmarkt moeite hebben om een passende woning te vinden, zoals starters en huishoudens met lagere inkomens. Ook zet de gemeente in op de bouw van geschikte woningen voor senioren. Zodoende wordt het woningaanbod in Nijkerk gevarieerder zodat in de woningbehoefte van alle inwoners kan worden voorzien. Initiatief Beweging 3.0 In lijn met de toetsing aan zowel het Rijks- als provinciale beleid kan worden gesteld dat realisatie van het initiatief van Beweging 3.0 eveneens plaats vindt in lijn met de regionale ambities. Zowel aard als aantal woningen alsmede de beoogde doelgroepen zijn gericht op het creëren van een duurzame en comfortabele woon- en leefomgeving, zonder daarbij onderscheid te maken tussen mensen mét of zonder zorgbehoefte.
4.4
Gemeente Nijkerk Woonvisie 2020+ Op 25 juni 2020 heeft de gemeenteraad van Nijkerk de ‘Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+’ vastgesteld. Deze visie bevat de kaders voor het lokale woonbeleid voor de komende jaren. Met de Woonvisie 2020+ wil het gemeentebestuur ervoor zorgen dat Nijkerk een aantrekkelijke woongemeente blijft voor toekomstige generaties. Belangrijk aspect daarbij is dat de inwoners hier kunnen wonen op een manier die past bij de individuele woonbehoefte en financiële mogelijkheden. In de Woonvisie koppelt de gemeente het voorgaande aan het vraagstuk van schaarste. De gemeente kan de algehele schaarste aan woonruimte en de druk op de woningmarkt weliswaar niet oplossen, maar wel aangeven hoe met deze schaarste het beste kan worden omgegaan en wat gedaan kan worden om de druk op de woningmarkt lokaal te verlichten. Daarbij heeft de gemeente een duidelijke focus aangebracht op een aantal bredere doelgroepen (op grond van inkomens of levensfase) en een aantal meer specifiek omschreven doelgroepen (met een zorg- of ondersteuningsvraag). Daarnaast is er in de Woonvisie aandacht voor alternatieve en flexibele woonvormen, die goede aanvullende oplossingen kunnen bieden voor woningzoekenden.
Dit laatste volgt uit de constatering dat de gemeente Nijkerk zich onder meer kenmerkt door een groot aandeel gezinnen, iets waar de huidige woningvoorraad middels een hoog aandeel eengezinswoningen goed op aansluit. Het gemeentebestuur ziet echter ook een opkomst van doelgroepen met een behoefte aan andere woonvormen. Dit betreft onder andere starters op de woningmarkt. Om te voorzien in een veranderende woningbehoefte, waarbij rekening wordt gehouden met aanwezige beperkingen, wil de gemeente dan ook graag andere oplossingen bieden. Kort samengevat omvat de Woonvisie 2020+ de volgende hoofdpunten: ˗
De gemeente zorgt voor meer woningen passend bij de behoefte van haar inwoners, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij richt de gemeente zich met name op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de woningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt.
˗
De gemeente daagt zichzelf uit om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen. Naast reguliere woningbouw richt de gemeente zich daarbij op alternatieve en flexibele woonvormen die kunnen bijdragen aan oplossingen voor de doelgroepen die moeilijk aan woonruimte komen. Doelgroepen die de schaarste aan beschikbare woningen – zowel huur als koop – sterk ervaren zijn met name starters, lage- en middeninkomens en senioren.
˗
De gemeente wil een toename van het woningaanbod voor ouderen met een zorg- en ondersteuningsvraag en voor kwetsbare personen met een ondersteuningsvraag. Op die manier wil de gemeente voorkomen dat er tekorten in dit aanbod ontstaan.
42
Zoals eerder in deze onderbouwing aangegeven constateert de gemeente in de Woonvisie 2020+ dat de landelijke trend van vergrijzing ook in Nijkerk speelt. Met name in de komende 10 jaar ziet de gemeente een sterke stijging van het aantal huishoudens van 65 jaar en ouder. De gemeente constateert tevens dat binnen de groep ouderen een grote variatie in woonbehoefte bestaat. Zo is driekwart van de 55-plussers vitaal en hebben zij geen of slechts een beperkte zorg- of ondersteuningsvraag. Deze groep redt zich in beginsel prima in een reguliere woning. Anderzijds ziet de gemeente ook een groep ouderen, die wil of zal moeten verhuizen wanneer hun woning niet eenvoudig aan te passen is of wanneer zij meer in de buurt van voorzieningen willen gaan wonen. In dit kader ziet de gemeente geclusterde woonvormen als passende woonsituaties voor de verschillende (sub)groepen onder de ouderen. Balans in vraag en aanbod Om te komen tot een balans in vraag en aanbod geldt als vertrekpunt dat verschillende bevolkings- en huishoudensprognoses voor de gemeente Nijkerk een groei laten zien. De sterkste groei is te zien bij de één- en tweepersoons huishoudens met een leeftijd van 65 jaar en ouder. Nijkerk wijkt daarmee niet af van de landelijke trend van vergrijzing. Mede vanuit dit vertrekpunt stelt de gemeente zich ten doel om de komende 10 jaar 750 sociale huurwoningen te bouwen.
Hierbij geldt het uitgangspunt van 35% sociale woningbouw, wat de gemeente hanteert bij nieuwbouwontwikkelingen. Bij het ontwikkelen van middeldure huurwoningen moet daarbij met name rekening worden gehouden met de doelgroep senioren. Aangezien deze doelgroep vaak in hun vertrouwde omgeving wil blijven wonen, is een ligging in of nabij bestaande woonwijken en voorzieningen daarbij een vereiste. Ten aanzien van de doelgroep senioren – en dan met name de gewenste doorstroming van deze doelgroep - stelt de gemeente eveneens dat bij nieuw te bouwen woningen een aandeel van 10% specifiek gericht afgestemd dient te zijn op senioren. Dit aandeel mag vrij verdeeld worden over de door de gemeente verplicht gestelde aandelen in het sociale (circa 1/3) en middeldure segment (circa 1/3) en het resterende deel dat ongereguleerd is voor wat betreft het prijssegment. Wonen en zorg Ambitie van de gemeente is om de komende jaren het woningaanbod te vergoten voor ouderen, al dan niet met een zorg- en ondersteuningsvraag en voor kwetsbare personen met een ondersteuningsvraag. Afgestemd op de specifieke woon- en zorgbehoeften vertaalt deze ambitie zich voor de verschillende doelgroepen in de volgende gemeentelijke aanpak: ˗ Wonen voor senioren De gemeente constateert dat het aanbod van woonruimte dat geschikt is voor senioren onvoldoende is.
Er is dan ook sprake van een tekort dat door de stijgende vraag nog verder zal toenemen. Een eerste uitdaging zit in het vergroten van specifiek voor senioren geschikte woningen in de bestaande wijken, zonder dat daar een zorgcomponent in zit. De gemeente vindt het dan ook belangrijk om juist bij nieuwbouw in de bestaande wijken in te zetten op woningen voor senioren. Daarnaast zet de gemeente in op het clusteren van dergelijke voor senioren bedoelde woningen. Bij geclusterde woonvormen staan er meerdere woningen voor de doelgroep senioren bij elkaar. De mogelijkheden voor ontmoeting worden zo ook vergroot. ˗ Geclusterd wonen met zorg in de nabijheid Naast de hierboven genoemde geclusterde woonvormen zonder zorg, is er ook geclusterd wonen in de nabijheid van zorg mogelijk. Hierbij moeten de woningen in de directe nabijheid van een zorginstelling staan of een op zichzelf staand onderdeel van een complex voor ouderenzorg vormen. De vraag naar dergelijke geclusterde woningen voor ouderen in de nabijheid van zorg bedraagt voor de komende tien jaar circa 315 woningen. ˗ Geclusterd wonen met 24-uurs zorg (dementie) De groep ouderen die intensieve zorg nodig heeft, zal de komende jaren ook stijgen. Voor deze groep geldt dat ze bij voorkeur in woon-zorgcomplexen wonen, waar 24-uurs intensieve zorg geleverd kan worden.
Voor ouderen met dementie die 24-uurs zorgen nodig hebben, ligt er de komende tien jaar een opgave van circa 80 woningen.
43
Getalsmatig is in de Woonvisie 2020+ de vraag-aanbod analyse, afgestemd op de doelgroep ouderen, als volgt samengevat, zie figuur 4.2. Figuur 4.2: Vraag-aanbod wonen met zorg doelgroep ouderen.
Naar een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving Getoetst aan de door Beweging 3.0 beoogde duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving op locatie De Pol kan worden verwezen naar de Wooncirkel, in de Woonvisie opgenomen met als doel de vorming van één of meerdere meer-generatieprojecten in de drie kernen van de gemeente Nijkerk. Meer-generatie wonen is het gezamenlijk wonen van ouderen en jongeren met het doel om ook wat voor elkaar te betekenen. Het is de bedoeling dat de woningen levensloopbestendig zijn en dat er ruimte is voor ontmoeting, zowel binnen als buiten. In de Woonvisie 2020+ heeft de gemeente zich ten doel gesteld om de komende jaren, samen met initiatiefnemers, één of meerdere van dit soort projecten daadwerkelijk van de grond te krijgen. Initiatief beweging 3.0 In lijn met de eerdere toetsing aan het Rijks-, het provinciale en het regionale beleid kan ook ten aanzien van het gemeentelijke beleid voor worden gesteld dat Beweging 3.0 met haar initiatief ook op gemeentelijk niveau bijdraagt aan een passende woon- en leefomgeving voor een brede doelgroep, leeftijdsonafhankelijk en met of zonder zorg.
Onder verwijzing naar de eerdere hoofdstukken in deze onderbouwing kan worden gesteld dat deze bijdrage concreet geldt voor de volgende aspecten uit de Woonvisie 2020+: ˗ Het op grond van inkomens of levensfase bieden van geschikte woonruimte voor een brede doelgroep. ˗ Het bieden van woonruimte aan doelgroepen met of zonder zorg- of ondersteuningsvraag. ˗ Het creëren van meer-generatiewonen op locatie De Pol als alternatieve woonvorm, waarmee in één keer de druk op zowel de woningmarkt als zorgsector kan worden verlicht. ˗ Meer specifiek voor de doelgroep ouderen draagt het initiatief bij aan de gemeentelijke aanpak voor een passende invulling van: o Wonen voor senioren. o Geclusterd wonen met zorg in de nabijheid. o Geclusterd wonen met 24-uurs zorg. Het voorgaande is met inachtname van de door de gemeente gehanteerde percentages als het gaat om aandeel senioren en de verdeling over de betreffende huurfsegmenten. Woonvisie 2024+ De Woonvisie 2024+, door de gemeenteraad van Nijkerk vastgesteld op 28 november 2024, is een vervolg op de Woonvisie 2020+. Sinds de vaststelling van de Woonvisie 2020+ zijn er veel ontwikkelingen geweest op de woningmarkt. De vraag naar meer en betaalbare woningen is
44
onverminderd groot en is het met name voor jongeren, starters, ouderen en kwetsbare groepen moeilijk om een passende woning te vinden. Met de Woonvisie 2024+ speelt de gemeente in op de actuele ontwikkelingen binnen de woningmarkt en wordt een onverminderd sterke focus gelegd op de woningbouwopgave. Door de druk op de woningmarkt en de flink gestegen woningprijzen ondervindt een toenemende groep inwoners problemen wanneer zij op zoek zijn naar woonruimte. Ondanks dat de afgelopen jaren veel woningen binnen de gemeente gebouwd zijn, blijft de druk op de woningmarkt dan ook onverminderd hoog. De gemeente wil daarom tot en met 2030 jaarlijks gemiddeld 250 woningen bouwen om in de vraag te voorzien. Met de vaststelling van de Woonvisie 2024+ is de gemeente Nijkerk voorbereid op nieuwe wet- en regelgeving vanuit Den Haag, waarmee de rijksoverheid wil dat alle gemeenten sneller en meer betaalbare woningen gaan bouwen. Balans in vraag en aanbod Van de totale woningbouwopgave binnen de gemeente Nijkerk zal minimaal 2/3 deel in het betaalbare segment gerealiseerd moeten worden (huur en koop). De gemeente houdt vast aan de norm van minimaal 35% sociale woningbouw bij nieuwe plannen, waarbij vooral behoefte is aan woningen voor starters en senioren. Vaak gaat het dan om één- of tweepersoonshuishoudens.
In de Woonvisie 2024+ constateert de gemeente dat de vergrijzing de komende jaren verder doorzet. De noodzaak voor voldoende passende huisvesting voor senioren blijft daarom onverminderd aanwezig. Duidelijk is dat als gevolg van de vergijzing de vraag naar alle woonvormen voor ouderen zal toenemen in de gemeente Nijkerk. Het gaat hier voornamelijk om de behoefte aan nultredenwoningen, welke zich met name manifesteert in de nabijheid van zorgen winkelvoorzieningen. Collectieve woonvormen Niet iedereen heeft behoefte aan een gezinswoning, of heeft geen budget daarvoor. Een deel van de woningzoekenden heeft daarom behoefte aan een alternatieve woonvorm. Tegen deze achtergrond constateert de gemeente in de actuele Woonvisie dat - in algemene zin en op nationaal niveau - starters en jongeren steeds vaker bereid zijn om voorzieningen in een wooncomplex met andere bewoners te delen, als daardoor betaalbare woonruimte gebouwd kan worden. De trend voor gedeelde voorzieningen is nu vooral in de steden te zien, maar ook in Nijkerk ontvangt de gemeente signalen dat die bereidheid voor gedeelde voorzieningen toeneemt. Behoefte aan gedeelde voorzieningen ziet de gemeente ook terug onder ouderen, met of zonder zorgbehoefte. Daar is het motief vooral het voorkomen dan wel bestrijden van vereenzaming.
Bijvoorbeeld door een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte in of nabij het wooncomplex, of door de ligging aan een gemeenschappelijke binnentuin. De gemeente ziet dan ook kansen voor het creëren van woonvormen voor meerdere generaties samen (combinatie van jongeren en ouderen of vitale en kwetsbare ouderen), zodat men elkaar ook kan helpen. Ook in de Woonvisie 2024+ constateert de gemeente een vraag naar appartementen op centrumlocaties. Dit geldt voor zowel senioren als jongeren, die vooral op zoek zijn naar een betaalbaar, compact appartement. Ouderen in Nijkerk geven aan graag te willen verhuizen naar een levensloopgeschikt appartement. Maar niet iedereen wil zijn vertrouwde buurt verlaten. Daarom wil de gemeente ook vrijkomende ruimte c.q. bebouwing in bestaande wijken c .q. bebouwde locaties gebruiken voor het realiseren van woningen voor ouderen, met daarbij voldoende voorzieningen in de buurt. Ook voor starters ziet de gemeenten op deze locaties mogelijkheden. Door vooral te bouwen voor één- en twee persoonshuishoudens kan in de aanwezige vraag worden voorzien. Initiatief beweging 3.0 Toetsing van het initiatief aan de Woonvisie 2024+ vormt een bevestiging van de toetsing aan de Woonvisie 2020+ met als toevoeging dat de druk op de woningmarkt voor zowel zorgbehoevende als niet-zorgbehoevenden alleen maar is toegenomen.
Als aanscherping op de eerdere toetsing kan worden gesteld dat de gemeente in de Woonvisie 2024+ een toenemend belang heeft
45
gegeven aan de gewenste collectieve woonvormen oftewel gedeelde woonvormen voor jongeren en ouderen, met zonder zorgbehoefte. Dit bevestigt een breed gedragen intentie om te komen tot een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving, te beginnen op locatie De Pol. Omgevingsvisie 2040 De Omgevingsvisie 2040 vormt de basis van de gemeentelijk visie op het ruimtelijk domein van Nijkerk. Kernpunten uit deze visie, gericht op wonen, economie, mobiliteit, voorzieningen, natuur en recreatie, zijn: ˗ Het bouwen van voldoende woningen om in ieder geval te kunnen voorzien in de woningvraag van de eigen inwoners. ˗ Het zien van kansen voor woningbouw in (centrum)stedelijke woonmilieus, met name op inbreidingslocaties. Deze locaties sluiten goed aan op de woonwensen van starters, ouderen en mensen met een ondersteuningsvraag. In de omgevingsvisie benoemt de gemeente de radialen van de stad Nijkerk als de dragers van de ruimtelijke structuur. Deze radialen hebben gezorgd voor een natuurlijke groei van de stedelijke kern, waarbij ze ook het tijdsbeeld weergeven. Specifiek voor de Beweging 3.0 locatie op De Pol (in visie genoemd onder oude naam: verpleeghuis Zilverschoon) is in de Omgevingsvisie opgenomen dat deze locatie, vanuit de noordelijke richting gezien, zorgt voor herkenbaarheid.
Inmiddels is het gebouw (Zilverschoon) uit de jaren ’70 (Zilverschoon) vervangen door 21e-eeuwse bebouwing, welke opnieuw een herkenningspunt vormen. Tegen deze achtergrond benoemt de Omgevingsvisie ten aanzien van het ontwikkelingsperspectief voor woongebieden in Nijkerk, waarbinnen de Beweging 3.0 gebouwen zich bevinden, (met name) de volgende punten: ˗ Transformatie in woonwijken door vergroting diversiteit aan woningtypen. ˗ Versterken van groene langzaam verkeersverbindingen met buitengebied. ˗ Ruimte bieden voor flexibele en alternatieve woonvormen, zowel tijdelijk als permanent. ˗ Transformatie van niet-woongebouwen naar woningen. ˗ Stimuleren van differentiatie in woonwijken. ˗ Gestapelde bouw als accent/herkenningspunt in de stad. ˗ Groeimogelijkheden voor voorzieningen. Nieuwe wegverbindingen aan randen van Nijkerk Ten aanzien van de omgeving van locatie De Pol geldt dat in de Omgevingsvisie plannen zijn opgenomen voor de aanleg van nieuwe wegverbindingen aan de randen van Nijkerk. Meer concreet zijn de volgende passages opgenomen in de Omgevingsvisie 2040: ˗ “In combinatie met de ontwikkeling van een woonlocatie ten zuidoosten van het Spaanse Leger kiezen wij voor het doortrekken van de rondweg Arkemheen vanaf de rotonde aan de Amersfoortseweg richting rotonde Barneveldseweg/Chopinlaan.
Het verbinden van deze twee rotondes aan de buitenzijde van Nijkerk hangt nauw samen met onze keuze te investeren in ‘leefbaarheid’. Wij remmen het autoverkeer op veel wegen in de kernen af door te kiezen voor een lagere snelheid en autoluwe buurten. Het (auto)verkeer dringen wij daarmee naar de randen toe en we verbeteren de doorstroming op de N301 ter hoogte van bedrijventerrein Watergoor/Arkervaart”. ˗ “Aan de noordzijde voorzien wij eveneens een nieuwe verbinding met de aansluiting op de A28 Nijkerk/Zeewolde/Putten door middel van het doortrekken van de Berencamperweg ter hoogte van de rotonde met de Vetkamp richting Bloemendaalseweg”. De keuze om beide nieuwe verbindingen aan de zuidoost- en noordzijde van Nijkerk al dan niet met elkaar te verbinden maakt de gemeente bij of na het vaststellen van de Omgevingsvisie 2.0. Initiatief Beweging 3.0 In lijn met de toetsing aan het provinciale omgevingsbeleid vindt de beoogde inrichting van zorglocatie De Pol zoveel mogelijk plaats in lijn met de gemeentelijke omgevingsambities en is een en ander tevens gericht op het creëren van een comfortabele woon- en leefomgeving voor de hier aanwezige zorgbehoevenden. Het nog te nemen besluit van de gemeente Nijkerk inzake de