2025-066 Bijlage 1 Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk (2026-2030)
Tekst van het document
Deuren dicht houden Korter douchen
Er zijn volop kansen om duurzaam gedrag te koppelen aan vergroening, afvalscheiding en anders reizen, mits dit eenvoudig, betaalbaar en praktisch uitvoerbaar is voor inwoners. Wat inwoners kunnen doen: • Vergroenen van tuinen en omgeving • (Beter) afval scheiden
AFVAL SCHEIDEN, MOEILIJK OF MAKKELIJK?
Duurzaam gedrag Nijkerkers bezuinigen op energie door: Verwarming lager zetten
Koppelkansen: duurzaamheid is meer dan energie
Maak het eenvoudig, dan is de drempel minder groot. Beloon mensen die tuin vergroenen
Zorg ervoor dat iedereen kan verduurzamen door de middelen goedkoper te maken.
Doorgaan met goede voorlichting
makkelijk
• Anders reizen: minder en bewuster autogebruik • Anders met spullen omgaan (kiezen voor kwaliteit, repareren, doorgeven)
Uw ideeën en opmerkingen Duurzaam bouwen is belangrijk, maar bouw graag ook meer goedkopere woningen.
86%
Duurzamer dan duurzaam bouwen is belangrijk, maar dan wordt het ook minder betaalbaar. Dus kies hierin verstandig. Onderzoek geothermie (diepe aardwarmte) als optie voor toekomstige ontwikkeling van nieuwe wijken.
Maak subsidie minder ingewikkeld
Zorg dat er groen overblijft, natuur reguleert zichzelf.
We vinden dat de gemeente Nijkerk het al redelijk goed doet!
68
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Participatie van ambtelijke en externe stakeholders
Bestuurlijke betrokkenheid De gemeenteraad is op vijf momenten meegenomen
We zijn gestart met een brede bijeenkomst voor
in het proces rond de nieuwe Routekaart. In de onder-
ambtenaren. Tijdens deze sessie hebben we informatie
staande tabel staan deze momenten weergegeven.
uitgewisseld over de inhoud en afbakening van de herijking van de Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk 2019. Vervolgens hebben we in een werksessie met ambtenaren
Datum
Besluit en/of document
Toelichting
doelen en mijlpalen uitgewerkt voor de volgende thema’s:
5-6-2024
Raadsinformatiebrief (RIB) Herijking Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2019
Via een RIB hebben we de raad geïnformeerd over een actualisatie van de Routekaart en een procesvoorstel gedaan.
17-10-2025
Beeldvorming gemeenteraad
Tijdens een beeldvormende avond hebben we de raad bijgepraat met een terugblik en evaluatie van de stand van zaken rond de Routekaart Nijkerk Energieneutraal 2019.
17-12-2024
Voortgangsrapportage Duurzaamheid
De gemeenteraad heeft de Voortgangsrapportage Duurzaamheid ontvangen. In dit document staan de tot dan toe behaalde resultaten.
3-4-2025
Beeldvorming gemeenteraad
Tijdens een beeldvormende bijeenkomst is de raad geïnformeerd over de inhoud en de totstandkoming van de belangrijkste hoofdlijnen van de nieuwe Routekaart.
10-4-2025
Consultatie gemeenteraad Hoofdlijnendocument Routekaart
In een consulterende bijeenkomst hebben we gevraagd welke richting de raad op wil wat betreft zes belangrijke hoofdlijnen voor de nieuwe Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk, te weten: Afbakening, Doelen, Ambitieniveau/Inspanningspakket, Energiesysteem, Middelen en Uitvoeringstrategie. De uitkomsten hebben we meegenomen in de uitwerking van de Routekaart Klimaatneutraal Nijkerk 2025-2029.
energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. Daarna hebben externe stakeholders gereflecteerd op de uitkomsten van deze sessie. Zij deelden hun visie en vulden de resultaten verder aan. Dit heeft ons geholpen bij het verder uitwerken van de Routekaart. Het hele proces is hiermee verrijkt en versterkt. De conceptversie van de Routekaart hebben we eerst besproken binnen de organisatie en daarna opnieuw voorgelegd aan de externe stakeholders. Daarna is tijdens een ambtelijke werksessie gesproken over de belangrijkste opgaven voor het uitvoeringsprogramma. Daar werden antwoorden gezocht op vragen als: welke projecten en inspanningen zijn er nodig? En: hoe plannen we deze activiteiten en welke middelen zijn daarvoor nodig? Tot slot hebben we de 95%-versie gepresenteerd aan de stakeholders en hebben we hun feedback verwerkt.
69
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Extene stakeholders (genodigden) • Bedrijfsleven: ondernemers- en middenstandsverenigingen en Parkmanagement bedrijventerrein (aanwezig) • Woningstichting Nijkerk en De Alliantie (WSN aanwezig) • Makelaars • Omgevingsdienst De Vallei (aanwezig) • LTO (aanwezig) • Energiecoöperaties (aanwezig) • Energieadviseurs (aanwezig) • Regionaal Energieloket (aanwezig) • Liander • Waterschap Eem en Vallei • IVN
Interne stakeholders (ambtelijke expertises) • Duurzaamheid • Communicatie • Proces- en projectbegeleiding • Afval en circulaire economie • Landschap en biodiversiteit • Planvorming RO • Gebiedsontwikkeling • Economie en recreatie • Sport- en onderwijshuisvesting • Dagelijks en operationeel beheer openbare ruimte • Participatie sociaal domein • Wethouder duurzaamheid/college
70
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Bijlage 2: Onderbouwing tussendoelen 2030 In hoofdstuk 3 hebben we de doelstellingen voor 2050
Energiegebruik en hernieuwbare energie TJ
en tussendoelen voor 2030 uitgewerkt. Voor het thema energietransitie is het tussendoel: 55% CO₂-reductie in
5000
Energieverbruik schatting
2030. Deze doelstelling hebben we uitgewerkt in: • een tussendoel voor energiebesparing (minder energie
4500
Energieverbruik Meetwaarden
gebruiken); • een tussendoel voor het opwekken van hernieuwbare
4000
energie. 3500
Energieverbruik Doelstelling
Om de juiste energiehoeveelheden en percentages te berekenen, hebben we een rekensheet in Excel gemaakt.
3000
In hoofdstuk 3 zijn de resultaten uit dit model verwerkt. 2500 Hernieuwbare energie Doelstelling (inclusief zonneparken en windturbines)
2000 1500 1000
Hernieuwbare energie Meetwaarden
500 0 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2042 2044 2046 2048 2050
De tussendoelen geven we hiernaast weer in een grafiek.
71
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Deze bijlage licht de opbouw van dit rekenmodel en
gebaseerd op het wetenschappelijke advies om 90 tot
de verantwoording van de gemaakte keuzes kort toe.
95% CO₂-reductie in 2040 te realiseren. In 2050 staat
Aanvullend formuleren we een tussendoel voor efficiënt
het standaard op 100%. Dit doel komt overeen met de
gebruik van eindige energiebronnen. Deze kunnen
ambitie van Nijkerk om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
Energiegebruik door woningbouwopgave (autonome groei) De woningbouwopgave zorgt voor extra energiegebruik.
we helaas niet kwantificeren. We formuleren ook een
Ook deze energie moeten we duurzaam opwekken
tussendoel voor gelijktijdigheid – dit betreft een aanname.
om aan de doelstellingen te voldoen. We rekenen op
Beide worden hieronder daarom niet verder toegelicht.
Energiegebruiksreductie
10% extra energiegebruik door nieuwe woningen. Omdat nieuwbouw relatief energiezuinig is, is dit een
Tabblad Input
Ook bij energiegebruiksreductie meten we ten opzichte
ruime marge. Tien procent van het energiegebruik van
van een referentiejaar. Hiervoor zijn verschillende
woningen in 2022 is 57,1 TJ. Dat is daarom als standaard
mogelijkheden. We hebben gekozen voor het jaar 2008.
meegenomen.
Het inputblad bestaat uit verschillende onderdelen:
Het doel van energiegebruiksreductie en energiebesparing
• CO₂-reductie;
heeft standaard als doel om in 2030 een energiebesparing
• energiegebruiksreductie;
te bereiken van 31%. Dit is gebaseerd op een combinatie
• extra energiegebruik door woningbouwopgave
van:11,7% als gemiddeld doel voor de hele Europese Unie
Hernieuwbare Energie
(autonome groei);
en 50% voor overheidsgebouwen. We gaan er hier van
We hebben rekening gehouden met twee grote duurzame
• hernieuwbare energie;
uit dat het doel van Nederland ambitieuzer kan zijn dan
energieprojecten volgens de RES-doelstelling:
• emissiefactoren.
het EU-gemiddelde. De doelen voor 2040 en 2050 zijn
• twee windturbines van elk 7 MW, dit levert per jaar
bewust gekozen en liggen nu op respectievelijk 40% en 45%. Dit is nodig omdat de hoeveelheid op te wekken
CO₂-reductie
duurzame energie anders te veel wordt om binnen de
naar schatting 111 TJ op; • een of meerdere zonneveld met een totale omvang van 40 hectare; dit levert per jaar ongeveer 75 TJ op.
gemeentegrenzen te realiseren. De doelstellingen voor CO₂-reductie meten we ten
Naast deze projecten moeten we nog extra hernieuwbare
opzichte van een referentiejaar. Voor de landelijke
Deels kunnen we dit bereiken door over te stappen op
en Europese doelen is dit het jaar 1990 (dit jaartal
warmtepompen. Die gebruiken drie tot vijf keer minder
kan wijzigen als dit gewenst is). In 2030 staat het
energie dan een cv-ketel op aardgas. Dit zorgt wel voor
CO₂-reductiedoel standaard op 55% – het Gelders
een hoger elektriciteitsverbruik, maar het gasverbruik zal
Energieakkoord, het Klimaatakkoord en de Europese
sterker dalen.
Unie gaan uit van dit percentage. Voor 2040 staat het standaard op 90%. Dit is een mogelijk nieuw EU-doel en
energie opwekken om onze doelen te bereiken.
72
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Emmissiefactoren
Tabblad Grafieken
Grafieken hernieuwbare energie
Voor een deel van de berekeningen hebben we emissiefac-
Het tabblad grafieken geeft de resultaten grafisch weer en
De grafieken over hernieuwbare energie zijn gemaakt
toren gebruikt. Dit is:
toont verschillende grafieken:
met gegevens uit de klimaatmonitor. Voor de jaren 2023
• voor aardgas 53,71 kton CO₂ per TJ;
• CO₂-uitstoot;
tot en met 2030 hebben we de huidige trend doorgezet.
• voor elektriciteit in 2023 gemiddeld 60 kton CO₂ per
• energiegebruik;
De periode 2028 en 2029 laat een sterke stijging zien
• hernieuwbare energie met de minimale en maximale
door nieuwe zonneparken en windturbines volgens het
TJ; • voor fossiele voertuigbrandstof (grotendeels benzine) 68,2 kton per TJ.
opbrengst van het windpark; • hernieuwbare energie in procenten;
RES-bod. De rest van de grafiek laat de doelen zien die we willen bereiken.
• energiegebruik en hernieuwbare energie; • uitstoot overige broeikasgassen;
Tabblad Output
• verhouding broeikasgassen.
Grafiek energiegebruik en hernieuwbare energie
Grafiek CO₂-uitstoot
De grafiek voor energiegebruik en hernieuwbare energie
Het tabblad output toont de resultaten die verwerkt zijn in hoofdstuk 3.
voegt de grafiek voor energiegebruik en de grafieken
• De doelstellingen in de berekeningen leiden tot verschillende resultaten: de hoeveelheid minder
De grafiek over de CO₂-uitstoot baseren we op cijfers uit
voor hernieuwbare energie samen. Hiermee ontstaat de
energiegebruik (vraagreductie), de hoeveelheid
de klimaatmonitor, de doelen voor 2030, 2040 en 2050,
‘ritssluiting’ richting energieneutraliteit.
hernieuwbare energie en de daarmee behaalde
en een schatting van de uitstoot vóór 2010. Hiervoor zijn
CO₂-reductie. Geplande en bestaande projecten
gegevens gebruikt uit de emissieregistratie.
Grafiek uitstoot overige broeikasgassen
vullen dit voor een deel in. Ter indicatie hebben we weergegeven welk deel. • De resultaten voor vraagreductie kunnen we
Grafiek energiegebruik
De grafiek voor uitstoot overige broeikasgassen hebben we gebaseerd op gegevens uit de klimaatmonitor.
vergelijken met verschillende jaren. Standaard kiezen we voor 2022. Dit is het meest recente jaar waarvoor
De grafiek voor energiegebruik baseren we voor de jaren
data beschikbaar is.
tot 2010 op een verrekening van de CO₂-uitstoot. Vanaf 2010 komen de cijfers uit de klimaatmonitor. Als er geen gegevens beschikbaar waren, hebben we deze aangevuld met schattingen. Ook de doelstellingen zijn in de grafiek verwerkt.
73
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Grafiek verhouding broeikasgassen
Tabel emissieregistratie
Tabel energiegebruik van de energiedragers
De grafiek voor de verhouding van de broeikasgassen
De tabel emissieregistratie geeft weer wat we aan
Hetzelfde hebben we gedaan voor het energiegebruik
baseren we op de uitstoot van CO₂ en de uitstoot
uitstoot hebben gemeten tussen 1990 en 2021. De
van de energiedragers. Voor een deel baseren we dit op
van overige broeikasgassen. De gestelde doelen in de
data zijn niet volledig, daarom hebben we hier ook
de CO₂-uitstoot uit het verleden en de doelen voor de
Routekaart gelden vooral voor CO₂, maar deze grafiek laat
schattingen voor gebruikt. De uitstoot is op een andere
toekomst, voor een deel ook op het totale energiegebruik.
zien dat ook andere broeikasgassen belangrijk zijn. Vooral
manier bepaald dan bij de klimaatmonitor. Dit zorgt voor
methaan heeft een grote invloed.
afwijkende getallen.
Tabel totale energiegebruik
Tabblad Rekenblad
Tabel totaal bekende CO₂-uitstoot
Het rekenblad bevat de volgende tabellen:
De tabel totaal bekende CO₂-uitstoot komt voort
verrekenfactor een schatting gemaakt. De doelstellingen
• emissieregistratie;
uit de klimaatmonitor. Door verrekenfactoren (die in
volgen een lijn die leidt tot de gestelde doelen in het
• totaal bekende CO₂-uitstoot;
verborgen kolommen staan) wordt de uitstoot vóór 2010
inputblad.
• CO₂-uitstoot energiedragers;
ingeschat. Na 2022 is per jaar aangegeven welke doelen
• energiegebruik energiedragers;
gehaald moeten worden om op koers te blijven richting
• totale energiegebruik;
de gestelde doelen in het inputblad. De cijfers uit de
• verrekening hernieuwbare energie;
klimaatmonitor zijn hierbij het uitgangspunt.
Het totale energiegebruik komt uit de klimaatmonitor. Voor het deel dat niet beschikbaar was, hebben via een
Tabel totaal bekende hernieuwbare energie De totale bekende hoeveelheid hernieuwbare energie
• totaal bekende hernieuwbare energie; • hernieuwbare energie in procenten;
Om de plannen voor CO₂-reductie realistisch te maken,
komt uit de klimaatmonitor. Voor de jaren vóór 2010
• uitstoot overige broeikasgassen;
hebben we de uitstoot verdeeld over verschillende
hebben we geen schatting gemaakt. De doelen zijn zo
• verhouding emissies, windturbines, zonneparken,
soorten energie. Daarbij zijn ook de schattingen, meetge-
opgesteld dat ze passen bij de doelen in het inputblad. Dit
gevens en doelen meegenomen.
hebben we gedaan met behulp van een berekeningsfactor.
woningen en extra inspanningen. De lichtblauw gekleurde cellen kunnen in de toekomst worden aangepast als er nieuwe inzichten zijn.
74
RO U T E K A A RT K L I M A AT N E U T R A A L ( 2 0 2 6 – 2 0 3 0 )
Tabel hernieuwbare energie in procenten Het percentage voor hernieuwbare energie baseren we op de absolute getallen voor hernieuwbare energie en het energiegebruik.
Tabel uitstoot overige broeikasgassen De uitstoot van overige broeikasgassen komt vanuit de klimaatmonitor.
Tabel verhouding emissies, windturbines, zonneparken, woningen en extra inspanningen • De verhouding van broeikasgassen baseren we op de tabellen van CO₂-uitstoot en uitstoot overige broeikasgassen. • De tabel voor energiegebruik en hernieuwbare energie baseren we op de tabellen van energiegebruik en hernieuwbare energie. • De verhoudingen van emissies zijn aan te passen. Dat dit in 2050 niet tot nul leidt, komt doordat het totaal op 100% moet uitkomen.
75
Dit is een uitgave van de gemeente Nijkerk. We bedanken iedereen die aan deze Routekaart heeft meegewerkt, zowel intern als extern. Door deelname aan de enquête, aanwezigheid bij bijeenkomsten of op een andere wijze.
76
Tekst: Han Schreuder Redactie: Ben Tekstschrijver Opmaak: Inzpire Design & Communicatie Doorrekening: Buro Loo Enquete: Invior Fotobronnen: Gemeente Nijkerk
Nijkerkerveen
Hoevelaken
Nijkerk
© 2025 Gemeente Nijkerk
Van 't Hoffstraat 24 3863 AX Nijkerk Postbus 1000 3860 BA Nijkerk Telefoon 033 - 247 22 22 www.nijkerk.eu