2025-066 Bijlage 1 Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk (2026-2030)
Tekst van het document
De kaders voor deze opgave zijn vastgelegd in de
warmtetransitie richt zich op het verduurzamen van
Transitievisie Warmte (2021). Uiterlijk in 2026 vervangen
de gehele gebouwde omgeving. Dus: alle huur- en
we deze Transitievisie door een Warmteprogramma. Op
koopwoningen, utiliteitsgebouwen en maatschappelijk en
regionaal niveau zijn de kaders beschreven in de Regionale
gemeentelijk vastgoed in onze gemeente.
Structuur Warmte (onderdeel van de RES 1.0).
Foodvalley.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
35
Aardgasvrij Nijkerk Indicatoren
Projecten 2025 - 2027 (fase 1)
Voor de programmalijn Aardgasvrij Nijkerk hebben we de operationele doelen
Projecten 2027 - 2029 (fase 2)
Opgave
Effectindicator
Prestatie-indicator (KPI)
Aardgasvrij Nijkerk
20% woningen aardgasvrij
CO₂ – uitstoot sector Gebouwde omgeving Totaal gasverbruik woningen
(effecten) en prestatie-in-
Percentage woningen verwarmd zonder aardgas
dicatoren (resultaten) hiernaast op een rij gezet.
Projecten door derden
Gebouwde omgeving ‘aardgasvrij-ready’
Percentage koopwoningen op energielabel B of hoger Percentage huurwoningen op minimaal energielabel D in 2029.
Deze prestatie-indicatoren
Percentage kantoren op energielabel A (in 2030)
gebruiken we om te bepalen
Percentage vastgoed in gemeentelijk bezit op energielabel A
of onze inspanningen ook echt bijdragen aan het behalen van onze doelen. Zie
Overige utiliteit: nader te bepalen. Betaalbare warmte transitie
hiervoor ook het hoofdstuk
Aantal verleende particuliere investeringssubsidies (ISDE): voor apparaten en isolatiemaatregelen Aantal verleende isolatiesubsidies (SPUK LAI) voor isolatie Aantal energie- en duurzaamheidsleningen (TBWL)
Verantwoording. Alle nieuwbouw
Aardgasvrij en netbewust
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
36
Aardgasvrij Nijkerk Indicatoren
Projecten 2025 - 2027 (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld die we de komende jaren
Projecten 2027 - 2029 (fase 2)
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid6
Witgoedregeling: uitvoering SPUK Energiearmoede
In samenwerking met het sociaal domein gaan we een witgoedregeling opzetten voor inwoners die te maken hebben met hoge energielasten. Inwoners kunnen dan een oud energieslurpend apparaat omwisselen voor een energiezuinig exemplaar. Dit bekostigen we vanuit landelijke middelen (SPUK Energiearmoede).
Realiseren
2025 – 2027
Bestaand*
Lokale Isolatieprogramma Woningen (LIW)
We voeren ons Lokale Isolatieprogramma voor Woningen (LIW) uit. Dit doen we door inwoners te motiveren om hun woningen te isoleren en door een subsidie aan te bieden. Dit bekostigen we met landelijke middelen (SPUK NIP).
Realiseren
2025 – 2028
Bestaand*
Toekomstbestendig wonen lening (TBWL)
In samenwerking met SVn verstrekken we een lening voor Toekomstbestendig Wonen (voorheen duurzaamheidslening). Inwoners die hun huis toekomstbestendig willen maken, komen hiervoor in aanmerking. We evalueren de TBWL in 2028.
Realiseren
Doorlopend
Bestaand
Natuurvriendelijk isoleren: compensatieplan en SMP
Om in Nijkerk woningen en ander vastgoed verantwoord natuurvriendelijk te kunnen isoleren zetten we een Soorten Management Plan (SMP) op. Daarvoor stellen we eerst een compensatieplan op, daarna gaan we aan de slag met SMP zelf.
Reguleren
2025 – 2027
Nieuw*
Smart Twin (pilot)
Smart Twin is een innovatieve software-applicatie die alle eigenschappen van woningen in één digitale omgeving in 3D inzichtelijk maakt om te komen tot goed beheer en verduurzaming. We willen een pilot uitvoeren om te onderzoeken of deze software ons kan ondersteunen bij de professionalisering van ons energieloket en de monitoring van de warmtetransitie.
Realiseren
2025 – 2026
Nieuw
(fase 1) uitvoeren om deze programmalijn vorm te geven.
Projecten door derden
6 Inspanningen met een * betreffen kerntaken die de gemeenten uit moeten voeren op het gebied van klimaat- en energiebeleid om de doelen uit de Klimaatwet te halen. Inspanningen met ** zijn gericht op een verantwoorde (autonome) groei van de gemeente Nijkerk. De overige inspanningen betreffen eigen lokaal beleid; bestaand of nieuw.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
37
Aardgasvrij Nijkerk Indicatoren
Projecten 2025 - 2027 (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld die we de komende jaren
Projecten 2027 - 2029 (fase 2)
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid6
Inspiratiegids Duurzame Nieuwbouw
Voor nieuwbouwprojecten stellen we een inspiratiegids op. Hierin beschrijven we onze gemeentelijke ambities op de volgende duurzame thema’s: circulaire economie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame energie en gezondheid. Daarmee creëren we helderheid naar ontwikkelaars en bouwers in onze gemeente.
Reguleren
2025
Bestaand**
Advisering nieuwbouw projecten
Bij alle nieuwbouwprojecten in de gemeente Nijkerk geven we adviezen over duurzaamheid. Bijvoorbeeld over het beste energieconcept, een netbewuste ontwikkeling of circulair materiaalgebruik.
Realiseren
Doorlopend
Bestaand**
Governance-onderzoek Stadshaven
Voor het project Stadshaven onderzoeken we welke rol de gemeente het beste in kan nemen als er een (semi-)collectief energiesysteem wordt ontwikkeld. Hierbij betrekken we ook het gemeentebrede perspectief en kijken daarbij ook naar mogelijkheden in de bestaande woningvoorraad.
Realiseren
2025
Bestaand*
Warmteprogramma opstellen
We stellen een warmteprogramma op. Hierin beschrijven we de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Dit is de opvolger van de Transitievisie Warmte. We onderbouwen dit warmteprogramma met een inventarisatie en analyse van alle beschikbare warmtebronnen in Nijkerk.
Reguleren
2025 – 2026
Nieuw*
(fase 1) uitvoeren om deze programmalijn vorm te geven.
Projecten door derden
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
38
Aardgasvrij Nijkerk Indicatoren
Projecten 2025 - 2027 (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld die we vanaf 2027 (fase 2)
Projecten 2027 - 2029 (fase 2)
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Bodemenergieplan opstellen
In aanvulling op het warmteprogramma stellen we een bodemenergieplan op. Dit bodemenergieplan is bedoeld om de capaciteit voor de opslag van koude en warmte in de bodem zo goed mogelijk te benutten.
Reguleren
2028
Nieuw
Wijk- / contingentenaanpak opzetten (WUP)
Als onderdeel van het warmteprogramma willen we een wijk- of contingentenaanpak ontwikkelen. Hiermee kunnen we dan op grote schaal woningbezitters in Nijkerk helpen met het aardgasvrij of aardgasvrij-ready maken van hun woning.
Realiseren
2027 – 2028
Nieuw*
Uitvoeren eerste wijk-/ contingentenaanpak (WUP)
We zetten een wijk- of contingentenaanpak op in de wijken die in het warmteprogramma benoemd zijn.
Samenwerken
2028 e.v.
Nieuw*
Natuurvriendelijk isoleren: monitoren (beheer) SMP
Als het SMP gereed is, moeten we dit meerjarig gaan monitoren. Dit is essentieel om de effectiviteit van de genomen maatregelen te beoordelen en bij te sturen.
Realiseren
2028 e.v.
Nieuw*
gaan uitvoeren om deze programmalijn vorm te geven.
Projecten door derden
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
39
Aardgasvrij Nijkerk Indicatoren
Projecten 2025 - 2027 (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld die door derden worden
Projecten 2027 - 2029 (fase 2)
Projecten door derden
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Kantoren op label A
De afgelopen jaren hebben we samen met de Omgevingsdienst gewerkt aan het op niveau krijgen van alle kantoren op minimaal label C. Afhankelijk van het landelijk beleid zetten we deze ontwikkeling de komende jaren door naar label A.
Reguleren; uitvoering OddV
Doorlopend
Nieuw
Prestatieafspraken Woningcorporaties
Met de lokale woningcorporaties maken we periodiek afspraken over het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Deze leggen we vast in meerjaarlijkse prestatieafspraken.
Samenwerken; uitvoering WoCo
Doorlopend
Bestaand
Energie-gemeenschappen aanjagen
We willen als gemeente energie- en warmtegemeenschappen ondersteunen. We denken dat die een belangrijke schakel kunnen (gaan) spelen in de warmtetransitie. We bieden bijvoorbeeld (technische) ondersteuning aan, subsidie en helpen om netwerken te creëren.
Ondersteunen; uitvoering lokale gemeenschap
2029 e.v.
Nieuw
Routekaart verduurzaming vastgoed
In samenwerking met de productbeheerders van het gemeentelijke vastgoed en eigenaren van het maatschappelijke vastgoed werken we aan een routekaart om al het vastgoed in onze gemeente te verduurzamen.
Realiseren; uitvoering Productbeheer
2025 - 2026
Nieuw
gerealiseerd.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 2: Groene mobiliteit
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
40
Groene mobiliteit Maatschappelijke opgave
onder meer door specifieke doelgroepen te benaderen
Kader(s)
binnen de werkgeversaanpak en via speciale trajecten Nijkerk werkt aan groene (duurzame) mobiliteit. Traditionele vormen van transport, zoals auto’s en vracht-
voor onderwijs en bewoners. • Ten tweede werkt Regio Foodvalley in regionale
De kaders voor deze opgave zijn vastgelegd in de Mobiliteitsvisie Nijkerk (2022), Integrale laadvisie 2030
wagens die op fossiele brandstoffen rijden, zorgen voor
mobiliteitsprogramma’s samen met de provincies
(2022) en de Bereikbaarheidsagenda 2023 – 2026 van de
uitstoot van onder meer stikstof, fijnstof en koolstof (CO₂).
om de mobiliteit te verduurzamen. Denk hierbij aan
Regio Foodvalley.
Duurzame mobiliteit, zoals elektrisch rijden, openbaar
het verduurzamen van het goederenvervoer en het
vervoer en fietsen, helpt om deze uitstoot te verminderen
uitbreiden van de laadinfrastructuur.
Samenwerkingspartners
en is daarom belangrijk om te komen tot een klimaatneutraal Nijkerk. Daarnaast kan groene mobiliteit bijdragen aan een betere en prettigere leefomgeving door minder
Doelstelling
Het realiseren van de opgave Groene Mobiliteit doen we in nauwe samenwerking met onze
verkeersdrukte en geluidsoverlast. Om groene mobiliteit mogelijk te maken zijn fysieke aanpassingen nodig en
Om in 2050 klimaatneutraal te zijn wordt zero-emissie –
samenwerkingspartners:
moeten we ons gebruik van mobiliteit veranderen.
emissieloos, afgekort ZE – de norm. De doelstellingen uit
• Inwoners
het Klimaatakkoord, die ook zijn opgenomen in de regionale
• Bedrijven
Op het gebied van groene mobiliteit werken we vooral
mobiliteitsprogramma’s van de provincies Gelderland
• Ontwikkelaars en (GWW) bouwers
aan een betere wandel- en fietsstructuur in Nijkerk.
en Utrecht, zijn duidelijk: in 2030 moet de CO₂-uitstoot
• Gemeente Nijkerk
Daarnaast zorgen we voor de aanleg van een openbare
door mobiliteit meer dan gehalveerd zijn. Lokaal sluiten
• Openbaar Vervoerbedrijven
laadinfrastructuur. Ook werken we in de regio’s Foodvalley,
we hierop aan. Omdat we in Nijkerk ervoor kiezen om in
• Regio Foodvalley, Amersfoort en Noord-Veluwe.
Amersfoort en Noord-Veluwe samen om onze doelen te
onze Routekaart de uitstoot van auto(snel)wegen — goed
realiseren. Deze samenwerking stoelt op twee sporen:
voor 40% van de totale mobiliteitsuitstoot — niet mee te
• Ten eerste stimuleren we de modal shift. Hiermee
rekenen, komt deze doelstelling binnen bereik.
bedoelen we het reizen via ov en fiets. Dit doen we
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
41
Groene mobiliteit Indicatoren
Projecten met cluster Mobiliteit (fase 1)
Voor de programmalijn Groene mobiliteit zijn de volgende doelen (effecten) en prestatie-indicatoren (resultaten) hiernaast op een rij gezet.
Projecten door derden
Opgave
Effectindicator
Prestatie-indicator (KPI)
Groene mobiliteit
15% (+40%) minder CO₂-uitstoot door duurzame mobiliteit (Verkeer & Vervoer)
CO₂ - uitstoot sector Verkeer & Vervoer
Modal Shift: Verduurzaming personenmobiliteit
X % meer vervoersbeweging met OV
- Minus 40% minder CO₂-uitstoot door autosnelwegen - Focus op 15 % minder CO₂-uitstoot door overig wegverkeer
X aantal deelinitiatieven
Deze prestatie-indicatoren
Aantal elektrische auto’s (EV & PHEV) in Nijkerk
gebruiken we om te bepalen
Aantal laadpalen in Nijkerk
of onze inspanningen echt bijdragen aan het behalen van onze doelen. Zie ook het hoofdstuk Verantwoording.
Verduurzaming (ZE) logistiek
Programmalijn 5
ZE zones in binnenstad / centra ZE bouwverkeer en mobiele werktuigen / Klimaatneutrale en circulaire GWW ZE Bussen (OV)
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
42
Groene mobiliteit Indicatoren
Projecten met cluster Mobiliteit (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten die we de komende jaren uitvoeren
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Integraal plan deel mobiliteit
Om de modal shift mogelijk te maken stimuleren en faciliteren we initiatieven voor deelmobliteit. Zo starten we in 2025 met 9 deelauto’s bij een nieuwbouwproject. Dit wordt verder uitgewerkt in een integraal plan voor deelmobiliteit.
Ondersteunen
2025 – 2026
Nieuw*
Eigen mobiliteit gemeente emmissieloos
Wat betreft emissieloos (ZE) vervoer geven we als gemeente het goede voorbeeld. We vervangen al onze voertuigen door elektrische uitvoeringen. Dit gaat dan om alle personenvoertuigen én de voertuigen van de buitendienst.
Realiseren
2026 – 2029
Bestaand*
Laadvisie en aanbesteding laadpalen
We voeren de integrale laadvisie uit. Het doel is om tijdig een goede laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen te realiseren. Uiterlijk in 2030 evalueren we de laadvisie en stellen deze zo nodig bij.
Realiseren
Doorlopend
Regio*
Opstellen regionaal programma emmissieloos
In regionaal verband wordt een programma emissieloos (ZE) opgesteld voor het verduurzamen van de logistiek in de regio. In ons lokale beleid en onze manier van werken haken we hierop aan.
Reguleren
Doorlopend
Regio*
Mobiliteitseisen Nieuwbouw (MPVE) opstellen
Voor nieuwbouwprojecten worden eisen voor groene mobiliteit opgesteld. Dit noemen we een MPVE. In 2025 starten we met een pilot. Het doel is deze in 2027 in te voeren. De eisen verwerken we in de inspiratiegids Duurzaam bouwen.
Reguleren
2027 – 2029
Bestaand**
om de programmalijn in te vullen.
Projecten door derden
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
43
Groene mobiliteit Indicatoren
Projecten met cluster Mobiliteit (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld waarvan de verantwoorde-
Projecten door derden
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Parkeerbeleid herzien evalueren en vernieuwen
De manier waarop we parkeren heeft effect op het type mobiliteit. We evalueren ons parkeerbeleid en vernieuwen deze als dit nodig is om bij te dragen aan groene mobiliteit in Nijkerk.
Reguleren; uitvoering Cluster Mobiliteit
2025 – 2026
Nieuw
Werkgeversaanpak Nijkerk (gemeente en bedrijven)
De gemeente Nijkerk heeft meer dan 300 medewerkers in dienst. Door een goede werkgeversaanpak kan de gemeente Nijkerk medewerkers stimuleren om bijvoorbeeld (vaker) op de fiets naar het werk te komen. De eerste stap is om als gemeente onze ambitie te bepalen, dit in samenspraak met de directie en de OR.
Realiseren; uitvoering Cluster Economie
2025 -2026
Nieuw
lijkheid bij derden ligt.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 3: Toekomstbestendige Bedrijven
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Toekomstbestendige Bedrijven Maatschappelijke opgave
Naast het terugdringen van CO₂-uitstoot is de grootste
van de CO₂-uitstoot is ons tweede doel het verminderen
uitdaging voor bedrijven om op korte én lange termijn
van netcongestie. Dat is een belangrijke randvoorwaarde
Nijkerk beschikt over een groot aantal bedrijven. Deze zijn
de netcongestie het hoofd te biedenn. In ieder geval tot
om onze aanpak te laten slagen.
verdeeld over 11 bedrijventerreinen en het buitengebied.
2030 vormt netcongestie het grootste obstakel voor
Het doel: in 2050 zijn al deze bedrijven circulair en stoten
industrie en bedrijven om verder te verduurzamen. Door
ze vrijwel geen broeikasgas meer uit. Ze draaien dan
dit probleem gezamenlijk aan te pakken, leggen we de
op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit
basis voor een stevige en duurzame energievoorziening
aardwarmte, groene waterstof of biogas. Restwarmte
voor bedrijven en industrie.
Kader(s) De kaders voor deze opgave zijn vastgelegd in het beleidsplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen
gebruiken we optimaal. De industrie is naast gebruiker van
(2023) en de Detailhandelsvisie (in ontwikkeling).
energie ook producent en buffer van energie.
Doelstelling Bedrijven leveren in 2030 een belangrijke bijdrage aan de
Samenwerkingspartners
energietransitie. Bedrijfsprocessen worden steeds zuiniger
Het Klimaatakkoord beschrijft een Nederland dat in 2050
en vervangen aardgas meer en meer door klimaatneu-
ruimte biedt aan een bloeiende, circulaire en wereldwijd
traal gas of elektriciteit. Vrachtvervoer op diesel wordt
toonaangevende industrie, waarbij de uitstoot van broei-
De opgave Toekomstbestendige bedrijven realiseren we in
vervangen door emissieloos vervoer. Door plaatsing van
kasgassen nagenoeg nul is. Een steeds lagere CO₂-uitstoot
nauwe samenwerking met onze samenwerkingspartners:
zonnepanelen op daken, boven parkeerterreinen (solar-
binnen het bedrijfsleven draagt bij aan onze welvaart, ons
• Bedrijven en ondernemers;
carports) en door windturbines voorzien bedrijven (deels)
welzijn en onze lokale werkgelegenheid. Als gemeente
• VNO/NCW
in hun eigen energievoorziening. Voor bedrijven is dit ook
Nijkerk willen we daarom bijdragen aan de landelijke
• Parkmanagement De Flier & Energiecoöperatie
nodig om hun concurrentiepositie te behouden, tegelijk
ambitie om te komen tot nul netto CO₂-uitstoot in
is het voor bedrijven een voorwaarde om zeker te zijn van
2050. We willen ook graag dat in Nijkerk de industrie en
• Netbeheerder Liander;
levering van energie.
bedrijfsleven in 2030 de CO₂-uitstoot heeft verminderd
• Omgevingsdienst de Vallei.
met 55% ten opzichte van 1990. Naast het terugdringen
Watergoor;
44
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Toekomstbestendige Bedrijven Indicatoren
Projecten met cluster Economie (fase 1)
Voor de programmalijn Toekomstbestendige Bedrijven hebben we de volgende operationele doelen (effecten) en prestatie-indicatoren (resultaten) hiernaast op een rij gezet. Deze prestatie-indicatoren gebruiken we om te bepalen of onze inspanningen echt bijdragen aan het behalen van de doelen. Zie ook het hoofdstuk Verantwoording.
Projecten door derden
Opgave
Effectindicator
Prestatie-indicator (KPI)
Toekomst bestendige bedrijventerreinen
55% minder CO₂-uitstoot door industrie en bedrijven
CO₂-uitstoot sector Industrie, Energie, Afval en Water
Energieverbruik omlaag
Energieverbruik naar bedrijfstak in TJ
Energiebesparing
Aantal controle door OddV
Smart Energy Hubs
Aantal gerealiseerde Smart Enegy Hubs
Gelijktijdigheid in vraag en aanbod
TJ aan opslag gerealiseerd
Programmalijn 5
45
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
46
Toekomstbestendige Bedrijven Indicatoren
Projecten met cluster Economie (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten op een rij die we de komende
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
SOK Toekomstbestendige bedrijven
Als uitvloeisel van het beleidsplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen heeft het college een samenwerkingsovereenkomst (SOK) gesloten met bedrijven op De Flier en Watergoor. Deze SOK is bedoeld om verduurzaming te ondersteunen en te versnellen. We geven uitvoering aan de gemaakte afspraken via jaarplannen. Voorwaarde is wel dat eerst het organiserend vermogen wordt versterkt.
Samenwerken
2025 Doorlopend
Bestaand
Ontwikkelen SEH De Flier
Op Bedrijventerrein de Flier werken we samen met bedrijven en netbeheerder Liander om een Smart Energy Hub (SEH) te realiseren en zo de gevolgen van netcongestie te verminderen. De bedrijven zijn verenigd in parkmanagement De Flier. Het doel is om initiatiefnemers in staat te stellen daadwerkelijk te starten met de realisatie van de Smart Energy Hub. Randvoorwaarde is wel dat de druk op het huidige energienet wordt verminderd.
Samenwerken
2026 – 2027
Bestaand*
Ontwikkelen SEH Watergoor
Wat we op De Flier doen, doen we ook op Watergoor: een SEH, maar met een eigen opgave en in samenspraak met bedrijven verenigd in energiecoöperatie Watergoor. Mogelijk starten we hier eerst andere projecten alvorens te starten met de SEH.
Samenwerken
2026 – 2027
Bestaand*
Netneutrale uitbreiding bedrijventerrein
Het bedrijventerrein wordt op termijn mogelijk uitgebreid, omdat er vanwege netcongestie door netbeheerder Liander geen zware (bedrijfs)aansluitingen worden vrijgegeven, is het belangrijk dat de uitbreiding op een netneutrale of netbewuste manier vorm krijgt. We leveren vanuit de expertpool Netcongestie kennis en kunde aan om dat te realiseren.
Realiseren
2026 - 2029
Nieuw**
jaren gaan uitvoeren om de programmalijn Toekomstbestendige bedrijven in te vullen.
Projecten door derden
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
47
Toekomstbestendige Bedrijven Indicatoren
Projecten met cluster Economie (fase 1)
In het overzicht hiernaast staan alle projecten vermeld die we samen met derden
Projecten door derden
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Handhaving Energiebespaarplicht
De landelijke energiebesparingsplicht verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder uit te voeren. Namens de gemeente voert de Omgevingsdienst de Vallei (OddV) de controle en handhaving van deze regeling uit.
Reguleren; uitvoering door OddV
Doorlopend
Regio*
Toekomstbestendige detailhandel/horeca/MKB
Naast de aanpak van toekomstbestendige bedrijventerreinen en industrie willen we ook inzetten op toekomstbestendige detailhandel, MKB en horeca. Dat zijn andersoortige bedrijven die een eigen aanpak nodig hebben. Voor deze groep bedrijven is de detailhandelsvisie opgesteld. In aansluiting daarop brengen we verduurzamingsmogelijkheden voor deze sector(en) in beeld.
Samenwerken
2028 - 2029
Nieuw
Innovatieprijs TBBT
We lanceren een jaarlijkse innovatieprijsvraag om bedrijven te stimuleren verduurzamingsstappen te zetten die bijdragen aan de doelen van toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Ondersteunen
2028 – 2029
Nieuw
gaan realiseren.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 4: Integraal Energiesysteem
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Integraal Energiesysteem Maatschappelijke opgave
De tweede grote opgave is dus het transporteren van
op land, 7 hectare zonnepanelen op overige gronden
elektriciteit. Het stroomnet is nu vol, waardoor nieuwe
en 28 hectare zonnepanelen op daken. Deze afspraken
Ons elektriciteitsgebruik neemt de komende decennia
gebruikers woningen en bedrijven, niet vanzelf kunnen
zijn vastgelegd in RES 1.0, die op 13 juli 2021 door de
sterk toe. Onder andere omdat we meer gebruikmaken van
worden aangesloten. Om altijd en overal aan de energie-
gemeenteraad is vastgesteld.
elektrisch vervoer, doordat we meer elektrisch verwarmen
vraag te kunnen voldoen, moet een elektriciteitsnetwerk
en door de economische groei (zie programmalijn 1 tot en
worden gecombineerd met de opslag van duurzaam
De landelijke doelstelling is om vanaf 2050 alle elektri-
met 3). De verwachting is zelfs dat ons elektrisch verbruik
opgewekte energie. Dat vraagt om grote investeringen
citeit volledig CO₂-vrij te produceren. Het aandeel dat
richting 2050 mogelijk verviervoudigt (!). Uiteindelijk moet
in ons huidige elektriciteitsnetwerk en in een versnelde
Nijkerk hieraan levert, is niet precies vastgelegd, omdat
al deze elektriciteit duurzaam worden geproduceerd. Een
ontwikkeling van energieopslag. Het vergroten van de
het bereiken van deze landelijke doelstelling voor een
groot aandeel moet komen van wind- en zonne-energie.
netcapaciteit ligt in de eerste plaats bij de netbeheerders
groot deel afhangt van maatregelen buiten de gemeente-
In Gelderland is ook kernenergie in beeld. Daarnaast
Tennet en Liander.
lijke invloedssfeer. Denk bijvoorbeeld aan windenergie op
willen we onderzoeken of we lokaal hernieuwbare
zee en de mogelijke rol van kernenergie.
warmte en klimaatneutraal gas kunnen produceren. De eerste grote opgave is het produceren van voldoende
Doelstelling
hernieuwbare energie. De Nijkerkse doelstelling voor grootschalige energieopDaarbij hoort ook de vraag hoe we de opgewekte energie
wekking is gekoppeld aan de Regionale Energiestrategie
bij de gebruiker krijgen. De capaciteit van ons elektrici-
(RES) Foodvalley. Landelijk is afgesproken dat alle
teitsnet is nu ontoereikend om de toename van productie
RES-regio’s samen 35 TWh aan energie uit zon en wind
en gebruik van elektriciteit op te vangen. Ons toekomstige
op land moeten opwekken. De bijdrage van de regio
energiesysteem moet voldoende capaciteit hebben en
Foodvalley bedraagt 0,75 TWh. De Nijkerkse bijdrage aan
flexibel genoeg zijn om permanent ruimte te bieden aan
deze RES-doelstelling is 0,137 TWh. Deze energiebijdrage
het aanbod aan energie en te voldoen aan de vraag.
komt dan van 2 windturbines, 40 hectare zonnepanelen
48
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Integraal Energiesysteem Kader(s)
Samenwerkingspartners
De kaders voor deze opgave zijn vastgelegd in de
Het realiseren van de opgave Integraal & Robuust
Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 en in lokale
Energiesysteem doen we in nauwe samenwerking met
beleidskaders voor Duurzame opwek Zon op land (2020),
onze samenwerkingspartners:
beleidskader Boerderijmolens op land (2023) en beleids-
• Ontwikkelaars;
kader lokaal eigendom opwek duurzame energie (2023).
• Inwoners en bedrijven; • Netbeheerder Tennet en Liander;
Politieke en technische ontwikkelingen laten zien
• Energiecoöperatie Zon op Nijkerk;
dat de gemeente Nijkerk sterk afhankelijk is van de
• Windcoöperatie Wind op Nijkerk.
netbeheerders en het beleid van landelijke en provinciale overheid om de doelstelling te halen. Denk bijvoorbeeld aan het landelijke normenkader voor wind en de Gelderse zonneladder. Wat betreft deze routekaart houden we vooralsnog wel vast aan het RES-bod.
49
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Integraal Energiesysteem Indicatoren
Projecten netcongestie
Voor de programmalijn Integraal Energiesysteem hebben we de volgende doelen (effecten) en prestatie-indicatoren (resultaten)
Projecten grootschalige energieopwekking
Opgave
Effectindicator
Prestatie-indicator (KPI)
Integraal en robuust Energie-systeem
1223 TJ hernieuwbare energie in 2030
Totaal hernieuwbare energie in TJ
TJ duurzame elektriciteit (RES doelstelling)
2 windturbines op land (0,038 TWh)
hiernaast op een rij gezet.
28 ha zonnepanelen op daken (0,044 TWh) Aantal geregistreerde installaties met zonnepanelen
gebruiken we om te bepalen TJ hernieuwbare warmte
bijdragen aan het behalen van onze doelen. Zie ook het hoofdstuk Verantwoording.
40 ha zonnepanelen op land (0,040 TWh) 7 ha zonnepanelen op overige gronden w.o. Solarcarports (0,007 TWh)
Deze prestatie-indicatoren of onze inspanningen echt
Projecten door derden
Hernieuwbare warmte totaal, in TJ Hernieuwbare warmte naar type, in TJ
TJ hernieuwbare energie voor vervoer
Hernieuwbare energie voor vervoer totaal, in TJ
Netverzwaring op orde (netcongestie)
Onderstations gerealiseerd
Biobrandstof naar type
Aantal geplaatste middenspanningsruimtes (MSR’s) Netverzwaring in wijken gereed Geen storingen in stroomnet of aanvoer van energie.
50
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
51
Integraal Energiesysteem Indicatoren
Projecten netcongestie
In het overzicht hiernaast staan alle projecten op een rij die we de komende
Projecten grootschalige energieopwekking
Projecten door derden
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Regierol netcongestie
Als gemeente hebben we een centrale (regie)rol in het omgaan met de gevolgen van netcongestie en het beperken ervan. Daarom werken we aan netverzwaring op verschillende schaalniveaus. En hebben we een lokale Taskforce Netcongestie opgericht en richten we samen met de regio een Expertpool op. We stellen op verzoek van de raad een concreet Plan van Aanpak op om de gevolgen van netcongestie binnen onze gemeente zo goed mogelijk op te vangen.
Samenwerken
Doorlopend
Nieuw*
Netverzwaring in de wijken uitvoeren
In goed overleg met de gemeente voert Liander netverzwaring uit in de wijken. Door Liander worden extra middenspanningsruimtes (MSRs) geplaatst en worden kabels verzwaard. Hiermee zijn deze wijken all-electric ready en geschikt voor het verwarmen van woningen zonder aardgas.
Realiseren
Doorlopend
Bestaand*
Realisatie onderstations
We werken samen met de netbeheerder Liander aan de realisatie van het onderstation Nijkerk West. En met Tennet en andere regionale overheden werken we aan de aanleg van Hoogspanningstations Amersfoort-Noord.
Reguleren
Doorlopend
Bestaand*
EnergieWeb
EnergieWEB is een samenwerkingsverband van de gemeenten Wageningen, Ede, Barneveld, Scherpenzeel en Nijkerk, met als doel om de regio energieneutraal te maken door duurzame, lokale energieopwekking te bevorderen. EnergieWEB streeft ernaar de opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal te gebruiken, binnen de gemeenten zelf, en eventuele overschotten te delen.
Realiseren
Doorlopend
Bestaand*
jaren gaan uitvoeren om invulling te geven aan deze programmalijn.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
52
Integraal Energiesysteem Indicatoren
Projecten netcongestie
In het overzicht hiernaast staan alle projecten op een rij die we de komende
Projecten grootschalige energieopwekking
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Energiemix uitwerken (ETM)
Ter voorbereiding op het regionaal energieperspectief wordt in de regio een kwalitatieve analyse uitgevoerd. Voor alle gemeenten wordt een energiemix uitgewerkt, waarin vraag en aanbod in de toekomst worden becijferd en met welke mix aan energiebronnen dit kan worden ingevuld. Deze energiemix kan leiden tot een aanscherping van onze lokale route.
Reguleren
2025
Nieuw*
Evaluatie (implementatie) Beleid Kleine windmolens
In 2023 is beleid vastgesteld voor kleine windmolens. Vanuit onder meer de LTO is gevraagd of het beleid verruimd kan worden. Ook zijn er in de provincie ontwikkelingen gaande.
Reguleren
2028 – 2029
Nieuw*
Windenergie vervolgproces: Duurzame A28
Langs de A28 onderzoeken we of er windturbines gerealiseerd kunnen worden binnen de door de raad aangewezen zoekgebieden (Noord en Zuid). Inmiddels is duidelijk dat vanwege gewijzigd provinciaal beleid (afstandsnormen) het Plan MER onderzoek geen toegevoegde waarde meer heeft. We stemmen met de raad het vervolgproces af. Daarna vragen we lokale initiatiefnemers om met voorstellen te komen die we als gemeente (bevoegd gezag) kunnen beoordelen.
Reguleren
2025 – 2026
Bestaand*
Zonnevelden: maatschappelijke tender
Om onze doelstelling voor zonnepanelen op land te realiseren, hebben we als gemeente Reguleren een maatschappelijke tender uitgeschreven. We vragen ontwikkelaars met projectvoorstellen te komen binnen het door de raad aangewezen zoekgebied. De eerste tender is uitgeschreven in 2025. Als het nodig is, herhalen we dit de komende jaren.
2025 / 2028
Bestaand*
Zon op restgronden: ontwikkelstrategie
Om zonnepanelen op restgronden te ontwikkelen hebben we als gemeente een ontwikkelstrategie opgesteld voor deze restgronden. Veelal betreft dit grote parkeerterreinen. In regionaal verband onderzoeken we of we hiervoor een aantrekkelijke regeling op kunnen zetten, met de bedoeling private partijen te simuleren om deze terreinen te voorzien van solar carports.
2025 – 2027
Nieuw*
jaren gaan uitvoeren om invulling te geven aan deze programmalijn.
Projecten door derden
Reguleren
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
53
Integraal Energiesysteem Indicatoren
Projecten netcongestie
In het overzicht hiernaast staan alle projecten op een rij die we samen met derden
Projecten grootschalige energieopwekking
Projecten door derden
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Batterijbeleid implementeren
Als gemeente krijgen we verzoeken van exploitanten van batterijen of zij in Nijkerk een batterij mogen plaatsen. We willen hier als gemeente in samenspraak met de regio beleid op ontwikkelen.
Reguleren; uitvoering door Regio
2028
Regio*
Innovatie o.a. klimaatneutraal gas
Als gemeente Nijkerk willen we innovatie aanjagen. We willen verkennen welke mogelijkheden er lokaal zijn om aan de slag te gaan met de productie van klimaatneutraal gas. We denken dan concreet aan waterstof, omdat uit regionale gesprekken is gebleken dat biogas/groen gas niet kansrijk is in Nijkerk
Samenwerken; uitvoering door markt
Doorlopend
Nieuw
Kernenergie: volgen ontwikkelingen
Binnen de provincie Gelderland wordt nagedacht over kernenergie. Er is een Plan van Aanpak opgesteld. Het doel van dit plan is om voor 2027 2 geschikte locaties vast te stellen voor de bouw van kleine kerncentrales (Small Modular Reactor; SMR). We volgen de ontwikkelingen op het gebied van kernenergie nauwgezet en kijken welke kansen en risico’s dit voor Nijkerk biedt.
Ondersteunen; uitvoering door Provincie
Doorlopend
Regio**
Monitoren en herijken RES
We zijn als Nijkerk partner in de Regionale Energiestrategie. We houden toezicht op de voortgang van de RES. Ook zijn we gestart met het proces om te komen tot een regionaal energieperspectief (REP). Mogelijk kan dit leiden tot een herijking van de regionale energiestrategie (RES).
Reguleren
2025 – 2026
Bestaand*
gaan uitvoeren.
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 5: Duurzame raakvlakken
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Duurzame raakvlakken Maatschappelijke opgave
Kader(s)
Samenwerkingspartners
Voor de thema’s Circulaire Economie en Klimaatadaptatie
De kaders voor deze opgave zijn voor het thema Circulaire
Het realiseren van de opgave Duurzame Raakvlakken
zijn al aparte kaders en uitvoeringsprogramma’s opgesteld
Economie vastgelegd in het Circulair Actieprogramma en
doen we in nauwe samenwerking met onze
(zie Kaders). Daarom richt deze routekaart zich vooral
het actieprogramma Van Afval Naar Grondstof. De kaders
samenwerkingspartners:
op het thema Energietransitie. Toch zijn er duidelijke
voor het thema Klimaatadaptatie zijn vastgelegd in het
• Inwoners;
raakvlakken met andere duurzaamheidsthema’s. Ze
programma Water.
• Bedrijven en parkmanagement(organisaties);
laten zien hoe de verschillende onderwerpen met elkaar
• Kennis- en onderwijsinstellingen;
samenhangen. Door deze verbindingen te zien en te benutten, ontstaan er kansen voor innovatie, effectievere
• Waterschap Vallei en Veluwe en Drinkwaterbedrijf
Indicatoren
samenwerking en een groter aanpassingsvermogen. Voor de programmalijn Duurzame Raakvlakken hebben we geen aanvullende (beleids)indicatoren opgesteld.
Doelstelling
De verantwoording verloopt via de thema’s Circulaire Economie en Klimaatadaptatie.
Niet van toepassing.
Vitens; • Regio Foodvalley; • Provincie Gelderland.
54
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Duurzame raakvlakken Projecten Circulaire Economie
Projecten Klimaatadaptatie
In het overzicht hiernaast
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Checklist Circulair Inkopen
In het kader van het circulair actieprogramma is een checklist ontwikkeld om projectleiders te stimuleren om (meer) circulair in te kopen. Het gebruik van deze checklist is in 2025 van start gegaan. In 2027 evalueren we de resultaten. Op basis daarvan bekijken we of we de checklist kunnen uitbreiden, bijvoorbeeld door hier ook emissievrije voertuigen (Raakvlak Circulair) in mee te nemen.
Realiseren
2025, 2027
Bestaand*
Aanvullingen Inspiratiegids: biobased bouwen, materialen paspoort
We breiden de Inspiratiegids Duurzame Nieuwbouw uit met onze plannen op het gebied van biobased bouwen en het gebruik van een materialenpaspoort. Door te bouwen met biobased materialen en hergebruik toe te passen, kunnen we ten opzichte van traditionele bouwmethoden (Raakvlak Circulair) de CO2-uitstoot aanzienlijk verminderen.
Reguleren
2026 – 2027
Bestaand**
Biobased isolatiematerialen
In ons Lokale Isolatieprogramma Woningen besteden we ook aandacht aan het gebruik van biobased isolatiematerialen. Denk bijvoorbeeld aan houtvezel, cellulose, hennep en vlas. Deze materialen vormen een milieuvriendelijk alternatief voor traditionele isolatie en sluiten aan bij het Raakvlak Circulair.
Realiseren
2026 – 2027
Nieuw
Living Lab Regio Foodvalley Circulair
Binnen het samenwerkingsprogramma Living Lab Regio Foodvalley Circulair werken overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen samen aan een circulaire economie. Ook vanuit Nijkerk nemen we deel aan dit Living Lab en proberen we de kansen voor Nijkerk te verzilveren (Raakvlak Circulair).
Regio
Doorlopend
Bestaand
hebben we alle projecten op een rij gezet die we de komende jaren gaan uitvoeren om deze programmalijn in te vullen.
Projecten Biodiversiteit
55
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Duurzame raakvlakken Projecten Circulaire Economie
Projecten Klimaatadaptatie
In het overzicht hiernaast
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Grondwaterbeleid
Bij het opstellen van een bodemenergieplan en ons beleid voor bodemwarmte, willen we ook rekening houden met ons grondwaterbeleid. Zo zorgen we voor een samenhangende aanpak (Raakvlak Klimaatadaptatie).
Reguleren
2027
Nieuw
Ontwikkelen Nijkerkse Barcode
Om de stedelijke omgeving leefbaar te houden, is in Utrecht een ‘barcode’ ontwikkeld. Dit concept laat per 10.000 woningen zien hoeveel ruimte verschillende voorzieningen nodig hebben. We willen onderzoeken of we dit concept ook in Nijkerk kunnen toepassen. Hierbij willen we dan ook de duurzame thema’s een plek geven (Raakvlak Klimaatadaptatie).
Reguleren
2027 – 2028
Nieuw**
Waterrotonde Nijkerk
De waterrotonde Nijkerk is een project waarbij bedrijven en overheden samenwerken om minder (grond)water te gebruiken en opgepompt drinkwater te hergebruiken. Hierdoor gebruiken we ook aanzienlijk minder energie (aardgas) voor verwarming van water (Raakvlak Klimaatadapatatie).
Samenwerken
2025 – 2026
Nieuw
Koelen bestaande bouw
In het Warmteprogramma richten we ons op een aardgasvrije warmtevoorziening. Naast verwarming besteden we ook aandacht aan koeling. Dit kan actief met installaties, maar ook passief, bijvoorbeeld met slimme bouwmaatregelen of door tuinen en wijken te vergroenen en te ‘verblauwen’ (Raakvlak Klimaatadaptatie).
Reguleren
2026
Nieuw
hebben we alle projecten op een rij gezet die we de komende jaren gaan uitvoeren om deze programmalijn in te vullen.
Projecten Biodiversiteit
56
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Programmalijn 1
Programmalijn 2
Programmalijn 3
Programmalijn 4
Programmalijn 5
Duurzame raakvlakken Projecten Circulaire Economie
Projecten Klimaatadaptatie
In het overzicht hiernaast
Inspanning (project)
Wat (toelichting)
Rol
Wanneer
Nieuw beleid
Vergroenen bedrijventerreinen
We willen de bedrijventerreinen vergroenen om ze toekomstbestendig en beter klimaatbestendig te maken. Dit zorgt ook voor een prettigere werkomgeving (Raakvlak Klimaatadaptatie / Biodiversiteit).
Realiseren
2026 - 2028
Nieuw**
1000 Bomenplan
We gaan onderzoeken hoe we Nijkerk groener en leefbaarder kunnen maken. Dit doen we bijvoorbeeld door een plan voor 1.000 bomen uit te werken of de 3-30-300 regel toe te passen. In deze verkenning bepalen we wat daarvoor nodig is en wat de kosten zijn (Raakvlak Klimaatadaptatie / Biodiversiteit).
Realiseren
2026 - 2027
Nieuw
Verkenning Biodiversiteit (BKN)
De soortenrijkdom (biodiversiteit) gaat achteruit. We onderzoeken wat de gemeente kan doen om die achteruitgang af te remmen of om te keren (Raakvlak Biodiversiteit).
Samenwerken
2026 – 2027
Nieuw
hebben we alle projecten op een rij gezet die we de komende jaren gaan uitvoeren om deze programmalijn in te vullen.
Projecten Biodiversiteit
57
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
58
6. Communicatie & participatie
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Met de Routekaart zetten we koers naar een Klimaatneutraal Nijkerk in 2050. Het
Daarbij luisteren we goed naar wat mensen belangrijk
duurzaamheidsteam van de gemeente kan de duurzaamheidsdoelen alleen bereiken door
vinden, ook bij initiatieven vanuit de samenleving.
samen te werken met partners binnen en buiten de gemeente. Zo zorgen we voor een ‘inclusieve transitie’.
• Opkomen voor belangen Wij geven inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners de ruimte om hun belangen duidelijk te maken.
Een duidelijke communicatiestrategie is hierbij een sleutel tot succes. Zij vormt de basis voor begrip, betrokkenheid en actieve deelname van de gemeenschap. In dit hoofdstuk bespreken we onze communicatiestrategie en benoemen we speerpunten op het gebied van communicatie en participatie voor de komende jaren.
• Tegengestelde belangen Verschillen van mening horen bij deelname aan het democratisch proces. Wij brengen standpunten in beeld, zoeken naar overeenkomsten en proberen belangen met elkaar te verbinden. Wij beseffen dat niet alles opgelost kan worden. • Betere plannen Participatie helpt om beleid en besluiten te verbeteren.
Communicatiestrategie: helder, betrokken en effectief
Uitgangspunten voor communicatie en participatie
In onze communicatiestrategie leggen we – in lijn met
Daarbij houden we – in lijn met het Nijkerkse participatie-
betekent dat we inwoners betrekken bij de voorbe-
deze Routekaart – vast:
beleid – rekening met de volgende uitgangspunten:
reiding, uitvoering én evaluatie.
• welke communicatiedoelen we nastreven;
• Omgevingsbewust denken en werken
Door al in een vroeg stadium gebruik te maken van kennis en ervaringen uit de samenleving maken wij plannen die beter aansluiten bij wat echt nodig is. Dit
• Bewuste keuzes
• welke doelgroepen betrokken zijn;
Bij initiatieven van de gemeente en plannen van
Wij denken goed na over hoe wij mensen meenemen
• en welke aanpak we gebruiken om hen te bereiken.
inwoners of organisaties houden we rekening met wat
in onze plannen. Wij zijn duidelijk over het proces,
er in de samenleving speelt.
over ieders rol en over de ruimte die mensen hebben
We formuleren onze kernboodschappen helder en
• Maatwerk
om invloed uit te oefenen. Wij doen niet aan
inspirerend en stemmen deze af op de informatiebe-
Per onderwerp en fase bepalen we wat passend is.
‘schijnparticipatie’.
hoeften van onze stakeholders. Daarnaast kiezen we
Hierbij letten we op impact, gevoeligheid en de mate
• Leren en ontwikkelen
communicatiemiddelen die deze boodschappen effectief
van invloed. Participatie stemmen we hier proporti-
Het kost tijd om het bewustzijn van mensen van hun
overbrengen.
oneel op af.
omgeving te vergroten. Als organisatie blijven we leren.
• Een luisterend oor
We evalueren participatietrajecten en gebruiken de
We brengen belanghebbenden en hun belangen in kaart
uitkomsten om onze werkwijzen en ons beleid aan te
en staan open voor ideeën, zorgen en opmerkingen.
passen.
59
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Communicatiemiddelen en initiatieven
Energieloket professionaliseren en uitbreiden
Vanuit dit loket voeren we dan kleinere communicatieacties en brede bewustwordingscampagnes uit over
Om de verschillende doelgroepen te bereiken en ons Als nadere uitwerking van de communicatiestrategie
beleid en specifieke regelingen uit te voeren, speelt ook
zetten we in ieder geval in op de volgende middelen en
het Energieloket een belangrijke rol. Het Energieloket is
inspanningen:
laagdrempelig. Inwoners en bedrijven kunnen hier terecht
bijvoorbeeld afval en isoleren.
Projectgerichte communicatie
met hun vragen op het gebied van duurzaamheid. Dit kan digitaal, telefonisch en – soms – fysiek.
Positionering en herkenbaarheid van Duurzaam Nijkerk
Naast de communicatiestrategie voor de hele gemeente richten we ons ook op communicatie- en participa-
De afgelopen jaren hebben we ervoor gekozen om het
tie-acties bij grote projecten. Bijvoorbeeld bij de ontwik-
Energieloket voor inwoners – Duurzaam Nijkerk – niet
keling van windenergie en het aardgasvrij maken van
In deze communicatiestrategie denken we na over de plek
meer volledig uit te besteden. Nu werken hier onze eigen
buurten en wijken. Zulke projecten vragen om:
die onze programmacommunicatie inneemt ten opzichte
gemeentelijke medewerkers (zoals een coördinator),
• een aanpak op maat;
van de bredere gemeentelijke communicatie. We bepalen
vrijwilligers en partijen voor specifieke taken, zoals het
• creëren van draagvlak;
welke informatie we via welke kanalen delen en wat
Regionale Energieloket.
• en het in beweging krijgen van mensen.
Het doel is om inwoners te informeren én te stimuleren
In de Routekaart speelt dit bij diverse projecten en
om duurzame maatregelen te nemen én om hun
inspanningen een rol. We ondersteunen dit waar nodig en
gedrag blijvend te veranderen. We willen het bestaande
zorgen voor de juiste hulpmiddelen en ondersteuning.
thuishoort op de gemeentepagina. Daarnaast kijken we naar de herkenbaarheid van ons label Duurzaam Nijkerk.
Website Duurzaam Nijkerk en sociale mediakanalen
Energieloket verder professionaliseren. We denken dan aan organisatie, zichtbaarheid en aanbod. We kijken ook of een fysiek (pop-up)loket, zoals een energiecaravan
Educatie en bewustwording jongeren
De website Duurzaam Nijkerk en de bijbehorende
of klimaatkamer, een rol kan spelen. In de toekomst
social media kanalen spelen een sleutelrol in onze
willen we het bestaande Energieloket uitbreiden met een
‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’ – een bekend
communicatie. Ze zijn 24 uur per dag beschikbaar als
aanbod voor VVE’s en bedrijven (ondernemersloket).
gezegde dat we graag ter harte nemen. Daarom zetten we ons ook in voor campagnes en activiteiten op scholen.
informatiebron voor inwoners en ondernemers. Op de website bundelen we alle belangrijke informatie over
Tot slot overwegen we om het huidige Energieloket uit te
We willen kinderen en jongeren al op jonge leeftijd
duurzaamheid. Veel inwoners van Nijkerk maken al
breiden naar een breder Duurzaamheidsloket. Dit loket
bewust maken van vraagstukken rondom duurzaamheid.
regelmatig gebruik van de website. Als we mogelijkheden
zou dan alle duurzaamheidsthema’s moeten omvatten:
We willen hen laten zien hoe zij in balans met de aarde
zien om de website te verbeteren, doen we dat.
energie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit.
60
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
kunnen leven. En wat zij daar zelf aan kunnen doen of misschien juist voor moeten laten. Ook de gevolgen van menselijk handelen komen daarbij aan bod. Concreet richten we ons op educatieve projecten, zoals Junior Energiecoach en Junior Klimaatcoach. Ook hebben we aandacht voor thematische lespakketten over onderwerpen als energieopwekking en netcongestie.
Duurzaamheid begint bij eigen organisatie We willen als gemeente zelf ook het goede voorbeeld geven: practise what you preach. Daarom zetten we ons ook in op bewustwording over dit onderwerp binnen onze eigen organisatie. We richten ons daarbij op het professioneel handelen van onze collega’s, maar ook op hun privéleven — bijvoorbeeld op het gebied van wonen, vervoer en voeding. Welke duurzame keuzes zijn mogelijk binnen beleid, vergunningverlening, financiering en uitvoering? Als cluster duurzaamheid zijn we binnen onze organisatie ambassadeur voor de doelen uit deze Routekaart. We geven collega’s en het management gevraagd en ongevraagd advies als we kansen zien om verduurzaming te bevorderen. Waar het kan verankeren we de doelen uit de Routekaart ook in ons beleid rondom HRM, gemeentelijke inkoop en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
61
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
62
7. Mensen en middelen
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Om de Routekaart uit te voeren, zijn middelen nodig. In dit hoofdstuk geven we overzichtelijk weer welke capaciteit en kosten hiervoor nodig zijn. Ook leggen we uit hoe we deze kosten willen financieren.
63
Programmatisch werken aan duurzaamheid
kosten decentrale uitvoering van klimaat- en energie-
Op dit moment zijn ongeveer 9 fulltime-eenheden
beleid (herijking 2024)’. Dit onderzoek is uitgevoerd in
(afgekort: FTE) bezig met het onderwerp duurzaamheid.
opdracht van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).
Dit is niet voldoende om alle activiteiten in deze
Het Nijkerkse klimaatbeleid is een breed onderwerp. Het
Het vormt de basis voor het advies van de ROB aan het
Routekaart uit te voeren. Berekend is dat de benodigde
raakt de hele gemeente en daarmee ook de gemeentelijke
Rijk over de financiering en aansturing van de decentrale
formatie de komende jaren moet groeien naar 13 FTE in
organisatie. Medewerkers van bijvoorbeeld ruimtelijke
uitvoering van het klimaat- en energiebeleid.
2030. In onderstaande tabel hebben we deze uitbreiding
ordening, wonen, vastgoed, verkeer en vergunningen
van de formatie weergegeven.
zijn of gaan allemaal aan de slag met duurzaamheid. In veel teams is de energietransitie steeds meer onderdeel van het werk. Om ervoor te zorgen dat we het overzicht bewaren en goed met elkaar blijven samenwerken, is door de directie besloten om het onderwerp duurzaamheid programmatisch aan te pakken. Zo kunnen we activiteiten in samenhang opstarten en kunnen we sturen op het behalen van onze doelen. Een programmaorganisatie
Programmalijn
Rol
FTE
Toelichting
Vast / flex
Gebouwde omgeving
Technische adviseur warmtetransitie
1,0
Deze medewerker heeft een technische inhoudelijke rol bij het uitwerken van de warmteplannen.
Inhuur (maatwerk per opgave)
Duurzame mobiliteit
Aanjager duurzame mobiliteit
1,0
Taak: aanjagen van duurzame mobiliteit (emissieloos) binnen de gemeente en binnen de keten.
Inhuur (tijdelijke opgave)
Bedrijven
Expert netcongestie
1,0
Expertpool met specialisten op het gebied van netcongestie en netbewust bouwen. Deze kunnen worden ingezet voor lokale projecten.
Via Regio FV.
Bedrijven
Ondernemersloket
0,3
Het loket helpt bedrijven te verduurzamen. De medewerker zet het ondernemersloket op en zorgt dat het draait.
Vaste dienst
Raakvlakken
Vergroten areaal natuur
0,5
Doorvoeren in bestaande taken, maar ook opzetten van vergroeningsprojecten. Toerekening 50% aan CDOKE.
Inhuur (tijdelijke opgave)
Ondersteuning
Projectcommunicatie (omgevingsmanagement)
0,5
Deze medewerker zet zich in voor communicatie bij grote projecten en strategische opgaven, zoals windenergie en wijkaanpakken.
Inhuur (maatwerk per opgave)
Subtotaal
4,3
bewaakt de voortgang en stuurt bij wanneer dat nodig is.
Benodigde capaciteit voor uitvoering taken Op basis van de doelen en activiteiten in deze Routekaart hebben we een inschatting gemaakt van de capaciteit die nodig is om alles uit te voeren. Deze inschatting baseren we op cijfers uit het landelijke onderzoek ‘Onderzoek
Tabel – inschatting aanvullende capaciteit voor uitvoering
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Financiële middelen en dekking
De personele capaciteit en directe kosten worden op verschillende manieren gedekt. In de meerjarenbe-
Om de activiteiten uit te kunnen voeren, hebben we een
groting van Nijkerk zijn gemeentelijke budgetten voor
kostenraming uitgewerkt, inclusief financiële dekking. In
duurzaamheid opgenomen. Waar mogelijk maken
de raming hebben we rekening gehouden met de fasering
we gebruik van subsidies en externe financieringen.
van activiteiten, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 5. De
Daarnaast stelt het Rijk uitkeringen beschikbaar om taken
financiën hebben we samengevat in een begroting voor de
vanuit het klimaatakkoord uit te voeren. Dit betreft onder
jaren 2026 – 2030:
andere uitkeringen (SPUK’s) voor: • Energie-armoede;
Programmalijn incl. personeelslasten
2026
2027
2028
2029
2030
• Lokale Isolatie Aanpak (NIP);
Programmaregie
€ 301
€ 291
€ 281
€ 281
€ 321
• Uitvoering taken Klimaatakkoord (CDOKE7).
Aardgasvrij Nijkerk
€ 1.565
€ 1.540
€ 1.386
€ 689
€ 664
Groene Mobiliteit
€ 208
€ 138
€ 30
PM
PM
Toekomstbestendige bedrijven
€ 185
€ 205
€ 185
€ 135
€ 130
Integraal energiesysteem
€ 288
€ 518
€ 380
€ 80
€ 80
Duurzame raakvlakken
PM
€ 20
€51
€ 51
€ 51
Iedereen kan meedoen
€ 206
€ 186
€ 161
€ 161
€ 161
€ 2.753
€ 2.898
€ 2.474
€ 1.397
€ 1.407
Totaal
Uit de onderbouwing van de begroting blijkt dat de mensen en middelen passen binnen de huidige budgettaire kaders. In het raadsvoorstel is de dekking verder uitgewerkt.
Tabel – samenvatting kosten Routekaart x 1.000
7 CDOKE, voor de jaren 2026 tot 2030 is ook geld beschikbaar. Het Rijk werkt aan een nieuwe regeling voor deze periode. Op dit moment is nog niet duidelijk of deze middelen gaan lopen via een SPUK of als onderdeel van de algemene uitwerking gemeentefonds. In de financiële dekking hebben we er rekening mee gehouden dat we over deze middelen kunnen beschikken.
64
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
65
8. Verant woording
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Door deze Routekaart uit te voeren, wil de gemeente Nijkerk impact maken en komen tot een klimaatneutraal Nijkerk in 2050. Om onderweg bij te kunnen sturen, is tussentijdse controle van de behaalde resultaten nodig. Deze informatie willen we op een transparante manier delen met de gemeenteraad, inwoners en bedrijven.
Stuurgroep Duurzaamheid De stuurgroep duurzaamheid bespreekt deze voortgangsrapportage. De stuurgroep bestaat uit: • bestuurlijk opdrachtgever (wethouder duurzaamheid); • ambtelijk opdrachtgever (directeur ruimte); en de ambtelijke opdrachtnemer (programmaregisseur duurzaamheid).
Voortgang monitoren
Online dashboard ‘Monitor Klimaatneutraal Nijkerk’ Betrokkenheid gemeenteraad
Nadat de Routekaart is vastgesteld, starten we met het volgen van de voortgang. We volgen de doelen (effecten)
We zijn van plan om een online dashboard ‘Monitor
en de activiteiten (inspanningen). Er is veel goede en
Klimaatneutraal Nijkerk’ te ontwikkelen. Het idee is dat
Als doelen niet worden gehaald, formuleren we acties
openbare informatie beschikbaar over duurzaamheid.
dit dashboard voortdurend laat zien hoe Nijkerk ervoor
die het bestuur kan nemen. De gemeenteraad betrekken
Denk bijvoorbeeld aan de Regionale klimaatmonitor, die
staat op het gebied van duurzaamheid. Het helpt de
we erbij als het gaat om de kaders van de Routekaart
is gebaseerd op landelijke cijfers van het CBS. Uit deze
gemeenteraad bij haar controlerende taak en kan inwoners
of de inzet van middelen. De voortgangsrapportage
data selecteren we de gegevens waarmee we kunnen
betrekken bij het onderwerp duurzaamheid. We plaatsen
stellen we eenmaal per jaar op – uiterlijk in december
volgen of we onze lokale doelen halen. We moeten hierbij
het dashboard daarom ook op de website van de gemeente.
bieden we deze ter informatie aan de directie, college en gemeenteraad. Via de reguliere P&C-cyclus (kadernota en
wel bedenken dat veel cijfers achterlopen op de praktijk.
begroting) informeren we de gemeenteraad tussentijds
Veranderingen kunnen in werkelijkheid verder zijn dan de cijfers aangeven.
Jaarlijks rapportage
over de voortgang.
Jaarlijks leggen we de stand van zaken uit de Monitor Klimaatneutraal Nijkerk vast en verwerken we deze in een
Evaluatie van de Routekaart
voortgangsrapportage. In deze rapportage beschrijven we hoe het gaat met de doelen en de projecten en activi-
Wij stellen voor om de Routekaart en het uitvoeringspro-
teiten die daarbij horen. Zo bepalen we of de gemeente op
gramma over 4 jaar – uiterlijk in 2029 – in samenspraak
koers ligt om de doelen te halen.
met de gemeenteraad te evalueren.
66
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
67
Bijlagen
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Bijlage 1: Samenvatting communicatie en participatietraject
Enquête Duurzaamheid
van deze enquête geven ons waardevolle inzichten om ons beleid te verbeteren en te toetsen. De infographic
Begin 2025 hebben we de inwoners van Nijkerk gevraagd
hieronder toont een samenvatting van de uitkomsten.
hoe zij denken over duurzaamheid. We willen ze weten over duurzaamheid? Wat merken zij ervan? Wat vinden
Dit verslag geeft inzicht in de communicatie en participatie
ze, wat doen ze en wat willen ze graag? De resultaten
die we hebben ingezet rondom de ontwikkeling van de Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk 2025-2029. Het beschrijft hoe bewoners en andere betrokkenen
RESULTATEN ENQUÊTE DUURZAAMHEID
meewerkten aan het opstellen van deze routekaart.
Wat merk jij? Wat vind jij? Wat doe jij? En wat zou je willen?
406 inwoners uit de gemeente Nijkerk hebben deelgenomen aan de enquête.
De maximale foutmarge bij deze steekproefgrootte bedraagt ±5%. Dat maakt de resultaten van de enquête betrouwbaar. 68%
68%
Hoe (on)belangrijk is Een beetje belangrijk het dat de gemeente Neutraal Niet zo belangrijk zich inzet voor het Onbelangrijk Weet niet klimaat? 70
hebben we inwoners actief aangesproken op de markt en andere openbare plekken. Daarnaast hebben we open 60
70
Meer bloemen, planten en bomen planten
50
beschikbaar. Om zoveel mogelijk mensen te bereiken,
80
links gedeeld via de gemeentelijke website en sociale media. Ook stuurden we inwoners een uitnodigingsbrief. Door de vragenlijst zowel digitaal als fysiek te verspreiden, was de enquête voor iedereen toegankelijk. In totaal vulden 406 inwoners de vragenlijst in. Daarmee is de uitkomst representatief. De input hebben we verwerkt in
Prioriteiten Als het gaat om verduurzamen moet de gemeente dit aanpakken vindt u:
60%
68%
60
een enquête. De vragenlijst was digitaal en op papier
het hoofdlijnendocument.
4% 4%
80
Inwoners hebben we bij het onderwerp betrokken via
50
10%
Belangrijk
Betrokkenheid van inwoners
40
13%
40
32%
Wat doen de inwoners nu aan duurzaamheid? Verduurzaming in huis Onze inwoners zijn goed op weg, maar zien ook drempels bij bijvoorbeeld warmtepompen vanwege de prijs, het stroomverbruik en het rendement.
70% heeft de muren geïsoleerd 71% heeft het dak geïsoleerd 68% heeft de vloer geïsoleerd 74% heeft de ramen geïsoleerd 73% heeft zonnepanelen geplaatst
Bedrijven verplichten duurzaam te produceren
30 20 10
13%
10%
4%
4%
0
Belangrijk Een beetje belangrijk Neutraal Niet zo belangrijk Onbelangrijk Weet niet
Het is belangrijk dat de gemeente zich inzet voor het klimaat vanwege: • De toekomst van onze (klein) kinderen • Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid • Rentmeesterschap en Bijbelse opdracht • De leefbaarheid van de wereld
Maar er zijn ook zorgen: • We hebben maar beperkt invloed op de natuur • Te duur • Andere dingen zijn urgenter
31%
Zorgen dat iedereen duurzame stroom kan krijgen
28%
Inwoners helpen bij verduurzamen van hun woning
69% 46% 45% 40% 34%
Warmer kleden Minder ruimtes verwarmen
Communicatie Dit is wat u aangeeft: • Behoefte aan duidelijke, toegankelijke informatie • Communicatie via meerdere kanalen • Naast de lokale krant (57%), social media (33%) en lokale media (28%) wilt u ook per post en per mail geïnformeerd worden
WE MERKEN DAT HET KLIMAAT VERANDERT: * Vaker (hevige) regen * Minder strenge winters * Droogte in de zomer * Minder vogels en insecten * Meer hitte