2025-032 Bijlage 1 - Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Antine van de Groep 2025.06.19 17:29:14 +02'00'
1
J a a r s t u k k e n
2 0 2 4
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................... 3 Deel A Jaarverslag .................................................................................................................... 16 Programmaverantwoording ............................................................................................................. 17 1. Perspectief Ruimte ............................................................................................................... 18 2. Perspectief Sociaal .............................................................................................................. 28 3. Perspectief Veilig ................................................................................................................. 32 4. Perspectief Dienstverlening ........................................................................................................ 37 Paragrafen ...................................................................................................................................... 44 Paragraaf 1. Lokale heffingen ................................................................................................. 45 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................ 51 Paragraaf 3.
Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................. 58 Paragraaf 4. Financiering ........................................................................................................ 63 Paragraaf 5. Bedrijfsvoering .................................................................................................... 67 Paragraaf 6. Verbonden partijen ............................................................................................. 80 Paragraaf 7. Grondbeleid ........................................................................................................ 85 Deel B Jaarrekening .................................................................................................................. 90 1. Rechtmatigheidsverantwoording 2024 ................................................................................. 92 2. Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 94 3. Toelichting overzicht van baten en lasten ............................................................................ 95 4 Overzicht van incidentele baten en lasten ......................................................................... 103 5. Overzicht toevoegingen en onttrekkingen reserves ..........................................................
108 6 Structureel rekeningresultaat ............................................................................................. 110 7. Verloop investeringskredieten ............................................................................................ 111 8. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke / semipublieke sector ................ 112 9. De balans ........................................................................................................................... 113 10. Grondslagen voor waardering en saldobepaling ............................................................... 115 11. Toelichting op de balans .................................................................................................... 120 Bijlagen bij de jaarrekening ........................................................................................................... 131 1. Overzicht materiële vaste activa ........................................................................................ 132 2. Overzicht reserves ............................................................................................................. 133 3. Overzicht voorzieningen ..................................................................................................... 134 4.
Overzicht borg- en garantstellingen ................................................................................... 135 5. SiSa verantwoordingsinformatie ........................................................................................ 136 6. Overzicht ramingen grondexploitaties ................................................................................ 156 7. Overzicht bezoldiging per topfunctionaris .......................................................................... 157 8. Samenwerkingsverbanden................................................................................................. 160 9. Overzicht van alle beleidskaders ....................................................................................... 164 10. Verplichte beleidsindicatoren ............................................................................................. 166 11. Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................. 169 12. Overzicht baten en lasten taakvelden per perspectief ....................................................... 173 Begrippenlijst.................................................................................................................................
178 Accountantsverklaring ................................................................................................................... 179 Ondertekening............................................................................................................................... 180
2
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken over 2024 aan. In dit jaar hebben wij verder uitvoering geven aan het thema van de Ontwikkelagenda 2023-2026, samen wonen, samen werken, samen leven. In deze jaarstukken lichten wij toe wat in 2024 is gerealiseerd. De jaarstukken gaan over het beleid dat is uitgevoerd, de zaken die zijn gerealiseerd en het financiële beeld over 2024. De Programmabegroting 2024, inclusief wijzigingen, is de basis voor deze verantwoording. Samen met inwoners, het maatschappelijke middenveld, ondernemers en andere betrokkenen hebben we het afgelopen jaar weer mooie resultaten behaald waar we zeer trots op zijn. Zonder volledig te kunnen zijn brengen wij verderop in deze aanbiedingsbrief een aantal ervan voor het voetlicht. De ambities die zijn vastgelegd in de Ontwikkelagenda 2023 – 2026 vragen om veranderingen in de organisatie. In 2023 is een start gemaakt met de doorontwikkeling van de organisatie. In 2024 zijn op verschillende aandachtsgebieden acties en interventies ingezet. Waaronder het verbeteren van de bestuurlijke ambtelijke besluitvorming en het investeren op concernsturing (monitoren van resultaten en output). We werken vanuit het idee dat we er zijn voor de gemeenschap , met een blik naar buiten en gericht op samenwerking.
Deze aandachtsgebieden zijn vervat in een organisatie-breed ontwikkeltraject genaamd “Opgave gericht Samenwerken en Organiseren” (OSO). Dit traject loopt tot eind 2025. In paragraaf 5. Bedrijfsvoering gaan wij verder in op deze ontwikkelingen. Het jaar 2024 sluit met een voordelig resultaat van € 5.475.000. Na de inhoudelijke toelichting op de bereikte doelen lichten wij het financiële resultaat toe. Een groot gedeelte van het resultaat wordt veroorzaakt doordat ook in 2024 niet alle ambities gerealiseerd konden worden. Bij de aanbieding van de definitieve jaarstukken 2024 wordt uw raad een voorstel voor resultaatbestemming gedaan. In dit voorstel wordt uw raad gevraagd om budget door te schuiven naar 2025 voor de niet gerealiseerde ambities. Ook wordt uw raad voorgesteld geld te reserveren voor enkele niet begrote taken in 2024. De begroting 2024 - 2027 is de eerste begroting die is aangesloten op de Ontwikkelagenda. In navolging hiervan zijn ook deze jaarstukken volgens dit format opgesteld. Hiermee is 2024 het eerste jaar waarin de planning & controlcyclus volledig aansluit op de lijnen van de Ontwikkelagenda.
Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheid bij een gemeente betekent dat wij ons moeten houden aan de relevante wet- en regelgeving. De rechtmatigheidsverantwoording richt zich daarbij specifiek op de financiële aspecten. Met anderen woorden, zijn de baten en lasten en balansmutaties tot stand gekomen met inachtneming van de wet- en regelgeving. Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Over de naleving van de voorwaarden voor subsidies en Europese aanbestedingen bijvoorbeeld, maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik en lasten waarvoor geen voorafgaande dekking opgenomen was in de begroting.
3
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
De accountant geeft een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening, dit omvat ook een oordeel over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering, de verklaring vindt u in de jaarrekening onder onderdeel 1 rechtmatigheidsverantwoording 2024. De rechtmatigheid van de SiSa regelingen, die zijn opgenomen in de bijlagen, blijven vallen onder de verantwoordelijkheid van de accountant. SiSa staat voor Single Information, Single Audit. Dit is een systeem dat de gemeenten en provincies gebruiken om aan de Rijksoverheid verantwoording af te leggen over de besteding van specifieke subsidies waarvoor de ontvangen subsidie alleen mag worden uitgegeven aan het doel van die subsidieregeling.
Perspectief Ruimte •
Woonvisie
In de woonvisie staat welk type woningen er de komende jaren in Nijkerk nodig zijn. De gemeente vindt het belangrijk dat er kansen zijn voor alle inwoners. Daarom ligt de focus op het realiseren van betaalbare woningen. In 2024 is, vooruitlopend op het opstellen van een volkshuivestingsprogramma, de Woonvisie 2020+ herijkt. Daarnaast is verder gewerkt aan de Woonzorgvisie en is in regionaal verband een afsprakenkader ouderenhuisvesting vastgesteld. • Woningbouwopgave Het opleveren van 250 woningen per jaar is ook in 2024 het uitgangspunt geweest. In 2024 zijn op meerdere locaties in de gemeente Nijkerk woningen in aanbouw zoals in de projecten Spaanse Leger, Ooststreeck, Kantemarsweg, Beverdam, en Wonen bij Jaap. In Het Spaanse Leger zijn in 2024 ook daadwerkelijk woningen opgeleverd. De andere projecten volgen in 2025. Ook zijn voorbereidende en procedurele werkzaamheden doorgegaan voor de grote woningbouwlocaties (meer dan 100 woningen) voor de projecten: Doornsteeg fase 3, Stadshaven, Paasbos, Nijkerkerveen deelplan 3 en Klaarwater (Hoevelaken). Voor Bouwplan Kerkplein/Wonen bij de Toren in Nijkerk zijn diverse mijlpalen behaald. De planologische procedure is afgerond, de omgevingsvergunning is verleend en de verkoop van de eerste 80 woningen heeft plaatsgevonden. Kerkplein/Wonen bij de Toren is onherroepelijk/in uitvoering.
Er is gewerkt aan het project Stadshaven (fase 1a, fase 2 en Plan Bentinck), waarbij het gebied van de Havenkom omgevormd wordt tot een aantrekkelijk stedelijk woon- en leefgebied. Voor de ontwikkeling van de locatie van het voormalige stadhuis (Stadshaven fase 1a) en Plan Bentinck (herontwikkeling Meubel- en tapijthal) is het bestemmingsplan vastgesteld. Er is hiertegen een beroep bij de Raad van State ingediend. Nadat er door de Raad van State uitspraak is gedaan, en de vergunning onherroepelijk is, zal het vervolgproces worden opgepakt. Om ook op langere termijn voldoende aanbod van woningen te hebben is gestart met een verkenning voor de gebiedsvisie Oostelijk Nijkerk (Stationsgebied, Bronswerk Luxool en Slichtenhorst). Het gaat hierbij potentieel om ongeveer 2.000 woningen. • Huisvesting bijzondere doelgroepen In 2024 zijn vier locaties geselecteerd voor kleinschalige asiel opvang binnen de gemeente Nijkerk. Naast de selectie van vier kleinschalige locaties is in 2024 gestart met het opstellen van een plan van aanpak per locatie. Besluitvorming zorgt voor de basis om in 2025 de eerste twee locaties te kunnen realiseren, de overige twee locaties zullen uiterlijk 2026 worden gerealiseerd. Voor statushouders is in 2024 een doorstroomlocatie gerealiseerd. Het Oekraïne park is nu sinds twee jaar open en is volop bezet.
Het park is efficiënt ingericht waardoor we kosten neutraal kunnen werken.
4
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
• Landelijk gebied In 2024 is het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied vastgesteld. Dit perspectief gaat over hoe we willen leven, wonen en werken in onze regio. De concrete acties zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma waarin ook het beleid van het kabinet is opgenomen. Afgelopen jaar is er extra ingezet op diverse regelingen, zoals de stoppersregeling, voor veehouders die hun bedrijf vrijwillig willen beëindigen. • Duurzame energie In samenwerking met de netbeheerder zijn initiatieven opgestart om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren en te versnellen om in de toenemende vraag van elektriciteit te voorzien. Er is afgesproken dat er een nieuw onderstation komt. Als gemeente hebben we de mogelijkheid onderzocht om aan te sluiten bij Energieweb, zodat we een betere balans vinden in het lokaal opwekken en verbruiken van duurzame energie. Denk hierbij aan energie dat wordt opgewekt uit natuurlijke bronnen zoals zon, wind en water. Met de experts van ons eigen energieloket stimuleren we inwoners hun woningen te isoleren, energie te besparen en zelf energie op te wekken. Daarnaast hebben we ingezet op het isoleren van utiliteitsgebouwen (zoals scholen en kantoren). Ter voorbereiding op het plaatsen van twee windmolens langs de A28 is gewerkt aan een regionale Milieueffectrapportage (MER). Deze rapportage brengt de milieueffecten van de windmolens in kaart.
Hierdoor kunnen we de milieueffecten meenemen in de besluitvorming. Als voorbereiding daarop is een lokale quickscan uitgevoerd. • Economie We hebben uitvoering gegeven aan de economische visie en de visie op de vrijetijdseconomie. Daarnaast zijn we gestart met de actualisatie van de detailhandelsstructuurvisie. We hebben gewerkt aan de verdere uitbouw van het food production cluster en de verbinding tussen binnenstad en randmeer. In samenwerking met Regio Amersfoort stelden we de regionale visie op bedrijventerreinen op. • Meerjaren Investeringsprogramma In 2024 is het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) vastgesteld. In het MIP zijn onze ruimtelijke en maatschappelijke investeringen tot en met 2040 opgenomen.
Perspectief Sociaal • Integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld, waarmee een meerjarig plan voor onderwijsgebouwen is vormgegeven. In dit kader zijn de uitbreiding van de Maranathaschool afgerond en de ver/nieuwbouw van de IJsvogel (voorheen PWA) gestart. Eind 2024 heeft de Gemeente Nijkerk een 10-jarige raamovereenkomst gesloten voor modulaire en circulaire huisvestingsoplossingen met The Box System. De eerste projecten starten en worden naar verwachting in 2025 opgeleverd. • Sport Binnen het Meerjaren Investeringsplan Buitensport is in 2024, in samenwerking met de vereniging, het tweede veld van MHCH Hockey in Hoevelaken vernieuwd.
5
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
• Overkoepelend beleidskader We hebben een overkoepelend beleidskader opgesteld voor jeugd, volwassenen en ouderen. Deze set van richtlijnen en principes dient als basis hoe we de komende jaren werken aan dat iedereen een kans krijgt om mee te doen aan de (Nijkerkse) samenleving. Vanuit dit beleidskader, dat in 2025 aan de gemeenteraad wordt aangeboden, zetten we stappen in het integraal samenwerken, wat ook effect heeft op de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. In dit overkoepelende beleidskader is onder meer aandacht voor onderwerpen als het ondersteunen van inwoners om zelfstandig te worden en kansrijk op te groeien, een antidiscriminatiebeleid en een inclusieve samenleving en de sociale basisinfrastructuur. • Lokaal Educatieve Agenda Samen met onze partners (schoolbesturen en peuter- en kinderopvang) hebben we een nieuwe Lokaal Educatieve Agenda voor de periode 2024 - 2028 opgesteld. Hierin zijn drie opgaven vastgesteld: 1. inclusiever onderwijs 2. een goede doorgaande lijn (Voor- en Vroegschoolse Educatie – Primair Onderwijs /Voortgezet Onderwijs – naar werk) 3. aansluiten bij preventie en jeugdhulp. • Visie op Werk In maart 2024 is de Visie op Werk vastgesteld en ook de re-integratieverordening vastgesteld. We zijn begonnen met het schrijven van een overkoepelend beleidskader.
Het Uitvoeringsplan valt onder dit overkoepelend beleidskader en wordt geschreven als dit beleidskader af is. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn begeleid en kregen hulp bij het vinden van werk. We hebben hierbij gebruik gemaakt van een maatwerk aanpak om onze inwoners zo goed mogelijk te begeleiden. Inwoners die vorig jaar (nog) niet in staat waren aan het werk te gaan, kregen ondersteuning bij het vinden van een passende activiteit, zoals vrijwilligerswerk of deelname aan buurtactiviteiten. Dit draagt bij aan maatschappelijke participatie. • Leer en ontwikkelmogelijkheden We hebben werkgevers gestimuleerd om leer- en ontwikkelmogelijkheden aan te bieden voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt of passende participatieplaats. Via jobcoaching en gesprekken met werkgevers is er ingezet op personeelsontwikkeling. • Taal en onderwijs statushouders Een statushouder is een voormalig asielzoeker die een vergunning heeft gekregen om in Nederland te mogen blijven. In 2024 is onderzocht of we ervaringsdeskundigen kunnen inzetten bij de ondersteuning voor statushouders en sturen op voldoende taal- en onderwijsplaatsen voor alle statushouders. Als start is een deel van de participatieverklaringstrajecten verzorgd door statushouders zelf. Het traject richt zich op een nadere kennismaking met de Nederlandse kernwaarden in het persoonlijke leven van de statushouder.
Ook is er gezorgd voor voldoende taal- en onderwijsplekken voor statushouders door nauw samen te werken met schoolbesturen.
Perspectief Veilig • Ondermijning In 2024 hebben we vijf integrale controles uitgevoerd samen met verschillende veiligheidspartners en de gemeente Barneveld en Scherpenzeel. We zijn gestart met de bewustwording rondom de Wet Bibob en de implementatie daarvan. Scholieren en ondernemers zijn actief geïnformeerd over het herkennen van de signalen van ondermijning. Afgelopen jaar is er uitvoering gegeven aan het project Ariande. Dit is een samenwerkingsproject van het OM, politie, provincie Gelderland rondom ondermijning op vakantieparken.
6
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Begin 2024 is samen met politie en Openbaar Ministerie het project Drugsondermijning Nijkerk (DON) gestart. Hierbij wordt het crimineel speelveld rond drugshandel aangepakt en wordt geprobeerd jongeren die dreigen af te glijden in het drugscircuit eruit te houden of eruit te halen. Daarnaast is de repressieve aanpak voortgezet bij drugsgebruik en -handel, zoals het uitdelen van straffen, opleggen van boetes en doen van arrestaties. • Zorg en veiligheid Er is meer inzicht en kennis verkregen in hoe om te gaan met personen met onbegrepen gedrag en mogelijke oplossingen, om de overlast daarvan te beperken. We hebben ons ingezet om de sociale veiligheid in de gemeente te verbeteren door wijk- en buurtinitiatieven te ondersteunen die de veiligheid in de buurt bevorderen. We maken hierbij onder andere gebruik van onze Boa’s en toezichthouders. We werken casusgericht zodat we complexe vraagstukken zoals huiselijk geweld, radicalisering en jeugdcriminaliteit op een effectieve manier kunnen behandelen. Dankzij het convenant dat is opgesteld mag de politie alle meldingen van personen met onbegrepen gedrag (E33 en I28 meldingen) delen met de gemeente, wat de integrale aanpak vergemakkelijkt. • Digitale weerbaarheid Om te voorkomen dat digitaal kwetsbare inwoners slachtoffer worden van digitale criminaliteit, hebben we gewerkt aan het vergroten van de weerbaarheid.
Hiervoor hebben we in 2024 een Plan van Aanpak Digitale Weerbaarheid en een lokaal digitaal veiligheidsbeeld ontwikkeld. De samenwerking met ketenpartners in het aanpakken van digitale criminaliteit en het verhogen van de meldingsbereidheid bij deze vorm van criminaliteit is verbeterd. • Crisisbeheersing In 2024 zijn we begonnen met het opzetten van een interne crisisorganisatie en het implementeren van processen die past bij de regionale structuur. Verschillende medewerkers hebben trainingen gevolgd en we hebben bijgedragen aan de regionale crisisorganisatie.
Perspectief Dienstverlening • Ingebruikname gemeentehuis In augustus 2024 is het nieuwe gemeentehuis aan de Van ’t Hoffstraat in gebruik genomen, later in het jaar zijn extra werkplekken gecreëerd in een ander deel van het gebouw. De komende twee jaar onderzoeken we of dit deel van het gebouw nog steeds nodig blijkt te zijn om onze medewerkers te voorzien van een werkplek. . • Samenwerking binnen BLNP-verband Een deel van onze werkzaamheden zoals HRM, ICT en Juridische Zaken werd in een samenwerkingsverband gedaan met de gemeenten Bunschoten, Leusden en Putten (BLNP). We hebben gemerkt dat deze samenwerking niet meer goed past bij de behoeften van de 4 afzonderlijke gemeenten. Na een zorgvuldige overweging én grondige evaluatie is, in goede afstemmening met elkaar besloten de samenwerking te beëindigen. Eind vorig jaar is het traject gestart om de gezamenlijke werkzaamheden zorgvuldig te ontvlechten . • Participatievisie Als gemeente hebben we een participatievisie opgesteld. De participatievisie is een verdere uitwerking van het coalitieakkoord en de Ontwikkelagenda. In de participatievisie wordt het belang van participatie in de representatieve democratie en de ambities van de gemeente beschreven. Op basis van deze participatievisie is er ook een uitvoeringsprogramma participatie opgesteld.
7
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
• Ombuigingen Kadernota 2025 De financiële vooruitzichten voor de gemeente zijn niet positief en zeer onzeker. Om de begroting in de komende jaren structureel sluitend te laten zijn heeft uw raad opgeroepen om in de Kadernota 2025 te komen met voorstellen die leiden tot ombuigingen van in totaal ongeveer € 4 miljoen. Bij de totstandkoming van de Kadernota 2025 is dit ombuigingsproces in een dialoog met zowel de samenleving als de gemeenteraad succesvol afgerond en zijn de benodigde ombuigingen gerealiseerd. Helaas viel de ontwikkeling van de Meicirculaire gemeentefonds 2024 tegen en bleken extra ombuigingsmaatregelen nodig te zijn om tot een structureel sluitende begroting in meerjarenperspectief te komen. Deze maatregelen zijn in de Kadernota 2025 verwerkt. In meerjarenperspectief is in totaal € 5,5 miljoen aan ombuigingen gerealiseerd.
Financieel resultaat Het jaar 2024 sluit met een voordelig resultaat van € 5.475.000. Het voorstel voor resultaatbestemming (wat de gemeente doet met het positieve resultaat) wordt uw raad voorgelegd bij de aanbieding van de definitieve jaarstukken. De belangrijkste effecten die hebben bijgedragen aan het resultaat zijn: Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Lagere rentelasten en afschrijvingen Hogere algemene uitkering Hogere baten omgevingsvergunningen Voordelig saldo afval
i i i i
2.018 1.800 968 788
v v v V
In het vervolg van deze aanbiedingsbrief geven we een inhoudelijke toelichting op de effecten die het resultaat hebben beïnvloed. In deze aanbiedingsbrief lichten wij de jaarrekening 2024 toe aan de hand van een viertal pijlers van het financieel beleid van de gemeente Nijkerk: 1. de financiële kengetallen; 2. het resultaat; 3. de ontwikkeling van de leningenportefeuille; 4. de ontwikkeling van de reservepositie.
1. De financiële kengetallen Om het inzicht in de financiële positie van de gemeente te vergroten moeten gemeenten in hun jaarrekening voorgeschreven kengetallen opnemen. In samenhang met elkaar geven deze kengetallen een beeld over de financiële positie van de gemeente. De financiële kengetallen laten zich als volgt weergeven: Kengetal
Rekening 2024 52%
Begroting 2024 75%
Rekening 2023 55%
Netto schuldquote
57%
76%
60%
Solvabiliteitsratio
41%
28%
40%
Structurele exploitatieruimte
0,94%
0,3%
1,55%
Gecorrigeerde netto schuldquote
8
Jaarstukken 2024
Kengetal
Aanbiedingsbrief
Grondexploitatie
Rekening 2024 29%
Begroting 2024 21%
Rekening 2023 30%
Belastingcapaciteit
80%
80%
77%
Voor een uitgebreide toelichting op de kengetallen wordt verwezen naar paragraaf 2. Weerstandsvermogen. Samengevat kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van de gemeente Nijkerk per 31 december 2024, op basis van de kengetallen, als (zeer) goed wordt aangemerkt. Op basis van deze positie zijn wij in staat geweest onze maatschappelijke doelen te realiseren en te blijven investeren in de samenleving.
2. Het resultaat Het voordelige resultaat van de jaarrekening 2024 komt uit op € 5.475.000. Na begrotingswijzigingen was een resultaat verwacht van € 655.000 nadelig. In overeenstemming met de verslaggevingsregels wordt het verschil tussen het gerealiseerde resultaat en het resultaat na begrotingswijzigingen toegelicht. In 2024 is een aanscherping doorgevoerd op de sturing op begrotingswijzigingen. Dit met het doel om het budgetbewustzijn te vergroten en beter te sturen zodat uitgaven binnen vastgestelde financiële kaders blijven. Met ingang van de tweede bestuursrapportage 2024 zijn daarom, als algemene stelregel, geen begrotingswijzigingen meer doorgevoerd. Wel zijn er enkele uitzonderingen op deze algemene stelregel. Zoals bijvoorbeeld bij nieuwe of weggevallen taken, toevoegingen en onttrekkingen aan reserves bouwgrondexploitatie, omissies in de primitieve begroting en taken waarvoor specifieke subsidie wordt ontvangen. Bij de tweede bestuursrapportage werd een verwacht saldo gepresenteerd van € 1.258.000 voordelig. •
Toelichting resultaat versus de begroting
Ten opzichte van de begroting is het resultaat € 6.130.000 voordeliger uitgevallen. Dit verschil hebben we in het hierna opgenomen overzicht tot uitdrukking gebracht en vervolgens toegelicht. In de volgende hoofdstukken van de jaarstukken gaan we per programma uitgebreider in op de afwijkingen en verschillen. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
Investeringsresultaat Algemene uitkering Hogere opbrengst dividend Hogere opbrengst OZB Perspectief Ruimte • Hogere baten omgevingsvergunningen • Voordelig saldo afval • Lager bijdrage Omgevingsdienst • Overige afwijkingen ruimte, per saldo Voordelig saldo ruimte
i i/s i i
Perspectief Sociaal • Bijstandsverlening • Sportaccommodaties • Asiel en statushouders • Overige afwijkingen sociaal, per saldo Voordelig saldo sociaal
i i i i
i i i i
1.164 1.800 302 116
v v v v
i/s
2.201
v
i
457
v
968 788 410 35
369 368 - 558 278
9
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Perspectief Dienstverlening • Vrijval stelpost herinrichting functiehuis • Storting voorziening pensioenen (oud)wethouders • Overige afwijkingen dienstverlening, per saldo Nadelig saldo bedrijfsvoering
i i i
Afwijkingen ten opzichte van de begroting
400 - 1.831 1.521 i
90
V
i
6.130
v
• Investeringsresultaat Door het niet afronden van verschillende investeringen in 2024 is hierop per saldo een voordelig resultaat ontstaan. Enerzijds vallen de afschrijvingslasten lager uit (€ 1.240.000). Ook de rentelasten laten een voordelig saldo (€ 454.000) zien omdat minder geld geleend hoefde te worden. Daar tegenover staat een nadeel (€ 530.000) omdat de begrote overhead niet volledig toegerekend kan worden. • Algemene uitkering De hogere uitkering wordt veroorzaakt doordat de uitkomsten van de septembercirculaire (voordeel € 900.000) en de decembercirculaire (voordeel € 868.000) niet in de begroting 2024 zijn opgenomen. Het resterende verschil (nadeel van € 32.000) wordt veroorzaakt door wijzigingen in de maatstaven van 2024 en de verrekeningen van oude jaren. • Hogere opbrengst dividend De verkoop van een dochterbedrijf door Alliander en een hoger regulier dividend van Alliander hebben in 2024 éénmalig tot een extra dividend geleidt. • Hogere opbrengst OZB Door naheffing over voorgaande jaren is de OZB hoger uitgevallen. • Hogere baten omgevingsvergunningen Eind 2024 zijn er leges € 700.000) ontvangen van twee grote bouwprojecten. Ook het loslaten van het legesplafond heeft tot hogere baten geleidt (€ 200.000). • Voordelig saldo afval Het voordelig saldo afval is ontstaan door meerdere oorzaken.
Ten eerste zijn de inkomsten Diftar toegenomen (€ 391.000) door een groei van het aantal ledigingen en huishoudens. Ten tweede is er een voordeel op zwerfaval (€ 191.000) door onvoorziene vergoedingen en nabetalingen over voorgaande jaren. Tot slot is er een voordeel te zien op afval en reiniging (€ 278.000) door een afname van het aanbod berm- en slootafval bij het aanbiedstation en het opnemen van de aanschafkosten voor ondergrondse containers binnen ruimtelijke projecten in plaats van ten laste van het product afval. • Lager bijdrage Omgevingsdienst De lagere bijdrage aan de ODDV wordt veroorzaakt door een voordelige afrekening over 2023 (€ 110.000) en een verwacht voordeel op de afrekening 2024 (€ 300.000). Deze laatste wordt veroorzaakt door minder milieucontroles en minder juridisch advies. • Bijstandsverlening Door succesvolle inzet in de begeleiding van bijstandsgerechtigden naar werk en minder uitgaven voor aanvragen bijstandverlening voor zelfstandigen is zijn de kosten voor bijstandsverlening lager uitgevallen (€ 369.000).
10
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
• Sportaccommodaties Op de lasten voor sportaccommodaties is een voordeel ontstaan door lagere uitgaven voor investeringen in binnen- en buitensport, lagere advieskosten en een hogere vergoeding uit de SPUK (€ 368.000). • Asiel en statushouders De verwachte Rijksbijdrage voor de doorstroomlocatie is uitgesteld tot 2025. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van de gemaakte kosten in 2024 (€ 331.000). In 2025 worden deze kosten via een declaratie ingediend bij het Rijk. Ter voorbereiding op de asiel-opvanglocaties zijn er kosten gemaakt (€ 227.000), hiervoor was in 2024 géén dekking. Met het Ministerie van Justitie en Veiligheid loopt nog een overleg over het (deels) vergoeden van de gemaakte kosten. • Vrijval stelpost herinrichting functiehuis In de Ontwikkelagenda hebben wij voor de herinrichting van het functiehuis een stelpost opgenomen (€ 400.000) opgenomen om de effecten op de loonsom van de herinrichting van het functiehuis op te vangen. Dit traject is nog niet afgerond waardoor dit bedrag vrijvalt ten gunste van het resultaat. • Storting voorziening pensioen wethouders Op 1 januari 2027 gaat het nieuwe pensioenstelsel in. Wij hebben hierop voorgesorteerd door de voorziening voor pensioenen hierop te laten aansluiten in verband met de overdracht hiervan naar het ABP. Dit heeft geleid tot een extra dotatie (€ 962.000).
Daarnaast is een extra storting in de voorziening gedaan als gevolg van de renteontwikkeling in de actuariële berekening van de pensioenverplichting (€ 869.000).
3. De ontwikkeling van de leningenportefeuille Per 31 december 2024 bedraagt het saldo van de leningenportefeuille € 74.829.000. Ten opzichte van de stand ultimo 2023 (€ 61.243.000) een toename van € 13.586.000. De ontwikkeling van de langlopende leningen laat zich als volgt weergeven:
Door grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte vertoont het saldo van de langlopende leningen een oplopend beeld. Deze toenemende trend was overigens al wel voorzien in de begrotingen van de afgelopen jaren.
11
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Overigens wordt benadrukt dat de langlopende leningen binnen de norm blijven voor een financieel gezonde gemeente. Per 31 december 2024 blijft de netto schuldquote met 57% ruim onder de grenswaarde van 90% om als ‘minst risicovol’ te worden aangemerkt. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing. In 2024 is een meerjarenliquiditeitsprognose opgesteld die maandelijks gemonitord wordt.
4. De ontwikkeling van de reservepositie De algemene reserve sluit in de jaarrekening 2024 met een stand van € 27.604.000. Dat is een toename van € 2.984.000 als gevolg van het feit dat het jaar 2023 met een voordelig resultaat is afgesloten. De ontwikkeling van de algemene reserve laat zich als volgt weergeven:
De voordelige resultaten in de afgelopen jaren hebben de omvang van de algemene reserve doen toenemen. De omvang van de algemene reserve is als toereikend aan te merken. Dit betekent dat de gemeente per balansdatum over voldoende reserves bezit om onverwachte (incidentele) tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat direct financiële maatregelen nodig zijn in de bedrijfsvoering. Per 31 december 2024 bedraagt de solvabiliteitsratio 41%. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen we naar paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Financieel beeld Het financieel beeld van het resultaat is in onderstaande tabel inzichtelijk gemaakt. Allereerst worden de resultaten per programma inzichtelijk gemaakt. Daar staan de algemene dekkingsmiddelen tegenover. Hieruit volgt dan het saldo van baten en lasten. Een deel van dit saldo is al bestemd, namelijk de mutatie van de reserves waar uw raad reeds een besluit over genomen heeft. Na verwerking van deze mutaties resteert het feitelijk resultaat. Het resultaat over 2024 bedraagt € 6.80800. Onderstaande tabel geeft inzicht in hoe dit resultaat over de verschillende programma’s verdeeld is. Bedragen x € 1.000, -/- = nadeel
12
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Rekening 2024 Perspectief Ruimte Perspectief Sociaal Perspectief Veilig Perspectief Bedrijfsvoering Gerealiseerd saldo van baten en lasten Mutaties in de reserves Resultaat
-13.890 -48.008 -4.336 71.549 5.315
Gewijzigde begroting 2024 -21.091 -52.963 -4.433 68.209 -10.279
160 5.475
9.624 -655
verschil 7.201 4.955 97 3.340 15.594 -9.464 6.130
Wij zijn ontzettend trots op onze organisatie en gemeenschap. Samen hebben we in 2024 prachtige resultaten behaald. Onze ambities voor de toekomst zijn groot en hoewel de balans met de beschikbare middelen gevoelig is, hebben we gezien wat we kunnen bereiken. Dit geeft ons veel vertrouwen in een succesvolle toekomst. Nijkerk, 15 april 2025 burgemeester en wethouders van Nijkerk, de secretaris,
de burgemeester,
drs. J.G. de Jager
T.T.E. de Jonge-Ruitenbeek
13
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Jaarrekening in één oogopslag
14
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
15
Jaarstukken 2024
Aanbiedingsbrief
Deel A Jaarverslag
16
Jaarstukken 2024
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording De opzet van de programmaverantwoording De verantwoording bij de programma’s is in lijn met de programmabegroting 2024. De programma’s kennen een vaste indeling die bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Actuele ontwikkelingen. 2. Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan. 3. Beleidsindicatoren. 4. Financiële middelen. • Actuele ontwikkelingen Elk programma start met een algemene inleiding, waarbij de belangrijkste zaken die betrekking hebben op dat betreffende programma aan de orde komen. Er wordt ook, voor zo ver dat aan de orde is, aangegeven welke ontwikkelingen er plaatsvonden in 2024. • Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan In deze paragraaf wordt per maatschappelijke opgave het kader geschetst van de doelstelling uit de Ontwikkelagenda 2023-2026 en toegelicht wat we in 2024 hebben bereikt. • Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren zijn maatstaven waarmee beleidsdoelstellingen meetbaar worden gemaakt. Van de in de begroting geformuleerde beleidsindicatoren wordt de actuele stand van zaken weergegeven (realisatie voorgaand jaar). • Financiële middelen Per programma wordt aangegeven wat de uitvoering heeft gekost. Door middel van deze cijfers kunt u controleren of de uitvoering van een programma heeft plaatsgevonden binnen de toegekende budgetten.
17
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
1. Perspectief Ruimte 1.1.
Actuele ontwikkelingen
De gemeente Nijkerk heeft een groeiambitie. Deze wens voor de lange termijn is opgenomen in de ‘Omgevingsvisie 2022 - 2040 - duurzaam en dynamisch’. In deze ontwikkeling willen we groeien maar moeten we wonen, werken en leven ook continue in balanshouden. Dit is een uitdaging door de beperkte ruimteveranderende bevolking. Om onze inwoners een goed thuis te bieden, is het belangrijk te weten waar we nieuwe woningen moeten bouwen en wat voor woningen er nodig zijn. Dit heeft op de langere termijn veel invloed op de samenstelling van de bevolking en op de kansen voor inwoners om binnen hun eigen gemeente of woonplaats te verhuizen. We besteden specifiek aandacht aan groepen inwoners die moeilijker een woning kunnen vinden. Dit doen we onder andere flexibele woningbouwlocaties, premantelzorgwoningen en startersleningen. Groei in woningen vraagt om investeringen in voorzieningen zoals onderwijs, zorg, mobiliteit, duurzaamheid, openbare ruimte en economie. Deze investeringen geven ons kansen om uit te breiden en sterker te worden. Hiervoor is in 2024 een Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) opgesteld. Op basis hiervan worden diverse uitvoeringsprogramma’s opgesteld. Energievoorziening is noodzakelijk om nieuwe ontwikkelingen te realiseren. De vraag naar energie en water is maatschappelijk een grote uitdaging voor de toekomst.
In elke nieuwe ontwikkeling is beschikbaarheid van energie een vraagstuk geworden waarbij proactief handelen essentieel is . Het gaat hierbij om (lokale) energieopwekking, transport en gebruik om verdere netcongestie te overwinnen. Ook voor het buitengebied geldt dat er stevige vraagstukken zijn om te transformeren en te vernieuwen. Daarbij speelt het beperken van de stikstofuitstoot een grote rol. Steeds meer vraagstukken spelen zich af op regionaal niveau waarbinnen de gemeente Nijkerk actief is. Zoals de woondeals, verstedelijkingsstrategieën en het regionale programma landelijk gebied (RPLG) waar we aan deelnemen in de regio Foodvalley en Amersfoort. We brengen in deze regio’s onze belangen zo goed mogelijk in. Dit geldt ook voor ontwikkelingen die buiten onze gemeentegrenzen plaatsvinden, zoals de mogelijke komst van een kazerne in de gemeente Zeewolde. Daarnaast is onze gemeente actief binnen het programma Noord-Veluwe Bereikbaar, om vraagstukken op het gebied van mobiliteit beter te behartigen. Nijkerk heeft een sterk ondernemersklimaat en goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we inzetten op de ontwikkeling van bedrijventerreinen en op de kwaliteit van de kernwinkelgebieden.
Deze vernieuwing moet plaatsvinden in een duurzame setting en in de beweging naar een *circulaire economie waarin geen afval meer bestaat en grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt. De groei van onze gemeente en de gevolgen hiervan moeten we nauwkeurig afstemmen met onze doelststellingen voor een duurzame toekomst. We willen in de toekomst klimaatbestendig en water robuust zijn. Duurzame en actieve mobiliteit, toewerken naar een circulaire economie, het besparen van energie en de opwek van duurzame energie dragen hieraan bij. Onze gemeente bereidt zich voor om medio 2025 statushouders en asielzoekers een veilige en geschikte woonruimte te bieden. In 2024 zijn vier locatie geselecteerd voor kleinschalige asiel opvang binnen de gemeente Nijkerk. Dankzij een uitgebreid participatietraject, bestaande uit informatiebijeenkomsten, keukentafelgesprekken, online enquêtes en loketinformatie, hebben bewoners veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om informatie op te halen en zelf te delen. Naast de selectie van vier kleinschalige locaties is vorig jaar gestart met het opstellen van een plan van aanpak per opvanglocatie, deze is begin 2025 gepresenteerd aan de raad voor besluitvorming. Besluitvorming zorgt voor de basis om in 2025 de eerste twee locaties te realiseren, de overige twee locaties worden uiterlijk 2026 gerealiseerd. 18
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
Voor statushouders is in 2024 een doorstroomlocatie gerealiseerd. De doorstroomlocatie huisvest 40 personen die 7 dagen per week, 24 uur per dag begeleiding krijgen. Deze locatie draagt bij aan de jaarlijkse gemeentelijke taakstelling om statushouders die gekoppeld zijn aan de gemeente te huisvesten. Het Oekraïne park is nu sinds twee jaar open en is volop bezet. Het park is efficiënt ingericht waardoor we kosten neutraal kunnen werken. Voor het dorpshuis hebben zes partijen in 2024 een overeenkomst getekend om samen een Multi Functionele Accommodatie (MFA) te ontwikkelen. Dit gebouw zal een gezondheidscentrum, dorpshuis, bibliotheek, jeugdcentrum en horeca bevatten. Het komt op de plek van het huidige gebouw De Stuw. Drie partijen investeren: de zorgpartijen, de gemeente en een horecaondernemer. Tijdens een bijeenkomst voor inwoners op 2 oktober hebben de partijen hun ideeën uitgelegd. Het bleek echter dat het maken van een gezamenlijk bouwplan moeilijk en tijdrovend is. Dit komt door beperkte investeringsruimte en budgetten. Ook maakt de verdubbeling van het bouwvolume de vergunningenprocedure onvoorspelbaar. Dit is een probleem, omdat de huidige huisvesting van de partijen niet meer voldoet. Er wordt gezocht naar oplossingsrichtingen. Deze worden in 2025 met de gemeenteraad gedeeld.
Voor centrum Hoevelaken hebben we ons ingezet voor het enthousiasmeren en faciliteren van pandeigenaren om te komen tot verbetering en nieuwbouw van hun panden.
1.2.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan
##Maatschappelijke opgave 1.1. Een thuis voor iedereen
Thuis is waar je woont en leeft. Een thuis blijven bieden aan alle inwoners van Nijkerk is moeilijk, omdat er een enorme druk op de woningmarkt is. We zetten vanuit onze Woonvisie de komende jaren in op het bouwen van nieuwe woningen en het verkrijgen van een betere balans tussen vraag en aanbod. We bieden op die manier kansen aan eigen inwoners en ruimte voor buurtschappen. We zetten onder andere in op alternatieve en flexibele woonvormen. Er zal wel sprake zijn van een gestage, niet per se regelmatige groei van het aanbod van woningen. Daarvoor zijn de marktomstandigheden te onvoorspelbaar. Het is ook van belang dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig, liefst in hun eigen woonomgeving, wonen en verblijven. Dat past in het toekomstbestendig en betaalbaar houden van ons sociale stelsel. In dat kader is het van belang dat we de komende jaren, samen met onze ketenpartners, inzetten op inclusieve wijken. Dit vraagt een extra inzet op effectieve lobby. Met onze bouwopgave en met de ontwikkeling in bestaande buurten en wijken kunnen we nieuwe vormen van ‘samen wonen en samen leven’ ontwikkelen. Het gaat daarbij niet alleen om fysieke en ruimtelijke aanpakken, maar vooral ook om groepen mensen blijvend op elkaar te betrekken en daarvoor de sociale infrastructuur te scheppen en te versterken.
Dit willen we bereiken Dat de gemeente Nijkerk een plek is en blijft waar het voor alle inwoners in alle levensfasen en omstandigheden fijn is om te wonen en te leven.
19
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
Wat hebben we gedaan? 1. Vooruitlopend op het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma hebben we in 2024 de Woonvisie 2020+ herijkt. Deze herijkte woonvisie, de Woonvisie 2024+, is in november door de raad vastgesteld. 2. In 2024 is het pre-mantelzorgbeleid verbreed met de beleidsregel ‘tijdelijke huisvesting bij woning’. Deze beleidsregel is een verbreding van het pré-mantelzorgbeleid en biedt mogelijkheden om via een vergunning tijdelijke woonruimte toe te staan bij woningen. Dit wanneer er sprake is van een (duurzame) relatie tussen de bewoner van de woning en de bewoner van de tijdelijke huisvesting. 3. Voor de Woondeals van de regio Foodvalley en regio Amersfoort zijn uitvoeringsprogramma's opgesteld. Doel hiervan is om knelpunten in de voortgang van de woningbouw op te lossen, de bouwproductie op gang te houden en waar mogelijk te versnellen. In dit kader heeft de gemeente Nijkerk van de regio Foodvalley een subsidie ontvangen voor de inhuur van specifieke vakkennis. 4. De jaarlijkse oplevering van 250 woningen is ook in 2024 het uitgangspunt geweest. In 2024 zijn op meerdere locaties woningen in aanbouw zoals in de projecten Het Spaanse Leger, OostStreeck, Kantemarsweg, Beverdam en Wonen bij Jaap. In Het Spaanse Leger zijn in 2024 ook daadwerkelijk woningen opgeleverd. De andere projecten volgen in 2025.
Ook zijn voorbereidende en procedurele werkzaamheden doorgegaan voor de grote woningbouwlocaties (meer dan 100 woningen) voor de projecten: Doornsteeg fase 3, Stadshaven fase 2, Paasbos, Nijkerkerveen deelplan 3 en Klaarwater (Hoevelaken). 5. Voor Bouwplan Kerkplein in Nijkerk zijn diverse mijlpalen behaald. De planologische procedure is afgerond, de omgevingsvergunning is verleend en de verkoop van de eerste 80 woningen heeft plaatsgevonden. Op basis hiervan wordt in 2025 gestart met de bouw. De ontwikkeling van Bouwplan Kerkplein vindt plaats in samenhang met het project Het Nieuwe St. Jozef, waarvan in 2024 het bestemmingsplan is vastgesteld. Inclusief een ontwerp en een door WSN en haar partners ondertekende samenwerkingsovereenkomsten. 6. Er is gewerkt aan het project Stadshaven (fase 1a, fase 2 en Plan Bentinck), waarbij het gebied van de Havenkom omgevormd wordt tot een aantrekkelijk stedelijk woon- en leefgebied. Voor de ontwikkeling van de locatie van het voormalige stadhuis (Stadshaven fase 1a) en Plan Bentinck (herontwikkeling Meubel- en tapijthal) is het bestemmingsplan vastgesteld. Er is hiertegen een beroep bij de Raad van State ingediend. Nadat er door de Raad van State uitspraak is gedaan, en de vergunning onherroepelijk is, zal het vervolgproces worden opgepakt. 7.
Om ook op langere termijn voldoende aanbod van woningen te hebben is gestart met een verkenning voor de gebiedsvisie Oostelijk Nijkerk (Stationsgebied, Bronswerk Luxool en Slichtenhorst). Het gaat hierbij potentieel om ongeveer 2000 woningen. 8. In 2024 zijn de voorbereidingen van 252 flexibele wooneenheden in het project Wonen bij Jaap doorgegaan. Er is gestart met de bouw van de eerste twee woongebouwen. Het gaat om doelgroepen die moeilijk een woning kunnen vinden zoals starters, spoedzoekers en statushouders. In 2025 zullen alle wooneenheden bewoond zijn. Daarnaast is een locatie voor flexibele wooneenheden voor EU-medewerkers gezocht nabij Blekkerserf. Nader onderzoek heeft aangetoond dat deze locatie niet geschikt is. 9. Aan de Huisvestingsverordening Nijkerk 2024 – 2028 is de mogelijkheid toegevoegd om maximaal 50% van de vrijkomende sociale huurwoningen met voorrang toe te wijzen aan woningzoekenden uit Nijkerk. Ook is gestart met het opstellen van een regionale modelverordening voor de regio Amersfoort. 10. De gemeente heeft de zelfbewoningsplicht opgenomen in afspraken met ontwikkelende partijen 11. De evaluatie van de herziene starterslening is nog niet uitgevoerd. De voor de evaluatie benodigde informatie is van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) nog niet ontvangen. In 2024 zijn 47 aanvragen ingediend.
Dit aantal is hoger dan het gemiddelde van 16 aanvragen per jaar in de periode 2019 – 2023. Een voorlopige conclusie is dat het loslaten van de inkomensgrens tot meer aanvragen heeft geleid. 12. Er zijn nieuwe prestatieafspraken gemaakt met de corporaties voor de periode 2025 tot en met 2027. Over onder andere nieuwbouw van sociale huurwoningen en het stimuleren van doorstroming zijn afspraken gemaakt. 20
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
13. De nota Grondbeleid is in 2024 herschreven. In 2025 zal deze nota aan de gemeenteraad worden aangeboden om vast te stellen. De nota geeft het college de kans om strategisch grond aan te kopen. 14. In 2024 is gestart met het uitvoeren van het erfgoedbeleid. Hier gaan we in 2025 mee verder. Maatschappelijke opgave 1.2. We delen de ruimte eerlijk en sociaal
De groei en ontwikkeling van Nijkerk geeft meer druk en competitie op de schaarse ruimte. We moeten daarin keuzes maken en tegelijk het veelvormige karakter van Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken bewaken en bewaren. Dit geldt in het bijzonder voor ons vitale en robuuste buitengebied waar een rijke schakering van functies haar plek heeft en ook moet houden. De gevolgen van de ontwikkeling van landelijke functies (landbouw, recreatie, natuur en landschap) moeten we goed begeleiden en inpassen. Dit vraagt meer capaciteit en inzet, wat nu al merkbaar is binnen onze organisatie. Ook moet op sommige plekken een goede afweging plaatsvinden tussen meer landelijke functies en hun ruimtevraag enerzijds en ruimtelijke behoeften voor woningbouw en bedrijfsontwikkeling anderzijds. Dit willen we bereiken Dat de ruimte in Nijkerk voor de korte en zeker voor de lange termijn optimaal wordt verdeeld en ingericht. Vanuit openheid, transparantie en betrokkenheid van belanghebbenden zullen we soms lastige en pijnlijke keuzes moeten maken.
Wat hebben we gedaan? 1. We hebben in Regio Foodvalley samengewerkt aan het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG). In dit perspectief is aangegeven hoe de regio een bijdrage kan leveren aan de doelen uit het Nationaal Programma Landelijk gebied. Het RPLG is in juli 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Het RPLG wordt uitgewerkt tot een uitvoeringsprogramma waarin het beleid van het nieuwe kabinet wordt opgenomen. De vaststelling daarvan is in de loop van 2025 voorzien. 2. Met de landelijke beëindigingsregelingen veehouderijlocaties (Lbv, Lbv-plus (voor piekbelasters) en Lbv kleinere sectoren) wordt de stikstofneerslag op Natura-2000 gebieden verminderd. In 2024 is extra capaciteit ingehuurd om boeren die gebruik willen maken van de stoppersregeling te ondersteunen. In 2024 is een informatiebijeenkomst voor de veehouderij over de diverse regelingen georganiseerd. 3. Het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) is geëvalueerd. We zijn gestart met het updaten van het LOP op basis van de uitkomst van de evaluatie. In een (externe) participatieronde bekijken we hoe we dit plan verder willen uitvoeren. Het LOP wordt uiteindelijk onderdeel van het programma Omgevingskwaliteit. Tot die tijd werken we met dit geüpdatet LOP. 4.
We hebben actief deelgenomen aan diverse samenwerkingsverbanden, zoals Regio Foodvalley, Regio Amersfoort, Noord-Veluwe Bereikbaar en de Energy-board Gelderland en Utrecht. 5. In samenwerking met de netbeheerder zijn initiatieven opgestart om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren en te versnellen. Er is afgesproken om een nieuw onderstation te gaan bouwen. Hiervoor maken we afspraken met diverse partners in het veld. Doel is dat het onderstation in 2029 operationeel is. 6. We onderzochten de mogelijkheid om als gemeente aan te sluiten bij Energieweb. Om een betere balans te vinden in lokaal opwekken en verbruiken van duurzame energie. 7. We stimuleerden met ons eigen energieloket inwoners om hun woningen te isoleren, energie te besparen en zelf energie op te wekken. Ook hebben we ingezet op het isoleren van utiliteitsgebouwen (zoals scholen en kantoren). 21
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
8. Ter voorbereiding op het plaatsen van twee windmolens langs de A28 is gewerkt aan een regionale Milieu-effect rapportage (MER). We hebben vooruitlopend daarop een lokale quickscan uitgevoerd. Hierin hebben we de effecten van windturbines op de gezondheid van onze inwoners, de leefbaarheid in de wijken en de effecten op flora, fauna en het landschap onderzocht. We hebben ons ingezet om een samenwerking tussen lokale partijen tot stand te brengen, zodat zij kan optreden als ontwikkelende partij van de windmolens. 9. We hebben onderzocht welke mogelijkheden er zijn om energie op te wekken op en publieke en private restgronden. 10. We hebben uitvoering gegeven aan de implementatie van de Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking is getreden. De uitvoering van de wet wordt gemonitord en geëvalueerd. In 2024 hebben we stappen gezet bij de ontwikkeling van de eerste wijziging van het Omgevingsplan voor het gebied ‘Westelijk Hoevelaken’. Hiermee legt de gemeente de structuur vast voor andere toekomstige omgevingsplannen. In 2024 heeft de raad de kaderstelling voor het plan vastgesteld en hebben we de kennisgeving gepubliceerd. 11. In 2024 is een start gemaakt met het plan van aanpak voor de Omgevingsvisie 2.0. Deze is begin 2025 door de raad vastgesteld. 12.
Voor de gebiedsuitwerkingen Slichtenhorst, Stationsgebied Nijkerk, Bronswerk, Station Nijkerk en Luxool (ook wel Oostelijk Nijkerk genoemd) hebben wij een plan van aanpak en kaderstelling uitgewerkt. In het gebied streven we naar slimme combinaties van ruimtelijke ontwikkeling, zoals woningbouw, mobiliteit, landschap en voorzieningen. 13. Binnen het programma van U-Ned is de ontwikkelpotentie van station Nijkerk als Regiopoort benoemd. Met het Rijk zijn er afspraken gemaakt om de frequentie van de treinen van en naar Nijkerk te verhogen door de spitstrein te laten rijden. Daarnaast zijn voor de langere termijn afspraken met het Rijk gemaakt om een onderzoek te doen naar de mogelijkheden om een keervoorziening bij station Harderwijk te realiseren, zodat er in beide richtingen 4 treinen per uur kunnen rijden. 14. Gezamenlijk met de provincies Gelderland en Utrecht, Regio Amersfoort, Regio Foodvalley en Noord-Veluwe-Bereikbaar zijn er afspraken gemaakt met het Rijk om nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het rijksproject Knooppunt Hoevelaken in meerdere projecten op te delen en te faseren. Rijk en regio hebben eind 2024 een pakket aan maatregelen afgesproken om op korte termijn voortgang te houden in de bereikbaarheids- en verstedelijkingsopgaven van de regio. In 2025 werken Rijk en regio dit verder uit. 15.
In 2024 is het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) vastgesteld. In het MIP zijn onze ruimtelijke en maatschappelijke investeringen tot en met 2040 opgenomen. 16. In 2024 zijn de afspraken en voortgang van de uitvoering uit de visie beheer openbare ruimte gemonitord en waar nodig bijgesteld. We zijn gestart met een nieuw groenbeheercontract 2024-2034, waarin een nieuwe werkwijze wordt gehanteerd. We zijn gestart met de inventarisatie van het in beeld brengen van de inwonerstevredenheid over de openbare ruimte 17. In 2024 is vervolg gegeven aan de inhoud voor het beleidsplan voor de groene openbare ruimte en de kaart. Titel: De kracht van het groen. De voorbereiding loopt door in 2025. 18. In 2024 is het plan en programma voor spelen en bewegen in de openbare ruimte vastgesteld. Titel: “Bewegen en spelen kan overal”. Daarnaast zijn we gestart met de uitvoering van de gemaakte afspraken. 19. We hebben uitvoering gegeven aan de wettelijke taak van de wet op de lijkbezorging en aan het bijbehorende beleidsplan (Begraafplaatsen 2021-2026). Werkzaamheden omvatten onder andere: het bekend maken voor welke graven de gemeente zoekt naar rechthebbenden, het houden van een startgesprek over de oude begraafplaats Nijkerk en het voorbereiden voor het ruimen van graven. 20.
In 2024 heeft inspraak plaatsgevonden voor het actualiseren van de honden-uitlaatkaart (conform afspraak Honden-uitlaatbeleid). We organiseerden drie inspraakmomenten en kregen inwoners gelegenheid om via de website te reageren. 21. We zijn in gesprek met betrokken overheden en ministerie van Defensie over de mogelijke komst van een kazerne bij Zeewolde.
22
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
22. In 2024 hebben we in de regio’s Amersfoort en Foodvalley samengewerkt aan de uitwerking van de verstedelijkingsstrategieën. Op basis van deze visies besluit het rijk mogelijke subsidies te verstrekken om grote ruimtelijk ontwikkelingen mogelijk te maken. Ook zijn we gestart met het Regionaal Ruimtelijk Programmeren in de Regio Foodvalley. Daarnaast hebben we in beide regio's inbreng gedaan in bovenregionale en regionale producten en trajecten.
Maatschappelijke opgave 1.3. Een bloeiende economie in een vitale samenleving
Nijkerk heeft een erkend sterk bedrijfsleven. Innovatiekracht en ondernemerschap zijn een stabiele basis onder een vitale economie, met sterke lokale en regionale uitstraling. In onze Economische visie wordt het belang van onze economische sector geplaatst binnen het kader van de ontwikkeling van onze samenleving. Bloei van de economie en bloei van ons verenigingsleven, van de leefbaarheid in onze centra, brede welvaart en inkomenszekerheid voor onze inwoners en de instandhouding van voorzieningen gaan hand in hand. De uitdagingen daarvoor worden groter in de komende jaren. Door de transities (stikstof, energie, circulariteit) in het landelijk gebied en met name de agrarische sector en het agrifoodcluster, het toenemend belang van duurzame ontwikkeling en de druk op de ruimte komen verdienmodellen en economische processen onder druk. Ook de algemene economische vooruitzichten zijn minder rooskleurig dan de afgelopen jaren. Dit vraagt van ons dat we nog meer naast onze ondernemers gaan staan, belemmeringen wegnemen en ons bedrijfsleven ondersteunen in het benutten van kansen. Dit willen we bereiken Dat we de ‘gouden wisselwerking’ tussen onze bloeiende economie en onze vitale samenleving behouden en waar mogelijk duurzaam versterken in steeds uitdagender tijden.
De economische visie uit 2021 biedt daarbij een goed richtsnoer, dat we overigens in nieuwe en wisselende omstandigheden toepassen.
Wat hebben we gedaan? 1. We hebben uitvoering gegeven aan de economische visie en de visie op de vrijetijdseconomie. We hebben gewerkt aan de verdere uitbouw van het food production cluster en de verbinding tussen binnenstad en randmeer. We maakten o.a. de economische monitor 2024, startten de actualisatie van de detailhandelstructuurvisie, namen deel aan omgevingstafels, werkten het idee over het aantrekkelijk maken van de Nijkerkse waterkant en het Arkervaartlint verder uit en dienden dit in voor het maatregelenpakket van de provincie, organiseerden samen met bedrijven de Smaakweek, begeleiden de regiodealaanvraag voor de Food Academy Nijkerk, de shared facilities aanvraag voor Future Food Makers en we scherpten onze uitgiftestrategie aan. 2. Op 15 november 2024 hebben vereniging parkmanagement bedrijventerrein de Flier en de gemeente een intentieverklaring ondertekend om vóór 30 april 2025 een samenwerkingsovereenkomst vast te stellen. Hiermee wordt op bedrijventerrein de Flier een eerste aanzet gegeven voor een projectmatige aanpak van een toekomstbestendig bedrijventerrein de Flier. 3. Een onderzoek is gestart voor het realiseren van 15 à 20 ha bedrijfsterrein tot 2030.
23
Jaarstukken 2024
Perspectief Ruimte
4. Vanuit het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen werkten we aan het organiserend vermogen op de eerste 4 (van de 11) bedrijventerreinen, samen met het bedrijfsleven. Dit leidde onder andere tot een verkenning naar een BIZ op Arkervaart-West (momenteel niet realistisch) en het samen met bedrijven inrichten van lunchwandelroutes voor personeel op Arkervaart en Watergoor. op 15 november 2024 hebben vereniging parkmanagement bedrijventerrein de Flier en de gemeente een intentieverklaring ondertekend om vóór 30 april 2025 een samenwerkingsovereenkomst vast te stellen. Hiermee wordt op bedrijventerrein de Flier een eerste aanzet gegeven voor een projectmatige aanpak van een toekomstbestendig bedrijventerrein de Flier. Daarnaast hebben we op het vlak van duurzaamheid stappen gezet samen met de bedrijven en netbeheerders om afspraken te maken over congestiemanagement. Ook onderzochten we de mogelijkheden om een Smart Energy hub voor de energie-intensieve bedrijven en de transportsector op te zetten. 5. In 2024 hebben we samen met de regio vervolg gegeven aan het versterken van de innovatiekracht in onze (maak)industrie. We voerden het jaarplan economie uit in Regio Foodverband en in samenwerking met Regio Amersfoort stelden we onder andere de regionale visie op bedrijventerreinen op. 6.
We hebben geïnvesteerd in het bestendigen en uitbouwen van onze relaties met het bedrijfsleven en scherpten onze uitgiftestrategie aan.