2025-070 250625 Bijlage 1b Concept onderbouwing
Tekst van het document
46
nieuwe wegverbindingen aan de randen van Nijkerk kan een (nog niet bekende) impact hebben op de doorwaadbaarheid en beleving van de landschappelijke omgeving van locatie De Pol.
4.5
Waterschap Vallei en Veluwe Blauwe Omgevingsvisie 2050 Het grondgebied van de gemeente Nijkerk maakt deel uit van het beheersgebied van het Waterschap Vallei en Veluwe. In de Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI) heeft dit Waterschap haar koers uitgezet richting een duurzame en waterinclusieve leefomgeving. Geheel volgens de principes van de Omgevingswet zoekt het Waterschap daarbij maximale samenhang én samenwerking met collega-overheden en maatschappelijke partners. In de BOVI benoemt het Waterschap het aspect ‘water’ als ordenend principe in de ruimtelijke ontwikkeling. Het Waterschap geeft daarbij aan dat de ruimtelijke ontwikkeling gedomineerd wordt door de grote vraag naar (extra) ruimte voor woningbouw, opwekking van duurzame energie en klimaatadaptatie. Stedelijke in- en uitbreiding, ten behoeve van de groeiende bevolking, moet worden gekoppeld aan klimaat- en duurzaamheidsopgaven. Overal waar wordt gebouwd, wordt in beginsel rekening gehouden met het water en wordt de buffercapaciteit van de bodem verbeterd. Groenblauwe dooradering in de openbare ruimte en op de daken houdt de bebouwde omgeving bovendien leefbaar bij toenemende hittestress en heftige regenval. Dit alles vraagt om zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik bij binnenstedelijke verdichting.
In het kader van een goede waterbeheersing geldt - algemene zin - dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen het belangrijk is om aan te geven óf en in welke mate de ontwikkeling gevolgen heeft voor de waterhuishouding in het gebied. Met name de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de aspecten van waterbeheersing, zijnde ‘vasthouden – bergen – afvoeren’ (in die volgorde), zijn van belang. Uitgangspunten in dit verband zijn: ˗ Zoveel mogelijk gebiedseigen water vasthouden en inlaat gebiedsvreemd water beperken. ˗ Beperking van overlast door (grond)water of tekort aan water. Gelet op het initiatief van Beweging 3.0 geldt dat met name de ruimtelijke component ervan, oftewel het slopen van bebouwing en de hierop volgende nieuwbouw, het meest sturend is voor het vraagstuk van de waterbeheersing in dit deel van Nijkerk. Meer concreet gaat het dan om het aspect vasthouden van water bij een eventuele toename van het verhard oppervlak. Indien sprake is van een toename van verhardingen is het algemene waterbeleid in Nederland om voldoende waterberging te realiseren zodat water vastgehouden kan worden alvorens het in de bodem kan infiltreren. Hierop aansluitend stelt het Waterschap Vallei en Veluwe in de BOVI dat het realiseren van meer groen daarbij kansen biedt voor de leefbaarheid in de stedelijke omgeving. Dit vermindert de invloed van stedelijke verdichting.
Het toevoegen van groen op daken, tussen de gebouwen draagt tevens bij aan natuurlijke koeling en vergoot ook nog eens de biodiversiteit in stedelijk gebied. Tot slot dragen groene ruimten als vanzelfsprekend bij aan vasthouden of bergen van hemelwater. Initiatief Beweging 3.0 De planvorming van Beweging 3.0 brengt een reductie van het verhard oppervlak van locatie De Pol met zicht mee. Zo is het bebouwd oppervlak van de nieuwbouw circa 350 m2 minder dan het bebouwd oppervlak van het Paviljoen dat gesloopt wordt. Een verdere reductie van het verhard oppervlak wordt gerealiseerd door sloop van de verbindingsgang tussen het Paviljoen en het (als vrijstaand gebouw te handhaven) Bruisend Hart. Het (grotendeels) herbenutten van de ontstane vrije ruimte door de aanbreng van groen draagt in meerdere opzichten bij aan de ambities en doelstellingen van het Waterschap Vallei en Veluwe. Aansluitend hierop kan worden gesteld dat de parkeerplaatsen op locatie De Pol in de beoogd situatie zijn aangelegd in de vorm van halfverharding (grasbetontegels), iets waarmee een extra bijdrage wordt geleverd aan een duurzaam watersysteem in dit deel van Nijkerk.
47
5
ASPECTEN VAN DE FYSIEKE LEEFOMGEVING
5.1
Landschappelijke aspecten In de Omgevingsvisie 2040 karakteriseert de gemeente Nijkerk haar landelijk gebied als een cultuurhistorisch en landschappelijk waardevol gebied. Een gebied dat ook is te karakteriseren als een functioneel gemengd gebied met een groot agrarisch productielandschap, veel natuurwaarden en verspreid liggende agrarisch aanverwante en overige bedrijven. De combinatie van al deze functies maakt dat de gemeente het landelijk gebied aanmerkt als één van de meest kenmerkende en beeldbepalende pijlers van de fysieke identiteit van haar grondgebied. Behoud en versterking van de kwaliteit van de aanwezige landschappen is dan ook een belangrijk uitgangspunt in een proces van plan- en besluitvorming. Ten aanzien van landschappelijke aspecten heeft de gemeente in de Omgevingsvisie haar beleid geconcretiseerd aan de hand van (met name) de volgende principes, gericht op activiteiten die niet passen in het Omgevingsplan: ˗ Een activiteit mag geen nadelige gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving van een gebied. ˗ Een activiteit draagt bij aan de kwaliteiten van het gebied en het landschap ter plaatse. Afgestemd op de kwaliteiten en het belang van de landschappelijke eenheden binnen de gemeente Nijkerk is in de Omgevingsvisie 2040 de volgende Visiekaart opgenomen, zie figuur 5.1. Figuur 5.1: Visiekaart Gemeente Nijkerk 2040.
Ten aanzien van het ontwikkelingsperspectief voor het landschap op de hogere zandgronden, waartoe het aan De Pol grenzende Landgoed De Salentein behoort, benoemt de Omgevingsvisie (met name) de volgende punten: ˗ Behoud kleinschalig landschap en onregelmatig kavelpatroon met grote ruimtelijke variatie tussen openheid en beslotenheid. ˗ Behoud en versterking van laanbeplanting langs wegen.
48
˗ ˗ ˗
Behoud en versterking van laanbeplanting, smalle bosstroken/struwelen langs de wegen. Mogelijkheden voor functieverandering naar wonen en recreatie. Vergroting recreatieve waarde.
Gelet op de visiekaart kan worden geconstateerd dat de planlocatie van Beweging 3.0 geen concrete beleidsdoelstellingen zijn gekoppeld. Wel grenst de locatie aan een lijnvormige zone, gericht op het versterken van groene verbindingen van stad naar omgeving. Aansluitend op voornoemde (algemene) beleidsdoelstellingen heeft de gemeente Nijkerk bij de vaststelling van het principebesluit voor de planvorming van Beweging 3.0 aangegeven dat bij de verdere onderbouwing van het plan duidelijk naar voren dient te komen op welke wijze het bestaande groen rond de drie nieuwe gebouwen wordt behouden. Daarbij zijn met name de volgende aandachtspunten genoemd: ˗ Op welke wijze wordt het herstructureringsplan landschappelijk ingepast. ˗ Waar komen de nieuwe wandelpaden te liggen. ˗ Een duidelijke specificatie van het nieuwe aangeplante groen. ˗ Welke bomen zullen worden gekapt met een motivatie waarom dit nodig is. ˗ Hoeveel groen wordt toegevoegd rondom de parkeerplaatsen aan voorzijde planlocatie. Initiatief Beweging 3.0 In hoofdstuk 2 van dit document is reeds ingegaan op de planvorming van Beweging 3.0. Met inbegrip van de landschappelijke aspecten is daar beschreven hoe de beoogde situatie tot stand is gekomen, een en ander gezien vanuit de huidige ruimtelijke en functionele situatie op locatie De Pol.
Afgestemd op deze totstandkoming is in hoofdstuk 3 weergegeven hoe de omwonenden aan deze totstandkoming hebben bijgedragen met welke inhoudelijke aanscherpingen als resultaat. Onder verwijzing naar en in aansluiting op de eerdere hoofdstukken kunnen de volgende punten worden genoemd ten aanzien van de landschappelijke inpassing en de aandachtspunten daarbij vanuit de gemeente: ˗ De (lijnvormige) groenstructuur rondom de locatie wordt versterkt. Met name aan de zuidzijde van de planlocatie zal de groene zone worden versterkt met zoveel mogelijk (jaarrond) blijvend groen. Bij dit alles zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van inheemse soorten. ˗ De voorziene nieuwbouw op de beoogde situatie brengt de noodzaak met zich mee om een (beperkt) aantal bomen te kappen. In relatie tot het nieuw aan te brengen groen, waaronder meerdere bomen, kan worden gesteld dat het aantal te kappen bomen ruimschoots gecompenseerd wordt. ˗ In combinatie met de verbeterde groenstructuur, zowel langs als op het terrein, zullen wandelpaden en verblijfsplekken voor bewoners en omwonenden worden aangelegd. ˗ In de beoogde situatie is het parkeren voorzien in een groene strook met daarbinnen de situatie van parkeren op grasbeton (halfverharding). Daarbij zullen niet alle (normatief) benodigde parkeerplaatsen meteen fysiek worden aangelegd.
Meer concreet wordt de ruimte voor 10 parkeerplaatsen gereserveerd voor parkeren, maar vooralsnog groen gehouden. Zodra de parkeernoodzaak zich aandient zal deze (planologisch) gereserveerde ruimte fysiek worden ingericht voor het parkeren van auto’s. Voorgaande punten zijn nader gevisualiseerd in figuur 5.2a-b-c. Resumerend kan worden gesteld dat de landschappelijke inpassing van het initiatief van Beweging 3.0, mede met de inbreng van omwonenden, op passende wijze invulling geeft aan de kwaliteitsaspecten die hieraan gesteld zijn.
49
Figuur 5.2a: Nieuwe groenstructuur locatie De Pol (links) en duiding groenzone parkeren (rechts).
Figuur 5.2b: Beoogde situatie wandelpaden (links) en verblijfs- en ontmoetingsplekken (rechts).
Figuur 5.2c: Nieuwe groenstructuur zuidzijde planlocatie De Pol.
50
5.2
Cultureel erfgoed en archeologie Cultureel erfgoed De Erfgoedwet is op dit moment het wettelijk kader voor de omgang met cultureel erfgoed, waarbij geldt dat de Erfgoedwet op 01-01-2024 deels is opgegaan in de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet zijn nu instructieregels opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), gelet op het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed. Vanuit dit kader is een beschermingsregime opgenomen voor het behoud en versterken van kenmerkende landschapsstructuren en cultureel erfgoed. Initiatief Beweging 3.0 Het plan van Beweging 3.0 heeft een uitstraling naar het landschap aan de noordzijde van de Berencamperweg. Specifiek voor de locatie De Pol liggen geen specifieke cultuurhistorische waarden in het omgevingsplan vast. Onder verwijzing naar eerdere passages in dit document (hoofdstuk 2 en 3 alsmede paragraaf 5.1) kan worden gesteld dat bij het inpassen van de beoogde situatie op afdoende wijze rekening is gehouden met de cultuurhistorie en het erfgoed op het aangrenzende landgoed De Salentein. Archeologie In het omgevingsplan van de gemeente Nijkerk is aan de planlocatie de dubbelbestemming Waarde – Archeologie verbonden, hetgeen betekent dat de betreffende gronden zijn mede bestemd zijn voor de bescherming en veiligstelling van behoudenswaardige archeologische waarden.
Deze dubbelbestemming betekent ook dat nieuwe ontwikkelingen, waarbij de bodem over een oppervlak van meer dan 250 m2 en met een diepte van 0,3 m-mv tot 0,4 m-mv wordt geroerd, pas worden toegestaan als is aangetoond dat archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad, dan wel de grond waarop het bouwplan betrekking heeft reeds geroerd is beneden voornoemd niveau. Initiatief Beweging 3.0 In 2005 is op locatie De Pol een archeologisch onderzoek uitgevoerd, bestaande uit een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van boringen. Dit onderzoek, uitgevoerd door het adviesbureau ADC ArcheoProjecten, had als doel tet verwerven van informatie over bekende of verwachte archeologische waarden binnen de onderzoekslocatie. Een locatie in gebruik als verpleeghuis en bestaande uit diverse gebouwen. Figuur 5.3: Onderzoekslocatie Archeologie.
Het archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat de bodemopbouw van het plangebied reeds in 2005 verstoord was en aanvullend archeologisch onderzoek niet (meer) aan de orde is. Meer concreet geldt voor boring #10 (zie figuur 5.3) dat op deze plek van de onderzoekslocatie, waar
51
momenteel de beoogde nieuwbouw is voorzien (naast het oppervlak van het te slopen Paviljoen), de bodem tot op een diepte van 1,90 m-mv reeds verstoord is. De volledige rapportage van ADC ArcheoProjecten is als bijlage aan deze onderbouwing toegevoegd. Resumerend kan worden gesteld dat het aspect Archeologie geen belemmering vormt voor het initiatief van Beweging 3.0.
5.3
Mobiliteit Op basis van de Omgevingswet dient de aanvaardbaarheid van het effect van nieuwe ontwikkelingen op de verkeersafwikkeling, bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid te worden onderbouwd. Locatie De Pol is gelegen aan en wordt belast door de Berencampweg (N798), Putterstraatweg, Vetkamp, het Hazeveld en de Gildenstraat. In figuur 5.4 zijn de weggegevens weergegeven. Figuur 5.4: Verkeersstructuur rondom locatie De Pol.
Om voor de verschillende typen wegen in Nederland de wegcapaciteit te kunnen bepalen heeft het kenniscentrum CROW in het verleden diverse richtlijnen opgesteld om ontwerpers een houvast te bieden. Deze richtlijnen beschrijven de maximale verkeersintensiteiten die, vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid en leefbaarheid, op verschillende wegcategorieën acceptabel worden geacht. Binnen deze CROW-categorisering kunnen de wegen rondom locatie De Pol worden geschaard onder ‘erftoegangsweg binnen bebouwde kom: 30 km/uurzones’ en ‘gebiedsontsluitingswegen binnen bebouwde kom’. Voor de eerste categorie geldt een wegcapaciteit variërend van 5.000 tot 6.000 motorvoertuigen (mvt)/etmaal, voor de tweede een wegcapaciteit, variërend van 800 tot 1.600 mvt/uur, ofwel 19.200 tot 38.400 mvt/etmaal. Figuur 5.5: Indicatieve maximale hoeveelheden autoverkeer in motorvoertuigen (mvt) per etmaal of personenauto-equivalenten (pae) per uur voor verschillende typen wegen.
Bron: CROW ASVV 2004, CROW publicatie 216 en Handboek Wegontwerp.
52
Verkeersgeneratie planvorming Beweging 3.0 Afgestemd op de beoogde appartementen voor wonen, met of zonder zorg, op De Pol geldt dat het initiatief van Beweging 3.0 voorziet in de realisatie van (uiteindelijk) 120 wooneenheden. Vanuit de vetreksituatie van 100 wooneenheden wordt deze eindsituatie bereikt via een tussenfase van 145 wooneenheden (zie ook paragraaf 2.1.2 van dit document). Dit betekent dat in de uiterste situatie er 45 wooneenheden op de planlocatie worden toegevoegd. In beginsel is dit een tijdelijke situatie c.q. tussenfase richting de beoogde eindsituatie. Om de planvorming van Beweging 3.0 te kunnen verbinden aan een verkeersgeneratie wordt gebruik gemaakt van de kengetallen van het kenniscentrum CROW. Binnen de CROW-categorie Wonen is daarbij uitgegaan van ‘Huur, appartement tot 75 m2 (incl. sociale huur)’ in de omgeving ‘rest bebouwde kom matig stedelijk’. Redenerend vanuit een ‘worstcase’ situatie (gelet op de verkeersgenererende werking) waarbij alle woningen een reguliere woonfunctie zouden hebben2, resulteert deze benadering voor de beoogde 120 wooneenheden in circa 372 verkeersbewegingen per etmaal (3,1 bewegingen per wooneenheid (met of zonder zorg) per etmaal). Voor de ‘tussenfase’ met 145 wooneenheden komt dit neer op circa 450 verkeersbewegingen per etmaal.
Uitgaande van dezelfde insteek kan worden gesteld dat in de huidige situatie met 100 wooneenheden de verkeersgeneratie circa 310 verkeersbewegingen per etmaal bedraagt. Op grond van het voorgaande kan worden gesteld dat de planvorming van Beweging 3.0 resulteert in een extra verkeersgeneratie van maximaal (en tevens tijdelijk) circa 140 verkeersbewegingen per etmaal. In de beoogde eindsituatie is dat maximaal circa 62 verkeersbewegingen per etmaal. Afgezet tegen de aanwezige capaciteiten van de omliggende ontsluitingswegen kan worden gesteld dat dit aantal extra verkeersbewegingen geen substantiële bijdrage vormt, leidend tot een onaanvaardbare congestie op deze wegen. Parkeren Voor het deelaspect Parkeren wordt verwezen naar paragraaf 2.3 van dit document. Resumerend heeft het aspect mobiliteit geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.4
Bodem Ter bescherming van de gezondheid en het milieu zijn voor het aspect Bodem instructieregels in het Bkl opgenomen. Er worden drie basisvormen van bodemgebruik onderscheiden: landbouw/natuur, wonen en industrie. De kaders zijn gebaseerd op de risicogrenswaarden die voor de betreffende situaties zijn afgeleid. Kort samengevat dient de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem geschikt te zijn voor het beoogde gebruik. Initiatief Beweging 3.0 Het beoogde gebruik van de bodem binnen locatie De Pol betreft een voortzetting van het reeds bestaande gebruik, zijnde wonen met inbegrip van zorg. Impliciet betekent dit dat de kwaliteit van de bodem reeds afdoende is om het beoogde gebruik (onverminderd) toe te laten. Ten aanzien van de aanwezige vijver (waterbodem) binnen het plangebied kan worden gesteld dat deze onveranderd wordt meegenomen in de planvorming van Beweging 3.0.
2 Het CROW hanteert voor zorgwoningen (verpleeghuis) geen specifieke cijfers als het gaat om verkeersgeneratie vanuit deze
gebruiksfunctie.
53
Volledigheidshalve kan worden vermeld dat in 2005 een verkennend en nader bodemonderzoek op locatie De Pol heeft plaatsgevonden. Op grond van de resultaten, conclusies en aanbevelingen uit dit onderzoek, uitgevoerd door ingenieursbureau BOOT, kan worden gesteld dat de kwaliteit van de bodem het huidige en – gezien de ongewijzigde situatie - beoogde gebruik toelaat. Resumerend heeft het aspect Bodem geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.5
Water Het aspect Water betreft met name de waterhuishouding van het plangebied en omgeving. Het gaat dan met name om de wijze waarop waterstromen in een gebied verlopen. Daarbij kan het gaan om de kringloop van het water in de natuur of om het afwateringssysteem, bestaande uit sloten, kanalen, meren en dergelijke. Waterhuishouding omvat daarnaast ook de (technische) organisatie van het afvoeren van regen- en afvalwater alsmede de zuivering daarvan. Voor een duurzame en hoogwaardige toekomst van de fysieke leefomgeving moet het belang van watersystemen worden betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen. Bij nieuwe ontwikkelingen is het belangrijk om aan te geven óf en in welke mate de betreffende ontwikkeling gevolgen heeft voor de waterhuishouding in het gebied. Met name de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de aspecten van waterbeheersing, zijnde ‘vasthouden – bergen – afvoeren’ (in die volgorde), zijn van belang. Uitgangspunten in dit verband zijn: ˗ Zoveel mogelijk gebiedseigen water vasthouden en de inlaat van gebiedsvreemd water zoveel mogelijk beperken. ˗ Beperking van overlast door (grond)water of tekort aan water. Naast de waterkwantiteit heeft duurzaam omgaan met water ook betrekking op de kwaliteit van het water. Hierbij staat de trits ‘schoonhouden – scheiden – zuiveren’ centraal.
Uitgangspunten in dit verband zijn vervuiling waar mogelijk bij de bron aanpakken en het voorkomen van verspreiding van verontreinigingen. Om een indicatie te krijgen over een mogelijke impact van ruimtelijke (her)ontwikkelingen is vanuit de Rijksoverheid de Watertoets in het leven geroepen met als doel het bewerkstelligen van een goede en evenwichtige afstemming tussen waterbeheer (kwantiteit en kwaliteit) en ruimtelijke plannen. De watertoets is vooral van toepassing bij bouwplannen, waarbij het verhard oppervlak toeneemt en een versnelde afvoer van (hemel)water het gevolg is. Door een toename aan verharding kan hemelwater niet langer infiltreren in de bodem, maar stroomt dit versneld af naar het oppervlaktewatersysteem en wordt dit systeem meer belast. Om deze ongewenste belastingtoename te reduceren hebben veel waterschappen vastgelegd dat er in dergelijke situaties compenserende voorzieningen moeten worden aangebracht. Initiatief Beweging 3.0 Het initiatief van Beweging 3.0 brengt met zich mee dat bestaande opstallen worden gesloopt, gevolgd door nieuwbouw op de vrijgekomen gronden. Meer concreet zal het Paviljoen, met inbegrip van de glazen verbindingsgang tussen het Paviljoen en Bruisend Hart, worden gesloopt. Het Bruisend Hart blijft als (vrijstaand) hoofdgebouw bestaan, net als het Carré.
Om aansluitend het benodigde programma te kunnen realiseren en tevens te voorkomen dat er een te groot bebouwd oppervlak ontstaat wordt met de nieuwbouw enigszins de hoogte ingegaan. De beoogde nieuwbouw is bij dit alles zodanig gedimensioneerd dat het bebouwd oppervlak hiervan (Ground Space Index (GSI)) lager dan de GSI van het bebouwd oppervlak dat gesloopt wordt. Resumerend voorziet de planvorming in een afname van het bebouwd oppervlak met circa 350 m 2.
54
Behalve een afname van het bebouwd oppervlak voorziet de planvorming ook in een uitbreiding c.q. verbetering van de wandelpaden en groene (verblijfs)ruimten binnen de planlocatie. Tevens zal de verharding van de benodigde parkeervoorzieningen worden uitgevoerd door toepassing van grasbetontegels (halfverharding), waarbij de fysieke aanleg van de (normatief) benodigde extra parkeerplaatsen pas plaatsvindt bij gebleken noodzaak. Op grond van het voorgaande kan worden gesteld dat de beoogde uitvoering van het initiatief een positieve bijdrage levert aan het waterhuishoudkundige systeem ter plaatse.
5.6
Natuurwaarden Op 1 januari 2024 is de Wet natuurbescherming (Wnb) opgegaan in de Omgevingswet. De Wnb verving in 2017 de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en faunawet en de Boswet met als doel te komen tot één integrale en vereenvoudigde regeling van de natuurbescherming. Conform de (oorspronkelijke) Wnb is er in de Omgevingswet nog steeds sprake van gebiedsbescherming en soortenbescherming. Gebieden die bescherming genieten zijn Natura2000-gebieden (Vogel- en Habitatrichtlijn) en gebieden binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Gebiedsbescherming: NNN Gebieden die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) worden aangewezen door de provincie. Locatie De Pol is niet gelegen binnen de grenzen van een NNN-gebied, hier verbijzondert tot het Gelders Natuurnetwerk (GNN). Het meest nabijgelegen GNN-gebied grenst aan de uiterste oostzijde van locatie De Pol. Het initiatief van beweging 3.0 vormt daarmee geen aantasting van de kernkwaliteiten binnen het GNN-areaal. In provincie Gelderland is de externe werking van het GNN niet van toepassing. Dit betekent dat alleen directe aantasting van het GNN-areaal aan de orde is bij toetsing van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het initiatief van Beweging 3.0 heeft hierdoor geen impact op het GNN. Initiatief Beweging 3.0 De ligging van locatie De Pol ten opzichte van het GNN is weergegeven in figuur 5.6.
Figuur 5.6: Ligging locatie De Pol t.o.v. GNN.
Gelders Natuurnetwerk
55
Gebiedsbescherming: Natura 2000 Natura 2000 is de overkoepelende naam voor gebieden die worden beschermd vanuit de Vogelen Habitatrichtlijn. Volgens deze Europese richtlijnen moeten lidstaten specifieke diersoorten en hun natuurlijke leefomgeving (habitat) beschermen om de biodiversiteit te behouden. Locatie De Pol is niet gelegen in, en ook niet op korte afstand van een Natura 2000-gebied. Het meest nabij gelegen Natura 2000-gebied Arkemheen bevindt zich op een afstand van bijna 2 km van planlocatie De Pol. Door deze afstand is er geen rechtstreekse aantasting (door bijvoorbeeld licht, trillingen of geluid) of indirecte aantasting (door bijvoorbeeld verdroging) te verwachten op de kernwaarden van dit Natura 2000-gebieden. Initiatief Beweging 3.0 Ten aanzien een eventuele indirecte aantasting van Natura 2000-gebieden vanwege de uitstoot van stikstof kan worden geconstateerd dat planlocatie De Pol op een afstand van circa 8,5 km gelegen is van het Natura 2000-gebied De Veluwe dat stikstofgevoelige habitats heeft. De overige stikstofgevoelige Natura 2000 ligt verder weg van het plan. Figuur 5.7: Ligging locatie De Pol t.o.v. Natura 2000-gebieden.
Arkemheen
De Veluwe
Natura2000 versus stikstofdepositie De wet- en regelgeving inzake de component Stikstof begon in 2015 met het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het PAS is destijds vastgesteld om economische ontwikkelingen te kunnen verbinden met het op termijn realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen van de voor stikstof gevoelige habitattypen en (leefgebieden van) soorten voor Natura 2000-gebieden die zijn opgenomen in dit programma. Na veel tussentijdse aanpassingen van de regelgeving is op 1 juli 2021 de Wet stikstofreductie en natuurverbetering in werking getreden. Deze wet regelt onder Meer drie resultaatverplichtingen voor stikstofreductie: in 2025 moet minimaal 40% van het areaal van de stikstofgevoelige natuur in beschermde Natura-2000-gebieden een gezond stikstofniveau hebben; in 2030 minimaal de helft en in 2035 minimaal 74%. De Wet stikstofreductie en natuurverbetering geeft onder meer de opdracht voor een programma van maatregelen om die reductie te bereiken en de natuur te herstellen. De wet maakte daarbij een gedeeltelijke vrijstelling mogelijk van de natuurvergunningplicht voor het aspect stikstof voor activiteiten van de bouwsector. De vrijstelling gold voor de bouw-, aanleg- en sloopactiviteiten van projecten. Op 2 november 2022 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State echter de partiële vrijstelling van tafel geveegd.
Dit betekent dat bij het maken van een stikstofberekening voor de gebruiksfase van projecten, tevens de bouw-, aanlegen sloopactiviteiten van projecten meegenomen zullen moeten worden. Initiatief Beweging 3.0 Planlocatie De Pol bevindt zich op een afstand op een afstand van circa 8,5 km van De Veluwe, het meest nabij gelegen Natura 2000-gebied met stikstofgevoelige habitats.
56
Figuur 5.8: Ligging locatie De Pol t.o.v. stikstofgevoellige Natura 2000-gebieden.
Om voor afzonderlijke projecten het effect op Natura 2000-gebieden aan te tonen is het rekeninstrument AERIUS in het leven geroepen. Met dit rekeninstrument kan de uitstoot van stikstof/ammoniak en de neerslag daarvan op Natura 2000-gebieden worden berekend. De uitkomst van de berekening geeft inzicht in de uitvoerbaarheid van het plan voor wat betreft stikstof en ammoniak. In februari 2025 heeft het adviesbureau SoundForceOne voor het initiatief van Beweging 3.0 de AERIUS-berekening uitgevoerd . De berekening is uitgevoerd met het actuele rekenprogramma AERIUS Calculator 2024.1.2. Voor de aanlegfase van het plan toont de berekening aan dat de stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden van soorten binnen Natura 2000-gebieden maximaal 0,00 mol N/ha/j bedraagt. De berekening voor de beoogde gebruiksfase toont aan dat de toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden van soorten binnen Natura 2000-gebieden eveneens maximaal 0,00 mol N/ha/j is. Resumerend is de conclusie dat significant negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden als gevolg van het voorliggende plan uitgesloten kunnen worden. Er is daarmee geen vergunningsplicht voor het onderdeel stikstof vanwege natuurbescherming onder de Omgevingswet.
De volledige rapportage van SoundForceOne is als bijlage aan deze onderbouwing toegevoegd. Soortenbescherming Ten aanzien van het deelaspect ‘soortenbescherming’ heeft het ecologisch adviesbureau EcoTierra in het voorjaar van 2023 een QuickScan Flora en Fauna op locatie De Pol uitgevoerd. Het doel van deze QuickScan was om de aanwezige en potentieel aanwezige, beschermde natuurwaarden in beeld te brengen. Deze QuickScan toonde aan dat de aanwezigheid van vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen op deze locatie niet kon worden uitgesloten. Nader onderzoek hiernaar was dan ook nodig. In aansluiting op de QuickScan heeft het adviesbureau Lycens in de zomer en het najaar van 2023 de (te slopen) bebouwing op locatie De Pol onderzocht op de aanwezigheid van verblijfplaatsen van vleermuizen. Uit dit nader onderzoek is gebleken er geen verblijfplaats in de onderzochte bebouwing is vastgesteld. Tevens vormt het onderzoeksgebied geen essentieel foerageergebied voor vleermuizen en is de bebouwing geen onderdeel van een essentiële vliegroute. Het slopen van de bebouwing leidt niet tot wettelijke consequenties in het kader van de wet- en regelgeving voor beschermde soorten. Een ontheffing van de verbodsbepalingen is daarmee niet aan de orde. De rapportages van EcoTierra en Lycens zijn als bijlage aan deze onderbouwing toegevoegd.
57
Resumerend heeft het aspect Natuurwaarden geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.7
Luchtkwaliteit Het aspect Luchtkwaliteit brengt met zich mee dat de hieraan gekoppelde omgevingswaarden, geambieerd door het Rijk als gewenste kwaliteit, in beeld komen. Op voorhand geldt dat de Nederlandse overheid de kwaliteit van de buitenlucht wil verbeteren. Als uitgangspunt gelden daarbij de Europese grenswaarden voor fijnstof. Het gaat dan om de componenten PM10 en PM2,5. Voor PM10 is de grenswaarde 40 µg/m³ per jaar. Voor PM2,5 is de grenswaarde 25 µg/m³ per jaar. In 2021 stelde de WHO nieuwe advieswaarden op. De WHO verlaagde daarbij de advieswaarden naar 15 µg/m³ voor PM10 en 5 µg/m³ voor PM2,5. De momenteel aan de orde zijnde normen en advieswaarden inzake luchtkwaliteit zijn weergegeven in figuur 5.9. Hierbij geldt dat het voorstel EU-grenswaarde (2030) als sturende waarde dient te worden beschouwd in de toetsing van nieuwe ontwikkelingen. Figuur 5.9: Normen en advieswaarden luchtkwaliteit.
Ter bescherming van de gezondheid heeft de Rijksoverheid voor het aspect luchtkwaliteit instructieregels opgenomen in het Bkl. Volgens deze regels gelden zogeheten omgevingswaarden voor onder andere de in de buitenlucht voorkomende NO2, PM10 en PM2,5. Een activiteit is toelaatbaar als aan één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: ˗ Er is geen sprake van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde. ˗ Het project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit. ˗ Het project draagt alleen niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging. Voor een activiteit die niet in betekende mate (NIBM) bijdraagt aan de luchtverontreiniging, is geen toetsing aan de rijksomgevingswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof nodig. Uit het Bkl volgt dat een project niet in betekende mate bijdraagt aan de luchtkwaliteit als de toename van de concentratie NO2 en PM10 niet hoger is dan 1,2 ug/m3. Dat is 3% van de omgevingswaarde voor de jaargemiddelde concentraties. Initiatief Beweging 3.0 De Atlas Leefomgeving (gepubliceerd door de Rijksoverheid) geeft aan dat locatie De Pol gelegen is in een gebied, waarbinnen sprake is van een PM10 concentratie van circa 17,4 µg/m³ (peiljaar 2022). Voor PM2,5 geldt een concentratie van circa 9,4 µg/m³ (zie figuur 5.10a-b).
58
Figuur 5.10a: Concentratie PM10 planlocatie en omgeving.
Figuur 5.10b: Concentratie PM2,5 planlocatie en omgeving.
Voor beide fijnstofcomponenten kan worden gesteld dat het initiatief van Beweging 3.0 plaatsvindt in een omgeving met een luchtkwaliteit die voldoet aan de kwaliteitsnormen en advieswaarden vanuit de EU en de WHO. Aansluitend is in het kader van de nationale normstelling (Bkl) de NIBM-tool toegepast om de impact van het voorliggende plan op de luchtkwaliteit nader te bepalen. NIBM-tool Om de bijdrage van ruimtelijke- en/of verkeersplannen op de luchtkwaliteit te kunnen vaststellen en daarmee concreet inzicht te krijgen of deze bijdrage wel/niet als NIBM kan worden aangemerkt, heeft het ministerie van IenM in samenwerking met Kenniscentrum InfoMil de NIBM-tool ontwikkeld. Opgemerkt wordt dat de NIBM-tool een worst-case benadering hanteert bij het berekenen van de bijdrage van het extra verkeer als gevolg van een plan op de luchtkwaliteit.
Vanuit een (maximale) verkeersgenererende werking van het voorliggende plan, zoals eerder beschreven in paragraaf 5.3, is invulling gegeven aan de NIBM-tool (zie figuur 5.11).
59
Figuur 5.11: Worst-case berekening bijdrage extra verkeer plan op luchtkwaliteit.
Bron: NIBM-tool 2023, Rijkswaterstaat, Ministerie IenW.
De omvang alsmede de potentiële bijdrage van het plan aan de luchtkwaliteit kan als ‘NIBM’ worden beschouwd. Resumerend heeft het aspect luchtkwaliteit geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.8
Geluid Geluid kan van invloed zijn op het woon- en leefklimaat van mensen en op hun gezondheid. Onder de Omgevingswet zijn dan ook regels opgenomen voor individuele bedrijven die geluid voortbrengen en voor de andere belangrijke geluidsbronnen zoals industrieterreinen, wegen en spoorwegen. De regels voor geluid hebben een tweezijdige werking om de bescherming tegen geluidsbelasting vorm te geven. Enerzijds bij de aanleg of aanpassing van spoorwegen of industrieterreinen en anderzijds bij het mogelijk maken van nieuwe geluidsgevoelige gebouwen en locaties nabij een geluidsbron. De geluidinhoudelijke doelstellingen zijn onder meer: ˗ Het voorkomen van een onbeheerste groei van de geluidsbelasting op en in geluidsgevoelige gebouwen en locaties. ˗ Het reduceren van geluidbelastingen op en in geluidsgevoelige gebouwen en locaties die blootstaan aan zeer hoge geluidsbelastingen. ˗ Het bevorderen van bronmaatregelen. Meer concreet is in de Omgevingswet opgenomen dat voor alle nieuw te bouwen geluidsgevoelige bestemmingen die in een geluidaandachtsgebied van een weg of het spoor zijn gelegen, een standaardwaarde geldt. Als deze waarde wordt overschreden kan het bevoegd gezag onder voorwaarden een hogere waarde vaststellen. Deze hogere waarde is aan een grenswaarde gebonden.
Voor een geluidgevoelige bestemming als wonen, met of zonder zorg, langs een gemeentelijke weg geldt een maximaal toegestane geluidsbelasting van 70 dB Lden en langs het spoor 65 dB Lden. De standaardwaarde mag worden overschreden als geluidsbeperkende maatregelen onvoldoende doeltreffend zijn dan wel als deze om stedenbouwkundige, verkeerskundige, landschappelijke of om financiële redenen niet wenselijk zijn. Daarnaast moet worden voldaan aan het gemeentelijk beleid inzake geluid. Volledigheidshalve geldt voor de toetsing aan de wettelijke waarden voor wegverkeer de gezamenlijke gevelbelasting van de gemeentelijke wegen, provinciale wegen en snelwegen. Aansluitend geldt dat bij een overschrijding van de standaardwaarde een binnenniveau van 33 dB (onverkort) van toepassing is.
60
Initiatief Beweging 3.0 Om de akoestische impact van het aanwezige wegverkeer in beeld te krijgen heeft het adviesbureau SoundForceOne hier nader onderzoek naar gedaan. Uitgangspunt van dit onderzoek was dat planlocatie De Pol gelegen is aan en in akoestisch opzicht belast wordt door de Berencampweg (N798), Putterstraatweg, Vetkamp, het Hazeveld en de Gildenstraat. Ten aanzien van de formele geluidsaandachtsgebieden zijn in dit geval de Vetkamp en de provinciale weg de N798 van toepassing. Kort samengevat heeft dit onderzoek geleid tot de volgende resultaten en conclusies: -
Gemeentelijke wegen De gevelbelasting bedraagt vanwege alle relevante wegen gezamenlijk maximaal 57 dB. De standaardwaarde wordt daarmee overschreden. Bij geen van de woonzorggebouwen wordt de grenswaarde overschreden. Uit analyse van de bron- overdrachtsmaatregelen is gebleken dat die niet doelmatig en niet uitvoerbaar zijn.
˗
Provinciale weg De standaardwaarde van 50 dB voor de Berencampweg (N798) wordt overschreden. Ten gevolge van deze weg bedraagt de gevelbelasting maximaal 57 dB op een (beperkt) aantal geveldelen van de voorliggende nieuwbouw. De maximale grenswaarde van 63 dB wordt bij dit alles niet overschreden.
Op grond van deze resultaten zijn voor een aantal woon(zorg)appartementen aanvullende gevelmaatregelen nodig om aan het voorgeschreven binnenniveau van 33 dB te kunnen voldoen. In het kader van de aanvraag omgevingsvergunning voor de concrete bouwactiviteiten zal middels het uitvoeren van een bouwakoestisch onderzoek worden bepaald welke voorzieningen hier nodig zijn. Op voorhand kan worden gedacht aan (bijvoorbeeld) dikkere ramen. Het volledige onderzoek van SoundForceOne is als bijlage aan deze onderbouwing toegevoegd. Resumerend heeft het aspect Geluid (in beginsel) geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.9
Trillingen In het kader van het beschermen van de gezondheid en het milieu dient conform Omgevingswet rekening te worden gehouden met trillingen. Meer concreet dient rekening te worden gehouden met trillingen door activiteiten in trillinggevoelige ruimten van trillinggevoelige gebouwen. Bij het verlenen van een omgevingsvergunning voor een Bopa geldt dat deze omgevingsvergunning erin voorziet dat trillingen door een activiteit in trillinggevoelige ruimten van trillinggevoelige gebouwen aanvaardbaar zijn. De centrale beoordelingsregel voor trillingen door activiteiten is als volgt geformuleerd in het Bkl: - In een omgevingsplan (c.q. -vergunning) wordt rekening gehouden met trillingen door activiteiten in trillinggevoelige ruimten van trillinggevoelige gebouwen. - Een omgevingsplan (c.q. -vergunning) voorziet erin dat trillingen door een activiteit in trillinggevoelige ruimten van trillinggevoelige gebouwen aanvaardbaar zijn. Bij het vaststellen van een omgevingsplan of bij een omgevingsvergunning voor een Bopa moet aan deze centrale instructieregel worden voldaan. Hierbij vindt een afweging plaats tussen het beschermen van de fysieke leefomgeving en het benutten van een locatie. Daarbij houdt de gemeente rekening met alle betrokken belangen. Belangrijke bronnen van trillinghinder vormen het nabijgelegen weg- en spoorwegverkeer.
Bij het passeren van vooral zware voertuigen, zoals vrachtwagens en bussen, kunnen trillingen ontstaan
61
met een kortdurend karakter. De aard van deze trilling is afhankelijk van het type voertuig en de belading, de rijsnelheid en de vorm van de oneffenheden, zoals bij een brug. In de meeste gevallen speelt het aspect trillingen geen rol bij de ruimtelijke inpassing en gelden er geen instructieregels van het Rijk. Aansluitend kan treinverkeer (vooral goederenvervoer) leiden tot trillingen in trillinggevoelige gebouwen. Bij de ruimtelijke inpassing van trillinggevoelige functies dicht bij een spoorweg speelt het aspect trillingen een rol in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De gebruikelijke gehanteerde afstand waarbinnen trillingshinder als gevolg van een spoorweg wordt getoetst is een zone tot 100 meter van het spoor. Uit verschillende trillinghinderonderzoeken blijkt dat buiten deze afstand tot het spoor meestal geen trillingsniveaus optreden boven de streefwaarde. In sommige gevallen is het nodig om het onderzoeksgebied uit te breiden tot 250 meter aan weerszijden van het spoor. Initiatief Beweging 3.0 Ten aanzien van de potentiële bronnen van trillinghinder (weg- en spoorverkeer) kan worden gesteld dat het verkeer op de wegen rondom locatie De Pol, gezien het aanwezige wegprofiel en de veelal beperkte toegestane maximum snelheid (zie ook paragraaf 5.3), in beginsel niet leidt tot onaanvaardbare trillingshinder op locatie de Pol.
Verder is de afstand van deze locatie tot de spoorweg langs Nijkerk dermate groot (circa 500 m.) dat vanuit dit type verkeersbewegingen geen trillinghinder valt te verwachten. Resumerend heeft het aspect Trillingen geen negatieve invloed op het realiseren van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en draagt het bij aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.10
Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid beschrijft de risico’s die ontstaan als gevolg van opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen en windturbines. Voor dit omgevingsaspect zijn regels opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Zo zijn er regels gesteld aan het toelaten van beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en beperkt kwetsbare en kwetsbare locaties in verband met het externe veiligheidsrisico van een activiteit die op een locatie is toegestaan. Bij de ruimtelijke en functionele afwegingen c.q. risicobenaderingen biedt de wet- en regelgeving twee begrippen om het risiconiveau voor activiteiten met gevaarlijke stoffen in relatie tot de omgeving aan te geven. Het betreft hier het plaatsgebonden risico (PR) en het groepsrisico (GR). Plaatsgebonden risico (PR) Het PR is het risico op een plaats buiten een inrichting of langs een transportas voor het vervoer van gevaarlijke stoffen, uitgedrukt als een kans per jaar dat een persoon die onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval binnen die inrichting of bij de transportas, waarbij een gevaarlijke stof betrokken is. Groepsrisico (GR) Het GR is de cumulatieve kans per jaar dat een groep van 10 of meer personen overlijdt als gevolg van hun aanwezigheid in het invloeds- c.q.
aandachtsgebied van een inrichting c.q. transportas en een ongewoon voorval binnen die inrichting of bij die transportas, waarbij een gevaarlijke stof betrokken is.
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is de reikwijdte voor toetsing aan het aspect omgevingsveiligheid gekoppeld aan zogenoemde aandachtsgebieden. Dit zijn gebieden rond activiteiten met gevaarlijke stoffen die zichtbaar maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen, onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van ongevallen
62
met gevaarlijke stoffen. Dat betekent dat zich, bij een ongeval met gevaarlijke stoffen, levensbedreigende gevaren voor personen in gebouwen kunnen voordoen. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen drie soorten gevaren: Warmtestraling (brand). Overdruk (explosie). Concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk). Daarmee zijn er ook drie typen aandachtsgebieden: - Brandaandachtsgebied. - Explosieaandachtsgebied. - Gifwolkaandachtsgebied. De begrenzing van de aandachtsgebieden ligt daar waar mensen binnenshuis in een standaard gebouw beschermd zijn tegen de gevaren van brand, explosie en gifwolk. Voor de bepaling van de aandachtsgebieden is uitgegaan van de bescherming die nieuwbouw en reguliere rampenbestrijding bieden. In heel Nederland moet tenminste invulling gegeven worden aan het basisbeschermingsniveau, dat is vastgelegd in wet- en regelgeving. Of aanvullende bescherming nodig is, hangt af van deze al aanwezige bescherming. Dit sluit aan op het principe van de aandachtgebieden.
Voorbeelden van het basisbeschermingsniveau zijn: een basis risicocommunicatie, het toepassen van de beste beschikbare technieken, beschikbaarheid van blusmiddelen/-water, geschikte vluchtroutes, aanwezigheid van bedrijfshulpverlening, bereikbaarheid voor hulpdiensten, aanvullende bouweisen zeer kwetsbare gebouwen, grenswaarde plaatsgebonden risico en de eventuele aanwijzing van een bedrijfsbrandweer. Initiatief Beweging 3.0 Op grond van de veelal ook door gemeenten en andere overheden gehanteerde PAV-kaart (Portaal Atlas Veiligheid) kan worden geconstateerd dat locatie De Pol gelegen is in een zone, waarbinnen het externe veiligheidsaspect Gifwolkaandachtsgebied aan de orde is (zie figuur 5.12). Figuur 5.12: PAV-kaart IPO, uitsnede locatie De Pol en omgeving.
Een Gifwolkaandachtsgebied (GAG) is de locatie begrensd door de afstand, waar als gevolg van een ongewoon voorval dat leidt tot een gifwolk, personen in een gebouw overlijden door blootstelling aan ten hoogste de bij ministeriële regeling bepaalde vastgestelde concentratie van een gevaarlijke stof. In beginsel kan de hier aanwezige GAG als een niet-belemmerend aspect voor de planvorming worden beschouwd. Dit mede vanuit de constatering dat dit EVaandachtsgebied ook van toepassing is op het omliggende deel van de stad Nijkerk, met daarbinnen meerdere kwetsbare gebouwen en dito locaties.
63
6
MILIEUEFFECTRAPPORTAGE In Europees verband is afgesproken dat projecten die aanzienlijke milieueffecten hebben of kunnen hebben, worden onderzocht op hun gevolgen voor het milieu. Een milieueffectrapportage (m.e.r.) brengt de milieugevolgen van een project in beeld voordat er een besluit over is genomen en onderzoekt verschillende alternatieve oplossingen en maatregelen met het oog op het beperken van effecten op de leefomgeving. In Nederland is de m.e.r.-richtlijn geïmplementeerd de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. In de Omgevingswet is vastgelegd dat voorafgaande aan een ruimtelijke plan, dat voorziet in een (grootschalige) ontwikkeling met (belangrijke) nadelige milieugevolgen, een milieueffectrapprt (MER) moet worden opgesteld. De activiteiten waarvoor een MER moet worden opgesteld zijn opgenomen in het Omgevingsbesluit. Of een besluit over een project m.e.r.-plichtig of m.e.r.beoordelingsplichtig is, is af te leiden uit bijlage V bij het Omgevingsbesluit.
Omgevingsbesluit en m.e.r.-(beoordelings)plicht Bijlage V van het Omgevingsbesluit heeft als ingang (eerste kolom) de omschrijving van het project van de initiatiefnemer. In kolom 4 staan de besluiten genoemd waarvoor dan de m.e.r.-verplichtingen gelden. Het gaat dan om besluiten waarmee de toestemming voor het project wordt verleend. In dit geval is dat een omgevingsvergunning. Het betreft dan overigens altijd een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit (of een ontgrondingenactiviteit, wateractiviteit e.d.). Of er voor het besluit een m.e.r.-plicht of een m.e.r.-beoordelingsplicht geldt, volgt uit de tweede en derde kolom. Als het project voldoet aan de voorwaarden van kolom 2, geldt een m.e.r.-plicht. Anders is er eerst een m.e.r.-beoordelingsplicht.
Initiatief Beweging 3.0 Het initiatief van Beweging 3.0 valt buiten de reikwijdte van de categorie ‘Stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra en de aanleg van parkeerterreinen’, zoals opgenomen in Bijlage V van het Omgevingsbesluit. De planvorming vormt daarmee geen activiteit waarvoor een m.e.r.-procedure moet worden doorlopen.
64
7
MAATSCHAPPELIJKE EN ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID Maatschappelijke uitvoerbaarheid De maatschappelijke uitvoerbaarheid van de planvorming van Beweging 3.0 betreft met name het betrekken van omwonenden en belanghebbenden in het proces van plan- en besluitvorming. In het kader van deze participatie legt de Omgevingswet op nationaal niveau de nadruk op het belang van vroegtijdige en actieve betrokkenheid van belanghebbenden bij projecten. In dit kader heeft Beweging 3.0 in de fase voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeente Nijkerk een uitgebreid participatietraject doorlopen met omwonenden. Voor een verslag hiervan wordt verwezen naar hoofdstuk 3 van dit document. Na vaststelling van de Bopa-omgevingsvergunning volgt een termijn van 6 weken waarbinnen omwonenden en andere belanghebbenden bezwaar kunnen aantekenen op het door de gemeente genomen besluit. Bij geen ingediend bezwaar is de omgevingsvergunning na afloop van deze termijn onherroepelijk. Uiteraard staat het omwonenden en andere belanghebbenden vrij om, na ingediend bezwaar, het vervolgproces te starten richting gemeente en – zo nodig – de rechtbank en (tot slot) de Raad van State.
Economische uitvoerbaarheid In de voorbereidende fase van een Bopa moeten het bevoegd gezag en de initiatiefnemer aandacht besteden aan het verzekeren van de financiële uitvoerbaarheid van de activiteit waarvoor een omgevingsvergunning voor een Bopa wordt aangevraagd. Het uitgangspunt is dat medewerking aan een Bopa alleen aan de orde is als de activiteiten waarvoor vergunning verleend wordt, niet financieel onuitvoerbaar zijn. Het aspect van kostenverhaal speelt daarbij een rol. Het kostenverhaal is in de Omgevingswet omschreven als de plicht voor het bestuursorgaan om de kosten die zij maakt om initiatieven mogelijk te maken, te verhalen op degene die daar van profiteert. De kosten worden verhaald voor zover zij toerekenbaar zijn aan het initiatief en voor zover de kosten proportioneel zijn in relatie tot het profijt dat het initiatief er van heeft. Bij welke activiteiten het kostenverhaal aan de orde is, bepaalt de wet. Het initiatief van Beweging 3.0 valt binnen de kaders van voornoemd kostenverhaal. Het uitgangspunt is dat het kostenverhaal via een privaatrechtelijke overeenkomst wordt geregeld. Die overeenkomst wordt ‘kostenverhaalsovereenkomst’ of ‘anterieure overeenkomst’ genoemd. Tussen Beweging 3.0 en de gemeente Nijkerk zal een anterieure overeenkomst worden gesloten, waarmee in het kostenverhaal wordt voorzien.
Beweging 3.0 zal geheel voor eigen rekening en risico overgaan tot de ontwikkeling en realisatie van het voorliggende plan.
65
8
EVENWICHTIGE TOEDELING VAN FUNCTIES AAN LOCATIES Belangrijk toetsingskader binnen de Omgevingswet (Ow) als het gaat om omgevingsvergunningen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) is het aspect ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ (ETFAL). Hiermee wordt bedoeld dat er een balans dient te bestaan tussen verschillende functies die locaties binnen een gebied kunnen vervullen. De ETFAL vervangt het begrip ‘Goede Ruimtelijke Ordening’ (GRO), dat onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) ten grondslag lag aan de vaststelling van bestemmingsplannen. Uiteindelijk moet een voorgenomen ontwikkeling en de daaraan gekoppelde planologische besluitvorming leiden tot een ETFAL, waarbij rekening wordt gehouden met alle betrokken belangen. Om een ETFAL te kunnen beoordelen zijn alle voor de fysieke leefomgeving relevante aspecten in beginsel aan de orde evenals het van toepassing zijnde beleid van de betrokken overheden. Basisprincipe voor een ETFAL is: “Een omgevingsplan geeft bij de evenwichtige toedeling van functies aan locaties invulling aan een veilige, gezonde leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit”. Het toetsen van (in dit geval) een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) aan het bereiken van een ETFAL vindt (mede) plaats aan de hand van de instructieregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl).
Kort samengevat gaan deze regels over: - Het beschermen van de waterbelangen. - Het beschermen van de gezondheid en van het milieu. - Het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed. - Het waarborgen van de veiligheid. - Het behoud van ruimte voor toekomstige functies. - Het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten. - Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen. Initiatief Beweging 3.0 Getoetst aan het van toepassing zijnde beleid van het Rijk, de provincie Gelderland, de regio FoodValley en de gemeente Nijkerk alsmede aan de verschillende omgevingsaspecten in dit deel van Nijkerk en omgeving, kan worden geconcludeerd dat het voornemen van Beweging 3.0 om van woonzorglocatie De Pol een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving te maken, een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) met zich meebrengt.
66