CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-070 250625 Bijlage 1b Concept onderbouwing

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Advies Herstructureringsplan Zorginstelling De Pol, Vetkamp 85 Nijkerk25.744 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

NIJKERK WOONZORGLOCATIE ‘DE POL’ VAN WOONZORGLOCATIE NAAR DUURZAME EN INCLUSIEVE WOON- EN LEEFOMGEVING

AANVRAAG OMGEVINGSVERGUNNING BUITENPLANSE OMGEVINGSPLANACTIVITEIT (BOPA): _________________________________________________________________________________________

Goede onderbouwing van effecten op de fysieke leefomgeving (GoFlo)

1

PROJECTNAAM:

NIJKERK, WOONZORGLOCATIE DE POL: VAN WOONZORGLOCATIE NAAR DUURZAME EN INCLUSIEVE WOON- EN LEEFOMGEVING

KENMERK:

IOM.2025.Q1

INITIATIEFNEMER:

BEWEGING 3.0

POSTADRES:

POSTBUS 1599 3800 BN AMERSFOORT

DATUM:

23 APRIL 2025

2

Inhoudsopgave 1

2

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding en doel

4

1.2

Initiatiefnemer Beweging 3.0

5

1.3

Besluitvorming door de gemeente Nijkerk

5

1.4

Leeswijzer

6

PLANVORMING BEWEGING 3.0 2.1

Integraal planconcept Beweging 3.0

8

2.2

Ruimtelijke aspecten

12

2.3

3 4

5

6 7 8

8

2.2.1

Huidige situatie ...................................................................... 12

2.2.2

Beoogde situatie ..................................................................... 14

Functionele aspecten

18

2.3.1

Huidige situatie ...................................................................... 18

2.3.2

Demografische ontwikkelingen en woon-/zorgbehoeften ..................... 19

2.3.3

Beoogde situatie ..................................................................... 23

2.4

Parkeren

26

2.5

Omgevingsplan gemeente Nijkerk

28

2.5.1

Huidige planologisch kader ........................................................ 28

2.5.2

Bestemmingsdoeleinden locatie De Pol .......................................... 29

2.5.3

Bouwregels locatie De Pol ......................................................... 30

2.5.4

Planologische toetsing initiatief Beweging 3.0 ................................. 31

PARTICIPATIE OMWONENDEN, BEWONERS EN PERSONEEL KADERSTELLEND BELEID

33 39

4.1

Het Rijk

39

4.2

Provincie Gelderland

40

4.3

Regio FoodValley

41

4.4

Gemeente Nijkerk

42

4.5

Waterschap Vallei en Veluwe

47

ASPECTEN VAN DE FYSIEKE LEEFOMGEVING

48

5.1

Landschappelijke aspecten

48

5.2

Cultureel erfgoed en archeologie

51

5.3

Mobiliteit

52

5.4

Bodem

53

5.5

Water

54

5.6

Natuurwaarden

55

5.7

Luchtkwaliteit

58

5.8

Geluid

60

5.9

Trillingen

61

5.10

Omgevingsveiligheid

MILIEUEFFECTRAPPORTAGE MAATSCHAPPELIJKE EN ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID EVENWICHTIGE TOEDELING VAN FUNCTIES AAN LOCATIES

62

64 65 66

3

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding en doel Zorg- en welzijnsorganisatie Beweging 3.0 heeft het plan opgevat om haar gebouwen op woonzorglocatie De Pol te herstructureren en deels een nieuwe invulling te geven. De Pol, gelegen aan Vetkamp 85 in Nijkerk, is één van de locaties van Beweging 3.0 waar ondersteuning, zorg en behandeling in kleinschalige woongroepen wordt geboden aan ouderen met een (intensieve) zorgbehoefte (met name ten gevolge van dementie) en/of lichamelijke beperkingen. Daarnaast biedt Beweging 3.0 op deze locatie revalidatiezorg aan (met name) ouderen. De verschillende zorgactiviteiten van Beweging 3.0 zijn afgestemd op doelgroepen met een op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz) geïndiceerde zorgvraag. Het voorliggende plan van Beweging 3.0 betreft in ieder geval het voortzetten van de zorgverlening aan deze doelgroepen. Aanvullend op de huidige zorgverlening en aanwezige zorgdoelgroepen is het plan om ook mensen zonder zorgbehoefte een woonverblijf op locatie De Pol aan te bieden. Met dit voornemen wil Beweging 3.0 komen tot een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving, oftewel een omgeving waarbinnen zorgbehoevenden, vitale ouderen en jongeren met een positieve, faciliterende inbreng in het planconcept, gezamenlijk een evenwichtige woongemeenschap vormen. Dit alles uiteraard met inbegrip van de professionele zorg vanuit Beweging 3.0.

Essentie van het initiatief van Beweging 3.0 is om een antwoord te bieden op de maatschappelijke opgave, waarbij de vraag naar zorg toeneemt en de arbeidsmarkt van zorgverleners krapper wordt. De planvorming voor locatie De Pol is daarbij specifiek gericht op het tegemoetkomen aan de toenemende vraag naar zorg onder de inwoners van Nijkerk, waarbij de hoge mate van flexibiliteit van de planvorming tevens mogelijkheden biedt om adequaat in te kunnen spelen op de veranderlijke maatschappelijke opgave op het vlak van wonen en zorg. Om te komen tot de gewenste woon- en leefomgeving op (en rondom) locatie De Pol voorziet het plan van Beweging 3.0 in sloop van het oudste bouwdeel op deze locatie (het Paviljoen), gevolgd door de realisatie van drie nieuwe gebouwen op de vrijgekomen gronden. Daarnaast zuilen de benodigde renovatie- en (inpandige) verbouwwerkzaamheden plaatsvinden in de bestaande gebouwen op De Pol. Het bieden van woonverblijf aan mensen zonder zorgbehoefte op locatie De Pol geldt als een activiteit, waarvoor het bestemmingsplan (tijdelijk omgevingsplan onder de Omgevingswet) voor dit deel van Nijkerk geen ruimte biedt. Daarnaast biedt het bestemmingsplan onvoldoende ruimte om de drie nieuwe gebouwen, zoals beoogd, tot stand te kunnen brengen.

In planologisch opzicht zijn de plannen van Beweging 3.0 dan ook in strijd met de regels van het onderliggende bestemmingsplan en is een omgevingsvergunning nodig, waarmee de gemeente Nijkerk toestemming verleent aan Beweging 3.0 om deze buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) uit te kunnen voeren. In lijn met de Omgevingswet kan deze toestemming, in de vorm van een Bopaomgevingsvergunning, pas worden verleend nadat Beweging 3.0 heeft aangetoond dat met het voorliggende plan de aanwezige ruimte in dit deel van de stad Nijkerk op een zo goed mogelijke wijze wordt verdeeld, ingericht en benut, oftewel – zoals de Omgevingswet aangeeft – een evenwichtige toedeling van functies een locaties (Etfal) met zich meebrengt. Om deze Etfal op passende wijze te kunnen motiveren geeft de Omgevingswet verschillende onderwerpen aan, die aan de orde dienen te komen in een zogenoemde Goede onderbouwing van effecten op de fysieke leefomgeving (GoFlo). Voorliggende GoFlo is opgesteld met als doel om de gemeente Nijkerk te voorzien in de informatie, die nodig is om op volwaardige wijze een besluit te kunnen nemen op de door Beweging 3.0 voorgestane duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving op locatie De Pol.

4

1.2

Initiatiefnemer Beweging 3.0 Als organisatie op het gebied van zorg, wonen en welzijn is Beweging 3.0 actief in de regio Eemland, met daarbinnen de plaatsen Amersfoort, Baarn, Bunschoten-Spakenburg, Eemnes, Hoevelaken, Leusden, Nijkerk, Soest en Woudenberg. In deze regio biedt Beweging 3.0 wijken gespecialiseerde verpleging bij de mensen thuis, (tijdelijk) verblijf met (revalidatie)zorg in een van haar woonzorgcentra. De voorgestane ontwikkeling van locatie De Pol sluit aan op het door Beweging 3.0 opgestelde Koers 2028 en haar Strategisch Huisvestingsplan (SHP). Beweging 3.0 hanteert daarin onder meer de volgende ambities en doelstellingen: • Een sterke sociale basis Beweging 3.0 bouwt mee aan een sociale samenleving, waarin iedereen meetelt en meedoet. Zij streeft ernaar dat inwoners in haar werkgebied, van jong tot oud, op hun eigen manier deel kunnen nemen aan de samenleving en zich kansrijk kunnen ontwikkelen. Soms met hulp van anderen, dichtbij en zoveel mogelijk op eigen kracht. Dat doet Beweging 3.0 samen met partners in de zorg, het onderwijs, veiligheid, sport en cultuur. Beweging 3.0 bouwt mee aan een inclusieve en zorgzame samenleving, waarin iedereen zijn plek heeft. Bij dit alles wordt de ondersteuning, zorg en welzijn vanuit Beweging 3.0 gegeven door professionals die met hart, ziel en aandacht werken.

Zij weten de verbindingen te leggen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat cliënten zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven en – als dat niet meer gaat – samen te werken met anderen om tot een optimale woonleefsituatie te komen. Goede zorg, welzijn en welbevinden staan daarbij centraal. • In en met de gemeenschap Toekomstbestendige zorg organiseert Beweging 3.0 samen met de gemeenschap. Dit betekent dat samengewerkt wordt met burgers en maatschappelijke organisaties. Door het benutten en versterken van de kracht van de gemeenschap ontstaat er zo een duurzaam en inclusief zorgsysteem, waarin solidariteit, participatie, samenredzaamheid en omzien naar elkaar de boventoon voeren. Beweging 3.0 streeft naar intergenerationele vormen van samenleven en samenwonen, waarbij mensen van verschillende leeftijden hun tijd, energie en ideeën delen. Beweging 3.0 investeert in de samenwerking met de gemeenschappen in het welzijnswerk, vanuit en op haar woonzorglocaties en ook rondom de geclusterde woonvormen waar zij extramurale zorg en wijkverpleging biedt.

1.3

Besluitvorming door de gemeente Nijkerk Als vertrekpunt in het proces van plan- en besluitvorming geldt dat het initiatief van Beweging 3.0 niet inpasbaar is binnen de regels van het bestemmingsplan Nijkerk 1, dat de gemeenteraad van Nijkerk op 28 juni 2012 heeft vastgesteld (vanaf 1 januari 2024 is dat het ‘tijdelijk deel’ van het omgevingsplan, zie onderstaand tekstkader). Omgevingswet en Omgevingsplan Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet (Ow) in werking en heeft vanaf die datum iedere gemeente van rechtswege een omgevingsplan. De verschillende, eerder onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro) vastgestelde bestemmingsplannen vormen het ‘tijdelijk deel’ van het omgevingsplan. Gemeenten in Nederland hebben tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar een actueel Ow-omgevingsplan. Ten aanzien van locatie De Pol betekent dit dat het bestemmingsplan Nijkerk 1, door de gemeenteraad van Nijkerk vastgesteld op 28 juni 2012, de basis vormt bij het planologisch toetsen van het plan van Beweging 3.0 voor locatie De Pol.

Om de gewenste situatie mogelijk te kunnen maken wordt een omgevingsvergunning aangevraagd waarmee de gemeente medewerking kan verlenen aan de planologische strijdigheid van het plan

5

van Beweging 3.0. Het aan het College gevraagde besluit betreft het verlenen van een omgevingsvergunning voor een zogenoemde ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ (Bopa). Omgevingsplan en buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) Aan initiatieven die niet rechtstreeks passen in het omgevingsplan en waarvoor het omgevingsplan ook geen (toereikende) binnenplanse afwijkmogelijkheden bevat, kan door gemeenten op twee manieren worden meegewerkt: via een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) of via een wijziging van het omgevingsplan. Ingeval beide mogelijkheden open staan staat het een initiatiefnemer vrij om te kiezen voor een Bopa. Belangrijke voorwaarde om te komen tot een Bopa is dat het initiatief een voldoende concreet en/of afgebakend (bouw)plan omvat. Daarnaast is het belangrijk dat de inbreng van omwonenden en andere belanghebbenden in het proces van plan- en besluitvorming op afdoende wijze is geborgd. Vanuit deze basis biedt de Omgevingswet de mogelijkheid om de benodigde omgevingsvergunningen voor de realisatie van een bepaald initiatief separaat aan te vragen.

Zo kan als eerste een omgevingsvergunning worden aangevraagd voor het verkrijgen van toestemming om af te wijken van de regels van het huidige bestemmingsplan (‘nieuw planologisch kader’), waarna de omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteiten wordt aangevraagd (‘technische vergunning’). De nu door Beweging 3.0 gestarte procedure ter realisatie van haar initiatief is gericht op het verkrijgen van een omgevingsvergunning ‘nieuw planologisch kader’.

Principebesluit gemeente Nijkerk Als eerste stap in de voorliggende procedure heeft Beweging 3.0 in juni 2024 een verzoek ingediend bij de gemeente Nijkerk om te komen tot een principebesluit. Meer concreet is het College van B&W verzocht om medewerking te verlenen aan de procedure, die nodig is om te komen tot realisatie van het plan van Beweging 3.0 voor locatie De Pol. Het gaat in deze fase van de procedure vooral om de vraag of de gemeente dit plan wenselijk acht. Per brief van 16 augustus 2024 heeft het College van B&W aan Beweging 3.0 kenbaar gemaakt dat zij heeft besloten om in principe (planologische) medewerking te verlenen aan het plan voor locatie De Pol. Aan dit besluit heeft het College inhoudelijke en procesmatige kaders verbonden, die Beweging 3.0 in acht dient te nemen in de verdere uitwerking van de planvorming en de hieruit voortvloeiende aanvraag om een omgevingsvergunning. Met name vindt het College het belangrijk dat Beweging 3.0 aantoont dat het plan in lijn is met het vastgestelde beleid en de actuele visies van de betrokken overheden, dat het plan voldoet aan de van toepassing zijnde (milieu)normen, dat het landschappelijk inpasbaar is en dat er een balans is in parkeervraag versus -aanbod. Bij dit alles stelt het College dat de gemeentelijke Woonvisie 2020+1 het leidend kader is voor de woningbouwprogrammering bij deze ontwikkeling.

Tot slot benadrukt het College het belang van participatie. Met inachtname van het voorgaande zal het College uiteindelijk een weloverwogen besluit nemen op de door Beweging 3.0 aangevraagde omgevingsvergunning.

1.4

Leeswijzer Voorliggend document betreft de - conform Omgevingswet benodigde - ‘Goede onderbouwing van de effecten op de fysieke leefomgeving’ (GoFlo) en is bedoeld om de gemeente Nijkerk te voorzien van de informatie die nodig is om de benodigde Omgevingsvergunning te kunnen verlenen. Hiertoe komen in dit document de volgende onderwerpen aan bod: ˗ De aard en omvang van het voornemen van Beweging 3.0. ˗ Het anticiperen van de planvorming op de woon- en zorgbehoefte en de daaraan gekoppelde demografische ontwikkelingen.

1 Inmiddels heeft de gemeente Nijkerk de Woonvisie 2020+ geactualiseerd door de Woonvisie 2024+ vast te stellen.

6

˗ ˗

Het anticiperen van de planvorming op het van toepassing zijnde beleidskader. De in en rondom het plangebied aanwezige ruimtelijke- en milieukwaliteiten.

˗

De ruimtelijke- en/of milieueffecten van het initiatief op de omgeving alsmede de mogelijke invloed vanuit de omgeving op deze planvorming.

In de vervolghoofdstukken – inclusief separate bijlagen - van dit document wordt nader ingegaan de verschillende toetsingsaspecten. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 de planvorming van Beweging 3.0 nader uiteengezet. Voor zowel de huidige als de beoogde situatie komen daarbij de ruimtelijke en functionele aspecten aan de orde. Als extra onderbouwing biedt hoofdstuk 2 tevens een analyse van de demografische ontwikkelingen en de hieraan gekoppelde woon-/zorgbehoeften. Als referentiekader wordt een nadere uiteenzetting gegeven van het huidige bestemmingsplan c.q. tijdelijk omgevingsplan met betrekking tot locatie De Pol. In hoofdstuk 3 wordt nader ingegaan op het gevoerde participatietraject en de resultaten van dat traject op het uiteindelijke plan van Beweging 3.0. In hoofdstuk 4 wordt het kaderstellend beleid van de betrokken overheden nader uiteengezet en wordt het initiatief van Beweging 3.0 hieraan getoetst. In hoofdstuk 5 wordt het initiatief van Beweging 3.0 getoetst aan de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving, in hoofdstuk 6 gevolgd door een meer integrale benadering in het kader van de milieueffectrapportage. In hoofdstuk 7 is de borgstelling van Beweging 3.0 richting gemeente Nijkerk opgenomen inzake de maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid van het voorliggende plan.

Tot slot van dit document wordt in hoofdstuk 8 het initiatief van Beweging 3.0 getoetst aan het bereiken van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, een belangrijke doelstelling uit de Omgevingswet.

7

2

PLANVORMING BEWEGING 3.0

2.1

Integraal planconcept Beweging 3.0 Duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving: integraal planconcept Het initiatief van Beweging 3.0 betreft de ontwikkeling van woonzorglocatie De Pol tot een toekomstbestendige woon- en verblijfsomgeving voor mensen met en zonder behoefte aan (al dan niet tijdelijke) zorg. Met dit initiatief wil Beweging 3.0 komen tot een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving op locatie De Pol oftewel een omgeving waarbinnen zorgbehoevenden, vitale ouderen en jongeren met een positieve, faciliterende inbreng in het planconcept, gezamenlijk een evenwichtige woongemeenschap vormen. Realisatie van dit planconcept brengt met zich mee dat bewoners zonder zorgbehoefte een actieve bijdrage leveren – als zodanig ook contractueel overeenkomen – aan het welzijn van hun zorgbehoevende medebewoners. Dit alles uiteraard naast de professionele zorg vanuit Beweging 3.0. Wonen met en zonder zorg op De Pol Met haar planconcept wil Beweging 3.0 een bijdrage leveren aan het oplossen van een breed maatschappelijk vraagstuk op het vlak van wonen, zorg en welzijn. Een vraagstuk dat in eerste instantie is ingegeven door zowel een toename van zorgbehoevenden in de huidige zorgwereld als een groeiend tekort aan zorgverleners, zowel professionals als vrijwilligers, in deze wereld en dan met name in de regio Nijkerk.

Daarnaast maakt de structureel aanwezige behoefte aan betaalbare, kleine(re) woningen en een sterk opkomende behoefte aan levensloopbestendige woningen deel uit van het maatschappelijk vraagstuk onder mensen zonder zorgbehoefte, waarvoor Beweging 3.0 eveneens graag een oplossingsgerichte bijdrage wil leveren. Deze vraagstukken leven onder meerdere lagen van onze maatschappij, waarbij – gelet op het planconcept van Beweging 3.0 - onderscheid wordt gemaakt tussen zorggerichte vraagstukken en vraagstukken zonder zorgcomponent. Het zorggerichte vraagstuk betreft vooral de groep ouderen met cognitieve problemen of dementie. In algemene zin kan worden gesteld dat de kans op het optreden van dementie toeneemt met het vorderen van de leeftijd. Hierdoor is en blijft de planvorming van Beweging 3.0 onlosmakelijk verbonden met de toenemende vergrijzing van de bevolking en de hieraan gekoppelde behoefte aan passende woonvormen met inbegrip van zorg. Het maatschappelijke vraagstuk zonder zorgcomponent betreft vooral de kleine(re) huishoudens, gevormd door mensen van alle leeftijden. Met name kan hierbij worden gedacht aan starters op de arbeidsmarkt of koppels van ouderen, waarbij één van de twee een (geïndiceerde) zorgvraag heeft.

Daarnaast biedt het planconcept een potentieel woonalternatief voor de groep ouderen, bij wie de kinderen inmiddels ‘het huis uit zijn’ (de zogenoemde ‘empty nesters’), die hun huidige woning als té groot ervaren en op zoek zijn naar een kleinere woonvorm. Een woonvorm die, afgestemd op hun leeftijd en een mogelijk naderende behoefte aan zorg en ondersteuning, levensloopbestendig en zorggeschikt is. Huidige situatie woonzorglocatie De Pol Op locatie De Pol exploiteert Beweging 3.0 momenteel 100 zorgappartementen voor ouderen met een (intensieve) zorgbehoefte. Deze woonzorgunits zijn verdeeld over de gebouwen ‘Carré’ (60 units) en ‘Paviljoen’ (40 units). Daarnaast bevinden zich in het centraal gelegen gebouw ‘Bruisend Hart’ 34 kamers voor tijdelijk verblijf van mensen met een behoefte aan (eveneens tijdelijke) zorg, zoals herstelzorg na opname in een ziekenhuis. In de huidige situatie exploiteert Beweging 3.0 in totaal dus 134 woon-/verblijfseenheden op locatie De Pol, waarvan 100 units voor wonen inclusief permanente zorg en 34 units voor tijdelijk verblijf en tijdelijke zorg. Alle 134 woon-/verblijfseenheden betreffen éénkamer-units.

8

Figuur 2.1: Woonzorglocatie De Pol: huidig gebouwencomplex Beweging 3.0.

Carré

Bruisend Hart

Paviljoen

Nieuwbouw en renovatie op locatie De Pol: Om tot de beoogde situatie te komen zal het oudste gebouw op locatie De Pol worden gesloopt. Het betreft hier het Paviljoen, met daarin 40 woonzorgunits. Na sloop van dit gebouw zullen op de vrijgekomen gronden drie nieuwe gebouwen worden gebouwd. Verdeeld over deze drie nieuwe gebouwen is voorzien in een totaal van in eerste instantie 109 woonunits. Het gaat hierbij om 104 éénkamerappartementen en 5 tweekamerappartementen. Vertrekpunt bij deze verdeling is dat de 104 éénkamerappartementen bewoond worden door mensen met een zorgbehoefte en de 5 tweekamerappartementen door mensen zonder zorgbehoefte. Per saldo betekent deze eerste fase van planrealisatie een toename van 64 wooneenheden voor ouderen met zorg in de regio Nijkerk. In de beoogde eindsituatie is voornoemd (tussen)aantal van 109 woonunits in de nieuwbouw teruggebracht tot een totaal van 84 units. Het betreft hier dan 47 éénkamerappartementen en 37 tweekamerappartementen. De 47 éénkamerappartementen zijn bedoeld voor mensen met een intensieve zorgbehoefte. De 37 tweekamerappartementen zijn voor circa de helft van dat aantal (18 units) voorbehouden aan huishoudens met een (verhoudingsgewijs minder intensieve) zorgvraag en huishoudens waarbij één persoon zorgbehoevend is. Het resterende deel (19 units) is bestemd voor huishoudens zonder zorgbehoefte.

Per saldo betekent dit dat de nieuwbouw voorziet in 65 woonunits (47+18) voor zorgbehoevenden, een toename van 25 units ten opzichte van de huidige situatie in het Paviljoen. Aanvullend op het planconcept met betrekking tot de nieuwbouw is het plan om het bestaande gebouw Carré te renoveren en daarbij inpandig te verbouwen. Deze werkzaamheden zijn er tevens op gericht om (gefaseerd) 48 éénkamerunits om te zetten in 24 tweekamerunits. De resterende 12 éénkamerappartementen ondergaan, los van de renovatie, verder geen wijziging. In de beoogde eindsituatie is het huidige aantal van 60 (éénkamer)appartementen in het Carré daarmee gereduceerd tot 36 appartementen, waarvan 24 tweekamer- en 12 éénkamerunits In lijn met de planvorming voor de nieuwbouw geldt ook voor de renovatie van het gebouw Carré dat maximaal de helft van het aantal tweekamerappartementen bestemd is voor vitale bewoners en de andere helft voor huishoudens met een (minder intensieve) zorgvraag en huishoudens waarvan één persoon zorgbehoevend is. De éénkamerappartementen blijven bij dit alles voorbehouden aan mensen met een (intensieve) zorgbehoefte. Een impressie van de beoogd toekomstige situatie op locatie De Pol is gegeven in figuur 2.2.

9

Figuur 2.2: Impressie beoogde situatie locatie De Pol.

Aantallen woon- en verblijfsunits op De Pol • Beoogde eindsituatie Met haar initiatief wil Beweging 3.0 (gefaseerd) komen tot een totaal van (uiteindelijk) 120 appartementen op locatie De Pol, waar mensen met en zonder zorgbehoefte kunnen wonen. In de beoogde eindsituatie is dit aantal van 120 appartementen verdeeld over de drie nieuwe gebouwen en het gerenoveerde gebouw Carré. In het Carré bevinden zich in de beoogde eindsituatie 36 wooneenheden, waarvan 12 éénkameren 24 tweekamerappartementen. De 24 tweekamerappartementen zijn gelijk verdeeld over vitale huishoudens zonder zorgbehoefte (12 woonunits) en huishoudens met een (minder intensieve) zorgvraag dan wel tweepersoonshuishoudens waarbij één persoon zorgbehoevend is (12 woonunits). Ten opzichte van de huidige situatie (60 éénkamerappartementen) betekent het planconcept een afname van 24 units in het Carré. De drie nieuwe gebouwen omvatten in de beoogde eindsituatie een totaal van 84 wooneenheden, waarvan 47 éénkamer- en 37 tweekamerappartementen. Van deze 37 tweekamerappartementen zijn er 19 bestemd voor vitale huishoudens zonder zorgbehoefte en 18 voor huishoudens met een (minder intensieve) zorgvraag dan wel tweepersoonshuishoudens waarbij één persoon zorgbehoevend is.

Ten opzichte van het te slopen gebouw Paviljoen, met daarin 40 wooneenheden, brengt de vervangende nieuwbouw in de eindsituatie een toename van 44 wooneenheden met zich mee, een ruime verdubbeling van het aantal units op dit deel van locatie De Pol. Een verdubbeling, die door Beweging 3.0 als noodzakelijk wordt gezien om te komen tot een (enigszins) passend antwoord op de maatschappelijke vraagstukken die op haar afkomen. In de beoogde eindsituatie exploiteert Beweging 3.0 in totaal dus 120 woonunits op locatie De Pol. Ten opzichte van de huidige situatie op woonzorglocatie De Pol is dit een toename van 20 woonunits, waarmee een antwoord wordt gegeven op de veranderende zorgvraag in Nijkerk en omgeving. Een antwoord ook op de toenemende vraag onder huishoudens (met name ouderen) met een zorgvraag bij één van de bewoners. Het beoogde eindaantal van woonunits zal in de periode tot circa 2035 gefaseerd tot stand worden gebracht via een aantal tussenstappen.

10

Het aantal van 120 appartementen staat los van de 34 kamers voor tijdelijk verblijf van mensen met een behoefte aan (eveneens tijdelijke) zorg. Deze kamers in het centraal gelegen gebouw ‘Bruisend Hart’ ondergaan binnen deze planvorming zowel ruimtelijk als functioneel geen verandering. • Fasering richting beoogde eindsituatie Om een zo efficiënt mogelijke wijze invulling te kunnen geven aan een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving heeft Beweging 3.0 ervoor gekozen om haar initiatief in zowel ruimtelijk als functioneel opzicht te faseren. Zo is realisatie van de beoogde eindsituatie voorzien via een aantal tussenstappen met per stap een passend antwoord op het maatschappelijk vraagstuk van dat moment. De voorgestane fasering betreft zowel de nieuwbouw als de renovatie van het bestaande gebouw Carré. Met inbegrip van de 34 te handhaven kamers voor tijdelijk verblijf en tijdelijke zorg in het gebouw Bruisend Hart zijn daarbij de volgende stappen met aantallen woonunits aan de orde: Vertreksituatie: 2025 (huidige situatie) Carré: 60 units (60 éénkamerunits). Bruisend Hart: 34 units (34 éénkamerunits). Paviljoen: 40 units (40 éénkamerunits). Totaal: 134 units Ingebruikname nieuwbouw medio 2028 Carré: 36 units (12 éénkamer- en 24 tweekamerunits). Bruisend Hart: 34 units (onveranderd: 34 éénkamerunits).

Nieuwbouw locatie Paviljoen: 109 units (104 éénkamer- en 5 tweekamerunits). Totaal: 179 units Beoogde eindsituatie: medio 2035 Carré: 36 units (12 éénkamer- en 24 tweekamerunits). Bruisend Hart: 34 units (onveranderd: 34 éénkamerunits). Nieuwbouw locatie Paviljoen: 84 units (47 éénkamer- en 37 tweekamerunits). Totaal: 154 units Maatschappelijke vraagstukken met een sturende invloed op de gefaseerde invulling van het planconcept betreffen met name de volgende punten: ˗ De heersende demografische ontwikkelingen tonen aan dat de komende jaren sprake is van een toename van ouderen (de vergrijzing), met daarbij impliciet de vraag naar zorg. Mede door het intreden van het scheiden van wonen en zorg (de zogeheten extramuralisatie van de zorgwereld) wensen ouderen wensen het liefst in hun huidige leefomgeving te blijven wonen. Onzeker factor in dit vraagstuk is of de actuele woning, in voorkomend geval, voldoende zorggeschikt is dan wel op afdoende (ook economisch) wijze geschikt is te maken, zodanig dat de betreffende bewoner daar ook kan blijven wonen. ˗ De vraag naar kleine(re) woningen onder (met name) starters is groot. Uit ervaringen elders blijkt ook een bereidheid onder jongeren te bestaan om te wonen/participeren in een woonomgeving met (mede)bewoners van meerdere generaties.

Onzekere factor hierin is hoe dit geldt voor de beoogde doelgroep binnen de gemeente Nijkerk, hetgeen ook kan worden gesteld over participatie in het planconcept door vitale ouderen. Borging flexibiliteit binnen het planconcept Het planconcept van Beweging 3.0 voorziet in een mix van één- en tweekamerappartementen, geschikt voor één- respectievelijk tweepersoonshuishoudens. Om enige flexibiliteit richting de toekomstige woon- en zorgvraag te kunnen borgen biedt het bouwplan van Beweging 3.0 de mogelijkheid om twee aangrenzende éénkamerappartementen op eenvoudige wijze om te zetten in een tweekamerappartement, en vice versa. Via deze ruimtelijke flexibiliteit kan Beweging 3.0 op passende wijze anticiperen op (wijzigingen c.q. onzekerheden in) de maatschappelijke

11

vraagstukken die op haar afkomen. Dit anticiperen kan daarbij in beginsel volledig inpandig, dus zonder extra ruimtebeslag op de omgeving door (ver)nieuwbouwactiviteiten, plaatsvinden. Terreininrichting en -gebruik voor een doelmatig planconcept Realisatie van de gewenste situatie betekent niet alleen het herzien van de bebouwde situatie, ook de buitenruimte zal een verbetering ondergaan, onder andere door meer paden en wandelroutes tussen de gebouwen en naar de omgeving aan te leggen. Hierbij zullen tevens de aanwezige groenstructuur en natuurwaarden worden versterkt en uitgebreid. Uiteindelijk bevinden zich op locatie De Pol wandelroutes die niet alleen de verschillende locatiedelen (inclusief gebouwen) met elkaar en het buitengebied verbinden, maar die ook open staan voor omwonenden om hier een wandeling maken. Afgestemd op de kwaliteitsverbetering van de buitenruimte is het planconcept tevens gericht op het creëren van een diversiteit aan verblijfs- en ontmoetingsplekken en ommetjes. Beweging 3.0 acht deze aspecten van cruciaal belang om te komen tot een optimale integratie van wonen, welzijn en zorg en de hieraan gekoppelde wisselwerking met de omgeving.

Een verdere versterking van deze kwaliteitsimpuls ziet Beweging 3.0 in de mogelijkheid om, in lijn met het huidige bestemmingsplan voor locatie De Pol, ook andere maatschappelijke functies zoals (vooralsnog) een kinderdagverblijf, ruimte te bieden in het gebouw Bruisend Hart. Het duurzame karakter van het planconcept richt zich met dit alles op meerdere gebruikers en (met name) verschillende leeftijdsgroepen. Resumé integraal planconcept Beweging 3.0 wil op een verantwoorde en gefaseerde wijze komen tot een inclusieve woon- en leefomgeving, via tussentijdse indicaties van wat een maximale invulling van het planconcept kan zijn en daarmee telkens anticipeert op de heersende zorgvraag. Bij dit alles zijn de gebouwen ontworpen met behoud van flexibiliteit teneinde de komende jaren op passende wijze antwoord te kunnen blijven bieden op de maatschappelijk opgaven. Op basis van de huidige inzichten en prognoses wordt de beoogde eindsituatie gezien als een solide basis voor de gewenste woon- en leefomgeving op De Pol. Een omgeving waarbinnen zorgbehoevenden, vitale ouderen en jongeren met een positieve, faciliterende inbreng in het planconcept, gezamenlijk en in een juiste onderlinge balans een evenwichtige woongemeenschap vormen.

2.2

Ruimtelijke aspecten

2.2.1

Huidige situatie Woonzorglocatie De Pol bevindt zich aan de noordzijde van Nijkerk, op de grens van deze stad met het buitengebied. De locatie aan Vetkamp 85 vormt een overgangsgebied tussen bebouwd stedelijk gebied en het landgoed Salentein. Op locatie De Pol zijn de gronden met daarop de gebouwen Bruisend Hart, Carré en Paviljoen in eigendom van Beweging 3.0. Verdeeld over het Carré (60) en Paviljoen (40) exploiteert Beweging 3.0 momenteel 100 zorgappartementen voor ouderen met een (intensieve) zorgbehoefte. Daarnaast bevinden zich in het centraal gelegen Bruisend Hart 34 kamers voor tijdelijk verblijf van mensen met een behoefte aan (eveneens tijdelijke) zorg, zoals herstelzorg na opname in een ziekenhuis. In bouwhoogte variëren deze gebouwen van 1 tot 5 bouwlagen.

12

Figuur 2.3: Woonzorglocatie De Pol te Nijkerk.

Op locatie De Pol bevinden zich eveneens de gebouwen Zilverstaete en Hazenhorst. Deze gebouwen, in eigendom van derden, omvatten appartementen waar men kan wonen mét of zonder zorgverlening. Zilverstaete en Hazenhorst vallen buiten de reikwijdte Beweging 3.0. Figuur 2.4: Luchtfoto en topografisch overzicht locatie De Pol.

Het oudste gebouw van Beweging 3.0 op locatie De Pol, het Paviljoen, is één bouwlaag hoog en bevindt zich aan de oostzijde van het terrein, iets verscholen en geïsoleerd achter het Bruisend Hart. Dit centraal op de locatie gelegen gebouw is gekoppeld aan het Paviljoen en vormt tevens de ontsluiting van dit te slopen gebouw. Verkeer en parkeren Locatie De Pol kan worden beschouwd als een enclave tussen een woon- en een landschappelijke omgeving. Met de centrale entree van De Pol aan de Vetkamp is deze locatie bereikbaar via een goed toegankelijke ontsluitingsweg. Binnen de grenzen van locatie De Pol bezit Beweging 3.0 op eigen terrein 85 parkeerplaatsen. Daarnaast bestaat voor Beweging 3.0 de (wederzijdse) mogelijkheid om in voorkomende situaties gebruik te maken van de parkeerplaatsen bij Zilverstaete en Hazenhorst.

13

Figuur 2.5: Overzicht parkeerplaatsen op locatie De Pol (in blauw: parkeerplaatsen Beweging 3.0).

P. Zilverstaete

P. Beweging 3.0

P. Hazenhorst

2.2.2

Beoogde situatie In de beoogde situatie is locatie De Pol omgevormd tot een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving. Een omgeving waarbinnen mensen mét en zonder zorgbehoefte kunnen wonen. Een omgeving ook waarbinnen de toekomstige bewoners c.q. de verschillende doelgroepen samen leven met aandacht en zorg voor elkaar. Het planconcept van Beweging 3.0 biedt in dit opzicht een maatschappelijke meerwaarde doordat de bewoners zónder zorgbehoefte op passende wijze bijdragen aan het welzijn van hun medebewoners mét een zorgbehoefte. In functioneel opzicht zal een en ander tussen de toekomstige bewoners en Beweging 3.0 worden bevestigd in een hiertoe afgestemde huurovereenkomst. Vertrekpunt in de planvorming is (onder meer) dat ouderen met een intensieve zorgvraag gewoon kunnen blijven wonen op De Pol en deel kunnen nemen aan (dagelijkse) activiteiten binnen en buiten de gebouwen, waarmee een betekenisvolle invulling aan hun dagen wordt gegeven. Om tot de gewenste situatie te komen is het nodig om de bestaande (ruimtelijke) belemmeringen weg te nemen en vervolgens te komen tot een hernieuwde inrichting van de percelen van Beweging 3.0. Ten aanzien van de aanwezige gebouwen voorziet de planvorming daarmee in zowel sloop, renovatie als nieuwbouw.

Bebouwde situatie Als het gaat om de bestaande (ruimtelijke) belemmeringen is de constatering dat het Bruisend Hart, het centraal op de locatie gelegen hoofdgebouw, sterk gericht is op de Vetkamp en het huidige Paviljoen daardoor geïsoleerd ligt ten opzichte van de hoofdzijde van de locatie. Ook belemmeren de aanwezige verbindingsgangen tussen deze gebouwen de toegankelijkheid en

14

doorwaadbaarheid van het terrein. Meer concreet blokkeert het Paviljoen met haar lange gevel het zicht op en de verbinding met het oostelijk deel, het park van de locatie. Er is als het ware teveel sprake van ‘voor’ en ‘achter’. Om te komen tot de beoogde situatie zal het Paviljoen, het oudste en aan vervanging toe zijnde gebouw, worden gesloopt. Op het zodoende vrijgekomen perceel is vervolgens voorzien in drie gebouwen met elk een mix van wooneenheden en gemeenschappelijke ruimten, verdeeld over de bouwlagen. Het Bruisend Hart blijft als (vrijstaand) hoofdgebouw bestaan, net als het Carré. Om aansluitend het benodigde programma te kunnen realiseren en tevens te voorkomen dat er een te groot bebouwd oppervlak ontstaat wordt met de nieuwbouw enigszins de hoogte ingegaan. De nieuwe gebouwen worden, afhankelijk van de ligging, 3 tot 5 bouwlagen hoog. De bouwhoogte (nokhoogte) varieert hiermee van circa 12,4 meter tot circa 18,4 meter en is in alle gevallen lager dan het te behouden Bruisend Hart. Het bebouwd oppervlak van de nieuwbouw (Ground Space Index (GSI)) is lager dan de GSI van het bebouwd oppervlak dat gesloopt wordt. Meer concreet voorziet de planvorming in een afname van het bebouwd oppervlak met circa 350 m 2.

Stedenbouwkundige opzet en terreininrichting Realisatie van de gewenste situatie betekent niet alleen het herzien van de bebouwde situatie, ook de buitenruimte zal een verbetering ondergaan. Zo zullen, om het terrein achter het Bruisend Hart meer zichtbaar en ook beter bereikbaar te maken, op de begane grond van dit centraal gelegen gebouw openingen worden gecreëerd en de aan dit gebouw gekoppelde glazen verbindingsgang met het Paviljoen verwijderd. Na sloop van het Paviljoen komen de drie nieuwe gebouwen rondom een centraal gelegen entreeplein te staan. Ook het Bruisend Hart zal in de nieuwe situatie grenzen aan dit entreeplein. Verder zal de buitenruimte worden verbeterd door meer paden en wandelroutes tussen de gebouwen en naar de omgeving aan te leggen. Hierbij zullen tevens de aanwezige groenstructuur en natuurwaarden worden versterkt en uitgebreid. Uiteindelijk bevinden zich op locatie De Pol wandelroutes die niet alleen de verschillende locatiedelen (inclusief gebouwen) met elkaar en het buitengebied verbinden, maar die ook open staan voor omwonenden om hier een wandeling maken. Tot slot blijft de bestaande dierenweide behouden - het verzorgen van dieren is immers een belangrijke bezigheid die bewoners en buurtbewoners met elkaar verbindt - en wordt de vijver aan de oostzijde aantrekkelijker en beter bereikbaarder.

Kort samengevat omvat het plan van Beweging 3.0, als het gaat om de nieuwe ruimtelijke indeling van locatie De Pol, de volgende onderdelen: ˗

Bruisend Hart omringd met satellieten De nieuwbouw wordt opgedeeld in drie verhoudingsgewijs kleinschalige gebouwen. Dit versterkt de bestaande opzet van een groot ‘hart’ en kleine ‘satellieten’. Ruimte tussen de gebouwen zorgt voor doorzichten en een goede doorwaadbaarheid.

˗

Groene zoom De groene zoom rondom het terrein wordt versterkt. Deze zoom is het intermediair tussen De Pol en de omgeving. Aan de zuid- en oostzijde wordt de beplanting versterkt ter verbetering van de privacy van omwonenden. Aan de noordzijde wordt de onderbeplanting deels uitgedund, waarmee meer en beter uitzicht ontstaat richting landgoed Salentein.

˗

Dolende route Middels de dolende parkroute worden gebouwen, park en omgeving met elkaar verbonden. De route nodigt uit tot beweging en ontmoeting tussen zowel de verschillende gebruikers onderling als met de omwonenden.

˗

Verblijf- en ontmoetingsplekken Bestaande verblijfsplekken worden opgewaardeerd en aangevuld met nieuwe functies en ontmoetingsplekken, zoals moestuinen, terrassen, speelplek, dierenweide, beweegtuin en vijvervlonder.

15

Een overzicht van de nieuwe terreininrichting van De Pol, in de vorm van een masterplan, is weergegeven in figuur 2.6. Aansluitend zijn in figuur 2.7 en figuur 2.8 achtereenvolgens artistimpressions opgenomen van de beoogde terreininrichting en drie nieuwe gebouwen op De Pol. Figuur 2.6: Beoogde situatie locatie De Pol: masterplan (Bron: AG Nova architecten).

B1 B2 B3

Figuur 2.7: Artist-impression beoogde situatie (Bron: AG Nova architecten).

16

Figuur 2.8: Zijaanzichten nieuwbouw locatie De Pol (Bron: AG Nova architecten).

B1

B2

B3

17

Architectuur nieuwe woongebouwen De beoogde terreininrichting is mede opgesteld vanuit het vertrekpunt om met de drie nieuwe gebouwen zo goed mogelijk aansluiting te vinden met de aangrenzende eengezinswoningen. Afgestemd op de uiteindelijke positionering zullen de nieuwe gebouwen worden voorzien van kleinschalige, gelede gevels. Door de bouwvolumes van de drie gebouwen trapsgewijs te laten aflopen wordt de kleinschalige beleving richting de omgeving versterkt en ontstaat er een betere aansluiting op de aangrenzende ééngezinswoningen. Meer zal de bouwhoogte vanaf gebouw B1 (5 bouwlagen) via gebouw B2 (4 bouwlagen) aflopen tot de 3 bouwlagen van gebouw B3. Aansluitend bieden de gelede opbouw van de nieuwe gebouwen en de balkons op de verdiepingen de mogelijkheid om royale groene daken te maken, waardoor een uitstraling ontstaat die past bij de groene omgeving. Tevens zijn de voorziene kappen ideaal voor het opnemen van de technische installaties, die zo aan het oog worden onttrokken. In de beoogde situatie omvatten de gebouwen van Beweging 3.0 een mix van appartementen en gemeenschappelijke ruimten (buurtkamers), verdeeld over de verschillende bouwlagen. De appartementen betreffen zowel één- als tweekamerappartementen, geschikt voor éénrespectievelijk tweepersoonshuishoudens. Dit geldt voor zowel de bestaande gebouwen als de nieuwbouw.

Om enige flexibiliteit richting de toekomstige woon- en zorgvraag te kunnen borgen biedt het bouwplan de mogelijkheid om twee aangrenzende éénkamerappartementen op eenvoudige wijze om te zetten in een tweekamerappartement, en vice versa. Deze flexibiliteit maakt dat Beweging 3.0 zowel kwantitatief (aantal appartementen versus demografische ontwikkelingen) als kwalitatief (omvang appartementen versus vitaliteit bewoners) zo goed mogelijk is voorbereid op de maatschappelijke opgave voor de toekomst. Figuur 2.9: Flexibiliteit bouwprogramma De Pol.

2.3

Functionele aspecten

2.3.1

Huidige situatie Woonzorglocatie De Pol vormt in de huidige situatie een beschermde woonomgeving, op kleinschalig niveau, voor ouderen met dementie. Het huidige De Pol is in dit opzicht een intramuraal woonzorgcentrum. Tevens biedt Beweging 3.0 op deze locatie zorg aan mensen met een fysieke problematiek alsmede revalidatiezorg aan (met name) ouderen. Dit alles bijvoorbeeld na een operatieve ingreep of wanneer iemand gezondheidsklachten heeft en tijdelijk extra zorg en behandeling nodig is. In formele zin is de door Beweging 3.0 verleende zorg geïndiceerd op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz) en zijn voor de zorgbehoevenden de zorgprofielen VV-5 tot en met VV-8 alsmede VV-9b van toepassing. Kort samengevat komt deze groep zorgbehoevenden op basis van de huidige zorgwetgeving (Wlz) in aanmerking voor zowel wonen als tijdelijk verblijf met de daarop afgestemde zorg.

18

Zorgprofielen binnen de Nederlandse zorgwereld Binnen de Nederlandse zorgwereld worden verschillende zorgprofielen gehanteerd, telkens gekoppeld aan het soort aandoening of beperking waarvoor iemand zorg nodig heeft. Het SHP van Beweging 3.0 is gericht op het bieden van zorg aan mensen met het zorgprofiel Verpleging en Verzorging (VV). In algemene zin gaat het hierbij om mensen met een lichamelijke ziekte of beperkingen door ouderdom. Gekoppeld aan een toenemende intensiteit van de zorgbehoefte maakt de Wlz binnen dit zorgprofiel onderscheid tussen de volgende sub-profielen: ˗ VV-41: Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging. ˗ VV-52: Beschermd wonen met intensieve dementiezorg. ˗ VV-6: Beschermd wonen met intensieve verzorging en verpleging. ˗ VV-7: Beschermd wonen met zeer intensieve zorg, nadruk op begeleiding. ˗ VV-8: Beschermd wonen met zeer intensieve zorg, nadruk op verzorging en verpleging. ˗ VV 9b: Herstelgerichte behandeling met verpleging en verzorging. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1 Beschut wonen: zelfstandig wonen met zorg binnen handbereik, ofwel ‘verzorgingshuis nieuwe stijl’. 2 Beschermd wonen: regeling voor iedereen die niet meer zelfstandig kan wonen vanwege psychische en/of

psychosociale problematiek. In 2022 is Beschermd Wonen vervangen door Beschermd Thuis.

Wet langdurige zorg (Wlz) De Wlz is er voor mensen die behoefte hebben aan 24/7 zorg in de directe nabijheid. Hierbij staat het voor een ieder met een Wlz-indicatie vrij om te kiezen voor een verblijf in een instelling dan wel de Wlzzorg in de eigen woning te ontvangen. De benodigde zorg wordt daarbij geleverd in de vorm van een modulair pakket thuis (mpt), volledig pakket thuis (vpt) of persoonsgebonden budget (pgb).

Kort samengevat is het huidige woonzorgcomplex op locatie De Pol volwaardig afgestemd op mensen met een behoefte aan wonen of tijdelijk verblijf met inbegrip van de benodigde zorg, welke geïndiceerd is op grond van de Wlz.

2.3.2

Demografische ontwikkelingen en woon-/zorgbehoeften Met haar planvorming anticipeert Beweging 3.0 op de heersende demografische ontwikkelingen en de hiermee onlosmakelijk verbonden behoefte aan wonen, al dan niet met een (naderende) zorgbehoefte. Voor een goede onderbouwing van het initiatief van Beweging 3.0 is het dan ook relevant om inzicht te hebben in de huidige en toekomstige samenstelling van de bevolking oftewel inzicht in deze ontwikkelingen. Binnen de hedendaagse zorgwereld richt Beweging 3.0 zich vooral op de groep ouderen met cognitieve problemen of dementie. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Het aantal mensen met dementie zal als gevolg van de vergrijzing in de toekomst explosief stijgen naar meer dan een half miljoen in 2040. Tot 2050 zal het aantal mensen met dementie verder oplopen naar ruim 620.000. Het toenemen van de kans op dementie met het toenemen van de leeftijd, blijkt uit het navolgende (bron: www.alzheimer-nederland.nl): Vergrijzing bevolking De komende jaren zal zowel het aantal ouderen als de behoefte aan (intensieve) zorg in heel Nederland structureel toenemen. Een overzicht van de geprognosticeerde ontwikkelingen op respectievelijk provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau is als volgt.

• Provincie Gelderland In december 2019 verscheen de (momenteel meest actuele) Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019-2040, waarvan het onderliggende onderzoek is uitgevoerd door het adviesbureau

19

Companen. In haar rapportage constateert Companen dat Gelderland, net als veel andere gebieden in Nederland, te maken heeft met een toenemend aandeel ouderen onder de bevolking. De bevolking van Gelderland blijft in de periode tot 2040 groeien. Concrete prognose is dat het aantal inwoners in de periode 2019-2040 toeneemt met 97.500, oftewel bijna 5%. Aansluitend stelt Companen dat, gezien het ouder worden van de grote naoorlogse generatie, het aantal personen in de leeftijd van 65 jaar en ouder toeneemt, met een sterke toename van met name de groep van 75 jaar en ouder. Op dit moment is 8% van de inwoners van de provincie 75 jaar en ouder. Over ruim twintig jaar is dit aandeel toegenomen naar 15%, nagenoeg een verdubbeling. Het aandeel 65-74-jarigen blijft in die periode vrijwel gelijk. Er is daarmee sprake van een aanzienlijke vergrijzing. De prognoses geven verder aan dat een deel van de inwoners niet in huishoudensverband en in een reguliere woning woont, maar onzelfstandig in een tehuis. Het betreft mensen met een fysieke of verstandelijke beperking, ouderen met beperkingen, mensen met psychiatrische problemen etc. Deze zogenoemde institutionele bevolkingsgroep omvat in Gelderland ruim 33.000 personen, waarvan ongeveer de helft ouder is dan 65 jaar.

Prognoses geven aan dat vanaf 2022 het aantal mensen dat in tehuizen woont gaat toenemen, een en ander in lijn met het ouder worden van de bevolking. Het aantal mensen in tehuizen in de leeftijd tot 65 jaar blijft volgens prognose nagenoeg gelijk, maar het aantal ouderen in tehuizen groeit sterk. Vooral de groep 85-plussers in een tehuis neemt sterk toe. Op dit moment bestaat deze groep uit zo’n 8.700 personen, in 2040 is dit toegenomen tot 16.040, een toename met 85%. Ten aanzien van alleenstaande huishoudens geven de prognoses aan dat deze in aantal aanzienlijk toenemen in de komende 20 jaar. Op dit moment wonen er in de provincie 326.500 alleenstaande huishoudens, in 2040 zullen dit er volgens prognose 413.000 zijn. De grootste toename is er in het aantal alleenstaande ouderen in de leeftijd van 75 jaar en ouder, in potentie een kwetsbare groep omdat er geen partner is om op terug te vallen als de gezondheid achteruit gaat. Het aantal alleenstaande ouderen in de provincie verdubbelt in de periode tot 2040. Ook het aantal alleenstaanden in de leeftijd van 65-74 jaar neemt in deze periode fors toe. • Regio Foodvalley De Regio Foodvalley is een samenwerkingsverband van 8 gemeenten, waaronder Nijkerk, gelegen in de provincies Gelderland en Utrecht. In de Monitor Wonen-Zorg 2016 zijn cijfers opgenomen over vraag en aanbod naar wonen met zorg in deze regio.

De cijfers zijn het resultaat van een onderzoek dat in 2016 is uitgevoerd met als doel om een prognose te geven van vraag en aanbod naar wonen met zorg tot het jaar 2046. Het onderzoek had betrekking op verschillende zorgsectoren, te weten ouderenzorg, Ggz en gehandicaptenzorg. De Monitor toont aan dat vooral de toename van het aantal 85-plussers opvallend is, zowel op regionaal als gemeentelijk niveau. Binnen de gemeente Nijkerk neemt deze groep ouderen in de periode 2016-2046 toe met 225%, op regionaal niveau een bovengemiddelde toename (figuur 2.10). Figuur 2.10: Kerncijfers bevolkingsprognose regio FoodValley per gemeente, periode 2016–2046.

20

Voornoemde toename is des te belangrijker aangezien het zorggebruik onder deze groep groot is. Het zal de vraag naar verblijfszorg verder opstuwen (figuur 2.11). Figuur 2.11: Vraag naar wonen met zorg voor mensen met dementie, periode 2016–2046.

De (toenemende) vraag naar en (het toenemende tekort aan) het aanbod van wonen met zorg in regio FoodValley is samengevat in figuur 2.12. Figuur 2.12: Kerncijfers wonen met zorg regio FoodValley, periode 2016–2046.

(1) De vraagprognose is gebaseerd op ZZP5 en ZZP7. (2) De vraag omvat ZZP1-3 (“Woonzorg”), ZZP4 (“Verblijf licht”), ZZP6 en ZZP8 (“Somatiek”). (4) Het aanbod zorggebouwen omvat alle zorggebouwen minus de geoormerkte capaciteit voor dementie, geriatrische revalidatie en palliatieve zorg.

• Gemeente Nijkerk Het door zorgorganisaties, waaronder het Zorgkantoor, opstelde onderzoeksrapport Wonen en zorg 2020-2040 in de gemeente Nijkerk geeft aan dat hier 340 extra intramurale plaatsen voor verzorging en verpleging nodig zijn in de periode tot 2040: een toename van 96% ten opzichte van 2020. De 340 extra plaatsen zijn nodig bij “gelijkblijvend beleid en gelijkblijvende omstandigheden”. Volledigheidshalve kunnen als meest relevante bevindingen uit dit rapport de volgende punten worden benoemd: ˗ Tussen 2020 en 2040 stijgt het aantal 65-plussers binnen de gemeente met 3.947 tot 12.107 (+48%); het aantal 75-plussers met 2.971 tot 6.491 (+84%) en het aantal 80- plussers met 1.975 tot 3.910 (+102%). ˗ De OOSR (Oldest Old Support ratio) daalt van 16 in 2020 naar 7 in 2040. Deze krimp van het aantal mensen dat in staat is mantelzorg te bieden met meer dan 50% betekent een zwaarder beroep op de professionele zorg. ˗ In 2020 maakten in Nijkerk 353 mensen gebruik van de intramurale zorg. In 2030 is dit aantal van benodigde plaatsen verpleeg(huis)zorg met 135 personen gestegen tot 488 (+38%) en in 2040 met 340 tot 693 plaatsen (+96%).

21

˗ ˗ ˗

De vraag naar extramurale verstrekkingen stijgt van 549 in 2020 naar 730 in 2030 (+33%) en 971 in 2040 (+77%). Het aantal mensen dat gebruik maakt van een somatische indicatie was in 2020 158 en is naar verwachting in 2030 219 (+39%) en in 2040 312 (+97%). Het aantal mensen, dat gebruik maakt van een PG-indicatie (psychogeriatrie, mensen met een psychische stoornis die verband houdt met ouderdom, zoals dementie) was in 2020 194 en is naar verwachting in 2030 270 (+39%) en in 2040 381 (+96%).

De zorgvraagontwikkeling in de periode 2020-2040, uitgedrukt in het aantal intra- en extramurale indicaties voor Wlz, Zvw en Wmo-zorg, is nader weergegeven in figuur 2.13. Figuur 2.13: Zorgvraagontwikkeling 2020-2040 Nijkerk: VV (verpleging en verzorging), ELV (kortdurend 1e lijnsverblijf), GR (geriatrische revalidatiezorg), MPT (modulair pakket thuis), Wijkverpleging.

Ouderdom en dementie Het voorgaande toont aan dat er niet alleen sprake is van een toenemend aantal ouderen (>65 jaar), de ouderen worden ook steeds ouder. De gezondheidsaandoening met de grootste impact op het persoonlijke en sociale leven van ouderen is voor velen dementie. De constatering dat ook het aantal 75-plussers toeneemt, met daarbij een toenemende kans op de aanwezigheid van mensen met cognitieve problemen of dementie, vergroot de voorzienbare zorgvraag alleen maar. Beweging 3.0 richt zich vooral op de groep ouderen met cognitieve problemen of dementie. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Het aantal mensen met dementie zal als gevolg van de vergrijzing in de toekomst explosief stijgen naar meer dan een half miljoen in 2040. Tot 2050 zal het aantal mensen met dementie verder oplopen naar ruim 620.000. Het toenemen van de kans op dementie met het toenemen van de leeftijd, blijkt uit het navolgende (bron: www.alzheimer-nederland.nl): ˗ Ruim 10% van de mensen boven de 65 jaar heeft dementie. ˗ Ruim 20% van de mensen boven de 80 jaar heeft dementie. ˗ Ruim 40% van de mensen boven de 90 jaar heeft dementie. De stichting Alzheimer Nederland heeft een inventarisatie gemaakt van het aantal mensen met dementie in Nederland, per provincie en per gemeente. De cijfers in figuur 2.14 geven een indicatie van het aantal mensen met dementie in 2020.

Op basis van voorspellingen van de toekomstige bevolkingsopbouw, is ook een prognose gemaakt van het aantal mensen met dementie in de toekomst. Deze berekening is in 2020 gemaakt door ABF Research in opdracht van Alzheimer Nederland.

22

Figuur 2.14: Aantal mensen met dementie in Nederland, provincie Gelderland en gemeente Nijkerk. Bron: www.alzheimer-nederland.nl.

Uit figuur 2.14 kan worden herleid dat de gemeente Nijkerk een bovengemiddelde toename kent van het aantal mensen met dementie. Ten opzicht van 2020 is in 2050 het aantal mensen met dementie in de gemeente Nijkerk toegenomen met 127%, met percentages voor Nederland en de provincie Gelderland van respectievelijk 121% en 125%. Wonen zonder zorgbehoefte In de Woonvisie 2020+ en de recent vastgestelde actualisatie hiervan, de Woonvisie 2024+, geeft de gemeente Nijkerk aan dat er een substantiële behoefte is aan woningen voor mensen, zowel met als zonder zorgvraag. Als het gaat om mensen zonder zorgvraag behoren zowel starters als senioren tot de doelgroepen van het gemeentelijke woonbeleid. Een beleid dat erop gericht is om deze doelgroepen, veelal één- of tweepersoonshuishoudens, van een passende woning in een dito omgeving te kunnen voorzien. Vooruitlopend op paragraaf 4.4 van dit document, waarin het gemeentelijk beleid nader aan de orde komt, kan hier reeds worden aangegeven dat de vraag naar (geclusterde) woonvormen voor (met name) ouderen zonder zorg in de periode 2020-2030 naar verwachting toeneemt van circa 365 tot 565 wooneenheden. Voor reguliere woningen, bij voorkeur levensloopgeschikt, geldt voor deze periode een verwachte toename van circa 4.835 tot circa 5.840 woningen.

Voor de doelgroep starters zijn vooralsnog geen concrete aantallen beschikbaar, maar mag ervan worden uitgegaan dat deze groep zeker aanwezig is net als hun (urgente) vraag naar betaalbare woningen. Planvorming Beweging 3.0 Met haar planvorming voor locatie De Pol anticipeert Beweging 3.0 op zowel Rijks-, provinciaal, regionaal als gemeentelijk niveau op de heersende demografische ontwikkelingen en de hier onlosmakelijk mee verbonden behoefte aan woonvormen, zowel met als zonder zorgcomponent. Doordat Beweging 3.0 met haar initiatief een passend antwoord vormt voor een (in beginsel) leeftijdsonafhankelijke doelgroep met een specifieke woon- dan wel woonzorgvraag, kan worden gesteld dat met dit initiatief een toekomstbestendige bijdrage wordt geleverd aan de actuele woon- en zorgwereld.

2.3.3

Beoogde situatie Door zijn ligging aan de rand van Nijkerk biedt locatie De Pol uitzicht over het groene buitengebied terwijl de stedelijke voorzieningen niet ver weg zijn. Deze landschappelijke kwaliteit vormt een waardevol kader waarbinnen Beweging 3.0 locatie De Pol wil ontwikkelen tot een toekomstbestendige woon- en verblijfsomgeving met inbegrip van daarop afgestemde zorg en ondersteuning. Behalve voor mensen met een complexe en intensieve (tijdelijke) zorgvraag is de planvorming tevens gericht op het bieden van huisvesting aan andere doelgroepen. Groepen van mensen zonder vraag naar zorg, maar met maar een grote behoefte aan betaalbare, kleine(re) woningen. Vanuit deze basis en afgestemd op het ruimtelijk kader is het plan van Beweging 3.0 gericht op de vorming van een mix van functies, oftewel een diversiteit aan verblijfs- en ontmoetingsplekken en ommetjes van verschillende grootte. Beweging 3.0 acht deze aspecten van cruciaal belang om te komen tot een optimale integratie van wonen, welzijn en zorg en de

23

hieraan gekoppelde wisselwerking met de omgeving. Door ook een andere, maatschappelijk georiënteerde functie, met als voorbeeld (vooralsnog) een kinderdagverblijf, ruimte te bieden in het bestaande, centraal gebouw Bruisend Hart komen ook andere gebruikers en met name ook andere leeftijdsgroepen op het terrein. Met het doen ontstaan van meer beleving op locatie De Pol wil Beweging 3.0 voorkomen dat het terrein teveel een besloten zorgzone wordt. De beoogde mix van verblijfs- en ontmoetingsplekken is weergegeven in figuur 2.15. Figuur 2.15: Routes, verblijfs- en ontmoetingsplekken locatie De Pol (Bron: AG Nova architecten).

Wonen met een zorgbehoefte Het initiatief van Beweging 3.0 betreft in basis het voortzetten van het verlenen van zorg aan een doelgroep met een (Wlz-geïndiceerde) zorgbehoefte. De componenten Wonen en Zorg vormen hierbij een onlosmakelijke combinatie. In de nationale wet- en regelgeving wordt in dit kader onderscheid gemaakt tussen intramurale en extramurale zorg. Intramurale en extramurale zorgverlening Voor een goede onderbouwing van het functioneel planconcept voor locatie De Pol, met daarin onderscheid tussen intramurale en extramurale zorg, is het van belang om kort in te gaan op de extramulisering van de zorgwereld oftewel het (juridisch) scheiden van de componenten Wonen en Zorg. Deze scheiding, ingevoerd in de periode 2015-2016, komt erop neer dat het wonen en de zorg apart van elkaar gefinancierd worden en niet langer beide vanuit de Wet Langdurige Zorg (Wlz) vergoed wordt. De cliënt betaalt zelf voor het wonen via huur of koop. De zorg wordt vanuit de overheid apart gefinancierd. De Rijksoverheid heeft aan het scheiden van wonen en zorg meerdere doelen verbonden. Hiertoe behoren niet alleen het bevorderen van het langer zelfstandig wonen van mensen met een zorgbehoefte, maar ook het vergroten van de diversiteit aan woonvormen met impliciete zorgverlening. Gaandeweg is de term ‘scheiden van wonen en zorg’ vervangen door de term ‘extramuralisering’.

Vanuit deze achtergrond gaat het hier in eerste instantie een onveranderde voortzetting van het verlenen van intramurale zorg (Wlz zorg met verblijf). Aanvullend is het voornemen extramurale zorg te verlenen aan cliënten met een verhoudingsgewijs minder intensieve zorgvraag, die in hun eigen appartement verblijven. Vanuit deze basis is het planconcept van Beweging 3.0 – in brede zin - gericht op het bieden van passende woonvormen voor mensen met een (geïndiceerde)

24

zorgbehoefte oftewel het realiseren van zorgwoningen. Binnen de Nederlandse zorgwereld heeft de omzetting van intramurale naar extramurale zorg mede geleid tot een (planologische) scheiding tussen ‘reguliere woningen’ en ‘zorgwoningen’. Zorgwoningen zijn over het algemeen gekoppeld aan een maatschappelijk gerichte bestemming en is dit type woningen in beginsel niet gekoppeld aan wooncontingenten, zoals dat bij reguliere woningen wel het geval is. Middels een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (ABRvS) inzake ‘zorgwoningen’ zijn deze (juridisch) gedefinieerd als: ‘Woningen of wooneenheden bestemd voor verzorgd wonen, maar waarvan minimaal een van de bewoners vanwege de beperkte zelfredzaamheid vanaf aanvang van bewoning - op basis van een ter zake van overheidswege gehanteerd systeem - is geïndiceerd voor zorg, waarbij die zorg beschikbaar is in de directe nabijheid van de woning en welke zorg door minimaal een van de bewoners ook daadwerkelijk wordt afgenomen’. Een simpeler definitie is vanuit de jurisprudentie ook toegestaan. Zo heeft de ABRvS bij uitspraak reeds in 2014 overwogen dat de definitie ‘een woning die gekoppeld is aan een zorgfunctie ten behoeve van de bewoner(s) met een geïndiceerde zorgbehoefte’ voldoende concreet en geobjectiveerd is om duidelijkheid te verschaffen omtrent het gebruik als ‘zorgwoning’.

Borging component Zorg Om de component ‘Zorg’ zeker te stellen zal Beweging 3.0 eerst een zorgcontract met inbegrip van de geboden service- & hospitality, afsluiten met de bewoners van De Pol, waarna met de vastgoedentiteit separaat een huurcontract wordt aangegaan. Het zorgcontract dient dus ondertekend te zijn voorafgaand aan het huurcontract. Op deze wijze wordt de wooncomponent helder gescheiden van alle mogelijke vormen c.q. intensiteiten van (geïndiceerde) zorgverlening. Wonen, ook zonder zorgbehoefte: naar een duurzame en inclusieve woon- en leefomgeving Beweging 3.0 wil het gebied van De Pol opener en meer uitnodigend maken, met meer groen en mogelijkheden voor ontmoeting en ommetjes. Ook is er een grote behoefte aan woonvormen waarbij steeds meer ouderen zo veel mogelijk zelfstandig leven en tegelijkertijd de zorg makkelijk aan huis kan worden geleverd. Dit biedt een kans om die openheid en ontmoeting te versterken. In eerste instantie voor de bewoners in De Pol zelf, maar zeker ook voor het groeiend aantal woningzoekenden in Nijkerk. Het gaat daarbij niet alleen om ouderen, maar ook mensen met een lichtere of in het geheel geen zorgindicatie die op zoek zijn naar een passende woonvorm. Zij kunnen veel betekenen in het sociale netwerk van alle bewoners op De Pol.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=392b01d5-ad13-43db-8364-6d82d2f0f2ac