CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-032 Bijlage 1 - Jaarstukken 2024

Raadsvergadering 26 juni 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Jaarstukken 2024 en MeerjarenPrognose Grondbedrijf 202537.794 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Vanwege hogere materiaal-, energie- en loonkosten en extra kosten voor klimaat adaptieve maatregelen, zoals afkoppelen van regenwater en aanleg infiltratievoorzieningen, is en zal de rioolheffing toenemen vanaf het jaar 2024. Omdat kosten en uitgaven voor het riool in een gesloten systeem plaatsvinden zal dit geen gevolgen hebben voor de begroting. Wel zal het invloed hebben op de lasten voor inwoners, afhankelijk van de wijze waarop de kostentoedeling plaats zal gaan vinden.

1.3.

Overzicht verordeningen

De verordeningen met daarin de diverse tarieven worden jaarlijks bij afzonderlijk raadsbesluit gewijzigd dan wel opnieuw vastgesteld. De raadsbesluiten worden integraal bekendgemaakt in het elektronisch gemeenteblad, door plaatsing op de website www.officielebekendmakingen.nl. De actuele en vorige versies van de verordeningen zijn te vinden op www.overheid.nl/lokale wet- en regelgeving.

48

Jaarstukken 2024

1.4.

Paragraaf 1.

Lokale heffingen

Lokale lastendruk

Voor de bepaling van de lastendruk wordt gekeken naar de lastendruk huishouding en per woningtype. Hierin worden de OZB voor woningen, de afvalstoffenheffing inclusief de opbrengsten vanwege afvoer van het afval en de rioolheffing betrokken. Wij sluiten hierbij aan bij de definitie die door het COELO wordt gebruikt. Zie hiervoor ook de bijlage met beleidsindicatoren. De mutaties voor een meerpersoonshuishouden eigenaar woning in onderstaande tabel worden veroorzaakt door een stijging van de OZB met 4,3%, een stijging van het rioolrecht met 9,8% en een stijging van de afvalstoffenheffing met 14 á 15%. Tariefstijgingen boven de 4,3% zijn als gevolg van stijgende grondstof en loonstijgingen in een specifieke markt (afval en riool) en minder inkomsten op reststromen als papier en textiel (afval). Bedragen in €

2024 Eigenaar woning Meerpersoonshuishouden Eénpersoonshuishouden Huurder Meerpersoonshuishouden Eénpersoonshuishouden

1.5.

Stijging 2024-2023

2023

746 726

6,9% 7,1%

698 678

220 200

13,4% 15,6%

194 173

Kwijtscheldingsbeleid

In de gemeente Nijkerk bestaat de mogelijkheid om geheel of gedeeltelijk kwijtschelding te krijgen van de aanslag voor de afvalstoffenheffing (gedeeltelijk), de ozb en de rioolheffing (gedeeltelijk). Om daarvoor in aanmerking te komen, mag het inkomen niet hoger zijn dan 100% van het bijstandsniveau en vindt er een vermogenstoets plaats. Ook wordt bij de toetsing rekening gehouden met de netto kosten van kinderopvang. Aan mensen die een bijstandsuitkering ontvangen wordt de kwijtschelding, na toetsing van de voorwaarden, automatisch toegekend. De heffing en invordering van de meeste belastingen wordt uitgevoerd door GBLT (zie hierna). Dit belastingkantoor heeft een koppeling met het Landelijke Inlichtingenbureau. Dit bureau beheert een landelijke database waarin de inkomensgegevens van alle belastingplichtigen zijn opgeslagen. Door gebruik te maken van deze gegevens wordt het toekennen van automatische kwijtschelding verder vergemakkelijkt voor de belastingplichtige. In 2024 is in totaal € 79.000 kwijtgescholden (vergelijk in 2023 € 68.000 en 2022 € 63.000. Dit bedrag wordt verantwoord in ons jaarwerk onder de post gemeentelijke armoedebeleid. De stijging van het tarief afvalstoffenheffing 2024 werkt ook door in een hoger bedrag voor kwijtschelding.

1.6.

Uitvoering Belastingverordeningen door GBLT

Het college heeft de uitvoering van de heffing en de invordering van een aantal gemeentelijke belastingen overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn te Zwolle (verder: GBLT). GBLT is een samenwerkingsverband van vijf waterschappen en zeven gemeenten (naast Nijkerk zijn dat Bunschoten, Dalfsen, Ommen, Dronten, Leusden en Zwolle). In de raad van 27 juni 2024 heeft u een voorgenomen besluit genomen tot wijziging gemeenschappelijke regeling GBLT in verband met toetreding van de gemeenten Veenendaal, Renswoude en Woudenberg per 1-1-2025. GBLT verzorgt voor de gemeente de volgende belastingen: • onroerendezaakbelastingen • hondenbelasting • afvalstoffenheffing • forensenbelasting 49

Jaarstukken 2024

• • •

Paragraaf 1.

Lokale heffingen

rioolheffing toeristenbelasting heffing BIZ-bijdrage centrum Hoevelaken

De belastingplichtigen van Nijkerk ontvangen van GBLT een gecombineerde aanslag, waarop zowel de gemeentelijke heffingen als de waterschapsheffingen zijn vermeld. GBLT draagt er zorg voor dat de informatie op de website van GBLT en de telefonische bereikbaarheid op orde zijn, om de vragen van de burgers te kunnen beantwoorden. De afhandeling van bezwaar- en beroepschriften tegen de gemeentelijke heffingen die door GBLT worden uitgevoerd, gebeurt door GBLT. Met ingang van 2020 zijn de verordeningen van de gemeentelijke GBLT partners geharmoniseerd. Dit leidt voor Nijkerk tot enkele geringe aanpassingen. Als basis is namelijk de VNG modelverordening gehanteerd per belastingsoort.

50

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

Paragraaf 2.

Weerstandsvermogen en

Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1.

Beleid weerstandscapaciteit en risico’s

Het beleid is vastgelegd in de Nota Risicomanagement 2024. In oktober 2024 is deze geactualiseerde nota risicomanagement vastgesteld door de raad. Via het vaststellen van de nota risicomanagement streeft de gemeente Nijkerk de volgende doelstellingen na: 1. Het risicobewustzijn van de organisatie stimuleren en vergroten; 2. Zorgdragen dat het optreden van (ongewenste) risico’s zo weinig mogelijk effect heeft op gemeentelijke doelstellingen door systematisch beheer van risico’s; 3. Het minimaliseren van de (ongewenste) financiële en niet-financiële risico’s; 4. Het inzichtelijk maken van de risico’s die de gemeente loopt; 5. Het inzichtelijke maken van beheersmaatregelen bij de risico’s; 6. Het verbeteren van de sturing op risico’s; 7. Het maken van verantwoorde keuzes in het al dan niet aanvaarden van risico’s; 8. Het op een systematische wijze beoordelen en wegen van risico's bij bestuurlijke besluitvorming; 9. Het voldoen aan wet- en regelgeving (Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de lokale financiële verordening). 10. Het weerstandsvermogen gelijk of boven de vastgestelde norm van 1,0 te houden. In de tabellen in deze paragraaf zijn de gegevens uit de begroting 2024 en de jaarrekening 2023 aangepast aan de methodiek uit de nota risicomanagement 2024.

Dit betekent dat de genoemde cijfers niet meer overeenkomen met de eerder in de begroting 2024 en de jaarrekening 2023 genoemde cijfers.

2.2

Weerstandsvermogen

Overeenkomstig de Nota risicomanagement wordt het weerstandsvermogen uitgedrukt in een ratio. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Met andere woorden, hoe sterk is de gemeente om risico’s met financiële gevolgen op te vangen, zonder dat beleid moet wijzigen. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Inzicht in het weerstandsvermogen van de gemeente is daarom belangrijk om de continuïteit van de organisatie te kunnen garanderen. Om inzicht te krijgen in deze robuustheid, wordt de ratio weerstandsvermogen berekend. Om de ratio van het weerstandsvermogen te berekenen worden de risico’s die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie in beeld gebracht. Deze risico’s worden afgezet tegen de middelen en mogelijkheden waarover Nijkerk beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en de uitvoering van het door de raad bepaalde beleid in gevaar komen. Kort door de bocht gaat het hier om de reserves van de gemeente. Dit noemen wij de weerstandcapaciteit. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een formule: Ratio weerstandsvermogen = weerstandscapaciteit risico’s Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Beschikbare weerstandscapaciteit Gewogen risico’s Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen *)

Rekening 2024 59.140 16.340 42.800

Begroting 2024 28.646 11.712 16.934

Rekening 2023 51.542 9.295 42.247

3,6

2,4

5,5

*) Beschikbare weerstandscapaciteit / gewogen risico’s

51

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

2.3

Paragraaf 2.

Weerstandsvermogen en

Beschikbare weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit zijn de middelen en mogelijkheden waarover Nijkerk beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en de uitvoering van het door de raad bepaalde beleid in gevaar komen. Kort door de bocht gaat het hier om de reserves van de gemeente. In onderstaande tabel hebben wij opgenomen de middelen en mogelijkheden die onze gemeente heeft om de risico’s op korte termijn af te dekken. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Rekening 2024 Algemene reserve

27.604

Begroting 2024 14.376

Reserve bouwgrondexploitatie

12.378

10.707

11.768

Vrij besteedbare bestemmingsreserve

13.659

4.100

10.664

24

24

24

Saldo begroting of jaarrekening

5.475

-561

6.648

Beschikbare weerstandscapaciteit

59.140

28.646

51.542

Post onvoorzien

Rekening 2023 22.438

Naast deze middelen om korte termijn risico’s af te dekken bezit de gemeente een instrument om risico’s op lange termijn af te dekken. Het gaat hierbij om de onbenutte belastingcapaciteit. De onbenutte belastingcapaciteit is het bedrag dat de gemeente aan extra belastinginkomsten kan genereren binnen de hiervoor geldende wet- en regelgeving. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gebruikgemaakt van de normen die gelden voor het zogenoemde artikel-12 beleid. Hierbij wordt gekeken naar de maximale eigen opbrengsten uit OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Voor rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat er gestreefd wordt naar 100% kostendekkende tarieven. Of de OZB-tarieven kunnen stijgen ten opzichte van de artikel-12 norm zal jaarlijks worden berekend. Bij de berekening zal worden uitgegaan van de artikel-12 norm uit de meest recente circulaire over de Algemene Uitkering van het Rijk. De omvang van de onbenutte belastingcapaciteit bedraagt voor de rekening 2024 € 5,6 miljoen. Voor weerstandscapaciteit is het belangrijk dat snel kan worden geschakeld bij het zich voordoen van risico’s. Het inzetten van onbenutte belastingcapaciteit vergt langere tijd. Daarom maakt deze post geen deel uit van de weerstandscapaciteit.

2.4

Risico-inventarisatie

Voor de risico-inventarisatie worden alle mogelijke gebeurtenissen met potentiële risico’s in kaart gebracht. Daarbij wordt voor opname als risico in deze paragraaf een ondergrens gehanteerd van € 50.000. dat betekent dat risico’s waarvan de financiële impact ingeschat wordt op een omvang kleiner dan € 50.000, rekening houdend met de kans van optreden, of risico’s die wel zijn te voorzien maar geen financiële component aan kan worden gehangen niet zijn opgenomen in onderstaande tabel. In onderstaande tabel worden volgens afspraak maximaal 10 risico’s opgenomen, om microsturing te voorkomen. Concreet komt het op het volgende neer: van de geïnventariseerde risico’s wordt het financieel gevolg bij het optreden van het risico ingeschat en ook de kans dat het risico zich zal voordoen. Op basis van deze gegevens wordt een totaaloverzicht van de tien grootste netto financiële risico’s opgesteld. Omdat het zeer onwaarschijnlijk is dat alle risico’s tegelijkertijd optreden, wordt er een zekerheidspercentage gehanteerd van 80%. Schematisch kan bovenstaande in de volgende formule worden uitgedrukt: risico = kans van optreden x maximaal financiële gevolg Bij de inschatting van de kans worden drie categorieën gebruikt: 52

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

Paragraaf 2.

Weerstandsvermogen en

1. Kleine kans, het is niet zo waarschijnlijk dat het risico zich daadwerkelijk voor zal doen (wegingsfactor 25%). 2. Middelgrote kans, de risico’s kunnen nog beide kanten op. Het kan zijn dat ze zich voordoen, het kan ook zijn van niet: het kan vriezen en het kan dooien (wegingsfactor 50%). 3. Grote kans, de kans van optreden is groot (wegingsfactor 75%) In onderstaande tabel hebben wij de top 10 van de risico’s in beeld gebracht.

1

2

3

4

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den Gewogen risico’s Zie hiervoor het MPG mix grondexploitatie Per Grex wordt in het MPG de risico’s bepaald en bij elkaar opgeteld. Netcongestie elektriciteit Zorgdragen voor een midden Netcongestie is een goede balanspositie en nijpend vraagstuk met voorbereid zijn om grote uitdagingen. De langlopende leningen aan exacte rol van de te gaan. gemeente is hierin nog onduidelijk. Als de gemeente actief moet gaan investeren in de 'hardware' vraagt dit enorme investeringen. Sociaal domein Monitoring van de midden Het open-eind-karakter uitgaven, van de diverse kostenbewustzijn van regelingen, waaronder medewerkers uitvoering met name de uitgaven stimuleren. Jeugdhulp en Wmo, staan onder druk. Daarnaast zorgt de toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. Drinkwater schaarste Zorgdragen voor een Klein Drinkwater is een schaars goede balanspositie en product. De exacte rol voorbereid zijn om van de gemeente is hierin langlopende leningen aan nog onduidelijk. te gaan. De rolneming van de gemeente kan zijn om groot in te zetten op drinkwaterbesparing. Hiermee zijn grote bouwkundige investeringen gemoeid

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000 8.900 8.900 I

5.000

2.500

S

2.500

1.250

S

5.000

1.250

S

53

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

5

6

7

8

Paragraaf 2.

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den Niet consistent Goede afspraken maken Klein overheidsbeleid ten met COA e.d. dat de aanzien van asielbeleid gerealiseerde huisvesting Het betreft hier het risico ook echt wordt vanwege investeringen 'afgenomen'. die door de gemeente gedaan worden door bouwkundige aanpassingen van bestaande bouwwerken te doen of door tijdelijke bouwwerken te realiseren. De looptijd is algauw 1 tot 2 jaar. Als dit proces in gang is gezet, is het moeilijk om te buigen en zal dat direct kostenconsequenties hebben. Beheerplannen Op basis van actuele Midden De gemeente heeft beheerplannen, te weten stabiele het integraal beheerplan groeidoelstellingen en wil (nota IBOR) en het het voorzieningenniveau Meerjarenonderhoudsplan op peil houden. Ook de gebouwen (MJOP), de vastgoedportefeuille benodigde financiële neem toe. Dit betekent omvang te reserveren in dat er meer werk is om voorzieningen. de openbare ruimte en Momenteel worden gemeentelijk en bovenstaande maatschappelijk vastgoed beheerplannen goed te onderhouden. geactualiseerd.

Echter, de risico’s van onvoldoende budget en stijgende kosten kunnen de kwaliteit en veiligheid van deze voorzieningen in gevaar brengen Garantstelling leningen Accounthouderschap klein Bij garantstellingen wordt partijen die garantstelling altijd een risico gelopen verstrekt hebben dat er tot uitkering van de gekregen (vinger aan de garantstelling moet pols). worden overgegaan Arbeidsmarkt Strategisch midden De druk op de personeelsbeleid. arbeidsmarkt is hoog. Het is voor ons steeds moeilijker om kwaliteit binnen te halen voor het budget wat wij daarvoor hebben. Wij verwachten dat dit een opwaartse

Weerstandsvermogen en

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000 2.100 525 I

5.000

2.500

I

1.900

475

I

600

300

S

54

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

Paragraaf 2.

Overzicht Beheersmaatregel Kans geïnventariseerde van risico’s Jaarstukken optre2024 en toelichting den druk geeft op het personeelsbudget. 9 Planschade Opnemen als onderdeel klein Gebleken is dat n.a.v. anterieure vaststelling van overeenkomsten bestemmingsplannen het risico bestaat op een planschadeclaim. Vooralsnog is nog geen claim ingediend op basis waarvan planschade uitgekeerd dient te worden. In het algemeen hebben wij dit risico bij de bouwlocaties bij de ontwikkelaar neergelegd. 10 Cybercriminaliteit Continue werken aan klein Gemeenten worden digitale bewustwording, steeds vaker getroffen leiderschap en door cybercriminaliteit. Dit vaardigheden. levert een risico op voor Toezien op gedrag vanuit onze bedrijfsvoering en de lijn. dienstverlening. Continue werken aan adequate beveiliging. Totaal 10 grootste financiële risico's

Weerstandsvermogen en

Maximaal Omvang Incidenteel/ financieel risico structureel gevolg x € 1.000 x € 1.000 1.000

250

I

1.000

250

I

33.000

18.200

Volgens de nota risicomanagement is het onwaarschijnlijk dat alle risico's zich gelijktijdig zullen voordoen. Daarom wordt er met een afslag gewerkt van 80%. Deze afslag is al verwerkt bij de risico’s bouwgrondexploitatie. Dit betekent dat op de omvang van de risico’s (exclusief bouwgrondexploitatie) nog een correctie moet plaatsvinden.

totaal top 10 risico's

18.200

totaal top 10 risico's exclusief grondexploitatie

9.300

80% van top 10 risico's excl. grondexploitatie

7.440

Gewogen risico's grondexploitatie

8.900

Totale risico omvang jaarstukken 2024

16.340

In 2024 heeft naar aanleiding van het opstellen van de geactualiseerde nota risicomanagement een uitgebreide inventarisatie van risico’s plaatsgevonden. Dat heeft geresulteerd in vier (risico 2,4,5 en 6) nieuwe onderkende risico’s, die zijn opgenomen in bovenstaande tabel.

2.5

Kengetallen

De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. 55

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

Kengetal

Paragraaf 2.

Weerstandsvermogen en

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Gecorrigeerde netto schuldquote

< 90%

90 – 130%

> 130%

Netto schuldquote

< 90%

90 – 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

20 – 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

= 0%

< 0%

Grondexploitatie

< 20%

20 – 35%

> 35%

Belastingcapaciteit

< 95%

95 – 105%

> 105%

Rekening 2024 52%

Begroting 2024 75%

Rekening 2023 55%

Netto schuldquote

57%

76%

60%

Solvabiliteitsratio

41%

28%

40%

Structurele exploitatieruimte

0,94%

0,3%

1,55%

Grondexploitatie

29%

21%

30%

Belastingcapaciteit

80%

80%

77%

Aanduiding

Over het jaar 2024 laten de kengetallen zich als volgt weergeven: Kengetal Gecorrigeerde netto schuldquote

De netto schuldquote geeft een indicatie van de omvang van de som van de schulden en de geldelijke bezittingen in relatie tot de omvang van de baten. Bij de gecorrigeerde netto schuldquote vindt een correctie plaats van alle leningen. De netto schuldquote geeft aan of de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij zelf volledig aan de lat staat. De solvabiliteitsratio geeft een indicatie van de omvang van eigen vermogen in relatie tot het balanstotaal. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om op langere termijn aan haar financiële verplichting kan voldoen. De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre er sprake is van een balans tussen de structurele baten en lasten. Dit kengetal is daarmee een indicatie van het duurzaam financieel evenwicht in de gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grondexploitaties) is ten opzichte van de totale baten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. •

Beschouwing op de kengetallen

Om het inzicht in de financiële positie van de gemeente te vergroten moeten gemeenten in hun jaarrekening voorgeschreven kengetallen opnemen. In samenhang met elkaar geven deze kengetallen een beeld over de financiële positie van de gemeente.

56

Jaarstukken 2024 risicobeheersing

Paragraaf 2.

Weerstandsvermogen en

Voor de kengetallen (gecorrigeerd) netto schuldquote, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit vallen wij in categorie A (minst risicovol). Dit betekent dat wij goed in staat zijn om aan onze financiële verplichtingen uit hoofde van leningen te voldoen, er sprake is van een financieel evenwicht tussen structurele baten en lasten en wij kunnen onverwachte tegenvallers opvangen binnen onze begroting en nog ruimte voor nieuw beleid overhouden. Voor de solvabiliteit en grondexploitatie geldt dat wij in categorie B vallen (risicovol). Hierbij wordt opgemerkt dat onze solvabiliteit eind 2024 40% bedraagt. Hoewel er geen (wettelijke) norm is, wordt in de algemene bedrijfseconomische literatuur een solvabiliteit van 30% als toereikend aangemerkt. Hier zitten wij dus nog boven. Over de grondexploitatie geldt dat onze grondpositie actief bewaakt wordt. Jaarlijks wordt het MPG geactualiseerd en de risico’s die hiermee samenhangen worden op deze wijze in de grip gehouden. Bovendien is onze reservepositie toereikend om deze risico’s op te vangen. Samengevat kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van de gemeente Nijkerk per 31 december 2024, op basis van de kengetallen, als (zeer) goed wordt aangemerkt. Op basis van deze positie zijn wij in staat geweest onze maatschappelijke doelen te realiseren en te blijven investeren in de samenleving.

57

Jaarstukken 2024

Paragraaf 3.

Onderhoud kapitaalgoederen

Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van wegen, riolering, straatverlichting, groen en gebouwen kost veel geld. Onderhoud van deze goederen is van groot belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op vele terreinen. Daarom maken we plannen voor meerdere jaren en zetten we de kosten in de begroting. In dit stuk gaat het over het onderhoud in 2024. De kosten voor onderhoud staan in verschillende programma's. Met onze plannen weten we welke investeringen nodig zijn om alles goed te onderhouden. We houden de jaarlijkse kosten gelijk door een voorziening te gebruiken. Een duidelijk overzicht is belangrijk om de financiële situatie goed te begrijpen. Aan de onderhoudsvoorzieningen liggen elf beheerplannen ten grondslag op basis waarvan de toereikendheid van de voorziening getoetst is. Van deze beheerplannen zijn een drietal beheerplannen niet meer actueel (infrastructurele werken, groen en openbare gebouwen). De actualisatie van deze beheerplannen is uitgesteld om deze te integreren in de actualisatie van onderliggende beleidskaders (Integraal beheerplan openbare ruimte en Nota gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed). De gemeente heeft verschillende losse beheerplannen die elk zijn gebaseerd op een losstaand beleidskader. In 2024 is dit systeem intern geëvalueerd.

De uitkomst hiervan is geweest dat in 2024 gestart is met een nieuw, overkoepelend beheerplan ‘Integraal Beheer Openbare Ruimte’ (IBOR). Het IBOR is gebaseerd op verschillende specifieke beheerplannen vanuit de categorie wegen, water en groen. De meeste beheerplannen van deze categorie zijn nog actueel. Alleen de beheerplannen voor infrastructurele werken en groen niet. De actualisatie hiervan stond vorig jaar gepland voor 2024. Echter, vanwege de totstandkoming van het IBOR dat in 2024 is opgestart is de actualisatie van deze beheerplannen uitgesteld tot 2025, zodat deze geïntegreerd kunnen worden in het in 2025/2026 vast te stellen IBOR. In 2025 zal een nieuwe nota gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed worden vastgesteld. Hiervoor is in 2024 gestart met het actualiseren van het meerjaren onderhoudsprogramma voor vastgoed. Om het beheerplan voor gebouwen hierin te integreren is de actualisatie van dit beheerplan uitgesteld tot 2025. Het risico dat de voorziening voor de beheerplannen per 31 december 2024 niet toereikend is wordt als verwaarloosbaar klein ingeschat om de volgende redenen: a. Uit de onderliggende beheerplannen en de daadwerkelijke onttrekkingen zit nauwelijks een afwijking. b. De omvang van de voorziening bedraagt per balansdatum € 7,0 miljoen. Hiervan heeft € 2,0 miljoen betrekking op de nog niet geactualiseerde beheerplannen.

Het grootste deel van de voorziening is onderbouwd met actuele beheerplannen. c. In de begroting 2025 is voorzien in een verhoging van de dotatie aan de voorzieningen voor de actualisatie van de beheerplannen van € 600.000 om een mogelijk tekort te kunnen afdekken.

3.1.

De beheerplannen per categorie

Per categorie kapitaalgoederen bestaan een of meer beheerplannen. Hierin zijn de uitgangspunten voor het beheer beschreven en de beheerplannen geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. • Beheerplan Wegen Het doel van dit plan is om de wegen in de gemeente Nijkerk goed te onderhouden. De wegbeheerder zorgt ervoor dat de wegen in goede staat blijven, zodat ze veilig en bruikbaar zijn. Dit betekent dat we moeten kijken naar de technische eisen, de wensen van de inwoners en het beschikbare geld.

58

Jaarstukken 2024

Paragraaf 3.

Onderhoud kapitaalgoederen

Op basis van het plan en de inspecties hebben we klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de wegen in de hele gemeente. We hebben ook bijgedragen aan de projecten Vrijheidslaan en Torenstraat. Door langere voorbereidingstijd bij de projecten Watergoorweg (tussen N301 en A28) en Coltoflaan/Krudopstraat hebben we hier in 2024 geen geld aan besteed. We dachten dat de inspectieresultaten begin 2024 klaar zouden zijn, zodat we een nieuw plan voor de wegen konden maken. Maar omdat de resultaten later kwamen, is het niet gelukt om een nieuw plan, inclusief onderhoud aan de bermen, aan te bieden. We zijn wel begonnen met het vernieuwen van het plan. • Beheerplan Openbare Verlichting Het plan voor openbare verlichting heeft als doel om de verkeersveiligheid en sociale veiligheid te verbeteren. Het beschrijft ook hoe de gemeente de verlichting technisch en economisch beheert en wat de kosten zijn. In 2024 hebben we volgens het plan de oude lampen in de wijk Strijland vervangen door ledverlichting. We zijn ook begonnen met het vervangen van lampen in het centrum van Hoevelaken. • Beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het plan voor straatmeubilair en verkeersvoorzieningen zorgt ervoor dat we op een verantwoorde, eenduidige en slimme manier de openbare ruimte inrichten. Deze voorziening zorgt ervoor dat groot onderhoud goed geregeld is.

In 2024 hebben we alle objecten in kaart gebracht en zijn we begonnen met het controleren van de kwaliteit. Dit doen we om het plan te vernieuwen. De markeringen in de gemeente zijn bijgehouden op basis van de jaarlijkse controle. • Beheerplan infrastructurele kunstwerken Dit plan gaat over het onderhoud van bruggen, vlonders, tunnels en viaducten. In 2024 zijn we begonnen met het vernieuwen van dit plan. We houden hierbij ook rekening met de groei van Nijkerk. We hebben klein en groot onderhoud uitgevoerd op basis van inspecties. In de wijk De Bogen hebben we vijf vlonders vervangen. Samen met Hengelsportvereniging Hoop Op Geluk hebben we één vlonder rolstoelvriendelijk gemaakt. Het team Dagelijks Beheer heeft samen met het Waterschap afspraken gemaakt over het onderhoud van bruggen en vlonders. Dit helpt om de levensduur van deze kunstwerken te verlengen. • Beheerplan Haven en sluis Bij het vernieuwen van het plan hebben we in 2020 beslissingen genomen over de instandhouding van een aantal infrastructurele voorzieningen voor beroepsvaart en recreatie. We hebben groot onderhoud of vervanging gepland op basis van inspecties. Uit de inspectie van 2023 bleek dat de vervanging van de twee sluisdeuren, die gepland stond voor 2024, kan worden uitgesteld naar 2025. De voorbereidingen voor deze vervanging zijn in 2024 begonnen.

In 2024 hebben we de vier slagbomen voor de beweegbare brug over de sluis vervangen. • Beheerplan Sloten en Bermen Bij het maken van het plan hebben we beslissingen genomen over het onderhoud van bermen, sloten en duikers. Op basis van inspecties hebben we de werkzaamheden voor de komende jaren gepland. Dit gaat onder andere over het maaien van gras en het onderhouden van sloten, waarbij we ook letten op het vergroten van de biodiversiteit. In 2024 zijn we begonnen met het monitoren van de biodiversiteit. We hebben een contract afgesloten voor het maaien van sloten en bermen. In dit contract is ook aandacht voor het onderhoud van bermen in relatie tot wegbeheer.

59

Jaarstukken 2024

Paragraaf 3.

Onderhoud kapitaalgoederen

In 2024 hebben we onderzocht of de duikers onder de inritten kunnen worden overgedragen aan de eigenaren van de aangrenzende percelen. Dit bleek juridisch niet mogelijk, dus het onderhoud blijft onderdeel van het onderhoudscontract.

Groen In 2024 zijn we begonnen met samenwerken met twee groenaannemers, lokale ondernemers en inwoners. Het doel van deze samenwerking is om de kwaliteit en beleving van de openbare ruimte te verbeteren, zoals beschreven in onze visie. Door deze samenwerking hebben we in 2024 de kwaliteit en gewenste effecten bereikt binnen het beschikbare budget. • Beheerplan Groen In 2024 hebben we de plannen uit het groenbeleidsplan uitgevoerd. We hebben gekeken naar de technische staat van het groen en de wensen van de inwoners. Op basis hiervan hebben we groenrenovaties uitgevoerd, zoals in de wijk Strijland. In de wijken Rensselaer en Campenbuurt hebben we een start gemaakt met het combineren van groenrenovaties met groot onderhoud van wegen en riolering. We houden rekening met uitdagingen zoals klimaatverandering, de balans tussen recreatie en bebouwing, en de wensen van inwoners en organisaties om mee te praten en eigen initiatieven te nemen. In het groenbeleid staan richtlijnen voor het omgaan met klimaatverandering, "snippergroen", monumentale bomen en plagen en ziekten. In 2024 hebben we advies gegeven voor verschillende projecten, zoals in de wijk De Goedewoning, Vetkamp, waterbakken De Bogen en Hoefslag. Het jaar 2024 heeft zich gekenmerkt door veel regen in het voorjaar.

Er is in het groenbeheer rekening gehouden met deze (klimaat) verandering, door bijvoorbeeld de keuze van plantmateriaal bij groenrenovaties rekening te houden met veranderende groeiplaats omstandigheden. Maar ook in het beheer aan bomen en beplanting in de wijken, De uitgevoerde beheersmaatregelen aan de bomen en beplanting zijn bijgesteld om de bomen en beplanting te ondersteunen in deze (klimaat) verandering. Het hondenbeleidsplan is in 2023 vastgesteld. De geplande acties zijn in 2024 uitgevoerd. We hebben de hondenuitlaatkaart geactualiseerd, een hondenlosloopveld bij de Hoefslag gerealiseerd en 60 extra vuilnisbakken geplaatst bij hondenuitlaatstroken in de wijken. • Beheerplan spelen In 2024 hebben we een nieuw plan voor speelruimtes vastgesteld. We zijn begonnen met de voorbereidingen voor verschillende projecten, zoals het aanleggen van een skatebaan en een pumptrack. Ook gaan we vijf speeltuinen renoveren volgens de wensen van de inwoners in de buurten. • Beheerplan begraafplaatsen In 2024 is de begraafplaats in Nijkerkerveen uitgebreid. De urnenmuur en het strooiveld worden in de eerste helft van 2025 aangelegd. Op de begraafplaats in Hoevelaken hebben we de hagen gecontroleerd om ze goed te houden. Uit de controle bleek dat de grond voor de hagen verbeterd moet worden. Dit gaan we in 2025 doen.

Water • Programma water n mei 2024 heeft de gemeenteraad het Waterprogramma goedgekeurd. Dit programma gaat over het onderhoud van de riolering en het aanpakken van problemen met regen- en grondwater. We gaan onder andere de riolering vervangen, het rioleringssysteem verbeteren, verharde oppervlakken loskoppelen, wateroverlast aanpakken en maatregelen nemen om beter om te gaan met klimaatverandering.

60

Jaarstukken 2024

Paragraaf 3.

Onderhoud kapitaalgoederen

In 2024 zijn we begonnen met het opnieuw inrichten van de Campenbuurt en Rensselaer. Dit zijn grote projecten waarbij we de hele buurt opnieuw inrichten. Netbeheerder Liander is ook gestart met een proef om deze wijken klaar te maken voor volledig elektrische energie. Op verschillende plekken hebben we in 2024 projecten uitgevoerd om verharde oppervlakken los te koppelen van het riool. We zijn ook begonnen met een analyse van het stedelijk water in Nijkerkerveen en hebben een meetnetwerk voor hittestress aangelegd. Dit doen we samen met de WoonStichting Nijkerk en het taakveld Sociaal. Daarnaast hebben we in 2024 het reguliere onderhoud aan de riolering uitgevoerd en de jaarlijkse inspectie van het rioolstelsel gedaan.

Gebouwen • Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen In 2024 hebben we verschillende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan gemeentelijke gebouwen. Dit omvatte zowel klein als groot onderhoud. Bij De Bundel, de brandweerkazerne in Nijkerk, en de gemeentetoren hebben we de oude brandmeldinstallatie vervangen door een nieuwe. Bij de aula op de begraafplaats in Nijkerk hebben we de vloer vernieuwd en groot schilderwerk uitgevoerd. Ook hebben we het houtwerk en de goten aan de buitenkant van de woning aan de Kolkstraat 21 hersteld en geschilderd. De politie heeft in 2024 extra ruimte gehuurd in De Bundel, de brandweerkazerne in Nijkerk. Voor deze uitbreiding was een kleine verbouwing nodig. We hebben ook kantoorruimte in de Dependance aan de Kolkstraat omgebouwd tot zelfstandige ruimten voor statushouders. In 2024 hebben we voorbereidingen getroffen voor groot onderhoud aan het monument bij het oude stadhuis. Voor dit onderhoud hebben we subsidie gekregen. Bij het gebouw aan de Frieswijkstraat 97, dat verhuurd wordt aan de Unie Voor Vrijwilligers (UVV), vervangen we in 2025 de lichtkoepels door duurzamere modellen. Voor deze vervangingen hebben we in 2024 een Dumava-subsidie gekregen. Verder zijn we in 2024 begonnen met de voorbereidingen voor de verduurzaming van drie sporthallen: Corlaer, De Slag en Ridderspoor. In 2023 waren deze sporthallen geselecteerd voor de Dumavasubsidie.

In 2024 is sporthal De Slag ook geselecteerd. Sommige grote onderhoudswerkzaamheden die in 2024 gepland stonden, zijn niet uitgevoerd. Deze werkzaamheden worden in de komende jaren uitgevoerd volgens het meerjaren onderhoudsplan.

3.2.

Beleidskader

Het onderhoud van de bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt volgens beheerplannen. In 2024 zijn we begonnen met een nieuw, overkoepelend beheerplan Integraal Beheer Openbare Ruimte. Dit plan is gebaseerd op verschillende specifieke beheerplannen vanuit de categorieën wegen, water en groen. In 2024 hebben we het beheerplan voor speelplaatsen vastgesteld. Ook hebben we gewerkt aan het actualiseren van het meerjaren onderhoudsprogramma voor vastgoed. In 2025 wordt deze actualisatie onderdeel van een nieuwe nota over gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed.

Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie

Beheerplan

Wegen

Wegen Infrastructurele kunstwerken Openbare verlichting Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair Havens Sloten en bermen

Water

Planperiode (huidig) 2019 t/m 2024 2016 t/m 2020 2021 t/m 2025 2021 t/m 2025 2021 t/m 2025 2022 t/m 2026

Jaar herziening 2025 2025 2025 2025 2026 2026 61

Jaarstukken 2024

Paragraaf 3.

Groen Programma Water Gebouwen

3.3.

Groen Speelvoorzieningen Begraafplaatsen Programma Water Openbare gebouwen

Onderhoud kapitaalgoederen

2012 t/m 2017 2024 t/m 2029 2021 t/m 2025 2024 t/m 2028 2019 t/m 2023

2025 2029 2025 2027 2025

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen

In onderstaand overzicht staan de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (is dotatie aan de voorziening) in 2024. In deze paragraaf is informatie te vinden over de uitvoering van het jaarplan 2024. Ook staat in het overzicht de stand van de voorziening per 31 december 2023 en de stand per 31 december 2024. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorziening voldoende is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Zo nodig vindt aanvulling plaats ten laste van de exploitatie. Overzicht voorzieningen beheerplannen Saldo Omschrijving 31-dec-23 Wegen

Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Dotaties

Saldo

Onttrekkingen

31-dec-24

3.360

2.428

2.282

3.506

362

220

310

272

Openbare gebouwen

1.807

325

856

1.276

Groot onderhoud riolering

7.526

-7.326

200

-

Groen

344

434

326

452

Spelen

734

105

55

785

Begraafplaatsen

96

31

21

107

Haven

116

58

56

118

Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen

336

93

45

384

Roerende zaken Stadhuis

47

17

0

63

14.728

-3.615

4.152

6.963

Kunstwerken

Totaal

62

Jaarstukken 2024

Paragraaf 4.

Financiering

Paragraaf 4. Financiering 4.1.

Wettelijk kader

De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Artikel 17 van de Financiële verordening bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich heeft te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit artikel is nader uitgewerkt in het Financieringsstatuut, vastgesteld door het college. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.

4.2.

Financieringspositie

De financieringspositie per 31 december over de afgelopen jaren bedraagt:

Financieringstekort

2024

2023

Bedragen x € 1.000 2022

11.700

16.400

4.800

In 2024 is er een afname van het financieringstekort van € 4,7 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Bedragen x € 1.000

Rekening 2024 -15.400 0 5.700 -2.280 -5.600 8.650 -6.400 20.000

Investeringen in vaste activa Investeringen in immateriële vaste activa Afschrijvingen en desinvesteringen Afname van de financiële vaste activa Toename van de boekwaarde van de bouwgronden Toename reserves en voorzieningen Afname door aflossingen geldleningen Toename door het aantrekken van een lening Totaal afname financieringstekort

4.670

Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt: Bedragen x € 1.000

Gewogen gemiddelde rentepercentage

4.3.

2024

2023

2022

1,6%

2,1%

1,1%

Liquiditeitspositie

Door een goed beheer van de dagelijkse saldi wordt gestreefd naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat de gemeente aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Ter ondersteuning van één en ander worden maandelijks liquiditeitsprognoses opgesteld. In het algemeen wordt geprobeerd het financieringstekort op te lossen door het aantrekken van kort geld. Dit is niet altijd mogelijk in verband met de zogenaamde kasgeldlimiet. De door het Rijk vastgestelde kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van deze begroting. Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Gemeenten mogen hun financieringsbehoeften slechts voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) financieren. In de exploitatiebegroting is rekening gehouden met de rentelasten van het financieringstekort. Daarbij wordt een financieringstekort tot de kasgeldlimiet tegen de rente kort geld (2,5%) meegenomen, de eventuele rest wordt meegenomen tegen de rente lang geld. Voor 2024 hebben wij de rente 63

Jaarstukken 2024

Paragraaf 4.

Financiering

voor lang geld ingeschat op 3%. In verband met de verwachte onderuitputting hebben we gerekend met een percentage van 1,5%. Het verleden heeft ons geleerd dat als gevolg van goed liquiditeitsbeheer deze keuze verantwoord is. De renteontwikkeling wordt kritisch in de gaten gehouden en indien nodig zullen, mede anticiperend op aflopende leningen op middellange termijn, één of meer nieuwe langlopende geldleningen worden aangetrokken. Medio 2024 heeft de gemeente 15 opgenomen langlopende leningen in portefeuille. Dit voor een bedrag van 75 miljoen euro na aflossing in 2024. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden voor het aantrekken van geld als gevolg van de liquiditeitspositie meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt. De gemeenten zijn verplicht om hun banksaldi aan te houden bij de rijksoverheid; het zogenaamde schatkistbankieren. Hierdoor hoeven wij geen specifiek beleid te hebben voor het uitzetten van overtollige kasgelden.

4.4.

Risicobeheer

De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer te handelen in overeenstemming met de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). • Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is om tot een spreiding binnen de langlopende lening portefeuille te komen, zodat het renterisico wordt beperkt. De jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Bedragen x € 1.000

Rekening 2024 Renteherziening op vaste schuld Aflossingen Renterisico Renterisiconorm

0 6.395 6.395 37.936

Ruimte op de renterisiconorm

31.541

• Relatiebeheer De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is huisbankier van de gemeente Nijkerk.

4.5.

Schatkistbankieren

Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk was in 2024 € 3.329.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2024 niet overschreden.

64

Jaarstukken 2024

Paragraaf 4.

Financiering

Bedragen x € 1.000

1.

Drempelbedrag *)

2.

3.329 Kwartaal 1 726

Kwartaal 2 653

Kwartaal 3 544

Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen 3a. Ruimte onder het drempelbedrag (1 > 2) 2.604 2.676 2.785 3b. Overschrijding van het drempelbedrag (1 < 2) Berekening drempelbedrag 4a. Begrotingstotaal verslagjaar 166.469 4b. Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen 166.469 4c. Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Drempelbedrag: 1=4b*0,02 + 4c*0,002 met een minimum van € 1 miljoen als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen. Als het begrotingstotaal groter 3.329 dan € 500 miljoen is, is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. Berekening kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen 5a. Som van de per dag buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen 66.043 59.434 50.054 als nihil) 5b. Dagen in het kwartaal 91 91 92 2. Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen (5a / 5b) 726 653 544

4.6.

Kwartaal 4 565 2.764 -

51.971 92 565

Renterisicoprofiel

• Rentevisie We zien op dit moment dat zowel de korte rente als de lange rente het afgelopen jaar een stijgende tendens hebben gehad. De toenemende onzekerheid ten aanzien van de ontwikkelingen van wereldeconomie, geopolitieke factoren en de economische ontwikkelingen (o.a. de stijgende inflatie) wordt gevolgd om de eventuele gevolgen voor de risico-opslag op eventueel aan te trekken kort en/of lang geld zo goed mogelijk in te schatten. • Risicoprofiel We gaan de komende jaren meer investeren, vanwege de ambities die we hebben in de openbare ruimte, zoals vastgelegd in het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) en de omgevingsvisie. Een hoog investeringsvolume leidt tot meer behoefte aan vreemd vermogen en de planning van de investeringen heeft grote invloed op de daarmee samenhangende rentelasten. Een uitstel of een versnelling in deze investeringen zien we dus rechtstreeks terug in onze rentelasten. We zullen de planning van de investeringen dus goed in de gaten moeten houden, zodat we de renterisico’s zo veel mogelijk kunnen beperken. De ontwikkelingen binnen de bouwgrondexploitatie zijn van groot belang voor het renteresultaat. Op basis van de boekwaarden worden financieringskosten doorberekend aan de bouwgrondexploitatie.

Vertraging of versnelling van de uitvoering (de boekwaarde verandert hierdoor) hebben gevolgen voor ons netto renteresultaat en voor daadwerkelijke geldstromen.

65

Jaarstukken 2024

Paragraaf 4.

Financiering

Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Rekening 2024 1.768 -202 -551 -

Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering die moet worden doorberekend Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (waardering op contante waarde), 2,0% Aan taakvelden toe re rekenen renten De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente

412 1.427 1.323

Renteresultaat taakveld treasury

4.7.

104

Garantstellingen geldleningen

De gemeente Nijkerk staat garant voor geldleningen die door diverse stichtingen en verenigingen zijn aangetrokken. Op 1 januari 2025 is dit een bedrag van € 1.602.000.

4.8.

EMU-saldo

Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een negatieve kasstroom. Bedragen x € 1.000

Financiële vaste activa

Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen Uitzettingen Vlottende activa Liquide middelen Overlopende activa Vaste passiva Vaste schuld Vlottende Vlottende schuld passiva Overlopende passiva Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa

Balansstand 31-dec-2023 6.322

Balansstand 31-dec-2024 8.599

mutaties 2024 2.277

17.571 72 4.161 61.243 20.906 17.260

14.922 37 4.407 74.850 10.098 20.977

-2.649 -35 246 13.607 -10.808 3.717

Bedragen x € 1.000

Som mutatie vaste en vlottende activa Som mutatie vaste en vlottende passiva EMU saldo

Rekening 2024 -161 6.516 -6.355

66

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Paragraaf 5. Bedrijfsvoering 5.1.

Inleiding

Onder de bedrijfsvoering verstaan wij hoe de gemeente intern is georganiseerd om goed te kunnen werken en onze taken uit te voeren. De bedrijfsvoering bestaat uit zaken zoals onder andere personeel, informatie- en communicatietechnologie (ICT), financiën, huisvesting en facilitaire zaken. De bedrijfsvoering is erop gericht om de gestelde doelen te bereiken binnen de daarvoor beschikbaar gestelde middelen. In deze paragraaf beschrijven wij de stand van zaken en de ontwikkeling in onze bedrijfsvoering.

5.2.

Doorontwikkeling van de organisatie

Het college van B&W heeft een ontwikkelagenda vastgesteld voor de komende jaren. Hierin staan ambities die vragen om veranderingen in de organisatie. Uit de evaluatie van het concernplan 2021-2022 kwamen meerdere ontwikkelpunten naar voren. Na de zomer van 2023 is de directie met de teamleiders begonnen met een traject om deze punten aan te pakken. Op verschillende aandachtsgebieden worden acties en interventies ingezet waaronder het verbeteren van de bestuurlijke besluitvorming en het investeren op sturing op concernniveau (monitoren van resultaten en output). Ook is er een grotere behoefte om samen te werken aan belangrijke opgaven. Dit vraagt om een flexibele manier van werken, waarbij taken en mensen centraal staan. We zetten in op ontwikkelperspectief en het vergroten van de inzetbaarheid van medewerkers door hun persoonlijke kwaliteiten voorop te zetten en deze beter te benutten. Daarnaast vormen dienstverlening, communicatie en participatie belangrijk aandachtsgebieden. We werken vanuit het idee dat we er zijn voor de inwoners, met een blik naar buiten en gericht op samenwerking. Deze aandachtsgebieden zijn vervat in een organisatie-breed ontwikkeltraject genaamd “Opgave gericht Samenwerken en Organiseren”. Dit traject loopt tot eind 2025.

5.3.

Formatie

Bij de vaststelling van de Ontwikkelagenda begin 2023 is een keuze gemaakt om voor € 1 miljoen de organisatie structureel te versterken. Daarnaast is, vanwege de destijds verwachte beperkte financiële ruimte, een bedrag van € 1,5 miljoen beschikbaar gesteld om tot en met 2025 tijdelijk de formatie uit te breiden. Bij de ombuigingen, die in maart 2024 aan uw raad zijn gepresenteerd, is rekening gehouden met het structureel maken van deze formatie. Door de cao-gevolgen wordt ervan uitgegaan dat vanaf 2026 € 1.600.000 nodig is. In lijn met het wervingsplan is fors ingezet op invullen van zowel nieuw ontstane als bestaande vacatures De arbeidsmarkt blijft krap. De VNG, UWV en het CPB verwachten dat dit de komende jaren zo blijft. Er zijn tekorten in bijna alle beroepen, opleidingsniveaus en regio’s. Vooral vacatures in het ruimtelijke werkveld zijn een grote uitdaging voor gemeenten. Het werven van personeel kost daarom veel tijd en middelen. De gemeente Nijkerk sluit 2024 af met een wervingsopgave van 24 FTE.

Vastgesteld in formatieplan Waarvan tijdelijk Waarvan structureel Aantal openstaande vacatures

Rekening 2024 341 19 322 24

67

Jaarstukken 2024

5.4.

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP)

Sinds 2017 werken de gemeenten Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten (BLNP) op vier taakvelden van de bedrijfsvoering samen, te weten: financiën, ICT, juridische zaken en HRM. De grenzen van deze regeling belemmerden echter de doorontwikkeling van de samenwerking. De colleges van de BLNP-gemeenten hebben op 17 december 2024 het voorgenomen besluit genomen om de huidige Regeling Zonder Meer BLNP definitief te gaan beëindigen. Onder coördinatie van een extern adviesbureau is het ontmantelingsproces in gang gezet. De gevolgen voor de opheffing zijn in kaart gebracht en besproken is hoe de risico’s te verkleinen. In praktische zin wordt per 1 januari 2025 niet meer onder de vlag van de BLNP-samenwerking opgetreden, maar vinden taken onder eigen verantwoordelijkheid van de vier gemeenten plaats. De gemeente Nijkerk kan de uitvoering van de werkzaamheden in haar eigen organisatie waarborgen. De medewerkers zijn en worden gedurende het proces van de ontmanteling betrokken en geïnformeerd. In 2024 zijn er (al dan niet in BLNP verband) op de vier genoemde bedrijfsvoering elementen wel relevante stappen gemaakt. • Financiën Het jaar 2024 heeft in het teken gestaan van het ‘terughalen’ van de medewerkers Financiën vanuit de aansturing in BLNP verband en het integreren binnen de eigen bedrijfsvoering.

Als onderdeel hiervan is in 2024 binnen de gemeente Nijkerk een teamleider Financiën en Bedrijfsvoering aangesteld. In 2024 zijn op het gebied van Financiën en Bedrijfsvoering weer de nodige stappen vooruitgezet: •

•

• •

Er is gestart met de voorbereidingen voor de aanbesteding van het financieel administratieve systeem. We werken hierin samen met Bunschoten, Leusden en Putten, maar zullen wel een zelfstandig besluit nemen over de keuze voor en inrichting van het systeem. Er is gewerkt aan de doorontwikkeling van de planning en control-cyclus. De uniformiteit van de P&C documenten is aangepakt en door vertaald naar aanverwanten producten zoals de raadsinformatiebrief bij de circulaire over het gemeentefonds. Er is een start gemaakt met de inzet van AI bij de verbetering van de leesbaarheid en begrijpelijkheid van de P&C documenten; Er is een intern opleidingsprogramma gemeentefinanciën en budgetbeheer ontwikkeld die in het voorjaar 2025 uitgerold zal worden.

We zijn trots op de stappen die we op het gebied van Financiën en Bedrijfsvoering hebben gezet in 2024. Maar we realiseren ons tegelijk dat we de komende tijd moeten blijven ontwikkelen. •

ICT

In 2024 hebben we beslissingen genomen over hoe we onze ICT-systemen en -netwerken inrichten. Bij ingebruikname van ons nieuwe gemeentehuis is er een geheel nieuw netwerk gerealiseerd waarmee wij klaar zijn voor de toekomst. Hiermee is ook de veiligheid en de privacy voor de toekomst geborgd. Daarnaast is MS Teams in de organisatie uitgerold voor het werken in, delen en opslaan van bestanden. Gelijktijdig is er verder vorm gegeven aan de uniforme digitale (samen)werkplek door steeds meer applicaties op afstand beschikbaar te zetten (Saas).

68

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

In het najaar is de nieuwe Intranetsite van de gemeente ‘live’ gegaan. Hiermee heeft dit een eigentijdse uitstraling gekregen en beter aansluit bij de behoefte vanuit de medewerkers. • HRM In 2024 hebben we tot aan het nieuws van de ontvlechting de samenwerking binnen BLNP verder geprofessionaliseerd, zowel op het gebied van HRM-advies als personeels- en salarisadministratie. •

•

• •

Basisprocessen verbeteren: We hebben gewerkt aan het verbeteren van onze basisprocessen en het optimaal benutten van ons HR-systeem Youforce. In 2024 hebben we Youforce verder geoptimaliseerd. We hebben nieuwe functies toegevoegd vanwege veranderde wet- en regelgeving en verschillende HRM-processen gedigitaliseerd, zoals indiensttredingsproces managementrapportages, CO2 registratie en de introductie van de Youforce App. HRM-beleid professionaliseren: Naast de dagelijkse dienstverlening hebben we ons HRMbeleid en HRM-instrumenten verder geprofessionaliseerd. We hebben stappen gemaakt op het gebied van verzuimbegeleiding, werving en selectie, functiebeschrijvingen, inhuur van extern personeel en onboarding van nieuw personeel. Verder is er aandacht geweest voor agressie en veiligheidsprotocol en gewenst gedrag. 2024 stond in het teken van het opleveren van het nieuwe gemeentehuis, waarbij HRM een bijdrage heeft geleverd aan het projectgroep nieuw gemeentehuis. BLNP-HRM-Jaarplan: In 2024 hebben we ons gericht op een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een gezamenlijke functiewaarderingsmethodiek, efficiëntere administratieve processen en betere beschikbaarheid van HR-informatie.

• Juridische Zaken Doordat de systemen van de verschillende gemeenten niet goed op elkaar aansloten, is besloten om de commissies bezwaarschriften niet samen te voegen. Met ingang van 1 september 2024 is de Commissie bezwaarschriften voor de gemeente Nijkerk weer zelfstandig. De eerste helft van 2024 is er vanuit Juridische Zaken BLNP een opleidingsprogramma aangeboden waar alle collega’s van de 4 gemeenten bij konden aansluiten. Onderwerpen die aan bod kwamen waren: Algemene Wet Bestuursrecht, Gemeentewet, Subsidies en privacy. Daarnaast heeft Juridische zaken in 2024 elke maand een juridische nieuwsbrief uitgebracht waarin zij alle medewerkers mee heeft genomen in ontwikkelingen op juridisch gebied. In 2024 zijn er belangrijke stappen genomen dat privacy aspecten bij start van IT projecten voldoende geborgd zijn. •

Informatieveiligheid

Ontwikkelingen De gemeente Nijkerk blijft zich inzetten voor een veilige en betrouwbare digitale omgeving. Cyberdreigingen ontwikkelen zich continu, van phishing en malware tot geavanceerde aanvallen door statelijke actoren. Dit brengt risico’s met zich mee voor persoonsgegevens, nationale veiligheid en vitale infrastructuur. Om deze risico’s te beheersen, passen we onze beveiligingsmaatregelen en beleid voortdurend aan. We investeren in bewustwording, technische oplossingen en samenwerkingen om de digitale weerbaarheid van onze organisatie te versterken. Beleid en doelstellingen De BIO is het normenkader voor informatieveiligheid binnen de Nederlandse overheid. Het beleid rondom informatieveiligheid is gebaseerd op risicomanagement. Door regelmatig risicoanalyses uit te voeren, krijgen we inzicht in de grootste dreigingen en risico’s op dat moment. Deze analyses vormen de basis voor het planmatig doorvoeren van verbetermaatregelen. Daarnaast helpt dit om te voldoen aan de gestelde eisen vanuit audits.

69

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Naar verwachting treedt in de tweede helft van 2025 de BIO 2.0 in werking. In deze vernieuwde versie ligt de focus nog sterker op risicomanagement, met extra aandacht voor bedrijfscontinuïteit en samenwerking met leveranciers. Activiteiten en beheersmaatregelen De gemeente Nijkerk richt zich of heeft zich gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen die volgen uit de BIO en staan beschreven in jaarplannen: •

•

• •

Er is een organisatie breed Information Security Management System (ISMS) aanbesteed. Dit systeem dient ter ondersteuning van de CISO's en Privacy Officers bij hun werk en stelt hen in staat de status van maatregelen met betrekking tot de BIO en de AVG effectiever te monitoren binnen de organisatie. Afgelopen jaar is een start gemaakt met de implementatie van het systeem en zijn onder andere beleidskaders en het verwerkingsregister toegevoegd. Het verbeteren van de digitale weerbaarheid door een combinatie van technische en organisatorische maatregelen, waarbij de E-learningmodules vanuit het management verplicht zijn gesteld. Daarnaast zijn er phishing testen uitgevoerd om het bewustzijn van medewerkers verder te verhogen. Er is een start gemaakt met een analyse van de impact van de nieuwe cyberbeveiligingswet (CBW) die het tweede helft van 2025 van kracht wordt. Wij voeren jaarlijks penetratietests uit, gericht op de IT-infrastructuur en kantoorautomatisering. Ook in 2024 heeft deze test plaatsgevonden, waarbij eventuele kwetsbaarheden zijn geïdentificeerd en verholpen.

Elk jaar moeten gemeenten laten zien hoe goed ze de veiligheid van hun informatiesystemen regelen. Dit doen ze volgens de regels van ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). Deze zelfevaluatie is gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Resultaten zelfevaluatie ENSIA

DigiD

Suwinet

BAG

BGT

BRO

●●●

●●●

●●●

●●●

●●●

Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de ENSIA. Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de BIO. Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan. De collegeverklaring wordt inclusief bijlagen bij het jaarverslag aangeboden aan de raad. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de BAG, de BGT en de BRO. Ook de verantwoording over de BRP en Reisdocumenten maken onderdeel uit van ENSIA. Het resultaat van de zelfevaluatie 2024 is dat de gemeente Nijkerk aan de meeste normen voldoet. Datalekken In 2024 heeft de gemeente 5 datalekken gehad. Deze zijn volgens de wet gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Jaar 2021 2022 2023 2024

Datalekken 11 datalekken 10 datalekken 8 datalekken 5 datalekken

70

Jaarstukken 2024

5.5.

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming en stukken

De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming verbeterd moet worden. De kwaliteit van de stukken is niet altijd voldoende, de centrale regie op de bestuurlijke processen is niet op het gewenste niveau en de inrichting van het bestuurlijk besluitvormingsproces is niet optimaal. Begin 2024 heeft uw gemeenteraad een motie aangenomen met betrekking tot de kwaliteit van de stukken voor de bestuurlijke besluitvorming. In 2024 is in het kader van organisatie-doorontwikkeling een ambtelijke werkgroep gestart met de inventarisatie van het bestuurlijk besluitvormingsproces en heeft een overzicht van de knelpunten in beeld gebracht. Deze inventarisatie zal worden vertaald naar concrete aanbevelingen en er zal een plan van aanpak in gang worden gezet ter verbetering van het bestuurlijke besluitvormingsproces. Inmiddels is gestart met een leesgroep die de bestuurlijke besluitvormingsstukken kritisch doorleest en aanbevelingen ter verbetering doet alvorens stukken het bestuurlijk traject ingaan. Daarnaast is een profiel opgesteld voor de vacature van bestuurlijk adviseur. De gesprekken hiervoor starten binnenkort.

5.6.

Planning en control

De planning en control-cyclus van de gemeente is erop gericht om enerzijds vooraf financiële en inhoudelijke kaders te stellen (planning) ten behoeve van het beleid en de bedrijfsvoering van de gemeente. Anderzijds is het doel om tussentijds en achteraf verantwoording af te leggen (control) over de beheersing en de uitkomsten van het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring van de werking van die bedrijfsprocessen (de administratieve organisatie en interne beheersing) is de basis voor een betrouwbare planning en control-cyclus. Enerzijds ligt hier een taak die nodig is om een goedkeurende verklaring van de accountant te krijgen (de eisen op dit vlak nemen steeds verder toe), anderzijds moet het college een expliciete rechtmatigheidsverantwoording afleggen. De accountant beoordeelt de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente in het kader van de onafhankelijke externe accountantscontrole. In de managementletter 2024 heeft de accountant samengevat aangegeven dat de algemene indruk van de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente positief is. Uiteraard heeft de accountant ook aanbevelingen gedaan ter (verdere) verbetering van de interne beheersing van de bedrijfsvoering.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=7e7d61dd-29e6-4abb-8933-93a24ff8682c