2025-032 Bijlage 1 - Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Maatschappelijke opgave 1.4. Duurzaam is de sleutel naar onze toekomst
Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we fors schakelen in onze bijdrage aan de klimaatopgaven en in de verzekering en versterking van biodiversiteit. We willen dit doen als goed voorouder van onze kinderen en (achter)kleinkinderen. Per 2050 willen we als gemeente klimaatneutraal zijn. Daartoe zetten we in op het verminderen van het energieverbruik en de (grootschalige) opwek van duurzame energie. Dat kan alleen slagen als de opbrengsten hiervan ook in onze gemeente neerslaan en de inwoners zich mede daardoor eigenaar kunnen voelen van deze transitie. Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we onze economisch basis kunnen blijven vernieuwen en versterken. Werk en inkomen blijft een sleutelfactor in een solide samenleving, maar zal wel op een nieuwe manier worden vormgegeven. Een nieuwe manier met nieuwe activiteiten en nieuwe vormen van arbeid en arbeidsdeling. We zetten in op een circulaire economie en minder restafval, op duurzame en actieve mobiliteit en het verbeteren van biodiversiteit in de woonwijken en op bedrijfsterreinen. We willen bereiken dat onze inwoners een prettige, duurzame fysieke leefomgeving ervaren, waar het goed wonen, werken en verblijven is. Duurzame groei is passend bij de maat en schaal van de gemeente, waarbij voorzieningen (onderwijs, sport, sociaal, etc.), mobiliteit, recreatie, werkgelegenheid zich in verhouding ontwikkelen.
Wat hebben we gedaan? • Doelstelling : besparen van energie 1. De routekaart Nijkerk Energieneutraal is herijkt. Onderdeel hiervan is de ‘transitievisie warmte'. We hebben gewerkt aan activiteiten uit het meerjarig uitvoeringsprogramma van de Routekaart Energieneutraal. 2. De isolatiecampagne is doorontwikkeld tot een aardig volwaardig Nijkerks programma. 24
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
3. Bewoners en bedrijven zijn betrokken bij onze beleidsprocessen en projecten. Dit deden we onder andere door hen te vragen met goede ideeën te komen, of samen te werken om energie te besparen of op te wekken. 4. We onderzochten de mogelijkheden om onze eigen stroom duurzaam in te kopen en aan te besteden. 5. We gaven informatie over energie besparen, klimaatadaptatie of subsidies voor groene daken via de website duurzaam-nijkerk.nl. • Doelstelling : opwekken duurzame energie 1. We werkten verder aan de voorbereiding voor het plaatsen van twee windmolens. 2. We stelden een projectgebied voor zonnevelden vast. We bereidden een maatschappelijke tender voor binnen dit projectgebied met als doel om op 40 hectare grond zonnepanelen te plaatsen. 3. We ontwikkelden samen met de bedrijven het project Energie-alliantie, met als doel om op een efficiënte manier om te gaan met het aanbod en de vraag naar de stroom. 4. We werkten samen met partners in de regio aan het verzwaren van het stroomnet en andere boven- en ondergrondse infrastructuur. 5. We brachten in kaart welke restgronden geschikt zijn voor het plaatsen van zonnepanelen. 6. We verkenden de mogelijkheden om met een aantal bedrijven een Smart Energy-hub te realiseren. Dit ius een slim lokaal energiesysteem dat helpt op vraag en aanbod van energie beter op elkaar af te stemmen.
Dit systeem zorgt ervoor dat bedrijven en andere gebruikers optimaal gebruikmaken van de beschikbare netcapaciteit. • Doelstelling : verminderen van CO2 uitstoot 1. We hebben het onderdeel 'duurzaamheid en wonen’ opgenomen in de woonvisie 2. De gemeenteraad heeft het Circulair Actieprogramma 2024 - 2027 vastgesteld. Dit plan is gericht op het bevorderen van een circulaire economie in de gemeente. Dit betekent dat de gemeente streeft naar een systeem waarin grondstoffen en producten zoveel mogelijk worden hergebruikt en afval wordt geminimaliseerd. 3. Er is een checklist circulariteit gemaakt aan de hand waarvan bewuste keuzes gemaakt worden bij aanbestedingen en inkoop. 4. Er is een nieuwe Afval-app geïntroduceerd, waarmee inwoners beter worden geïnformeerd over het scheiden en inzamelen van afval en grondstoffen. 5. In het bedrijfsrestaurant wordt het afval gescheiden op GFT, PMD en restafval. 6. De gemeente is overgegaan op herbruikbare cups in het bedrijfsrestaurant en de coffeecorners. 7. Het concept Actieprogramma - Van Afval Naar Grondstof (VANG) is geschreven. Het programma wordt naar verwachting in 2025 vastgesteld door de gemeenteraad. 8. De pilot Omgekeerd inzamelen in een nieuwe wijk is geëvalueerd en blijkt succesvol voor het reduceren van de hoeveelheid restafval.
Met het vaststellen van het Actieprogramma VANG wordt gekeken welk vervolg eraan wordt gegeven voor bestaande wijken. • Doelstelling : energie besparen in verkeer en vervoer 1. We maken een visie op mobiliteit en parkeren. Die visie wordt onderdeel van de Omgevingsvisie 2.0. • Doelstelling : klimaatbestendigheid 1. De gemeenteraad heeft het Programma Water vastgesteld. Aan de hand van dit programma worden inwoners en bedrijven betrokken bij het waterrobuust (zodanig inrichten van de gemeente dat deze beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden) en klimaatbestendig maken van onze gemeente in 2050. 2. Het afkoppelen van regenwater is voortgezet en het Plein De Bogen en het Willem Alexanderplein zijn beide waterrobuust en groen ingericht. 3. De mogelijkheden voor het besparen van drinkwater bij een aantal grootverbruikers in de gemeente Nijkerk is verkend. Dit krijgt een vervolg in een businesscase. 4. De voorbereidingen voor de uitbreiding van het Hoevelakense bos is doorgegaan in 2024. Een eerste stap in de uitvoering was de realisatie van de parkeerplaats aan de Nijkerkerstraat. 25
Jaarstukken 2024
1.3.
Perspectief Ruimte
Beleidsindicatoren
Doelstelling
Beleidsindicator
Eenheid
2021
2022
2023
Verminderen van het energiegebruik van 3.672 TJ in 2017 naar 2.300 TJ in 2030 Verminderen van het verbruik van energievraag in verkeer en vervoer van 1.107 TJ in 2017 naar 900 TJ in 2030 Toename van de opwek van duurzame energie in 2017 van 180 TJ naar 2.800 TJ in 2030. Verminderen uitstoot van CO2 in 1990 van 299 kton naar 135 kton in 2030 Minimaal uitvoering 3 actiepunten per jaar uit programma circulaire economie
Energie besparen
in TJ
3.597
3.493
Energie besparen in verkeer & vervoer
in TJ
1.103
1.144
3.250 (3155+95 overige warmte) *1 1.173
Opwek duurzame energie
in TJ
282
314
n.n.b. *2
Verminderen van C02 uitstoot
in kton
230
220
193
Verhogen circulariteit
Aantal
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t. *3
*1) Jaartal 2023 aangevuld met ontbrekende categorie overige warmte. Deze is ingeschat op 95 TJ (gemiddelde van afgelopen 4 jaar). *2) Nog geen cijfers beschikbaar over 2023. *3) Het Circulaire actieprogramma is in 2024 vastgesteld en wordt vanaf dat moment uitgevoerd.
26
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
1.4.
Financiële middelen Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Begroting 2024 primair
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
Verschil begroting na wijziging en rekening
38.776
38.578
15.940
-22.638
1.364
4.326
2.440
-1.886
5.408
5.408
3.900
-1.507
7.692
10.311
9.097
-1.214
53.240
58.622
31.325
-27.297
40.461
41.242
16.495
24.747
16.112
19.763
15.682
4.081
6.897
7.378
4.541
2.837
7.779
11.330
8.547
2.782
Totaal lasten (b)
71.250
79.713
45.266
34.447
Saldo baten en lasten (c) = (a)-(b)
-18.010
-21.091
-13.889
7.201
Onttrekkingen (baten)
1.752
4.591
3.360
-1.230
Toevoegingen (lasten)
546
2.029
4.447
-2.418
Saldo toevoegingen en onttrekkingen (d)
1.206
2.562
-1.087
-3.649
Resultaat perspectief Ruimte (e) = (c)+(d)
-16.804
-18.529
-14.676
3.553
Baten
1.1 1.2 1.3 1.4
Een thuis voor iedereen We delen de ruimte eerlijk en optimaal Een bloeiende economie in een vitale samenleving Duurzaamheid is de sleutel naar onze toekomst
Totaal baten (a) Lasten
1.1 1.2 1.3 1.4
Een thuis voor iedereen We delen de ruimte eerlijk en optimaal Een bloeiende economie in een vitale samenleving Duurzaamheid is de sleutel naar onze toekomst
Mutaties reserves
27
Jaarstukken 2024
Perspectief Sociaal
2. Perspectief Sociaal 2.1.
Actuele ontwikkelingen
In 2024 hebben we gewerkt aan een overkoepelend beleidskader om de participatie in de samenleving voor al onze inwoners te bevorderen. Dit houdt in dat mensen met of zonder arbeidsbeperking worden geholpen bij het vinden van (aangepast) werk. Dit beleidskader, dat in het tweede kwartaal van 2025 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, richt zich onder andere op kunsten cultuurbeleid, antidiscriminatiebeleid, een inclusieve samenleving en de sociale basisinfrastructuur. Het team sociaal domein heeft vorig jaar een jaarplan opgesteld. Dit plan richt zich met name op het verbeteren van het onderzoek bij aanvragen voor hulp, ondersteuning, begeleiding of aanpassingen. We hebben de (formele en informele) netwerken van onze inwoners versterkt en de rol van steunfiguren geïntegreerd in onze werkwijze. We zijn begonnen met de herijking en evalueren van de Wmo inkoopstrategie. Dit is in 2025 afgerond. Op het gebied van onderwijs hebben we samen met onze partners een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda voor 2024 - 2028 opgesteld. Daarin is meer aandacht voor inclusiever onderwijs, doorgaande leerlijnen en preventie- en jeugdhulp. We hebben leerlingen geholpen zelfstandiger te reizen door ondersteuning te bieden bij het gebruik van openbaar vervoer.
Het integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting is vastgesteld en we hebben een raamovereenkomst getekend voor de inzet van modulaire en circulaire gebouwen. Op het gebied van werk en inkomen hebben we in maart 2024 de Visie op Werk en de reintegratieverordening vastgesteld. We hebben maatwerk geleverd aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast hebben we een tweede accountmanager aangenomen die statushouders bemiddeld naar werk. Om de laaggeletterdheid aan te pakken hebben we taalcursussen georganiseerd en ondersteuning geboden via het Digitaalhuis. . Voor statushouders hebben we een HBO/WO onderwijsroute gefinancierd en nauw samengewerkt met schoolbesturen om onderwijsplekken te garanderen. Dit vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt.
2.2.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan
##Maatschappelijke opgave 2.1. Alle inwoners doen mee en horen erbij
We staan er voor dat iedere inwoner van Nijkerk gelijke kansen heeft en dat iedereen kan meedoen. Om onze inwoners te ondersteunen in de bevordering van de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid, zetten we veel van de al ingezette lijnen voort. We zetten in op gezondheidsbevordering en preventie. We werken vanuit de filosofie van ‘Positieve gezondheid’ en ‘Gezondheid in al het beleid’. In dat kader werken we aan een toereikend aanbod van kunst en cultuur, sport, inclusief onderwijs, welzijn, zorg en ondersteuning. In lijn met de ontwikkeling en groei van de bevolking. We werken eveneens aan het aanbrengen van meer samenhang tussen alle activiteiten die plaatsvinden. Daarnaast streven we naar een groter bereik van deze voorzieningen, waarbij we speciale aandacht geven aan onze jeugd en onze ouderen. Intimidatie en discriminatie gaan we zichtbaar tegen. Dit willen we bereiken Dat we een inclusieve samenleving zijn waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben. Je hoort er gewoon bij, er is geen onderscheid. Mensen houden rekening met elkaar en er zijn geen drempels om mee te doen. 28
Jaarstukken 2024
Perspectief Sociaal
Wat hebben we gedaan? 1. We zijn gestart met het opstellen van een overkoepelend beleidskader voor jeugd, volwassenen en ouderen. In dat kader nemen we op hoe we de komende jaren blijven werken aan dat iedereen de kans krijgt om mee te doen in onze samenleving. De verwachting is dat het document het tweede kwartaal van 2025 wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. In dit overkoepelend beleidskader is onder meer aandacht voor de onderwerpen: a. het ondersteunen van inwoners om zelfstandig te wonen en kansrijk op te groeien b. Een antidiscriminatiebeleid en een inclusieve samenleving c. De sociale basisinfrastructuur 2. Vanuit het overkoepelend beleidskader geven we een impuls aan het integraal werken in de directe dienstverlening aan onze inwoners. Hierbij kijken we onder andere opnieuw naar de rol en werkwijze van het team van het sociaal domein De kwaliteitsmedewerkers hebben in 2024 een jaarplan gemaakt. Dit plan heeft geholpen bij hun gezamenlijke opgave. Bijvoorbeeld, het verbeteren van het onderzoek bij een aanvraag voor hulp, ondersteuning, begeleiding of aanpassingen. 3. We hebben meer gebruik gemaakt van het sociale netwerk van onze inwoners door de koppeling tussen formele en informele ondersteuning te versterken. Ook hebben wij gekeken naar de belangrijkste steunfiguren van inwoners.
Het team van het sociaal domein heeft hiervoor enkele informatie en inspiratie bijeenkomsten gehouden. Zo is het begrip steunfiguur opgenomen in het dagelijks onderzoek en daarmee onderdeel geworden van de werkwijze in het sociaal domein. 4. Er is gestart met de evaluatie van de inkoopstrategie Wmo. In 2025 wordt de inkoop Wmo herijking afgerond en wordt er gekozen voor een inkoopstrategie (lokaal versus regionaal). 5. Samen met onze partners (schoolbesturen en peuter- en kinderopvang) hebben een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda voor de periode 2024 - 2028 opgesteld. Hierin zijn drie opgaven vastgesteld: inclusiever onderwijs, een goede doorgaande lijn (Voor- en Vroegschoolse Educatie – Primair Onderwijs /Voortgezet Onderwijs – naar werk) en aansluiten bij preventie en jeugdhulp. In 2025 wordt deze agenda verder uitgewerkt in concrete plannen. 6. We hebben leerlingen geholpen zelfstandiger naar school te reizen door onder andere ondersteuning te bieden in het zelfstandig reizen met het openbaar vervoer. 7. Binnen het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is er in 2024 een plan van aanpak opgesteld. De inwoners en partners zoals het Jeugd- en Jongerenwerk en bureau Halt zijn door middel van bijeenkomsten hierbij betrokken. In 2025 wordt dit plan van aanpak verder concreet uitgewerkt. 8. Het integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting is vastgesteld. 9.
In 2024 hebben we een raamovereenkomst getekend voor de toekomstige inzet van modulaire en circulaire gebouwen voor onze gemeentelijke maatschappelijke voorzieningen. 10. De proeftuin met betrekking tot het terugdringen van voortijdig schoolverlaten, die opgestart zou worden door Gemeente Amersfoort, is vanwege urgentie op andere activiteiten uitgesteld tot nader orde. 11. In 2024 hebben we verdere uitvoering gegeven aan het Integraal Plan van Aanpak 2024 2026 GALA/ Brede SPUK gemeente Nijkerk. De doelstelling van dit plan is; een gezonde generatie in 2040. In 2024 is de ‘Tijdelijke subsidieregeling Gezond en Actief Leven 2024’ vastgesteld. Door middel van deze subsidieregeling is er financiële ruimte gegeven voor initiatieven vanuit de samenleving.
29
Jaarstukken 2024
Perspectief Sociaal
Maatschappelijke opgave 2.2. Mensen hebben een bodem in hun bestaan
Het hebben van werk is elementair voor de bestaanszekerheid. Om dit te voor elkaar te krijgen ligt de eerste verantwoordelijkheid bij onze inwoners en ondernemers. We zien het als onze verantwoordelijkheid als gemeente om eventuele belemmeringen om aan het werk te gaan weg te nemen. Oplossingen voor inwoners hierbij vragen veelal maatwerk en samenwerking tussen meerdere partijen. Wij hebben samen met onze regiogemeenten, partners en ondernemers een belangrijke rol in het creëren van randvoorwaarden voor een succesvol economisch en arbeidsmarktbeleid. Voor mensen die, buiten eigen invloed, geen werk hebben of die om andere redenen niet zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien biedt de gemeente een financieel vangnet en instrumenten om daar minder afhankelijk van te worden. De situatie rond energieprijzen en inflatie maakt financiële kwetsbaarheid en armoedeproblematiek onder inwoners nog actueler. Meer specifiek richten we ons op het tegengaan van armoede en zetten we in op vermindering van laaggeletterdheid en taalachterstanden bij kinderen en jongeren. Dit willen we bereiken Dat onze inwoners ervaren dat ze een bodem hebben in hun bestaanszekerheid en dat ze daar waar dat dreigt weg te vallen, de gemeente ervaren als een betrouwbare partner.
Wat hebben we gedaan? 1. Maart 2024 is de ‘Visie op Werk’ vastgesteld en ook de re-integratieverordening. De gemeente is begonnen met het schrijven van een overkoepelend beleidskader. Het Uitvoeringsplan valt onder dit overkoepelend beleidskader en wordt geschreven als dit beleidskader af is. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt werden begeleid en bemiddeld naar werk. De gemeente gebruikt hierbij maatwerk. Ook hebben we inwoners die (nog) niet in staat zijn aan het werk te gaan, ondersteuning geboden bij het vinden van een passende activiteit ter bevordering van de maatschappelijke participatie, zoals vrijwilligerswerk en buurtactiviteiten. 2. Samen met onze partners hebben we gewerkt aan de bekendheid en toegankelijkheid van onze dienstverlening op het gebied van werk en inkomen door veel deel te nemen aan netwerkoverleggen. 3. We hebben gewerkt aan beschikbaarheid van werk- en ervaringsplaatsen, zodat inwoners zo snel mogelijk kennis kunnen maken met de (lokale) arbeidsmarkt door actief op zoek te gaan naar een werkplek vanuit de inwoner. Er is een tweede accountmanager gestart om inwoners te begeleiden en te bemiddelen naar werk. Deze persoon zoekt werkplaatsen voor statushouders. 4. We hebben werkgevers gestimuleerd tot het bieden van leer- en ontwikkelmogelijkheden voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt of passende participatieplaats.
Ook is er via jobcoaching en gesprekken met werkgevers gestuurd op personeelsontwikkeling. 5. Er is onderzocht of we ervaringsdeskundigen kunnen inzetten bij de ondersteuning voor statushouders en sturen op voldoende taal- en onderwijsplaatsen voor alle statushouders. Als start is een deel van de participatieverklaringstrajecten verzorgd door statushouders zelf. Ook is er gezorgd voor voldoende taal- en onderwijsplekken voor statushouders door nauw samen te werken met schoolbesturen. We hebben afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat kinderen van statushouders een plek krijgen in het onderwijs. Deze samenwerking zetten we voort in 2025. Bovendien hebben wij in 2024 een HBO/WO onderwijsroute gefinancierd, waardoor statushouders sneller kunnen doorstromen naar het hoger onderwijs. Dit vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt. 6. Er is gewerkt aan het uitvoeringsplan Laaggeletterdheid met maatschappelijke partners. 30
Jaarstukken 2024
2.3.
Perspectief Sociaal
Financiële middelen Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Begroting 2024 primair
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
Verschil begroting na wijziging en rekening
Baten 2.1
Alle inwoners doen mee en horen erbij
3.970
5.400
5.542
141
2.2
Mensen hebben een bodem in hun bestaan
15.122
18.045
16.579
-1.466
19.092
23.446
22.121
-1.325
Totaal baten
Lasten 2.1
Alle inwoners doen mee en horen erbij
42.838
46.772
45.658
1.114
2.2
Mensen hebben een bodem in hun bestaan
24.349
29.638
24.471
5.166
Totaal lasten
67.187
76.409
70.129
6.280
Saldo baten en lasten
-48.095
-52.964
-48.008
4.955
Onttrekkingen (baten)
166
2.674
1.453
-1.221
Toevoegingen (lasten)
0
0
2.753
-2.753
166
2.674
-1.300
-3.974
-47.929
-50.289
-49.308
981
Mutaties reserves
Saldo toevoegingen en onttrekkingen
Resultaat perspectief Sociaal
31
Jaarstukken 2024
Perspectief Veilig
3. Perspectief Veilig 3.1.
Actuele ontwikkelingen
De gemeente Nijkerk wil een veilige gemeente zijn. Dit geldt voor thuis, op straat, bij bedrijven en op bedrijventerreinen. Veiligheid is een belangrijke waarde. We moeten rekening houden met elkaar en samen zorgen voor een veilige omgeving. De gemeente heeft een belangrijke rol in het zorgen voor veiligheid. Dit doen we door voorlichting, preventie en interventies. Als het nodig is, houden we toezicht en handhaven we de regels. We werken samen om overlast en criminaliteit aan te pakken. We vinden het belangrijk dat hulpverleners en handhavers zichtbaar en bereikbaar zijn. Vanuit een goed evenwicht tussen preventie, handhaving en zorg zetten wij ons in voor vergroting van de veiligheid van de inwoners. We realiseren ons dat veiligheid van iedereen is. Daarom betrekken we inwoners en maatschappelijke organisaties actief bij het komen tot een veilige samenleving. We werken samen met onze ketenpartners politie en Openbaar Ministerie. Criminaliteit en overlast worden aangepakt. . De verleiding van ‘snel geld’ is aantrekkelijk, zeker voor bepaalde groepen jongeren. De beïnvloeding van de bovenwereld door de onderwereld neemt nieuwe en grotere vormen aan. Steeds meer criminelen verplaatsen zich naar de digitale wereld. Hierdoor worden meer inwoners slachtoffer van cybercrime. De digitalisering biedt veel nieuwe mogelijkheden voor criminele activiteiten.
Economische ontwikkelingen zijn onvoorspelbaarder, ook op het niveau van individuele huishoudens. Er is een toename in maatschappelijke onrust die invloed heeft op de openbare orde. De veiligheid van onze lokale samenleving wordt bepaald door ontwikkelingen op allerlei niveaus. Op internationaal niveau is er nog steeds een potentieel dreigende en onrustige situatie. De wereld als geheel raakt steeds meer verdeeld in kampen en deze polarisatie is ook te merken in de lokale samenleving.
32
Jaarstukken 2024
3.2.
Perspectief Veilig
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan
Maatschappelijke opgave 3.1. Een veilige samenleving maken we samen
Veiligheid is een kernwaarde in het bestaan van onze inwoners. Het bevorderen van veiligheid en het veiligheidsgevoel is een brede verantwoordelijkheid van inwoners, organisaties en overheden. De gemeente speelt een belangrijke rol op verschillende terreinen: • • • •
ondermijning, met name drugsproblematiek, zorgfraude, (arbeids)uitbuiting, Bibob-beleid; verwarde personen; crisisbeheersing en openbare orde/handhaving; high impact crime (speelt in mindere mate, maar moet wel oog voor blijven); APV-vergunningen, waaronder evenementenvergunningen.
We zien dat kinderen en jongeren al op steeds jongere leeftijd bij (drugs)criminaliteit betrokken raken. We willen dit samen met ouders, onderwijs, jeugd- en jongerenwerk en politie tegengaan. De ontwikkeling van deze thema’s zijn het best vast te leggen en te monitoren in uitgangspunten en doelstellingen. Deze doelstellingen komen grotendeels overeen met het Integraal veiligheidsplan dat we samen met Barneveld en Scherpenzeel opstellen. Uitgangspunten daarvoor zijn onder meer dat we onze informatiepositie versterken en ons waar mogelijk richten op een gebiedsgerichte en persoonlijke aanpak. We zetten in op een goede verhouding tussen preventieve en repressieve maatregelen. Dit willen we bereiken We willen bereiken dat het veiligheids- en handelingsbewustzijn van inwoners, inwonersgroepen, organisaties en ondernemers wordt versterkt. We werken samenlevingsgericht en vergroten daarmee de weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners en ondernemers.
Wat hebben we gedaan? Aanpak ondermijning Doelstelling is om de gemeente Nijkerk onaantrekkelijk te maken voor ondermijnende criminaliteit en effectief op te treden tegen overtredingen, om hierdoor te voorzien in een veilige, leefbare en eerlijke samenleving. Hiervoor hebben we in 2024 vijf integrale controles uitgevoerd, er is gestart met de implementatie en bewustwording van de Wet Bibob en scholieren en ondernemers zijn actief geïnformeerd over signalen van ondermijning. Ook is het 2024 uitvoering gegeven aan het project Ariadne (aanpak van criminaliteit en ondermijning op en rondom vakantieparken).
33
Jaarstukken 2024
Perspectief Veilig
Begin 2024 hebben we samen met politie en Openbaar Ministerie het project Drugsondermijning Nijkerk (DON) gestart. Hierbij wordt het crimineel speelveld rond drugshandel aangepakt en wordt geprobeerd jongeren die dreigen af te glijden, uit het drugscircuit te houden en te halen. Dit gebeurt door een combinatie van preventieve- en repressieve maatregelen en hulpverlening. Daarnaast hebben we in 2024 de repressieve aanpak van drugsgebruik en -handel voortgezet. Dit gebeurt door gebruik te maken van bestuurlijke bevoegdheden zoals het sluiten van drugspanden en het opleggen van dwangsommen aan drugsdealers. Zorg en veiligheid We willen dat signalen van personen met onbegrepen gedrag zo snel mogelijk integraal worden opgepakt zodat voortzetting van de problemen of eventuele overlast kan worden voorkomen. In dit kader hebben we in 2024 gewerkt aan het inzicht krijgen in personen met onbegrepen gedrag en hebben we gewerkt aan oplossingen voor de overlast door mensen met onbegrepen gedrag. In samenwerking met de veiligheidspartners is verder gewerkt aan de prioriteiten. Dit op basis van het nieuwe Integraal Veiligheidsplan 2024 – 2027 (IVP) en het daaruit voortvloeiende uitvoeringsplan (UVP). We hebben ons in 2024 ingezet om de sociale veiligheid in de gemeente te verbeteren door wijk- en buurtinitiatieven te ondersteunen die de veiligheid in de buurt bevorderen.
We maken hierbij onder andere gebruik van onze Boa’s en toezichthouders. Verder hebben we een casus gerichte aanpak die er voor zorgt dat we complexe thema’s zoals huiselijk geweld, radicalisering en jeugdcriminaliteit op een effectieve manier kunnen behandelen. We houden rekening met de balans tussen enerzijds de zorg voor het individu, en anderzijds de bescherming van de samenleving. We zijn in 2024 begonnen met het vastleggen van afspraken rond veiligheidsthema in onder andere veiligheidsplannen en convenanten. Zo hebben we vanuit een integrale aanpak veiligheidsplannen opgesteld voor de asielzoekerscentra die vanaf 2025 in Nijkerk zullen worden gerealiseerd. Er is een convenant opgesteld dat het mogelijk maakt dat de politie alle meldingen van personen met onbegrepen gedrag (E33 en I28 meldingen) mag delen met de gemeente, om een integrale aanpak te vergemakkelijken. Maatschappelijke onrust De onrust en polarisatie op internationaal en nationaal vlak manifesteert zich ook op lokaal niveau. Bestuurders, zowel college- als raadsleden en medewerkers worden steeds vaker op een intimiderende en bedreigende manier bejegend. Dit gebeurt onder andere via mail, social media of bij inspraak- of raadsbijeenkomsten maar soms ook in de privé-omgeving. Wij vinden dat mensen hun mening moeten kunnen geven. Maar wij vinden dat dit binnen fatsoensnormen moet blijven.
Als de grenzen van deze normen worden overschreden komt de openbare orde en de veiligheid van bestuurders en medewerkers in gevaar. Wij vinden dit onacceptabel. Daarom leggen we vast waar deze grenzen liggen en welke interventies wij plegen als deze grenzen worden overtreden. Digitale weerbaarheid Om te voorkomen dat digitaal kwetsbare inwoners slachtoffer worden van de verschillende vormen van digitale criminaliteit hebben we gewerkt aan het vergroten van de weerbaarheid van deze groep inwoners. Hiervoor hebben we in 2024 een Plan van Aanpak Digitale Weerbaarheid ontwikkeld en een lokaal digitaal veiligheidsbeeld. Verder hebben we gewerkt aan een betere samenwerking met ketenpartners in het aanpakken van digitale criminaliteit en het verhogen van de meldingsbereidheid voor digitale criminaliteit.
34
Jaarstukken 2024
Perspectief Veilig
Crisisbeheersing In 2024 is een start gemaakt met het opzetten en implementeren van een vakbekwame interne crisisorganisatie die aansluit bij de regionale crisisstructuur, hebben verschillende medewerkers training en opleiding gevolgd en hebben wij bijgedragen aan de regionale crisisorganisatie. Handhaving In 2024 is het handhavingsteam op sterkte gebracht. Het team heeft in 2024 uitvoering gegeven aan haar taken in lijn met het Integraal Veiligheidsplan en het daarbij behorende uitvoeringsplan. Vergunningverlening In 2024 zijn wij in overleg getreden met organisatoren van evenementen over het kwalitatieve vergunningstraject en hebben wij samen met deze organisatoren gezorgd voor goede en complete vergunningen die voldoen aan de daaraan te stellen eisen.
3.3.
Beleidsindicatoren
Doelstelling
Beleidsindicator
Aantal bestuurlijke rapportages Aanpak ondermijning Aantal Bibob trajecten
Veiligheidshuis casussen Zorg en veiligheid Aantal MDO's
Digitale weerbaarheid
Aantal aangiftes
Piket functionarissen Crisisbeheersing Aantal crisisoefeningen
Procesverbaal Handhaving Sfeerrapportage
Eenheid Rapportages vanuit de politie die de burgemeester de mogelijkheid geven om bestuurlijk op te treden Toetsing ter voorkoming van het faciliteren van ondermijnende activiteiten. Zorg en veiligheid casussen die regionaal en integraal bij het veiligheidshuis worden besproken Multidisciplinaire overleggen over zorg casuïstiek binnen de gemeenten tussen het sociaal domein en veiligheid. Het aantal geregistreerde aangiftes bij de politie in het kader van digitale criminaliteit. Aantal regionale piketfunctionarissen in de gemeentelijke organisatie. Crisisoefeningen om de lokale medewerkers te trainen in hun taak binnen de lokale crisisorganisatie. Het aantal procesverbalen Sfeerrapportages van wijken of overlastlocaties.
2021
2022
2023
15
16
17
0
1 *)
4
34
43
50
niet bekend
niet bekend
niet bekend
81
55
niet bekend
1
1
1
0
0
1
500
900
niet bekend
40
80
niet bekend
35
Jaarstukken 2024
Perspectief Veilig
Doelstelling
Beleidsindicator
MDO's Vergunningverlening **) Evaluaties
Eenheid Een multidisciplinair overleg ter voorbereiding van een groot evenement. Een evaluatiegesprek met organisatoren van een evenement.
2021
2022
2023
3
5
3
3
5
15
*) In afgelopen jaren zijn – mede vanwege corona – geen Bibob-trajecten gedaan. In 2022 is het beleid t.a.v. Bibob volledig herzien en zijn afspraken gemaakt over het implementeren van dit beleid, .a. door het inzetten van een Bibob-coördinator **) Vergunningverlening: in 2020 en 2021 zijn er minder evenementen georganiseerd en vergund in verband met covid 19.
3.4.
Financiële middelen Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Verschil begroting na wijziging en rekening
Begroting 2024 primair
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
78
78
93
16
78
78
93
16
4.244
4.511
4.429
82
Totaal lasten
4.244
4.511
4.429
82
Saldo baten en lasten
-4.166
-4.433
-4.336
97
0
88
43
-45
0
0
0
0
0
88
43
-45
-4.166
-4.345
-4.292
53
Baten 3.1
Een veilige samenleving maken we samen
Totaal baten
Lasten 3.1
Een veilige samenleving maken we samen
Mutaties reserves Onttrekkingen (baten) Toevoegingen (lasten) Saldo toevoegingen en onttrekkingen
Resultaat perspectief Veilig
36
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
4. Perspectief Dienstverlening 4.1.
Actuele ontwikkelingen
Het verbeteren dan wel intensiveren van de externe communicatie en participatie zijn als speerpunten in de ontwikkelagenda benoemd. Bij steeds meer opgaven spelen deze speerpunten een rol richting de inwoners en vraagt dit om een nadrukkelijke kwaliteitsslag. De vaststelling van de participatievisie in 2024 speelt hierop in. Ook de opkomst van nieuwe technologieën en digitalisering worden steeds belangrijker. Slimme geautomatiseerde toepassingen zoals AI maken hun intrede in onze bedrijfsvoering. Tegelijk brengt dit vraagstukken met zich mee op het gebied van cybersecurity. De vergrijzing en migratie brengen een demografische verandering met zich mee waardoor de vraag naar onze dienstverlening verandert. Hierop anticiperen wij door onze bedrijfsvoering mee te laten ontwikkelen in de uitwerking van het Servicecentrum.
4.2.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan
Maatschappelijke opgave 4.1. Hoe maken we het samen mogelijk?
We kunnen als gemeente op heel veel terreinen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners helpen en faciliteren om dingen voor Nijkerk mogelijk te maken. Natuurlijk zijn er regels nodig en is niet alles mogelijk. Maar onze basishouding is om zo veel mogelijk in te zetten op wat wél mogelijk is. Dit betekent onder meer dat we meer vanuit resultaten en bedoeling kijken naar initiatieven en plannen en minder vanuit onze beleids- en systeemwerkelijkheid. Daarvoor moeten we flexibeler en integraler kunnen werken. Dat stelt (hogere) eisen aan onze eigen informatie- en sturingsinstrumentarium waarmee we overzicht kunnen houden en risico’s kunnen beheersen. Ook onze interne processen en interne dienstverlening (o.a. ICT) moeten we hierop doorontwikkelen. Het vraagt ook ondersteuning in houding en gedrag, van onze medewerkers en zeker ook van ons als bestuurders. Dit kan alleen werken als onze inwoners duidelijk weten waar ze aan toe zijn met ons en weten wat ze wel en niet kunnen verwachten. Rolbewustheid en -vastheid, betrouwbaarheid en openheid zijn kernwaarden die door heel ons gemeentelijk functioneren moeten doorklinken. Op basis van deze drie variabelen ontwikkelen we serviceformules die worden uitgewerkt in onder andere het project servicecentrum.
De samenwerking binnen het verband van Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten (BLNP) moet dienstbaar zijn aan de processen en van invloed op de kwaliteit die we leveren voor onze inwoners. Het dienstverleningsconcept krijgt ook invulling door de werkwijze en inrichting bij de overgang naar ons nieuwe gemeentehuis. We gaan daar werken met een nieuwe serviceformule en mensen kunnen ons op meerder manieren bereiken (het project Omnichannel). Dit willen we bereiken Dat inwoners van Nijkerk de gemeente ervaren als een dienstverlenende en betrouwbare partner in ontwikkelingen en initiatieven, die doet wat mogelijk is voor en met de inwoners binnen gestelde kaders en richtlijnen. 37
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
Wat hebben we gedaan? Uitwerking Servicecentrum In ons dienstverleningsconcept hebben wij ook de serviceformules van de VNG opgenomen. De ‘snelserviceformule’ krijgt vorm in een in te richten servicecentrum. Inwoners en ondernemers verwachten van een gemeente dat ze zelf snel en eenvoudig producten kunnen regelen. Het proces dat hierbij past, is snelle en simpele service. De dienstverlening, afhandeling en de regels zijn zo ingericht dat de inwoner of ondernemer snel en simpel zelf kan doen. Dit gecombineerd met de visie omnichannel, waarbij de kanalen bij elkaar gebracht worden, maakt dat een inwoner voor producten, diensten en vragen op één plaats terecht kan. Als de (aan)vraag niet binnen het servicecentrum kan worden afgedaan dan zorgt het servicecentrum voor warme overdracht naar de vak-afdeling. Samenwerking binnen BLNP-verband Een deel van onze werkzaamheden zoals HRM, ICT en Juridische Zaken werd in samenwerkingsverband gedaan met de gemeenten Bunschoten, Leusden en Putten (BLNP). We hebben gemerkt dat deze samenwerking niet meer goed past bij de behoeften van de 4 afzonderlijke gemeenten. Na een zorgvuldige overweging én grondige evaluatie is, in goede afstemmening met elkaar besloten de samenwerking te beëindigen.
Eind vorig jaar het traject gestart om de gezamenlijke werkzaamheden zorgvuldig te ontvlechten Participatievisie Als gemeente hebben we een participatievisie opgesteld die in 2024 door de raad is goedgekeurd. De participatievisie is een verdere uitwerking van het coalitieakkoord en de Ontwikkelagenda. In de participatievisie wordt het belang van participatie in de representatieve democratie en de ambities van de gemeente beschreven. Op basis van deze participatievisie is er ook een uitvoeringsprogramma participatie opgesteld. Deze is ter informatie gedeeld met de raad. Er is een start gemaakt met het opstellen van het participatiebeleid, het formeren van het ondersteuningsteam participatie en het opstellen van een tool-box. Ombuigingen Kadernota 2025 De financiële vooruitzichten voor de gemeente zijn niet positief en zeer onzeker. Om de begroting in de komende jaren structureel sluitend te laten zijn heeft de gemeenteraad bij de Kadernota 2024 opgeroepen om in de Kadernota 2025 te komen met voorstellen die leiden tot ombuigingen van in totaal ongeveer € 4 miljoen. Bij de totstandkoming van de Kadernota 2025 is dit ombuigingsproces in een dialoog met zowel de samenleving als de gemeenteraad succesvol afgerond en zijn de benodigde ombuigingen gerealiseerd.
Helaas viel de ontwikkeling van de Meicirculaire gemeentefonds 2024 tegen en bleken extra ombuigingsmaatregelen nodig te zijn om tot een structureel sluitende begroting in meerjarenperspectief te komen. Deze maatregelen zijn in de Kadernota 2025 verwerkt, die eind juni 2024 door uw raad is vastgesteld. In meerjarenperspectief is er in totaal € 5,5 miljoen aan ombuigingen gerealiseerd. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
In aanvulling op de programma’s geeft dit onderdeel een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen, zoals het gemeentefonds, worden niet als baten in de diverse programma’s opgenomen. Inzicht in de baten is echter essentieel voor de raad. Daarom maken de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ook onderdeel uit van dit perspectief. De voorgaande programma’s omvatten alle baten en lasten die nodig zijn voor de realisering van die programma’s. Specifieke gemeentelijke heffingen zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing zijn opgenomen bij de baten van het betreffende programma. Hetzelfde gebeurt met de specifieke uitkeringen.
38
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft in artikel 8 voor dat in de begroting een bedrag wordt opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Het bedrag voor onvoorzien kan, volgens de voorschriften, worden geraamd voor de begroting in zijn geheel of per programma. Er is voor gekozen om de post onvoorzien voor de begroting in zijn geheel op te nemen.
Overzicht algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste onderdelen van het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn voorgeschreven door het BBV. Het gaat daarbij om: a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn met name de OZB, de precariobelasting, de toeristenbelasting en de hondenbelasting, b. algemene uitkeringen (gemeentefonds), c. dividend, d. saldo van de financieringsfunctie, e. overige algemene dekkingsmiddelen. De specificatie van de algemene dekkingsmiddelen is als volgt: Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Begroting 2024 na wijziging
Begroting 2024 primair
Rekening 2024
Verschil begroting na wijziging en rekening
Algemene dekkingsmiddelen Onroerend zaakbelasting
11.411
11.511
11.628
117
Overige lokale belastingen / heffingen
785
785
1.005
220
Algemene uitkering Gemeentefonds
77.318
80278
82.072
1.794
Dividend
380
380
682
302
Saldo financieringsfunctie
156
156
317
161
90.050
93.110
95.704
2.594
Onvoorzien
24
24
31
-7
Vennootschapsbelasting
200
200
220
-20
Totaal onvoorzien en vpb
224
224
251
- 27
Totaal algemene dekkingsmiddelen
Onvoorzien en vpb
•
Lokale heffingen (onroerend zaakbelasting en overige lokale belastingen / heffingen)
Het beleid over de lokale heffingen wordt uitvoeriger beschreven in de paragraaf Lokale heffingen van deze begroting. • Gemeentefonds Het gemeentefonds kent drie soorten uitkeringen: 1. de algemene uitkering 2. decentralisatie- en 3. integratie-uitkeringen De algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten met maatstaven, zoals het inwonertal en de 39
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. De maatstaven kunnen voortdurend aan veranderingen onderhevig zijn. Daarnaast wordt de ontwikkeling van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (netto gecorrigeerde rijksuitgaven; NGRU). Volgens de normeringssystematiek (trap op-trap af) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van de algemene uitkering. Het trap-op-trap-af principe wordt na 2025 losgelaten. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. De inkomsten van de algemene uitkering zijn gebaseerd op de Decembercirculaire 2024 en de specificatie van het Rijk voor de uitkering over het boekjaar 2024. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Deze uitkeringen maken, net als de algemene uitkering, deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn net als de algemene uitkering vrij besteedbaar en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats, wat bij specifieke uitkeringen wel het geval is. Veel van de uitkeringen zijn verbonden met een zeker doel. Vanuit dat perspectief kan de bestedingsvrijheid formeel niet, maar materieel wel begrensd zijn.
Dividend De gemeente Nijkerk heeft aandelen in Alliander, Vitens en Bank Nederlandse Gemeente (BNG). Voor de aandelen van Alliander en de BNG gezamenlijk wordt een opbrengst geraamd van € 380.000 per jaar. Vanaf 2021 ontvangen we voorlopig geen dividend meer van Vitens. Voor de rente van de in 2021 verstrekte lening aan Alliander wordt gezien het beperkte risico (Alliander heef de hoogste rating namelijk triple A) en de materialiteit van het bedrag geen reserve opgenomen. Saldo van de financieringsfunctie Het betreft hier het saldo van enerzijds de gecalculeerde rentelast en anderzijds de aan diverse programma’s doorberekende rentelast. De werkelijke netto rentelast voor 2024 is € 1,2 miljoen. Op basis van de door de raad vastgestelde financiële spelregels is € 1,9 miljoen doorbelast aan de diverse programma’s. Hierdoor ontstaat een rekenkundig voordeel van € 0,7 miljoen. Dit is een gevolg van enerzijds de toerekening van de rente aan voorzieningen in overeenstemming met de vernieuwde BBV en anderzijds de doorbelasting van rente op basis van de voorcalculatorische omslagrente in plaats van de werkelijke omslagrente. Het is geen echt budgettair voordeel.
Klachten, ombudsman en bezwaarschriften
Klachten Bij een goede dienstverlening hoort een klantgerichte afhandeling van klachten. De gemeente heeft een officiële klachtenprocedure, voor het geval iemand vindt dat de gemeente tekortschiet in haar dienstverlening, of ergens onvoldoende over communiceert. Klachten geven aanwijzingen hoe de dienstverlening kan worden verbeterd. In 2024 zijn in totaal 63 klachten ingediend. Vaak kon de klacht worden opgelost door samen met de klager te zoeken naar een oplossing voor het probleem, in een aantal gevallen middels huisbezoeken. Ook zijn klachten opgelost door het geven van extra uitleg. In een aantal gevallen zijn excuses aangeboden. De wettelijke termijn voor het behandelen van klachten is zes weken. Deze termijn kan met vier weken worden verlengd. In de meeste gevallen kon de klacht binnen deze termijn worden afgehandeld. Gemiddeld genomen, kostte het behandelen van een klacht ongeveer zes weken. 40
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
Gemeentelijke Ombudsman Als iemand van mening is dat de gemeente niet goed met de klacht is omgegaan, is het mogelijk daarover te klagen bij de gemeentelijke ombudsman die Nijkerk samen met Bunschoten en Putten heeft ingesteld. Bij de gemeentelijke ombudsman waren op 1 januari 2024 geen klachten uit voorgaande jaren in behandeling. In 2024 heeft de gemeentelijke ombudsman 13 nieuwe klachtzaken over de gemeente Nijkerk ontvangen. Behandeling klachten door de gemeentelijke ombudsman in 2024 Zaak ongenummerd klacht over het toewijzen van een woning en frustratie over wetten en regelgeving van de overheid. Betrokkene doorverwezen naar de betrokken instanties voor hulp en informatie Zaak 24001N klacht over het afhandelen van een aanvraag voor legalisatie van een handtekening. Gesprek met gemeente heeft geleid tot aanreiken van schriftelijke suggesties voor het verbeteren van de procedure voor legalisatie van een handtekening. Zaak 24003N klacht over medewerker WMO bij een aanvraag. Na bemiddeling ombudsman is het niet tot een formele klachtenprocedure gekomen. Zaak 24004N klacht over communicatie en correspondentie over zaak van 2019. In 2024 kwam klager daarop terug. Na discriminerende correspondentie van klager is de behandeling gestopt door de ombudsman. Gemeente en betrokkene geïnformeerd.
Zaak 24005N klacht over het nemen van een besluit in strijd met het Parkeerbeleidsplan 2019-2024. Klager heeft klacht ingetrokken na het uitstellen van de invoering van vergunninghoudersparkeren. Zaak 24006N klacht over het handelen van en ambtenaar uit het Sociaal Domein wegens ongewenste bemoeienis in burenkwestie. Klacht deels gegrond i.v.m. privacy schending en overige klachten zoals valsheid in geschrifte ongegrond. Zaak 24007N klacht over losliggende stoeptegels. Na bemiddeling ombudsman liggen de stoeptegels weer goed. Geen formele klachtenprocedure gevolgd. Zaak 24008N klacht over het niet nakomen van toezeggingen door de gemeente in de openbare ruimte. Klacht is doorgestuurd naar de klachten coördinator van de gemeente. Zaak 24009N klacht over leerlingenvervoer. Klager geïnformeerd en klacht doorgestuurd naar de klachten coördinator van de gemeente. Klager geadviseerd om ook klacht in te dienen bij het vervoersbedrijf dat de leerlingen vervoert. Zaak 24010N klacht over verkeersveiligheid in een gebied waar de verkeerszone geldt. Klager geïnformeerd en klacht doorgestuurd naar de klachten coördinator van de gemeente. Zaak 24011N klacht over bomenkap en het verhalen van hovenierskosten. Klager geïnformeerd dat een beroepschrift kan worden ingediend bij de civiele rechter tegen de beslissing van de gemeente over het niet verhalen van de gemaakte hovenierskosten.
De klacht is doorgestuurd naar de klachten coördinator van de gemeente. Zaak 24012N klacht over de vaststelling van een deelplan door de gemeente. Klager is geadviseerd contact op te nemen met de medewerker van de gemeente die het woningbouwplan behandelt. Klacht ter informatie doorgestuurd naar klachten coördinator. Zaak 24013N klacht over leerlingenvervoer. Klacht doorgestuurd naar klachten coördinator en betrokkene is geadviseerd om de klacht ook in te dienen bij het vervoersbedrijf dat de leerlingen vervoert. Totaal
Aantal zaken 1 1
1 1
1 1 1 1 1 1 1
1
1 13 41
Jaarstukken 2024
4. Perspectief Dienstverlening
Bezwaarschriften Het aantal bezwaarschriften is ongeveer gelijk gebleven in vergelijking met 2023. Hieronder staat een globaal overzicht. De commissie bezwaarschriften brengt zelf uitgebreider verslag uit. Overzicht bezwaarschriften 2024
Aantal
Adviescommissie: besluit (deels) herzien*
5
Adviescommissie: besluit ongewijzigd laten*
35
Adviescommissie: niet-ontvankelijk*
21
Kennelijk niet ontvankelijk/kennelijk ongegrond Ingetrokken na overleg
31
Doorgestuurd
5
Nog in behandeling
47
Totaal
144
Totaal (behandeld) in de commissie*
82
Onderverdeling naar vakgebied
Aantal
Omgevingswet
41
Participatiewet
27
Jeugdwet
6
Wmo
11
Apv
14
Wegenverkeerswet 1994
36
Woo
3
Bag
2
Overig
4
Totaal (behandeld)
144
42
Jaarstukken 2024
4.3.
4. Perspectief Dienstverlening
Financiële middelen Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Begroting 2024 primair
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
Verschil begroting na wijziging en rekening
1.564
1.601
2.360
759
89.537
92.597
95.196
2.599
91.101
94.198
97.556
3.358
21.976
25.513
22.411
3.102
1.267
476
3.536
-3.120
Totaal lasten
23.243
25.989
26.007
-18
Saldo baten en lasten
67.858
68.208
71.548
3.340
Onttrekkingen (baten)
480
4.299
2.592
-1.708
Toevoegingen (lasten)
0
0
89
-89
Saldo toevoegingen en onttrekkingen
480
4.299
2.503
-1.797
Resultaat perspectief Dienstverlening
68.338
72.508
74.051
1.543
Baten 4.1 4.2
Hoe maken we het samen mogelijk? Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Totaal baten
Lasten 4.1 4.2
Hoe maken we het samen mogelijk? Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Mutaties reserves
43
Jaarstukken 2024
Paragrafen
Paragrafen De paragrafen: een dwarsdoorsnede van de begroting Naast de zeven programma’s en het hoofdstuk ‘Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien’ bestaat het jaarverslag uit een aantal paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van het jaarverslag, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is om onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben, te bundelen in een kort overzicht. Dat geeft de gemeenteraad extra inzicht. Via de paragrafen legt het college nadrukkelijk aan de raad verantwoording af over de realisering van het beleid voor de diverse beheersmatige aspecten. Het gaat vooral om de beleidslijnen van het beheersproces waarbij sprake kan zijn van een grote financiële impact, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de programma’s. Het is van belang dat de raad inzicht heeft in en overzicht heeft over deze onderwerpen. De paragrafen in de begroting en rekening geven de raad een instrument om de beleidskaders van deze diverse onderdelen vast te stellen en om de uitvoering te controleren. • Aantal paragrafen In artikel 26 van het BBV staat dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen moeten worden opgenomen als in de begroting. In de begroting waren de volgende (verplicht voorgeschreven) paragrafen opgenomen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid
• Indeling per paragraaf Elke paragraaf begint met een weergave van de voorschriften en de doelstelling van de paragraaf. Dit wordt gevolgd door een uiteenzetting over de uitvoering van het gemeentelijk beleid.
44
Jaarstukken 2024
Paragraaf 1.
Lokale heffingen
Paragraaf 1. Lokale heffingen Voorgeschreven is dat de paragraaf lokale heffingen ten minste bevat: • De geraamde inkomsten; • Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • Een overzicht op hoofdlijnen van kostendekkendheid van de diverse heffingen en de bijbehorende beleidsuitgangspunten; • Een aanduiding van de lokale lastendruk; • Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (specifieke heffingen), als op de heffingen waarvan de besteding ongebonden is (algemene dekkingsmiddelen). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. Uitgangspunt in de regelgeving is dat tarieven voor een rechtstreekse dienstverlening niet meer mogen opbrengen dan zij aan werk kosten. Er is geen winstdoelstelling voor deze tarieven. Deze uitgangspunten hebben vooral gevolgen voor het tarievenbeleid van retributies in het algemeen en de tarieven van de afvalstoffenheffing en van het rioolrecht.
Bij het onderdeel tarievenbeleid retributies komen wij hierop terug.
1.1.
Inkomsten
De inkomsten uit lokale heffingen zijn in 2024 € 24,0 miljoen. De opbouw is als volgt: Bedragen x € 1 miljoen
2024
2023
2022
Belastingen OZB-woningen OZB-niet woningen Parkeerbelastingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Overige *) Totaal belastingen
6,7 4,9 0,3 2,5 4,0 0,7 19,1
6,3 4,6 0,3 2,3 3,5 0,7 17,7
6,1 4,3 0,3 2,2 3,4 0,7 17,0
Retributies en leges Leges Lijkbezorgingsrechten Overige **) Totaal retributies en leges
3,8 0,8 0,3 4,9
2,2 0,8 0,2 3,2
2,1 0,8 0,2 3,1
Totaal lokale heffingen
24,0
20,9
20,1
*) Hondenbelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting **) Haven-, kade- en liggelden
45
Jaarstukken 2024
1.2.
Paragraaf 1.
Lokale heffingen
Beleid lokale heffingen
• Algemeen tarievenbeleid belastingen Ten opzichte van 2023 is in 2024 een inflatiecorrectie toegepast op de tarieven voor de gemeentelijke belastingen en heffingen van 4,3%. In 2024 is de Kadernota 2025 vastgesteld. Hierin zijn maatregelen verwerkt om te komen tot een structureel sluitende begroting. Eén van deze maatregelen betreft het verhogen van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Dit heeft een plek gekregen in de begroting 2025. • Heffing bijdrage Bedrijfsinvesteringszone In 2017 is besloten tot invoering van een Bedrijfsinvesteringszone voor het Centrum van Hoevelaken. De ontvangen bijdrage wordt via een subsidie uitgekeerd aan de Stichting Centrum Hoevelaken. Deze heffing is in 2021 met 5 jaar verlengd en loopt nu t/m 2025. • Hondenbelasting In de gemeente Nijkerk laten hondenbezitters hun hond registreren en zij betalen hondenbelasting. Deze belasting is niet bestemd en dus vrij besteedbaar. In het honden-uitlaatbeleid (april 2023) is afgesproken om de uitgaven voor het honden-uitlaatbeleid in overeenstemming te brengen met de inkomsten hondenbelasting. Door een stijging van het aantal honden in 2024 is de opbrengst € 19.000 hoger dan geraamd. In 2024 heeft inspraak plaatsgevonden voor het actualiseren van de honden-uitlaatkaart.
Hiervoor hebben wijkwandelingen plaatsgevonden, organiseerden we drie inspraakmomenten en kregen inwoners gelegenheid om via de website te reageren. Op dit moment verwerken we alle reacties en nemen we indien nodig contact op met de inspreker. • Toeristenbelasting Vooralsnog is de verwachting dat de prognose einde belastingjaar 2024 hoger ligt dan de kerncijferbegroting zoals afgegeven door GBLT aan gemeente Nijkerk. De opbrengst 2024 bedraagt € 390.000. Dit is een meeropbrengst ten opzichte van de raming € 322.000. Op basis van de aangiften toeristenbelasting 2024 en de daaropvolgende definitieve belastingaanslag wordt duidelijk of deze inschatting juist is geweest. De definitieve belastingaanslagen worden door GBLT in maart 2025 verzonden. • Onroerende Zaakbelasting/ WOZ De OZB is grotendeels in februari 2024 opgelegd. Voor de OZB wordt per saldo een meeropbrengst van € 230.000 geprognosticeerd, die volledig aan de OZB niet-woningen kan worden toegerekend. De verwachte totale WOZ-waarde van de niet-woningen is hoger dan werd verwacht in oktober 2023 bij het afgeven van de kerncijfers. In de kerncijfers is uitgegaan van een stijging van 2,31%. Per 31 december 2024 blijkt de gemiddelde waardestijging ten opzichte van 2023, voor de niet-woningen 3,6% te zijn geweest.
Ook is de geschatte waarde door areaaluitbreiding voor de niet woningen flink hoger (ongeveer € 10 miljoen) dan was ingeschat bij de kerncijfers in oktober 2023. Daarnaast heeft het nog kunnen opleggen van aanslagen voor objecten waar administratief gezien op 1 januari sprake was van onterechte leegstand gezorgd voor een hogere opbrengst OZB-gebruik niet woningen.
46
Jaarstukken 2024
•
Paragraaf 1.
Lokale heffingen
No Cure No Pay
2024 Heffingsbezwaren Invorderingsbezwaren WOZ-bezwaren Waarvan NCNP
Ontvangen bezwaren per jaar. 318 9 1136 649
2023 Heffingsbezwaren Invorderingsbezwaren WOZ-bezwaren Waarvan NCNP
278 13 1284 678
Verwerkt
Toekennen %
Afwijzen %
Onderhanden werk
297 9 1099 621
63% 4% 32% 21%
37% 96% 68% 79%
21 0 37 28
268 13 1260 662
64% 9% 34% 30%
36% 91% 66% 70%
10 0 24 16
Uit de bovenstaande tabel blijkt dat voor belastingjaar 2024 148 WOZ-bezwaren minder zijn ontvangen dan vorig belastingjaar in dezelfde periode. Het aandeel NCNP-bezwaren is net als vorig jaar hoog en betreft nu ongeveer 57% van de WOZ-bezwaren. In absolute aantallen zien we een daling van 29 NCNP-bezwaren ten opzichte van vorig jaar. Wat verder opvalt is dat het toekenningspercentage in 2024 in alle gevallen lager is dan in voorgaande jaren, waarbij met name het toekenningspercentage van de NCNP-bezwaarschriften de grootste daling laat zien (van 30% in 2023 naar 21% in 2024). De daling van het aantal WOZ-bezwaarschriften is met 12% aanzienlijk minder dan de gemiddelde daling van ongeveer 41% van het aantal door GBLT ontvangen WOZ-bezwaarschriften. Er is geen duidelijke oorzaak aan te wijzen voor het feit dat het aantal bezwaarschriften voor onze gemeente minder sterk daalt dan wellicht verwacht werd. Uit een analyse van de GBLT WOZ-taxateur is gebleken dat de WOZ-bezwaren gericht zijn tegen alle voorkomende verschillende soorten woningen. Er springt niet één categorie, buurt of wijk uit waar bovengemiddeld veel bezwaar is gemaakt. Mogelijk is de waardestijging op waardepeildatum 1 januari 2023, die voor Nijkerk wat hoger is dan gemiddeld in Nederland, voor veel belastingplichtigen reden om opnieuw of alsnog tegen de WOZ-waarde in 2024 bezwaar te maken.
Onze gemeente draait daarnaast sinds eind november 2024 mee in de pilot ‘Check uw woning’ waarmee de secundaire objectkenmerken van woningen kunnen worden gecontroleerd. Met deze pilot wordt onder andere geprobeerd het aantal gegronde bezwaarschriften in de toekomst nog verder te verlagen, door in het voortraject de secundaire objectkenmerken door de eigenaar te laten controleren. Hierdoor wordt bijvoorbeeld met een verouderde badkamer en keuken bij de herwaardering al rekening gehouden en kan dit niet meer leiden tot een gegrond NCNP-bezwaar. • Tarievenbeleid retributies Voor de inkomsten uit retributies wordt met kostprijsdekkende tarieven gerekend. In artikel 212 van de Gemeentewet is voorgeschreven dat de gemeenteraad via de financiële verordening regels stelt voor de wijze van kostprijsbepaling van de gemeentelijke diensten en producten. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het Besluit Begroting en Verantwoording. De systematiek van toerekenen van kosten wordt uitgevoerd in overeenstemming met de Financiële Verordening en de belastingverordeningen. Bij de bepaling van de kostprijs worden de bijdragen aan en van reserves overigens meegenomen. Met uw raad is in 2022 afgesproken om op begrotingsbasis te komen tot een 100% kostendekkendheid en bij het jaarwerk op basis van werkelijke cijfers deze percentages te monitoren.
Deze dienen weer als input voor het jaar t+1 als basis voor de begroting 2026. Dan zal ook de volle brede opzet worden gepresenteerd in deze paragraaf. De werkelijke percentages afvalstoffenheffing bedroeg op rekeningbasis 2024 99% en rioolheffing 80%. De komende jaren zal de rioolheffing toenemen door hogere materiaal-, energie-, loon en overige kosten voor klimaatadaptieve maatregelen zoals ontkoppelen en de aanleg van infiltratievoorzieningen. 47
Jaarstukken 2024
Paragraaf 1.
Lokale heffingen
• Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB) Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet (OW) in werking getreden. Sinds de invoering van de nieuwe wet wordt er gewerkt met een gewijzigde legesverordening op het onderdeel “Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet”. Deze sterk gewijzigde verordening is in samenwerking met Omgevingsdienst de Vallei en de gemeenten Barneveld, Ede, Scherpenzeel en Wageningen tot stand gekomen. Er zijn concrete afspraken gemaakt over de heffing van leges onder de nieuwe wet. Op deze wijze is de gemeentelijke legesverordening in voorbereiding op de invoering van de wet met de legesverordeningen van de andere regiogemeenten geharmoniseerd. Gelijk met de invoering van de OW is de Wet kwaliteitsborging (Wkb) in werking getreden. Deze wet verplaatst onder andere de toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk van de gemeente naar een onafhankelijke partij, de zogenoemde kwaliteitsborger. Dit geldt niet direct voor alle bouwwerken, maar wordt in fases ingevoerd. Op 1 januari 2024 zijn alleen de regels voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1 ingegaan. Dat is de laagste risicoklasse waar bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden onder vallen. De impact van de WKB op de opbrengst leges in 2024 is klein gebleken.
Daarentegen is met name aan het end van 2024 een grote bouwaanvraag binnengekomen en behandeld, het betreft de woningbouw aan het Kerkplein. • Afvalstoffenheffing (gebruikersheffing) Uitgangspunt is een realistische kostentoerekening van maximaal 100% kostendekkendheid. In 2024 is 4,3%. (bron: kadernota; raad 29 juni 2023) inflatiecorrectie toegerekend aan de opbrengst; zowel het vaste tarief als het Diftar tarief is hiermee opgehoogd. De afvalstoffenheffing kent een gesloten financiering. We zien echter dat de markt prijsstijgingen doorberekent die hoger zijn dan ons gehanteerde prijsindexcijfer van de afgelopen jaren, dit als gevolg van een hogere loon- en prijsstijgingen in de markt van afvalverwerking. Dit leidde tot een bijstelling van het vaste deel afvalstoffenheffing van € 153,20 naar € 179,10. De vaststelling van het afvalstoffenbeleidsplan (Actieprogramma Van Afval Naar Grondstof) is uitgesteld, om zo zorgvuldig te bepalen welke doelstellingen voor de gemeente Nijkerk reëel zijn. Ook is gekeken welke maatregelen daarbij passend zijn, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. De vaststelling van het Actieprogramma VANG wordt verwacht in 2025, • Rioolheffing Voor 2024 is het tarief geïndexeerd met de inflatiecorrectie van 9,8%. Het Programma water Nijkerk 2024- 2028 is door uw raad in mei 2024 vastgesteld.