CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-032 Bijlage 1 - Jaarstukken 2024

Raadsvergadering 26 juni 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Jaarstukken 2024 en MeerjarenPrognose Grondbedrijf 202537.794 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Deze aanbevelingen hebben wij vertaald in een actielijst (opvolging bevindingen accountant) waar wij het komende periode invulling aan gaan geven. In 2024 hebben wij de doorontwikkeling van de planning en control-cyclus verder doorgezet. De uniformiteit van de verschillende P&C documenten (kadernota, begroting, bestuursrapportages en jaarstukken) aangepakt en ook verder door vertaald naar aanverwante producten zoals de raadsinformatiebrief bij de circulaires over het Gemeentefonds. Daarnaast is met behulp van AI een start gemaakt met de verbetering van de leesbaarheid en begrijpelijkheid van de P&C- documenten. In het verslagjaar 2024 is het format van de begroting aangesloten op de Ontwikkelagenda. In navolging hiervan is ook de jaarrekening 2024 volgens dit format opgesteld. Hiermee is 2024 het eerste jaar waarin de P&C cyclus volledig aansluit op de lijnen van de Ontwikkelagenda en hebben wij een verdere stap gezet in de doorontwikkeling van de kwaliteit van de P&C cyclus.

5.7.

Huisvesting

In augustus 2024 is het nieuwe gemeentehuis aan de Van ’t Hoffstraat in gebruik genomen. Ook zijn er extra werkplekken gecreëerd in het deel van het gebouw dat laatstelijk door de Rabobank werd gebruikt. De komende twee jaar gaan we onderzoeken of dit deel van het gebouw nodig blijft om goed te kunnen werken.

71

Jaarstukken 2024

5.8.

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Dienstverlening

Bij onze dienstverlening staat de inwoner centraal. We zijn vriendelijk en bereikbaar, denken vanuit de inwoner en zijn efficiënt, begrijpelijk en duidelijk. Gastvrijheid is belangrijk in ons contact met inwoners. Elke medewerker is aanspreekbaar op zijn of haar dienstverlening vanuit de gedachte “dienstverlening is je werk”. We hebben een visie op dienstverlening en werken vanuit dit concept aan verbetering. We zijn gestart met het project Servicecentrum voor eenvoudige en snelle producten en diensten. Vragen via telefoon, balie en mail worden zoveel mogelijk in één keer afgehandeld. Dit noemen we omnichannel, wat betekent dat de dienstverlening en het antwoord hetzelfde is, ongeacht het communicatiekanaal. Ook registreren we klantcontacten voor de opvolging én voor een volledig klantbeeld. Om uniforme dienstverlening te bereiken, verbeteren we verschillende communicatiekanalen, zoals webformulieren en een klantportaal. In het klantportaal kunnen inwoners de status van hun zaken volgen, communiceren met de gemeente en zelf informatie aanleveren. Dit zorgt voor proactieve dienstverlening, waarbij inwoners en ondernemers statusinformatie krijgen over hun aanvragen en meldingen. Medewerkers hebben hierdoor meer tijd voor maatwerk. Naast bereikbaarheid tijdens kantoortijden, breiden we onze dienstverlening op de website uit.

We streven ernaar om volledige informatie op de website te bieden en meer producten en diensten digitaal beschikbaar te maken. Zo kunnen inwoners kiezen wanneer en hoe ze gemeentelijke diensten gebruiken. Monitoring op kwantiteit is in ontwikkeling, zodat we goed inzicht krijgen en kunnen sturen op afhandeltermijnen. Daarnaast is er gestart met het monitoren van de kwaliteit van onze dienstverlening op de kanalen website, balie en meldingen openbare ruimte.

5.9.

Archiefbeheer

Als gemeente moeten wij voldoen aan de Archiefwet en de bijbehorende regelgeving. Onderdeel van deze wet is dat wij als gemeente verplicht zijn om transparant te zijn over hoe wij onze archieven beheren en bewaren. De papieren archieven van gemeente Nijkerk zijn in 2024, wegens verhuizing van de gemeente naar Van ’t Hoffstraat 24, overgebracht naar een commerciële archiefbewaarplaats in Nijverdal. De archiefstukken blijven echter opvraagbaar en fysiek raadpleegbaar voor ambtenaren en burgers in het nieuwe gemeentehuis. In aanvulling daarop is een traject gestart om veel geraadpleegde dossiers en registers volledig te scannen.

5.10. Artificial Intelligence (AI) Eén van de grote technologische ontwikkelingen waar wij als gemeente mee te maken hebben, is Artificial Intelligence (AI). Tot nu toe gebruiken we AI op beperkte schaal en vaak voor persoonlijke taken, zoals het bewerken of samenvatten van teksten en als informatiebron. In de zomer van 2023 hebben we medewerkers richtlijnen gegeven voor het gebruik van AI, met oog op privacy en informatieveiligheid welke in 2024 nog eens zijn geactualiseerd. Tweede helft 2024 zijn we begonnen met een werkgroep om stapsgewijs meer ervaring op te doen met AI. Om die reden zijn er bijvoorbeeld een aantal betaalde accounts aangeschaft om binnen een beschermde omgeving meer te experimenteren met AI. Een voorbeeld is de jaarrekening 2024 die u nu leest waarbij gebruik is gemaakt van AI voor begrijpelijk maken van teksten. Bij de totstandkoming is gebruik gemaakt van AI oplossingen.

72

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

5.11. Wet Open Overheid • Algemeen De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden en heeft invloed op hoe de gemeente met informatie omgaat. De wet heeft twee doelen: informatie openbaar maken zodat de organisatie transparanter wordt, en zorgen voor een digitale en duurzame informatiehuishouding. Dit betekent dat de basis beter op orde moet zijn. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie makkelijker te vinden, uit te wisselen, toegankelijk en goed te archiveren is. • Plaatselijke uitvoering De Woo heeft een grote impact op overheidsorganisaties. Het gaat niet alleen om de systemen en informatie, maar ook om de processen in de organisatie, de manier waarop de organisatie wordt bestuurd en de bereidheid van medewerkers om mee te werken. Dit betekent dat een integrale aanpak nodig is om de Woo binnen de gemeente Nijkerk te implementeren. De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 ingegaan. De gemeente Nijkerk heeft sindsdien het volgende geregeld: • • • •

Er is een contactpersoon aangewezen om vragen van inwoners te beantwoorden. Het digitaal Woo-formulier gelanceerd. Hiermee kan men Woo-verzoeken elektronisch indienen. Er zijn maatregelen genomen om digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken. Dit is een project dat meerdere jaren duurt. De gemeente bereidt zich voor om informatie over beleid actief openbaar te maken. Dit is een verplichting volgens de Woo (artikel 3.1).

In de Woo is een actieve openbaarmakingsplicht opgenomen voor 11 informatie categorieën. De actieve openbaarmakingsplicht treedt gefaseerd in werking. Vanaf 1 november 2024 moet de volgende informatie openbaar worden gemaakt: 1. Wetten en regels: Dit zijn wetten en andere regels die voor iedereen gelden (artikel 3.3, eerste lid, onder a Woo). 2. Algemene besluiten: Dit zijn andere besluiten die voor iedereen gelden (artikel 3.3, eerste lid, onder b Woo). 3. Organisatie en werkwijze: Informatie over hoe de organisatie werkt en is opgebouwd, zoals een organogram met taken en bevoegdheden (artikel 3.3, eerste lid, onder d Woo). 4. Bereikbaarheid: Informatie over hoe je de organisatie kunt bereiken en hoe je een verzoek om informatie kunt indienen (artikel 3.3, eerste lid, onder e Woo). 5. Vergaderstukken en verslagen: Dit zijn stukken en verslagen van vergaderingen van de gemeenteraad en hun commissies, tenzij deze vertrouwelijke informatie bevatten (artikel 3.3, tweede lid, onder b Woo). • Woo-verzoeken in gemeente Nijkerk in cijfers In 2024 zijn er 62 Woo-verzoeken ingediend. Hiervan zijn er 36 (deels) goedgekeurd volgens de wettelijke regels. 22 Woo-verzoeken zijn afgewezen. De verzoeken zijn afgewezen, omdat de informatie niet beschikbaar was of vanwege andere redenen die in de Woo staan.

De rest van de verzoeken zijn of omgezet naar een informatieverzoek of er is door de indiener geen vervolg gegeven aan het specificeringsverzoek van de gemeente binnen de hersteltermijn. Van de 62 verzoeken is 7,5 % op tijd afgehandeld. 75,8 % van de verzoeken is niet op tijd afgehandeld. De vertraging in de besluitvorming is vooral aan een tweetal oorzaken te wijten: de arbeidsintensiviteit van de verzoeken en de wijze waarop de Woo-praktijk binnen de gemeente was ingericht. Een aantal verzoeken is nog in behandeling, omdat er samen met de verzoeker naar een oplossing wordt gezocht.

73

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

5.12. Rechtmatigheidsverantwoording • Inleiding In de Rechtmatigheidsverantwoording, zoals opgenomen in de jaarrekening, licht het college toe in hoeverre de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, en ook de balansmutaties financieel rechtmatig zijn. De toetsing vindt plaats aan het op 19 september 2024 door de raad vastgestelde normenkader. Alle geconstateerde onrechtmatigheden die groter zijn dan de rapportagegrens van € 50.000, worden in deze paragraaf toegelicht. Het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording inclusief de toelichting in deze paragraaf bedrijfsvoering is door het ministerie BZK verplicht gesteld voor de jaarrekening 2024 en verder. Dit jaar is het tweede jaar dat het college zich hierover moet verantwoorden richting de raad. Het ministerie van BZK heeft aangegeven dat gemeenten in hun jaarstukken een aparte rechtmatigheidsverklaring moeten opnemen, maar ook dat we in deze paragraaf bedrijfsvoering de onrechtmatigheden moeten toelichten. • Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Het gaat hierbij om de exploitatie, investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheer handelingen tot stand komen. De acceptabele begrotingsonrechtmatigheden zijn niet toegelicht in deze paragraaf bedrijfsvoering.

Voor meer informatie over de afwijkingen van de baten en lasten ten opzichte van de begroting, verwijzen wij naar de financiële analyse bij de programma's. Onderstaand lichten wij de afwijkingen toe vanaf € 50.000. Wij maken hierbij onderscheid in fouten en onduidelijkheden. Ook geven wij aan wat wij doen om de fouten en onduidelijkheden in de toekomst te voorkomen. Onderstaande tabel wordt ingevuld bij de definitieve jaarstukken. Omschrijving

Investeringskrediet openbare verlichting

Overschrijding

Fout

Onduidelijk heid

€ 100.000

V

N.v.t.

Toelichting

Maatregel

De overschrijding is het gevolg van prijsstijgingen die niet in het krediet zijn opgenomen.

Er vinden sinds 2024 op reguliere basis gesprekken plaats tussen de bedrijfsvoering adviseurs en de budgetbeheerders/ -houders over het verloop van de kredieten. Verder worden er in 2025 cursussen georganiseerd om het bewustzijn op dit gebied te verhogen.

In 2024 hebben we afwijkingen in de tussentijdse bestuur rapportages aan de gemeenteraad gemeld. Daarnaast heeft de gemeenteraad besloten in het beleidskader rechtmatigheid dat er wordt ingestemd met afwijkingen na de tussentijdse rapportages (tijdens het vaststellen van de jaarstukken).

74

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Zie de toelichting lid 5.3 van de Nota beleidskaders rechtmatigheid: •

Zodra de raad de verantwoording en de jaarstukken vaststelt, wordt ook ingestemd met alle begrotingsonrechtmatigheden. Dit voor zover die instemming niet al eerder heeft plaatsgevonden bij de tussentijdse rapportages gedurende het begrotingsjaar. Voor deze werkwijze wordt gekozen, waardoor geen aparte begrotingswijzigingen (voor het opheffen van de begrotingsonrechtmatigheden) behoeven te worden voorgelegd aan de raad. Daarmee zetten we tevens de huidige werkwijze voort en beperken we de administratieve lasten.

Deze toelichting maakt onderdeel uit van de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening. Hiermee hebben wij voldaan aan de voorwaarden zodat wij geen afwijkingen hebben op dit onderdeel die onrechtmatig zijn. • Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheer handelingen. Deze eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Bevinding

Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed

Bedrag

€ 2.912.891*

Toelichting

Er zijn totaal 15 dossiers onrechtmatig bevonden.

Maatregel

Op dit moment is er een projectgroep bezig met de implementatie van een contractmanagementsysteem en een spendanalyse tool (ISP Next). Dit systeem helpt bij de aanbestedingsregels door overzicht te bieden, termijnen te bewaken en naleving van wet-en regelgeving. Ook is vanuit de afdeling Inkoop een bewustzijnscampagne opgestart, waarin de spelregels rondom opdrachten uitzetten weer onder ieders aandacht worden gebracht. Vanaf juni schuift team inkoop bij de bestaande team overleggen aan om zowel de spelregels als het nieuwe contractmanagementsysteem te introduceren en het gebruik hiervan.

Ontbreken volledige documentatie subsidieaanvraag

€ 247.185*

3 subsidievaststellingen zijn onduidelijk bevonden;

Uit de vorige accountantscontrole en VIC controle is duidelijk geworden dat het subsidieproces op meerdere punten verbeterd moet worden. 75

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

*Het is van belang op te merken dat deze onduidelijkheden geen rol spelen bij de beoordeling van de rechtmatigheid, omdat de gemeente niets heeft vastgelegd om over te gaan tot terugvordering van gelden op basis van deze specifieke kwesties. Het bedrag telt niet mee in de financiële onrechtmatigheden. (Zie artikel Artikel 9. Weigerings-, intrekkings- en terugvorderingsgronden lid 4 uit ASV).

1. Bij 1 dossier van € 131.785 is geen controleverklaring toegevoegd. Conform de ASV is dit een vereiste voor de vaststelling. Het subsidiebedrag is reeds vastgesteld zonder aanwezigheid van dit document. 2.Bij 1 dossier van € 48.000 is in 2022 in de beschikking bij verlening geen oproep gedaan voor vaststelling. Hierdoor was de subsidieontvanger in de veronderstelling dat er geen vaststelling hoeft plaats te vinden. 3. Bij 1 dossier van € 67.400 is er door de gemeente geen aanvraag tot vaststelling ontvangen. Op basis van de VIC bevinding heeft de subsidiemedewerker deze partij aangeschreven (zie toegevoegde mail in het dossier).

Bedrijfsvoering

Eind 2024 is een projectgroep aan de slag gegaan met het project ‘’verbetering subsidieproces’’, dat onderverdeeld is in verschillende doelen; a. Het opstellen van een geactualiseerde ASV en subsidieregelingen. b. Wijzigingen in opzet proces subsidieverstrekkingen. c. Het efficiënt opstellen van een subsidieregister of subsidiestaat en zorgen voor jaarlijkse publicatie hiervan. d. De aanschaf en ingebruikname van een subsidievolgsysteem. e. Het beleggen van eigenaarschap binnen de organisatie voor het actueel houden van de ASV en de subsidieregelingen. Op dit moment wordt er aan alle doelstellingen in sub projectgroepen gewerkt. De geactualiseerde ASV wordt 6 mei in het college ingebracht.

76

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

• Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik heeft betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheer handelingen. In het jaar 2024 heeft er een wijziging plaatsgevonden m.b.t. het in de rechtmatigheidsverantwoording opnemen van geconstateerd misbruik waarbij het M&O beleid is toegepast en heeft geleid tot bijvoorbeeld terugvorderingen en het opleggen van sancties. De jaarrekening is in deze situatie immers getrouw en de financiële effecten van het misbruik zijn te niet gedaan. Wel dient via de paragraaf bedrijfsvoering inzicht te worden gegeven in de aard en (financiële) impact van het bij de gemeente geconstateerde misbruik. De VIC voert een overkoepelende evaluatie uit om te verifiëren of het beleidskader M&O effectief nageleefd wordt. Uit de interne controlewerkzaamheden is geen M&O gebruik naar voren gekomen waarbij er sprake is van misbruik wat opgenomen moet worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben geen onrechtmatigheden geconstateerd op het criterium M&O (conform de paragraaf 4.4 Effecten van het niet naleven van wet- en regelgeving uit de kadernota rechtmatigheid).

Wel is er binnen het uitkeringenproces misbruik geconstateerd welke nader in de paraaf bedrijfsvoering wordt toegelicht; In het jaar 2024 is er misbruik geconstateerd binnen het ontvangen van uitkeringen. Onder misbruik wordt verstaan het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. De gemeente werkt nauw samen met de Sociale Recherche van gemeente Amersfoort, welke in 2024 totaal 20 zaken heeft onderzocht waarbij 15 uitkeringen ten tijde van toetsing onrechtmatig zijn en ingetrokken. De gemeente heeft als maatregel de ‘’uitkeringsgerechtigde’’ op een gesprek laten komen waarbij de persoon in de gelegenheid is gesteld om per direct de uitkering op te heffen omdat er anders sanctie dreigt met een boete. Het opheffen is in alle gevallen gebeurd. Volgens de Sociale Recherche heeft dit een netto besparing opgeleverd van € 189.900 in het jaar 2024 (zie jaarverslag 2024 Sociale Recherche). We nemen geen onrechtmatig bedrag op conform de kadernota rechtmatigheid en omdat het volgende in de participatiewet (zoals vastgesteld in het normenkader) is opgenomen: Volgens de Participatiewet is een gemeente niet verplicht om terug te vorderen in alle gevallen van ten onrechte verstrekte bijstand.

Artikel 58 van de Participatiewet geeft de gemeente de bevoegdheid om de kosten van bijstand terug te vorderen van de belanghebbende indien daarvoor een grond bestaat. Dit betekent dat de gemeente discretionaire bevoegdheid heeft om te beslissen of terugvordering al dan niet passend en wenselijk is, afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Bij het nemen van een beslissing over terugvordering zal de gemeente verschillende factoren in overweging nemen, waaronder de ernst van de overtreding, de financiële omstandigheden van de belanghebbende, de mate van verwijtbaarheid en andere relevante factoren. In sommige gevallen kan de gemeente ervoor kiezen om af te zien van terugvordering, bijvoorbeeld als het bedrag dat moet worden teruggevorderd relatief laag is, als de belanghebbende financieel niet in staat is om terug te betalen, of als er sprake is van bijzondere omstandigheden die terugvordering onredelijk maken. In het kader van zorgvuldig en rechtvaardig beleid heeft de gemeente besloten om af te zien van terugvordering in het geval van de onrechtmatig verkregen uitkeringen. Dit besluit is genomen vanwege de complexiteit en tijdsintensieve aard van de analyse die vereist zou zijn om de duur van de onrechtmatige uitkeringen vast te stellen.

Bovendien betreft het merendeel van de betrokken burgers personen die niet over voldoende financiële middelen beschikken om aan een terugvordering te kunnen voldoen. Door deze afwegingen te maken, streeft de gemeente ernaar om haar middelen effectief in te zetten, waarbij zij oog heeft voor de individuele omstandigheden van haar inwoners.

77

Jaarstukken 2024

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

• Frauderisico’s Binnen Nijkerk wordt er actief beleid gevoerd rondom het tegengaan van fraudes, corruptie, nietinteger gedrag en misbruik en oneigenlijk gebruik. Voor het tegengaan van ondermijnende criminaliteit is er een Plan van aanpak Ondermijning 2023. Zo zijn er binnen de gemeente Nijkerk de volgende maatregelen getroffen: - Frauderisico-analyse. De eerste versie van de frauderisicoanalyse is op 19 december door het college vastgesteld. Om deze frauderisicoanalyse actueel te houden gaat de concerncontroller jaarlijks in gesprek met de MT's van de 3 taakvelden over frauderisico's en de hier tegen genomen beheersmaatregelen. Dit heeft tot enkele kleine wijzigingen in de bestaande inventarisatie van fraude- en corruptie risico’s geleid. Naast de actualisatie van de frauderisicoanalyse is afgesproken in de teamoverleggen minimaal 1x per jaar het onderwerp fraude en corruptie te agenderen. - Naast de actuele meldingsplicht van eventuele fraudegevallen in het directieoverleg, vindt jaarlijks uitvraag plaats door de concerncontroller over fraudegevallen en corruptie die zich in het boekjaar eventueel hebben voorgedaan. In 2024 zijn er geen fraude- en corruptiegevallen bekend. - De inrichting van onze administratieve organisatie en de getroffen beheersmaatregelen zijn erop gericht om fraude en corruptie te voorkomen dan wel te ontdekken.

- Ook zijn er maatregelen gericht op houding en gedrag van onze medewerkers, zoals een verklaring omtrent gedrag (VOG) voor alle nieuwe medewerkers, het afleggen van de ambtseed of ambtsbelofte, het periodiek in overleggen agenderen van het thema integriteit, gedragscodes (onder andere op het gebied van nevenwerkzaamheden en financiële belangen en de aanwezigheid van vertrouwenspersonen. - In de frauderisicoanalyse staan de beheersmaatregelen opgenomen. Deze beheersmaatregelen worden zoveel mogelijk getoetst door de VIC.

78

Jaarstukken 2024

•

Paragraaf 5.

Bedrijfsvoering

Bijlage checklist uit de herziende notitie (okt.2024) van de kadernota rechtmatigheid:

Vastlegging paraaf bedrijfsvoering Toelichting op álle rechtmatigheidsafwijkingen die de rapportagegrens overschrijden Uitleg over maatregelen om toekomstige afwijkingen te voorkomen Informatie over tussentijdse communicatie met de raad en redenen voor het eventueel uitblijven hiervan Toelichting op fouten en onduidelijkheden onder de verantwoordingsgrens als deze relevant zijn volgens afspraken met de raad Melding van geconstateerde fraude door eigen medewerkers Toelichting op overtredingen van de Wet Fido indien deze niet-financieel van aard zijn

Toegelicht ✓

Onderbouwing Paraaf bedrijfsvoering 2024

✓

Paraaf bedrijfsvoering 2024, maatregel 2 keer per jaar bestuur rapportage

Uitleg over eventuele misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O), ook als dit buiten de organisatie heeft plaatsgevonden Rapportage over niet-naleving of gebrekkige motivering bij toepassing Gids Proportionaliteit Behandeling van complexe situaties waarin rechtmatigheid onzeker is door verschillende interpretaties Toelichting op begrotingsonrechtmatigheden die niet tijdig zijn gemeld aan de raad

✓

Beschrijving van afwijkingen bij aanbestedingen, staatssteun of andere juridische complexiteiten

✓ N.v.t. N.v.t ✓

✓

Verbijzonderde Interne Controle Spendanalyse

N.v.t. ✓

Paraaf bedrijfsvoering 2024, Begrotingscriterium

✓

Paraaf bedrijfsvoering 2024, Voorwaardencriterium en de spendanalyse

Melding van structurele fouten of tekortkomingen in interne beheersingsmaatregelen

N.v.t.

Afwijkingen melden in samenhang met prestaties en levering binnen sociaal domein (zoals WMO en Jeugdzorg)

✓

Vermelding van ontbrekende afrekeningen als deze relevant zijn voor het rechtmatigheidsbeeld Toelichting op overschrijding kasgeldlimiet of renterisiconorm

N.v.t.

Opname van afspraken met de raad over de rapportagegrens en verantwoording

Verbijzonderde Interne Controle Treasury, geen bijzonderheden Paraaf bedrijfsvoering 2024, M&O criterium

✓ ✓

Verbijzonderde Interne Controle op de prestatielevering, PGB, WMO, Jeugd en PW Verbijzonderde Interne Controle Treasury, geen bijzonderheden Beleidskader rechtmatigheid 2023

79

Jaarstukken 2024

Paragraaf 6.

Verbonden partijen

Paragraaf 6. Verbonden partijen De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waar het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is daarvoor met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar soms ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een ‘verbonden partij’. Het aangaan van banden met deze verbonden partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Nijkerk is met haar verbonden partijen actief in meerdere regio’s en provincies. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).

6.1.

Wettelijk kader

Een verbonden partij is volgens het BBV: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt verstaan: een bedrag dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen. • Publiekrechtelijk. Het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten, is er vooraf toestemming nodig van de raad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.

Wordt er wel een rechtspersoon (een openbaar lichaam) in het leven geroepen, dan is er sprake van verlengd lokaal bestuur; • Privaatrechtelijk Sinds 2002 is het in de Gemeentewet zo geregeld dat het college beslissingsbevoegd is tot het aangaan van privaatrechtelijke verplichtingen. Daaronder vallen ook de besluiten om als gemeente deel te nemen aan privaatrechtelijke ‘verbonden partijen’ zoals stichtingen, verenigingen, vennootschappen en dergelijke. Wel voorziet artikel 160 van de Gemeentewet in een verplichte toezending van het ontwerpbesluit aan de raad en is de goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig. • Ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen De Wgr verplicht besturen van gemeenschappelijke regelingen om hun ontwerpbegroting ten minste twaalf weken voor de vaststelling toe te zenden aan de raden van de betreffende gemeenten. Dat geldt voor alle gemeenschappelijke regelingen, ook al betreft de samenwerking uitsluitend college- of burgemeesters bevoegdheden. De gemeenteraad heeft dan gedurende zes weken de gelegenheid om bij het dagelijks bestuur zienswijzen in te dienen over de ontwerpbegroting. Het dagelijks bestuur zorgt ervoor dat de ingediende zienswijzen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. Het wetsvoorstel “Versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen” is per 1 juli 2022 in werking getreden.

De wet versterkt de positie bij besluitvorming en de controlerende rol van gemeenteraden door hen meer inspraak te geven bij het treffen van gemeenschappelijke regelingen en bij het nemen van besluiten door de besturen daarvan. Gemeenschappelijke regelingen (GR’en) hebben tot 1 juli 2024 de tijd om het wetsvoorstel te implementeren en de regelingen aan te 80

Jaarstukken 2024

Paragraaf 6.

Verbonden partijen

passen. Het overzicht in de laatste paragraaf geeft de bestaande gemeenschappelijke regelingen van de gemeente weer en per gemeenschappelijke regeling welk bestuursorgaan bevoegd is.

6.2.

Visie op verbonden partijen

Om te beoordelen of aan ‘verbonden partijen’ wordt deelgenomen heeft het gemeentebestuur de volgende toetsingscriteria vastgesteld: • • •

de taak kan niet of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd; gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op; de voordelen van de samenwerking wegen op tegen de nadelen.

Het gemeentebestuur van Nijkerk is voorstander van samenwerking binnen publiekrechtelijke kaders. In sommige gevallen is het noodzakelijk om samenwerking op privaatrechtelijk terrein aan te gaan. In dat geval geldt als extra criterium dat samenwerking via publiekrechtelijke weg niet, of slechts zeer moeilijk, mogelijk is. De beoordeling of onze gemeente blijft deelnemen, aan welke vorm van samenwerking dan ook, is een continu proces. Telkens wanneer er een verandering in de vorm van samenwerken zich voordoet, wordt beoordeeld of de samenwerking nog voldoet aan de criteria of dat de betreffende taken beter op een andere manier verwezenlijkt kunnen worden.

6.3.

Lijst van verbonden partijen

Gemeenschappelijke regelingen 1.

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM), gevestigd te Arnhem

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging

Financieel belang

Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s

2.

Gemeenschappelijke regeling Het voorkomen en bestrijden van incidenten op het gebied van de openbare veiligheid, hulpverlening en volksgezondheid. Burgemeester T. de Jonge (lid algemeen bestuur – Ruitenbeek en wethouder A.M.W. Rohen (GGD) GGD € 1.001.000 JGZ € 774.000 RVP/Meningokokken € 133.000 BRW € 2.718.000 Bevolkingszorg € 50.000 01-jan-24 31-dec-24 Eigen vermogen € 9.309.000 14.331.000 Vreemd vermogen € 21.162.000 21.238.000 € 4.059.000 V -

Regio De Vallei, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang

Gemeenschappelijke regeling Samenwerken op het gebied van afvalverwerking. Wethouder C.J. Windhouwer (lid algemeen bestuur) € 7.000

Omvang per:

Eigen vermogen € 127.000 Vreemd vermogen € 0 € -/- 13.000 N te onttrekken aan de algemene reserve

01-jan-24 Resultaat 2024

€ €

31-dec-24 117.000 35.000

81

Jaarstukken 2024

Beleidsmatige risico’s

Paragraaf 6.

Verbonden partijen

Per 2019 zijn de aandelen ARN verkocht. Voortzetting van de Regio samenwerking op afvalgebied in welke vorm en voor welk doel is onderwerp van onderzoek. De kosten van Regio De Vallei voor 2024 kwamen voort uit de volgende activiteiten: archiefkosten, beleidsadvies en ondersteuning financiële processen (deze drie posten worden ingekocht bij de gemeente Ede) en ondersteuning van de besluitvormingsprocessen (zoals AO's, DB- en AB-vergaderingen) en de P&Ccyclus (ingekocht via Regio Foodvalley) en accountantscontrole.

3.

Regio Foodvalley, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging

Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s

4.

Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus, gevestigd te Zwolle

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s 5.

Gemeenschappelijke regeling Samenwerken op het gebied van economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit Burgemeester T. de Jonge – Ruitenbeek (lid algemeen bestuur), raadsleden H.J. Bokkers en J.J. Lok (leden van de Regiocommissie), plaatsvervangende leden: S. Ooijevaar en T. van Valkenhoef Inwonersbijdrage excl. Werkprogramma’s € 222.000 Strategische agenda € 223.000 Mobiliteitsfonds € 47.000 01-jan-24 31-dec-24 Eigen vermogen € 4.104.000 € 5.679.000 Vreemd vermogen € 21.745.000 € 23.240.000 € 1.182.538 V De Valleihopper (vraagafhankelijk vervoer wordt gecoördineerd vanuit de centrumgemeente Barneveld, het leerlingenvervoer coördineren we zelf als Nijkerk)

Gemeenschappelijke regeling Belastingheffing van een aantal gemeentelijke belastingen wethouder A.M.W. Rohen (lid algemeen bestuur) Netto € 763.000 01-jan-24 Eigen vermogen € 2.257.000 Vreemd vermogen € 4.561.000 € -7.667 N

€ €

31-dec-24 2.281.000 6.110.000

Omgevingsdienst de Vallei, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s

Gemeenschappelijke regeling Vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wethouder E. Heutink-Wenderich (lid algemeen bestuur) € 2.882.000 01-jan-24 31-dec-24 Eigen vermogen € 506.030 € 506.030 Vreemd vermogen € 3.157.472 € 8.349.476 aandeel Nijkerk € 292.000 V -

82

Jaarstukken 2024

Paragraaf 6.

Verbonden partijen

Vennootschappen en coöperaties 6.

Leisurelands B.V. (voorheen RGV Holding B.V.)

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s

7.

ParkeerService U.A.

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s 8.

Coöperatie Samenwering op het gebied van parkeermanagement Wethouder C.J. Windhouwer € 170.786 01-jan-24 Eigen vermogen € 2.807.000 Vreemd vermogen € 7.006.000 € 660.740 V

€ €

31-dec-24 2.147.000 6.087.000

€ €

31-dec-23 11.523.582 921.976

Gastvrije randmeren

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024 Beleidsmatige risico’s 9.

Besloten vennootschap Bevorderen recreatie Wethouder M.A. Klein (lid aandeelhoudersvergadering) Aandeelhouder 01-jan-23 31-dec-23 Eigen vermogen € 77.432.000 € 81.273.000 Vreemd vermogen € 16.593.000 € 15.023.000 € 3.841.000 V Het jaarlijkse exploitatietekort wordt gedekt uit de reserve, een overschot wordt toegevoegd. De cijfers over 2024 zijn nog niet beschikbaar.

Coöperatie Behartigen van bovengemeentelijke belangen van recreatie en natuurbescherming binnen het gebied Randmeren Wethouder M. Klein € 10.000 (2 stemmen) 01-jan-23 Eigen vermogen € 11.024.021 Vreemd vermogen € 558.564 € -159.583 N De cijfers over 2024 zijn nog niet beschikbaar

Inclusiefgroep N.V.

Type Openbaar belang

Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2024

N.V. De Inclusief groep geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en de Participatiewet (PW). En streeft hierbij naar een inclusieve arbeidsmarkt waarbij iedereen duurzaam kan deelnemen en waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt optimaal kunnen participeren. Wethouder M Klein € 01-jan-24 31-dec-24 Eigen vermogen € 7.703.000 € 6.797.000 Vreemd vermogen € 9.632.000 € 9.553.000 € 906.000 V Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door de verkoop van onroerend goed.

Beleidsmatige risico’s

Stichtingen en verenigingen Geen. 83

Jaarstukken 2024

Paragraaf 6.

Verbonden partijen

Overige verbonden partijen Geen.

84

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

Paragraaf 7. Grondbeleid In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Deze verplichting volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de begroting worden per onderdeel de beleidsdoelstellingen duidelijk gemaakt; in de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de realisatie hiervan. In de toelichting op het BBV worden de volgende onderdelen voor de paragraaf grondbeleid genoemd die tenminste benoemd moeten worden: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting (§ 7.2); • een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (§ 7.2); • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie (§ 7.4); • een onderbouwing van de geraamde winstneming (§ 7.5); • de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (§ 7.7). Aanvullend wordt ook ingegaan op: • MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2025 (§ 7.3); • Afdrachten bovenwijkse voorzieningen (§ 7.6).

7.1.

Visie en uitvoering van het grondbeleid

In de Nota Grondbeleid 2013 (raadsbesluit maart 2013) is de doelstelling als volgt omschreven: “Het beleid dat zich richt op een efficiënte en effectieve inzet van financiële, fiscale en juridische middelen op de grondmarkt, om direct en indirect bij te dragen aan het realiseren van de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals opgenomen in de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030. Het grondbeleidsinstrumentarium wordt zo ingezet dat de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen volgens planning kunnen worden gerealiseerd en financieel haalbaar zijn”. De gemeente Nijkerk heeft in de Nota Grondbeleid 2013 gekozen voor een transparant en eenduidig grondbeleid dat strategisch en compact is: • Bij al verworven grondposities voert de gemeente een actief grondbeleid dat gericht is op het uitgeven van grond en om regie te nemen wanneer dat kan en/of nodig is; • De gemeente voert een faciliterend grondbeleid wanneer initiatief van de markt komt en regie niet nodig is of niet gevoerd kan worden, onder meer omdat de gemeente geen of een geringe grondpositie heeft. Als resultaat van de in het verleden gevoerde actieve grondpolitiek beschikt de gemeente Nijkerk over een voorraad aan bouwgronden in exploitatie en strategische gronden.

Voor het kunnen blijven realiseren van alle ambities op het gebied van onder meer wonen, economie en duurzaamheid kan worden overwogen dat de gemeente in de toekomst bij bepaalde ontwikkelingen (weer) overgaat tot (strategische) verwerving van gronden, zoals in 2022 voor de Stadshaven Nijkerk is besloten. Het beleid hieromtrent wordt momenteel uitgewerkt in een nieuwe nota grondbeleid met afwegingskader. Naar verwachting wordt deze nota in de eerste helft van 2025 ter vaststelling aangeboden. Het terughoudende beleid ten aanzien van grondaankopen in de afgelopen jaren heeft tot gevolg dat vaak op andere wijze moet worden gehandeld in de gevallen dat ook particulieren grond in eigendom hebben binnen een exploitatiegebied. Hierbij wordt getracht om met de grondeigenaren een anterieure overeenkomst te sluiten om het wettelijk verplichte kostenverhaal zeker te stellen. Indien dit niet (tijdig) lukt, heeft de gemeente het opnemen van kostenverhaalregels in het omgevingsplan als stok achter de deur. In de praktijk zal dit naar verwachting niet of zelden voorkomen.

85

Jaarstukken 2024

7.2.

Paragraaf 7.

Grondbeleid

Meerjarenprognose grondbedrijf

De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. In de MPG wordt de gemeenteraad (vertrouwelijk) geïnformeerd over de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen van de grondexploitaties en voorraad aan strategische gronden. Naast de MPG kan eventuele kaderstelling over grondexploitatieprojecten plaatsvinden in de kadernota, bestuursrapportages of in afzonderlijke projectbesluiten. In de MPG wordt uitgebreid geïnformeerd over de belangrijke ontwikkelingen en worden eventuele beslispunten voorgelegd. Om die reden is ervoor gekozen om de paragraaf grondbeleid beknopt te houden

7.3.

Actuele prognose grondexploitaties

De grondexploitaties zijn voor het laatst herzien bij de MPG 2025. Hierbij was onder meer sprake van de aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1 januari 2025. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van afgerond € 7,4 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende exploitaties (FAC). Grondexploitatie Nijkerkerveen - actieve grondexploitatie - faciliterende exploitatie Nautenaseweg Arkerpoort De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Stadshaven Nijkerk PaasbosPark, Bizetlaan en Wulfshoeve - actieve grondexploitatie - faciliterende exploitatie Doornsteeg - actieve grondexploitatie - faciliterende exploitatie

Eindwaarde

Bedragen x € 1.000 Netto Contante Waarde

Type

Einddatum

GREX FAC GREX GREX GREX GREX GREX

31-12-2030 31-12-2030 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2034 31-12-2034 31-12-2032

2.931.000 -168.000 860.000 297.000 7.739.000 824.000 -6.542.000

2.603.000 -149.000 827.000 280.000 6.349.000 676.000 -5.583.000

GREX FAC

31-12-2031 31-12-2031

-129.000 178.000

-112.000 155.000

GREX FAC

31-12-2029 31-12-2029

3.712.000 -1.033.000

3.296.000 -917.000 7.425.000

Totaal

• Verliesvoorziening In overeenstemming met het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties bij de MPG 2025 moet per saldo een aanvullend bedrag van € 550.000 aan (verlies)voorzieningen worden getroffen. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen per project inzichtelijk gemaakt. Grondexploitatie verliesvoorzieningen Stadshaven Nijkerk Doornsteeg (faciliterende exploitatie) Nijkerkerveen, deelplan 3 (faciliterende exploitatie) PaasbosPark, Bizetlaan en Wulfshoeve Totaal

Type

MPG 2024

Bedragen x € 1.000 MPG 2024 Verschil

GREX FAC

5.338 666

5.583 917

245 251

FAC

135

149

14

GREX

72 6.211

112 6.761

40 550

86

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

• Strategische gronden Hieronder vallen de gronden die de gemeente Nijkerk momenteel nog niet in exploitatie heeft genomen. In onderstaand overzicht zijn de boekwaarden van de strategische gronden en aankopen opgenomen. Grondexploitatie strategische gronden Nijkerkerveen - deelplan 2 (Landelijk) - deelplan 4* Spoorkamp fase 2** Nijverheidsstraat 7*** Totaal

Boekwaarde 01-jan-24 643 40 550 0 1.233

Bedragen x € 1.000 Boekwaarde 31-dec-24

Mutaties 2024 0 0 0 872 872

643 40 550 872 2.105

Op totaalniveau resteert een boekwaarde van ongeveer € 2,1 miljoen. Als de boekwaarde per complex hoger is dan de marktwaarde, dient in overeenstemming met het BBV een (nadere) afwaardering plaats te vinden. Om die reden is begin 2025 een balanswaardetaxatie uitgevoerd ten aanzien van de waarde in de huidige bestemming. Hieruit volgt dat de voorziene marktwaarden van alle complexen hoger liggen dan de boekwaarden. Een (nadere) afwaardering is daarom niet noodzakelijk. Eind 2026 zal een hertaxatie worden uitgevoerd. 1 Op 27 januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het openen van grondexploitatie

Nijkerkerveen, deelplan 3. De boekwaarde op de gemeentelijke gronden is daarom grotendeels ingebracht. Het resterende deel van de grond, met een boekwaarde van ongeveer € 40.000, zal op een later moment in exploitatie worden genomen. De betreffende gronden worden inmiddels aangeduid als deelplan 4. 2 Bij de MPG 2021 heeft de gemeenteraad besloten om de gronden ten aanzien van fase 2 van

Spoorkamp uit de grondexploitatie te halen en tegen boekwaarde over te hevelen naar de voorraad strategische gronden. Dit betreft concreet de gronden ten zuiden van de spoorlijn met uitzondering van de locatie van het zwembad. De locatie van het zwembad was al ontwikkeld per 1 januari 2021 en is daarom nog onderdeel van de grondexploitatie. De gronden in fase 2 worden tijdelijk gebruikt voor project Wonen bij Jaap. Ook worden op termijn enkele kavels voor leisure uitgegeven. 3 Op 27 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de strategische aankoop van het pand aan

de Nijverheidsstraat 7 in Nijkerk. De notariële levering vond plaats op 16 juli 2024. Op dit moment is voorzien dat de locatie zal worden aangewend voor de opvang van asielzoekers. Hierbij wordt uitgegaan van sloop van het huidige pand (raadsbesluit d.d. 20 februari 2025). De boekwaarde zal hierdoor moeten worden afgeboekt.

7.4.

Winst- en verliesneming

Winsten en verliezen worden genomen op het moment dat een grondexploitatie formeel door de gemeenteraad wordt afgesloten. Daarnaast stelt het BBV gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek wordt bij de vaststelling van de jaarrekening voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. •

Winstneming

In 2024 zijn geen grondexploitaties met een positief resultaat afgesloten. Op basis van de PoCmethode is het wel noodzakelijk om bij 3 grondexploitaties tussentijdse winst te nemen. Verder is het voor Spoorkamp fase 1 noodzakelijk om een deel van de eerder genomen tussentijdse winst terug te draaien. Voor de 4 exploitaties gaat het om een totaalbedrag van € 1,62 miljoen.

87

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

Bedragen x € 1.000 Grondexploitatie Arkerpoort De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Nautenaseweg Totaal

•

Type tussentijds tussentijds tussentijds tussentijds

Winstneming 2024 60 615 -83 1.029 1.621

Verliesneming

In 2024 zijn geen verlieslatende grondexploitaties afgesloten. Voorziene resultaatnemingen Gegeven de huidige looptijd van de grondexploitaties gaat het eerstvolgend om de afsluiting van de Nautenaseweg (ultimo 2026).

7.5.

Afdrachten bovenwijkse voorzieningen

Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 (raadsbesluit november 2018) is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2024 is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2024 moeten zijn. Dit komt neer op een totaalbedrag van € 386.615. In de toekomst wordt voor de looptijd van de gemeentelijke grondexploitaties nog een afdracht voorzien van ongeveer € 8,7 miljoen die via de (tussentijdse) resultaatsbestemming moet plaatsvinden.

7.6.

Risico’s en reserve bouwgrondexploitatie

De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het primaire doel van deze reserve is het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties en het afdekken van exploitatierisico’s. De reserve wordt gevoed door voordelige saldi bij het afsluiten van grondexploitaties en tussentijdse winstnemingen. Per 1 januari 2024 heeft de Reserve Bouwgrondexploitatie een omvang van ongeveer € 11,7 miljoen. De ontwikkeling van de reserve in 2024 wordt hierna weergegeven: Bedragen x € 1.000 Reserve bouwgrondexploitatie Stand per 01 januari 2024 Mutaties (verlies)voorzieningen Tussentijdse winstnemingen (saldo) Incidentele grondverkopen Afdracht bovenwijkse voorzieningen Acquisitie en promotie Aangifte/aanslag Vpb Diverse advies- en voorbereidingskosten Afrekening eenmalig krediet ontwikkeling visie wijk Paasbos Overige opbrengsten Stand per 31-12-2024

11.768 -622 1.621 227 -387 -60 -220 -195 224 22 12.378

88

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

Op basis van de risicoanalyse bij de MPG is een gewogen risico-effect bepaald van € 11,1 miljoen. In overeenstemming met de Nota Risicomanagement 2024 is sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 8,9 miljoen. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. Weerstandvermogen De ratio van het weerstandsvermogen per 1 januari 2025 bedraagt 1,37. Dit komt overeen met een voldoende kwalificatie van de reserve. Het is de verwachting dat de ratio in 2025 afneemt als gevolg van een reservering voor (mogelijk) toekomstige afwaardering. Hier staat tegenover dat toekomstige tussentijdse winstnemingen wel positief van invloed zullen zijn. Begin 2024 was sprake van een ratio van 1,93. De lagere ratio is hoofdzakelijk het gevolg van een toename van het risicoprofiel. Dit komt enerzijds door een wijziging in de berekeningsmethodiek (in overeenstemming met Nota Risicomanagement 2024), anderzijds door het openen van exploitatie PaasbosPark, Bizetlaan en Wulfshoeve. Voor de Reserve Bouwgrondexploitatie wordt geen bovengrens gehanteerd.

Wel geldt het uitgangspunt dat bij een ratio groter dan 1,4 (ofwel minimaal een classificatie ruim voldoende) wordt onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien. Dit onderzoek is momenteel niet aan de orde, gegeven de ratio van 1,37.

89

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

Deel B Jaarrekening

90

Jaarstukken 2024

Paragraaf 7.

Grondbeleid

De jaarrekening De jaarstukken zijn net zoals de (programma)begroting onderverdeeld in twee delen. Bij de begroting zijn deze delen de beleidsbegroting en de financiële begroting en bij de jaarstukken het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag, bestaande uit de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de paragrafen, is in het voorgaande aan de orde geweest. Nu is de jaarrekening aan de orde. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: • Overzicht van baten en lasten Het overzicht van baten en lasten bevat de financiële verantwoording over de toegekende budgetten voor de programma’s, de algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien en de mutaties op de reserves. Om deze financiële verantwoording te kunnen afleggen is in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) opgenomen dat in ieder geval de begrote bedragen voor en na wijziging en de gerealiseerde bedragen worden opgenomen. Verder worden de verschillen tussen begroting na wijziging en de realisatie toegelicht. Het gaat hierbij om de waardoor-vraag. • Toelichting overzicht van baten en lasten Dit onderdeel vormt een samenvatting van de financiële jaarrekening. Het geeft de budgettaire verschillen weer ten opzichte van de begroting. Daarnaast geeft dit onderdeel inzicht in de ontwikkeling van de balans als gevolg van de mutaties in deze jaarrekening.

• Overzicht van incidentele baten en lasten Dit onderdeel geeft inzicht in de incidentele baten en lasten per programma, waarbij per programma ten minste de belangrijkste posten afzonderlijk zijn gespecificeerd en de overige posten als een totaalbedrag zijn opgenomen. • Overzicht toevoegingen en onttrekkingen in reserves Dit onderdeel geeft inzicht in de toevoegingen en onttrekkingen in de reserves. Het gaat hierbij om incidentele en structurele mutaties. • De balans en de toelichting Via de balans komt de financiële positie van de gemeente in beeld. De balans en de toelichting op de balans zijn opgesteld overeenkomstig de in het BBV voorgeschreven verplichte rubrieken en vereisten. In de toelichting op de balans vindt u ook de grondslagen van waardering van de activa en de passiva. Deze zijn overeenkomstig de financiële verordening. Ook zijn de gebeurtenissen na balansdatum hierin opgenomen.

91

Jaarstukken 2024

Rechtmatigheidsverantwoording 2024

1. Rechtmatigheidsverantwoording 2024 •

Verantwoording

Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings‐, voorwaarden‐, en misbruik‐ en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings‐, voorwaarden‐, en misbruik‐ en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet‐ en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op vastgestelde normenkader van de relevante wet‐ en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken.

Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 3 % van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 4.593.600 De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2024 van de Commissie BBV van oktober 2024. Bevinding Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 3.012.891 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 4.593.600. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 300.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

92

Jaarstukken 2024

•

Rechtmatigheidsverantwoording 2024

Tabel

De geconstateerde afwijkingen betreffen (de afwijkingen (fouten en/of onduidelijkheden als gedefinieerd in de notitie rechtmatigheidsverantwoording) worden alleen in de rechtmatigheidsverantwoording vermeld indien de door de raad gestelde verantwoordingsgrens voor rechtmatigheid is overschreden. Op basis van afspraken tussen de raad en het college kunnen afwijkingen die lager zijn dan de verantwoordingsgrens (50.000 euro) in de paragraaf Bedrijfsvoering worden vermeld. Begrotingscriterium 1A. Overschrijding lasten programma’s (of indien van toepassing een ander door de gemeenteraad vastgesteld autorisatieniveau)

Geen overschrijdingen

1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

€ 100.000 openbare verlichting en € 300.000 chalets Oekraïne n.v.t.

2. Ongeautoriseerde reservemutaties p.s. veelal zijn dit ook getrouwe beeld fouten, die in de jaarstukken aangepast kunnen worden. Ze paragraaf 4.2.3. 1. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld (hangt af van de intern vastgelegde spelregels in bijvoorbeeld de financiële verordening art. 212 Gemeentewet over de planning & controlcyclus, budgetafwijkingen, budgetoverheveling et cetera).

N.v.t

Totaal begrotingsonrechtmatigheden

€ 400.000

2. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt verwezen naar dit vooraf vastgestelde beleid.

€ 300.000 overschrijding investeringsbudget chalets Oekraïne. Dit zal worden verrekend met de te ontvangen rijksbijdragen opvang Oekraïners in 2025.

De niet -acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. Voorwaardencriterium 3. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed (inhoudelijk hier toelichten en in de paragraaf bedrijfsvoering). M&O criterium 4. Geen/Wel bevindingen. Totaal Onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

2.912.891

Geen bevindingen 3.312.891 300.000 3.012.891

93

Jaarstukken 2024

Overzicht van baten en lasten

2. Overzicht van baten en lasten Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Begroting 2024 primair

Begroting 2024 na wijziging

Rekening 2024

Verschil begroting na wijziging en rekening

Lasten Perspectief Ruimte Perspectief Sociaal Perspectief Veilig Perspectief Dienstverlening

71.250 67.187 4.244 23.243

79.713 76.409 4.511 25.989

45.266 70.129 4.429 26.007

34.447 6.280 82 -18

Totaal lasten (a)

165.924

186.622

145.831

40.790

Baten Perspectief Ruimte Perspectief Sociaal Perspectief Veilig Perspectief Dienstverlening

53.240 19.092 78 91.101

58.622 23.446 78 94.198

31.376 22.121 93 97.556

-27.246 -1.325 16 3.358

Totaal baten (b)

163.511

176.343

151.146

-25.197

Saldo baten en lasten (b)-(a)

-2.413

-10.279

5.315

15.593

Toevoegingen reserves (lasten) Perspectief Ruimte Perspectief Sociaal Perspectief Veilig Perspectief Dienstverlening

546 0 0 0

2.029 0 0 0

4.447 2.753 0 89

-2.418 -2.753 0 -89

Totaal toevoegingen (c)

546

2.029

7.289

-5.260

Onttrekkingen reserves (baten) Perspectief Ruimte Perspectief Sociaal Perspectief Veilig Perspectief Dienstverlening

1.752 166 0 480

4.591 2.674 88 4.299

3.360 1.453 43 2.592

-1.230 -1.221 -45 -1.708

Totaal onttrekkingen (d)

2.397

11.652

7.449

-4.204

Saldo toevoegingen en onttrekkingen (F) -(d)=F

1.851

9.623

160

-9.464

Resultaat C+F

-561

-655

5.475

6.130

94

Jaarstukken 2024

Toelichting overzicht van baten en lasten

3. Toelichting overzicht van baten en lasten Onderstaande tabel geeft het verschil weer tussen de uitkomsten van de jaarrekening 2024 ten opzichte van de verwachte uitkomsten van de begroting 2024 na wijzigingen. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Resultaat

Bedrag -/- =nadeel

Saldo begroting 2024 Begrotingswijzigingen 2024 Verwacht saldo 2024

-561 -94 -655

Jaarrekening 2024

5.475

Toe te lichten verschil

6.130

Toelichting verschil € 6.808.000 over 2024 Bij de tweede bestuursrapportage is een prognose afgegeven over het jaar 2024. Na de tweede bestuursrapportage heeft u verder nog twee raadsinformatiebrieven ontvangen over respectievelijk de september- en de decembercirculaire, die niet meer in de begroting zijn verwerkt. Hieronder vindt u de tabel waarin dit verwerkt is en ziet u het verschil tussen het verwachte en het werkelijke resultaat over 2024. Bedragen x € 1.000, -/- is een nadeel

Saldo begroting na 2e Berap 2024

-655

Verwachte afwijkingen 2e Berap ten opzichte van de begroting

1.913

Saldo begroting 2024 na afwijkingen 2E Berap Raadsinformatiebrief septembercirculaire Raadsinformatiebrief decembercirculaire Verwacht saldo begroting na de decembercirculaire Werkelijk saldo jaarstukken 2024

1.258 900 868 3.026 6.130

Verschil met het verwachte saldo

3.104

In de onderstaande tabel worden de grote afwijkingen toegelicht om het saldo van € 6.130 te verklaren. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel

Perspectief Ruimte

Ruimte

Onderwerp

I/S

Bedrag

Hogere baten omgevingsvergunningen De opbrengst van de legesinkomsten wordt voor tachtig procent bepaald door ongeveer vier procent van de bouwaanvragen. Aan het eind van 2024 zijn er leges ontvangen voor twee grote projecten voor een bedrag van ongeveer € 700.000. Verder is de legesverordening in 2024 gewijzigd waardoor het legesplafond is losgelaten. Hierdoor levert een bouwproject meer leges op dan in 2023 het geval zou zijn. Bij de 2e bestuursrapportage hebben we al aangegeven dat de legesopbrengsten in 2024 € 200.000 hoger uit gaan vallen dan verwacht. In overeenstemming met de in 2024 nieuw ingevoerde systematiek is hier geen begrotingswijziging van gemaakt. Lagere bijdrage omgevingsdienst ODDV Het voordeel ontstaat door een voordeel van € 110.000 op de afrekening over 2023 en een verwacht voordeel op de afrekening over 2024 van ongeveer € 300.000.

I

968

I

410

95

Jaarstukken 2024

Perspectief

Ruimte

Ruimte

Ruimte

Ruimte

Ruimte

Ruimte

Toelichting overzicht van baten en lasten

Onderwerp Het voordeel over 2024 heeft twee oorzaken: minder milieucontroles en minder juridisch advies. De minder milieucontroles zijn het gevolg van krapte in personeel. Met een meer gerichte benadering van de arbeidsmarkt verwachten we dat dit in 2025 is opgelost. Voor juridisch advies geldt dat deze taak volgt op andere taken zoals bouwvergunningen, milieuvergunningen, toezicht op milieu en bouw. Deze taken liepen in 2024 achter op de prognose, waardoor er minder juridische zaken waren. Ook zijn er minder bezwaar- en beroepszaken ingediend, vooral voorlopige voorzieningen. Als de primaire processen weer op gang komen, zullen er ook meer juridische procedures zijn. In 2024 zijn er relatief weinig overtredingen van de bouw- en bestemmingsplanregels gerapporteerd. Dit wordt in 2025 goed in de gaten gehouden. Bij de tweede bestuursrapportage is al aangegeven dat de productie van de ODDV over 2024 € 200.000 lager uit zou vallen. In overeenstemming met de in 2024 nieuw ingevoerde systematiek is hier geen begrotingswijziging van gemaakt. Hogere lasten welstand De commissieleden van het Gelders Genootschap, die voor de welstandscommissie werken, rekenen een percentage van de bouwkosten. In 2024 zijn er een aantal grote projecten met hoge kosten behandeld, waardoor het bedrag voor Welstand ook hoger was.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=7e7d61dd-29e6-4abb-8933-93a24ff8682c