2024-042 Bijlage 1 - Voorlopige jaarstukken 2023
Tekst van het document
35
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
We werken samen met regionale partners Nijkerk kan en wil niet alles alleen doen, ze is onderdeel van een groter regionaal geheel. We maken daarom actief deel uit van de samenwerkingsverbanden Regio Amersfoort en Regio Foodvalley. Samen scherpten we bestaande visies aan zoals de bedrijventerreinenstrategie, namen in 2023 deel aan tal van regionale gesprekken en werkten aan vergezichten via bijvoorbeeld een inspiratiedocument over de next economy van Peter Savelberg. De gemeente Nijkerk is aandeelhouder van Leisurelands, onderdeel van Veluwe op 1 en lid van de coöperatie Gastvrije Randmeren. In 2023 organiseerden zij diverse bijeenkomsten waarin we participeerden.
5.2
Doelstellingen en prestaties Onderwerp
Ambitie
Wat hebben we bereikt
O2
Accountbeleid, inclusief Food Production cluster
We onderhouden contact, faciliteren en begeleiden bedrijven met hun (vestigings)vragen. We faciliteren en stimuleren het bedrijfsleven en onderwijs bij het profileren van de gemeente Nijkerk als Food Production cluster binnen Regio Foodvalley.
Er is ingezet op het versterken van het ondernemersklimaat. De gemeente Nijkerk kent daarbinnen een sterke vertegenwoordiging van food- en foodgerelateerde bedrijven. Daarmee neemt de gemeente een bijzondere positie in binnen de Regio Foodvalley. We ondersteunen initiatieven zoals de FAN en de Business Driven Campus en maken er samen met het bedrijfsleven werk van om het Food Production Cluster verder te ontwikkelen.
O4
Sociaal akkoord zelf invullen
We geven zelf actief invulling aan het Sociaal akkoord door voldoende mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Ondernemers stimuleren we om dat ook te doen door hen te ontzorgen op dit punt.
Ook in 2023 hebben wij zelf actief invulling gegeven aan het Sociaal Akkoord door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. In 2023 waren er 6 medewerkers in dienst voor 4,85 fte. Deze medewerkers werken voor de teams burgerzaken, dagelijks beheer, facilitair en informatiebeheer. Er worden ook inspanningen verricht vanuit HRM om meer plekken te realiseren, zowel in contact met UWV als in samenwerking met team participatie vanuit taakveld sociaal. Hierin zijn onderdelen als jobcoaching en de “Ik ben Harrie training” een onderdeel van.
O8
Aantrekkelijke kernen
We blijven investeren in een aantrekkelijke binnenstad van Nijkerk, winkelcentrum Paasbos en de dorpskernen van Hoevelaken en Nijkerkerveen.
In 2023 is de herinrichting van het Plein in Nijkerk afgerond. In 2023 is gewerkt aan de gebiedsvisie Paasbos. In het centrum van Hoevelaken zijn enkele aanvullende maatregelen genomen in de openbare ruimte. Ondertussen vinden er diverse gesprekken plaats met betrokken partijen en personen in Hoevelaken. We actualiseerden het terrassenbeleid en rondden het marktonderzoek af.
36
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Onderwerp
Ambitie
Wat hebben we bereikt
O9
Evenementen
We faciliteren het grote en diverse aanbod aan evenementen. Dit is belangrijk voor de levendigheid in Nijkerkerveen, Hoevelaken en Nijkerk. Daarbij hebben we, zeker op zondag, ook oog voor de behoefte aan rust in tijd en ruimte voor burgers die daar waarde aan hechten.
In 2023 heeft het cluster vergunningen de efficiëntie vergroot en ook de betrokkenheid van belanghebbenden versterkt. Er zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd, waarbij zowel de gemeenteraad als diverse organisaties en andere geïnteresseerden de kans kregen om naast een informatieve kant vanuit de gemeente ook met elkaar in gesprek te gaan. De communicatie tussen de gemeente en verschillende organisaties is aanzienlijk verbeterd, wat heeft geleid tot beter begrip van beide kanten. Om de transparantie en toegankelijkheid van het vergunningsproces verder te verbeteren, heeft het cluster vergunningen een basisdocument ontwikkeld. Dit document dient als een leidraad voor zowel de gemeente als aanvragende organisaties, waardoor er meer duidelijkheid en uniformiteit ontstaat in het vergunningsproces. Bovendien is alle relevante informatie nu overzichtelijk terug te vinden op de website, wat de toegankelijkheid vergroot en de communicatie tussen de gemeente en belanghebbenden vereenvoudigt.
O10
Recreatie
We stimuleren de vrijetijdseconomie. We geven invulling aan het marketing- en promotiebeleid samen met Lekker Nijkerk en werken samen met organisaties en bedrijven om het dagbezoek en meerdaags verblijf te laten groeien. Hier horen ook evenementenorganisaties bij.
We werken samen met lokale en regionale partners. Hier horen Gastvrije Randmeren, de Veluwe Alliantie en buurgemeenten bij. Binnen de gemeente werken we samen met ondernemers, evenementenorganisatoren, culturele en andere partners die bijdragen aan de vrijetijdseconomie. Vanuit citymarketing is een nieuw samenwerkingsverband aangegaan met Stichting Nijkerk Partners.
Bn
Toekomstbestendige en voldoende bedrijventerreinen
We willen inzetten op toekomstbestendige bedrijventerreinen, in samenspraak met het bedrijfsleven. Dit vraagt onder andere een goed georganiseerd bedrijfsleven per bedrijventerrein.
Eind 2023 is de kaderstelling Toekomstbestendige bedrijventerreinen afgerond. Op het bedrijventerrein Arkervaart-West is een start gemaakt met het versterken van het organiserend vermogen. Op de bedrijventerreinen ArkervaartWest, Arkervaart-Oost, Watergoor en De Flier wordt invulling gegeven aan een energie-alliantie.
5.3
Beleidskader
Nota/plan
Planperiode
Vastgesteld
Beleid promotie en acquisitie bedrijvigheid
2011 en verder
2011
Omgevingsvisie
2022 en verder
2022
Structuurvisie Nijkerk-Hoevelaken
2011 en verder
2011
Binnenstadvisie Nijkerk Binnenstad als Buitenkans
2011 en verder
2011
Centrumvisiestructuurvisie Detailhandel Hoevelaken
2019 - 2025
2019
Evenementenbeleid gemeente Nijkerk
2020 en verder
2020
Strategische agenda Foodvalley
2020 - 2025
2020
Regio Foodvalley - Regionaal Programma Werklocaties
2019 - 2024
2020
Regio Foodvalley - actualisatie PDV-beleid
2020 - 2025
2020
37
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Re-integratieverordening
2017 en verder
2017
Uitgangspunten visie Aantrekkelijk Nijkerk
2015 en verder
2015
Uitwerkingsdocument Dialooggroep Economie en bedrijfsomgeving
2017 en verder
2017
Visie op Werk “Op weg naar een duurzaam perspectief”
2019 - 2022
2019
Uitgiftecriteria bedrijventerreinen
2018 en verder
2018
Economische Visie Nijkerk
2022 - 2025
2021
Visie op de vrijetijdseconomie
2021
2021
Economische monitor Nijkerk 2021
2021
2021
Regionaal Programma Werklocaties Regio Foodvalley
2021 - 2025
2021
Notitie Kantorenmarkt gemeente Nijkerk 2021
2021
2021
5.4
Samenwerkingsverbanden
Verbonden partijen
Doelstelling
Inclusief Groep N.V.
De Inclusief Groep geeft als één van de samenwerkingspartners van de gemeente Nijkerk uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en voor een klein deel de Participatiewet (PW). En streeft hierbij naar een inclusieve arbeidsmarkt waarbij iedereen duurzaam kan deelnemen en waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt optimaal kunnen participeren.
(IG)
Leisurelands
In 2021 heeft de meerderheid van de aandeelhouders, inclusief de gemeente Nijkerk, ingestemd met een verlenging van vijf jaar. Hierdoor blijft invloed op Leisurelands mogelijk.
Coöperatie Gastvrije
Per 1 januari 2014 is de gemeenschappelijke regeling Natuur- en Recreatieschap Veluwerandmeren opgeheven en is de Coöperatie Gastvrije Randmeren van start gegaan. Zestien gemeenten langs de Randmeren (Naarden, Huizen, Blaricum, Eemnes, Bunschoten, Nijkerk, Putten, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Kampen, Dronten, Zeewolde en Almere) hebben de overeenkomst voor de oprichting van de coöperatie getekend. Naast onderhoud en beheer zoals het maaien van de waterplanten, wordt meer focus gelegd op de (landelijke) gebiedspositionering.
Randmeren Harderwijk
Regio Amersfoort
De gemeenten van de regio Amersfoort hebben een bestuursconvenant gesloten ten behoeve van samenwerking op verschillende terreinen. De gemeente Nijkerk is geen partij in dit convenant, maar haakt wel aan ten aanzien van een aantal onderwerpen zoals sociaal domein, economie, wonen en verkeer en vervoer. Deze samenwerking voldoet niet aan de criteria van een verbonden partij, maar is opgenomen om een compleet beeld te geven van relevante samenwerkingsverbanden. In 2020 is de nieuwe strategische agenda 2020 - 2022 voor de regio Amersfoort vastgesteld.
Regio Amersfoort
De economische oriëntatie van veel inwoners en bedrijven vanuit Nijkerk is op Amersfoort gericht. Vanuit economisch belang en de uitvoering van de Participatiewet wordt vanuit Nijkerk zodoende actief samengewerkt binnen de regio Amersfoort. Binnen de arbeidsmarktregio is het regionaal Werkbedrijf actief. Er zijn samenwerkingsafspraken opgesteld tussen gemeenten, het UWV en de sociale partners. Het primaire doel is het matchen van gehandicapten op de extra banen waarvoor werkgevers zich garant hebben gesteld. Daarnaast is het wenselijk dat de brede groep van mensen die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt (ook) onder de aandacht wordt gebracht van werkgevers. Andere gerelateerde samenwerkingsverbanden zijn het Werkgeversservicepunt (WSP), Jongerenloket en Leerwerkloket.
Regionaal Werkbedrijf Amersfoort
38
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Verbonden partijen
Doelstelling
Regio Foodvalley
De gemeenteraden hebben voor de jaren 2017 - 2019 de ambities van de regionale samenwerking in de regio via een Uitvoeringsagenda vastgelegd. Bepaald is dat Regio Foodvalley zich focust op de taakvelden economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit. Er is ook extra focus gelegd op de samenwerking tussen het bedrijfsleven, de kennis- en onderwijsinstellingen en de overheid (genaamd de Triple Helix). Voor Nijkerk specifiek is het onderdeel Foodproductiecluster en de Food Academy Foodvalley uitgewerkt. Met de inwonersbijdrage kan Regio Foodvalley de hoge ambities met extra capaciteit en inzet waarmaken. De nieuwe Strategische Agenda Regio Foodvalley 2020 - 2025 is in oktober 2020 door alle partners vastgesteld.
5.5
Wat heeft het gekost? Begroting 2023 primair
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten
5.763
5.948
3.864
2.084 V
Baten
4.056
3.807
2.969
838 N
Saldo programma
-1.707
-2.141
-895
1.246 V
Ondernemend (bedragen x € 1.000 V=voordeel N=nadeel)
5.6
Verschil Begroting na wijziging en rekening
Uitvoeringsinformatie
Bij het programma Ondernemend horen de volgende taakvelden; per taakveld is het saldo van lasten en baten voor 2023 vermeld in afgeronde bedragen (x € 1.000). Taakveld
Omschrijving taakveld
Saldo in euro’s
2.3
Recreatieve havens
2.4
Economische havens en waterwegen
259
3.1
Economische ontwikkeling
597
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-1.312
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
25
3.4
Economische promotie
144
6.5
Arbeidsparticipatie
-7
1.189
Totaal
5.7
895
Beleidsindicatoren
Indicator
Htv
Eenheid
2021
2022
2023
Bron
1. Demografische druk
8.
%
78,4
77,6
77,7
CBS
2. Banen
6.
Aantal per 1.000 inw. (15-64 jaar)
867,0
895,6
-*
LISA
3. Vestigingen
3.
Aantal per 1.000 inw. (15-64 jaar)
163,8
173,5
-*
LISA
39
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
4. Netto arbeidsparticipatie
6.
%
73,9
76,5
-*
CBS
5. Functiemenging
3.
%
57,7
58,4
-*
LISA
-* nog geen cijfers beschikbaar
Toelichting indicatoren ondernemend 1. De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. 2. Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreft zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten 3. Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. 4. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. 5. De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
40
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Programma 6 Veilig 6.1
Inleiding en ontwikkelingen
Thema Veilig: thuis en op straat Maatschappelijke opgave Wonen, werken en ontspannen in Nijkerkerveen, Hoevelaken en Nijkerk moet veilig zijn voor iedere inwoner en bezoeker. Veiligheid in en rond de eigen woning, de openbare ruimte, bij bedrijven en op bedrijventerreinen is een kernwaarde. In de ruimte die we elkaar bieden is het belangrijk rekening te houden met elkaar. Naast ieders eigen én gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben wij als gemeentelijke organisatie een belangrijke rol op het gebied van veiligheid. Waar dat kan in de vorm van preventie, voorlichting en bemiddeling. Waar dat nodig is in de vorm van toezicht en handhaving, waarbij wij ons extra inzetten om te komen tot een brede samenwerking bij de aanpak van overlast en criminaliteit. Wij hechten veel belang aan de zichtbaarheid en bereikbaarheid van hulpverleners en handhavers. Voor het thema veilig gaan we voor de volgende focusambities. Vanuit een goed evenwicht tussen preventie, handhaving en zorg zetten wij ons in voor vergroting van het veiligheidsgevoel van de inwoners. Criminaliteit en overlast worden aangepakt. Het veiligheidsgevoel van onze inwoners is een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van de leefomgeving.
Lokaal zijn veel factoren van invloed op het veiligheidsgevoel, zoals overlast door jongeren, het aantal woninginbraken, de mate van sociale cohesie, ‘blauw’ op straat en het zelf actie kunnen ondernemen (duizend-ogen-principe). We kunnen het veiligheidsgevoel ondersteunen door een concrete aanpak bij een mogelijke verstoring of bedreiging van de openbare orde. Ook zetten we ons in om samen met initiatiefnemers van evenementen de evenementen zo veilig en met zo min mogelijk overlast te organiseren. Aan de hand van het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2024-2027 wordt uitvoering gegeven aan een lokale aanpak van het integraal veiligheidsbeleid, en ook een gezamenlijke aanpak met de gemeenten Barneveld en Scherpenzeel. In dit plan is een drietal prioriteiten vastgesteld die voor de komende jaren extra aandacht krijgen in de gezamenlijke aanpak. Deze prioriteiten zijn: 1. Ondermijning, gericht op: a) handel en productie in drugs; b) mensenhandel; c) zorgfraude. 2. Digitale veiligheid 3. Zorg en veiligheid In het uitvoeringsprogramma 2024 (UVP) worden deze prioriteiten vertaald in concrete doelstellingen en acties die we in het jaar 2024 willen gaan bereiken of uitvoeren. Een concreet voorbeeld hiervan is het project Drugs Ondermijning Nijkerk (DON) waarvoor, samen met de politie en het Openbaar Ministerie (OM), een speciaal projectteam is opgezet.
Dit project wil door een integrale samenwerking van repressie, preventie en hulpverlening jongeren uit de drugscriminaliteit halen en houden en zo de drugshandel in Nijkerk aanpakken. Daarnaast wordt in 2024 een start gemaakt met het project Ariadne. Dit is een provinciaal project waarbij gemeenten ondersteund worden in de aanpak van illegale activiteiten in vakantieparken. Het komt steeds vaker voor dat vakantieparken worden gebruikt voor permanente bewoning en ondermijnende criminaliteit. Met het project worden deze problemen op de parken aangepakt met als doel een gezond en vitaal vakantiepark dat bestemd is voor recreatie.
41
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Een ander belangrijk onderdeel van het IVP is digitale veiligheid. We zien dat het criminele speelveld zich steeds meer verplaatst richting de digitale wereld. Criminelen proberen via verschillende manieren inwoners en bedrijven te misleiden en op deze manier geld buit te maken via de digitale infrastructuur. In 2024 wordt een onderzoek gestart naar de weerbaarheid van onze inwoners op het gebied van digitale criminaliteit. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek worden vervolgens concrete weerbaarheidstrainingen georganiseerd voor specifieke doelgroepen. Op deze manier proberen we de bewustwording en de weerbaarheid van onze inwoners te verhogen. We zetten ons ervoor in dat hulpverlening in levensbedreigende situaties snel en veilig beschikbaar is. We onderzoeken de mogelijkheid voor een ambulancestandplaats in de gemeente Nijkerk en behoud van een adequate brandweerzorg, waaronder de first responder. In levensbedreigende situaties is snel en adequaat handelen van hulpdiensten noodzakelijk. Om dit te borgen heeft de VGGM de mogelijkheid van herallocatie van ambulancestandplaatsen in de regio onderzocht. Dit onderzoek is in 2020, in nauw overleg met Nijkerk, uitgevoerd door de Ambulancezorg Gelderland-Midden. De conclusie van het onderzoek is dat de gemeente Nijkerk het meest gebaat is bij een zo lang en vaak als mogelijke bezetting van de post Terschuur.
Onze gezamenlijke inzet is om in de komende periode de bezetting van post Terschuur verder te optimaliseren. Hierover zijn vervolgafspraken gemaakt, waarvan de voortgang in 2024 nauwgezet wordt gevolgd. In de gemeente Nijkerk is een dekkend AED-netwerk, wat in 2024 up-to-date gehouden wordt. Een gerichte en daadkrachtige aanpak van ondermijning vinden we belangrijk. In 2024 wordt de integrale aanpak van ondermijning voortgezet. Eind 2022 is een hernieuwd Plan van aanpak Ondermijning vastgesteld. In 2024 wordt verdere uitvoering gegeven aan de doelstellingen uit dit plan. Naar opdracht van de rijksoverheid is in 2023 in het kader van mensenhandel een separaat, integraal plan geschreven. Al met al betekent dit dat we onverminderd blijven inzetten op het bestrijden van witwassen, (zorg)fraude en hennep-, drugs- en mensenhandel. Bij alle ondermijningsthema’s krijgen we ondersteuning van het Regionale Informatie en Expertisecentrum (RIEC). Casuïstiek waarbij een integrale aanpak met landelijke partners is vereist, worden ook opgeschaald naar het RIEC. Voor de bestrijding van georganiseerde criminaliteit hebben we een aantal instrumenten ter beschikking, waaronder de Wet Bibob. In 2023 is het Bibob-beleid uitgebreid in de organisatie, waardoor op alle overheidsopdrachten een toets kan plaatsvinden.
Door branches aan te merken als kwetsbaar voor ondermijnende activiteiten in het kader van de Wet Bibob, kunnen we bij deze branches extra toezicht houden. Daarnaast wordt in 2024 een medewerker Bibob geworven. Deze medewerker heeft als taak om het Bibob-instrument verder in de organisatie uit te rollen en ook de casuïstiek te coördineren. In deze lijn werken we ook aan het voorkomen van misstanden en fraude in de zorg. De gemeente Nijkerk is aangesloten bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ). Daarnaast is voor de komende IVP-periode 2024-2027 zorgfraude een prioriteit. De aanpak van deze vorm van ondermijning doen we in nauwe samenwerking met het sociaal domein. Om toezicht op ondermijning verder te vergroten wordt er in 2024 ingezet op het houden van integrale controles langs panden waarbij gevoeligheid voor ondermijning wordt vermoed, bijvoorbeeld horecabedrijven, vakantieparken of bedrijventerreinen. In 2023 hebben we deze samenwerking met de gemeenten Barneveld en Scherpenzeel opgezet en in 2024 willen we deze aanpak verder uitrollen en verbeteren. Verder wordt er een vervolg gegeven aan onderwerpen die benoemd zijn in het plan van aanpak ondermijning, zoals bewustwording in de samenleving met een focus op scholieren en ondernemers. Deze bewustwording wordt ook voortgezet binnen de gemeentelijke organisatie (ambtelijk, bestuurlijk en politiek).
42
J a a r s t u k k e n
6.2 V1
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Doelstellingen en prestaties Onderwerp
Ambitie
Wat hebben we bereikt
Veiligheid en veiligheidsgevoel
Vanuit een goed evenwicht tussen preventie, handhaving en zorg zetten wij ons in voor vergroting van het veiligheidsgevoel van de inwoners. Criminaliteit en overlast gevend gedrag worden aangepakt.
In 2024 wordt in samenwerking met de veiligheidspartners de inzet op de prioriteiten gecontinueerd. Dit doen we op basis van ons nieuwe IVP, waarin de prioriteiten Ondermijning, Digitale veiligheid en Zorg en veiligheid zijn vastgesteld. In het kader van de wijkgerichte aanpak wordt de inzet op het voorkomen en tegengaan van overlast gecontinueerd.
V2
V3
Drank en drugs
Sociale veiligheid
We geven prioriteit aan de preventie en bestrijding van dranken drugsmisbruik. We bewaken de voortgang van lopende maatregelen en intensiveren waar nodig.
Met betrekking tot drank- en drugsmisbruik wordt de preventieve aanpak voortgezet door middel van het project DON.
We zetten ons in voor vergroting van de sociale veiligheid op straat. We stimuleren maatschappelijke initiatieven en maatregelen die hieraan bijdragen.
We blijven ons inzetten om de sociale veiligheid in de gemeente te verbeteren. Hoe we dit doen is afhankelijk van de omstandigheden in de wijk. We maken hierbij gebruik van onze toezichthouders.
Daarnaast wordt in 2024 de repressieve aanpak van drugsgebruik en -handel voortgezet. Dit gebeurt enerzijds door gebruik te maken van de bestuurlijke bevoegdheden door bijvoorbeeld het sluiten van drugspanden en het opleggen van dwangsommen bij drugsdealers. Dit heeft ook speciale aandacht binnen de aanpak van ondermijning.
Ook door wijk- en buurtinitiatieven te ondersteunen die de veiligheid in de buurt willen verbeteren proberen we de sociale veiligheid in de wijk te verbeteren. V6
Veiligheid kwetsbare groepen
Veiligheid kwetsbare groepen
Voor bepaalde groepen in de samenleving is het van belang dat de overheid de veiligheid extra waarborgt. In de combinatie van zorg en veiligheid geven we hier invulling aan. De complexiteit van thema’s als huiselijk geweld, radicalisering en jeugdcriminaliteit is bovendien dusdanig dat het aanvliegen vanuit één perspectief nooit recht kan doen aan de kern van het probleem. Hierbij is het continu zoeken naar een balans tussen enerzijds de zorg voor het individu, en anderzijds de bescherming van de samenleving. Zo is er een convenant opgesteld dat regelt dat de politie alle meldingen van verward gedrag (E33 meldingen) mag delen met de gemeente, om een integrale aanpak te vergemakkelijken.
V12
Ondermijning
Een gerichte en daadkrachtige aanpak van ondermijning vinden we belangrijk.
In 2024 is er specifiek aandacht voor een aantal ondermijningsprojecten: -
We starten in 2024 met het project DON We starten in 2024 met het project Ariadne.
43
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Onderwerp
Ambitie
Wat hebben we bereikt -
We brengen door middel van kleinere integrale controles de horecabranche en onze vakantieparken beter in kaart. We gaan aan de slag met de aanpak van ondermijning conform de verbreding van de Wet Bibob Vergroten van bewustwording ondermijning bij scholieren en ondernemers, alsook binnen de kaders van een weerbare overheid.
6.3
Beleidskader
Nota/plan
Planperiode
Vastgesteld
Bestemmingsplannen en beeldkwaliteitsplannen
Doorlopend
Doorlopend
Algemene Plaatselijke Verordening Nijkerk 2021
Doorlopend
2021
Handhavingsbeleid onrechtmatige bewoning recreatieverblijven
Doorlopend
2015
Regionaal Crisisplan Gelderland-Midden
2020 - 2023
2020
Drank en horeca nalevingsbeleid
2013 en verder
2013
Evenementenbeleid gemeente Nijkerk
2020 en verder
2020
Drank- en Horecaverordening Nijkerk 2014
2014 en verder
2014
Integraal Veiligheidsprogramma Nijkerk 2024-2027 (IVP)
2024 - 2027
2023
Visiedocument Dialoog V&H: “Nijkerk veilig en leefbaar voor ons allemaal”
2017 - 2021
2017
"Uitwerkingsdocument Dialoog V&H
2017 - 2021
2017
Beleidsregel Bibob Nijkerk 2023
Doorlopend
2023
Beleidsregel Wet Aanpak Woonoverlast gemeente Nijkerk 2020
Doorlopend
2020
Damoclesbeleid gemeente Nijkerk 2021
Doorlopend
2021
6.4
Samenwerkingsverbanden
Verbonden partijen
Doelstelling
VGGM (brandweer)
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden zet op efficiënte wijze haar middelen in voor een optimale waarborging van de kwaliteit van het leven, in casu de veiligheid en de gezondheid, van de inwoners van het verzorgingsgebied. De dienst is dé wettelijk aangewezen hulpverleningsorganisatie op het terrein van brandweer, volksgezondheid en rampen.
Omgevingsdienst de Vallei (OddV)
De vijf gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel en Wageningen en de provincie Gelderland hebben samen Omgevingsdienst de Vallei opgericht (OddV). In de Omgevingsdienst de Vallei werken deze partijen nauw samen op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De volgende doelstellingen gelden voor: ➢ • •
Vergunningverlening Vergunningaanvragen moeten binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld en meldingen moeten beoordeeld worden op juistheid en volledigheid. Het, in overeenstemming met het milieubeleid van de deelnemende gemeenten, bevorderen van de kwaliteit van de leefomgeving door het voorkomen van nieuwe geluidshindersituaties en het saneren van bestaande geluidshindersituaties.
44
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
➢
RIEC (Regionale Informatie en Expertise Centrum) OostNederland
6.5
•
Het, met behulp van de Kwaliteitscriteria, verbeteren van de lucht-, bodem- en waterkwaliteit.
•
Het voorkomen van hinder van bedrijven die binnen de grenzen van de deelnemende gemeenten zijn gelegen. Toezicht en handhaving • Het Programma Handhaving zet zich in voor een zodanige naleving van de wettelijke voorschriften dat de kwaliteit van de leefomgeving (veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid) optimaal wordt bevorderd.
Het Regionale Informatie en Expertisecentrum (RIEC) is een samenwerkingsverband tussen verschillende veiligheidspartijen, o.a.: gemeenten, politie, belastingdienst, de Nederlandse arbeidsinspectie en de FIOD. Het RIEC richt zich op de aanpak van ondermijning. Dit doen ze door een taak te vervullen op het gebied van de informatievoorziening over de aanpak van ondermijning. Daarnaast worden casussen integraal behandeld.
Wat heeft het gekost? Begroting 2023 primair
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten
3.631
4.204
4.242
38 N
Baten
77
77
62
15 N
-3.554
-4.127
-4.180
53 N
Veilig (bedragen x € 1.000 V=voordeel N=nadeel)
Saldo programma
6.6
Verschil Begroting na wijziging en rekening
Uitvoeringsinformatie
Bij het programma Veilig horen de volgende taakvelden; per taakveld is het saldo van lasten en baten voor 2023 vermeld in afgeronde bedragen (x € 1.000). Taakveld
Omschrijving taakveld
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
2.849
1.2
Openbare orde en veiligheid
1.331
Totaal
Saldo in euro’s
4.180
45
J a a r s t u k k e n
6.7
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Beleidsindicatoren
Indicator
Htv
Eenheid
2021
2022
2023
Bron
1. Winkeldiefstal
1.
aantal per 1.000 inwoners
1,6
1,1
-*
CBS
2. Geweldsmisdrijven
1.
aantal per 1.000 inwoners
2,4
2,5
-*
CBS
3. Diefstal uit woning
1.
aantal per 1.000 inwoners
1,8
1,9
-*
CBS
4. Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte)
1.
aantal per 1.000 inwoners
5,3
5,3
-*
CBS
5. Verwijzingen Halt
1.
aantal per 1.000 jongeren
5
6
-*
Bureau Halt
* Gegevens nog niet bekend 1. Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. 2. Het aantal gewelds- en seksuele misdrijven, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). 3. Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. 4. Het aantal vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde en gezag, per 1.000 inwoners. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. 5. Het aantal verwijzingen naar Halt, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12-18 jaar.
46
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Programma 7 Organisatie en Financiën 7.1
Inleiding en ontwikkelingen
Dit programma gaat met name in op de wijze waarop het bestuur en de organisatie het afgelopen jaar hebben gewerkt en de komende periode gaan werken. De organisatieontwikkeling en de nieuwe huisvesting komen elders aan de orde, in de paragraaf bedrijfsvoering. De wijze van werken volgt uit het coalitieakkoord 2022 - 2026 (Samen wonen, samen leven, samen werken). Dit akkoord is geen breuk met de vorige bestuursperiode, maar bouwt voort op de fundamenten die in die periode gelegd zijn. Wel wordt nadrukkelijker gekeken naar de langere termijn, om vanuit dat perspectief de noodzakelijke en gewenste keuzes voor Nijkerk van de toekomst te kunnen doen. Die aanpak heeft concrete vorm gekregen in de ontwikkelagenda die u separaat is aangeboden. We zijn transparant en te volgen in ons handelen. Door verdere ontwikkeling van het proces van monitoring en control maken we inzichtelijk wat we doen. Bij een open bestuursstijl hoort onlosmakelijk een goede bewaking van en verantwoording over onze gezamenlijke inspanningen en de bijbehorende resultaten. Het afgelopen jaar hebben wij daarom stappen gezet om het proces van monitoring & control te gaan verbeteren. De eerste zichtbare effecten hiervan zijn de opzet van de Planning & Control documenten, de 2e bestuursrapportage 2023 en de programmabegroting 2024. De komende periode zullen de P&C documenten verder ontwikkeld worden.
In de komende jaren zal dit nog de nodige inzet vergen. Met de gemeenteraad willen wij middels een groeimodel komen tot een relevante set van indicatoren. We versterken het integraal werken en investeren waar nodig in capaciteit, kwaliteit en vitaliteit. De gemeente Nijkerk is een lerende organisatie. Dit betekent dat we onze organisatie doorontwikkelen op basis van de immer veranderde omgeving en omstandigheden. In 2023 is een start gemaakt met een organisatieontwikkeltraject, waarin integraal werken het uitgangspunt is. De komende jaren zal dit verder vorm krijgen. In de paragraaf bedrijfsvoering gaan we dieper in op de doorontwikkeling van de organisatie. Het is noodzakelijk de komende periode te blijven investeren in de organisatie, in mensen, techniek en processen. We hebben de ambitie en zien de financiële ruimte in exploitatie en vermogen, om in de gemeente Nijkerk te investeren. De financiële positie van de gemeente Nijkerk is solide en gezond. Echter, het perspectief is dat de inkomsten vanuit het Rijk fors zullen afnemen. Om toch te kunnen blijven investeren in de toekomst van de Nijkerkse samenleving en de daarbij behorende organisatie, is in 2023 gestart met een proces om te komen tot een pakket aan ombuigingen. Deze ombuigingen moeten in 2024 vertaald worden naar een duurzame financieel evenwichtige begroting in meerjarenperspectief.
Overige ambities We blijven investeren in onze regionale netwerken om een goede positie te behouden in de regio. Door actief een bijdrage te leveren in de verschillende regio’s aan de uitvoering van de strategische agenda’s, willen we kansen pakken. We richten ons op de thema’s wonen, economie en duurzaamheid. Met een gerichte aanpak willen we het lokale voorzieningenniveau handhaven en uitbouwen. Het gaat dan om voorzieningen in Sport, Welzijn, Cultuur en Zorg. We gaan actief voorsorteren op de gevolgen van de groei die onze gemeente doormaakt.
47
J a a r s t u k k e n
7.2
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Doelstellingen en prestaties
Kode
Onderwerp
Ambitie
Wat hebben we bereikt
F1
Lastendruk laag
We gaan zorgvuldig om met de middelen van de gemeente.
Met de begroting 2023 is een duurzaam financieel evenwichtige begroting neergelegd. In de eerste en tweede bestuursrapportage van 2023 is tussentijds gerapporteerd over het gevoerde beleid en de financiële uitkomsten. De financiële positie van de gemeente is eind 2023 solide en gezond. Ook het toekomstig perspectief is degelijk. De begroting 2024 is ook duurzaam financieel evenwichtig en op langere termijn wordt voorgesorteerd om de afnemende Rijksbijdrage op te vangen en ruimte te creëren om te blijven investeren in de samenleving. Dit zal bij de Kadernota 2025 vorm krijgen.
F3
7.3
Investeringsprogramma
Wij hebben de ambitie en zien de financiële ruimte in exploitatie en vermogen om in de gemeente Nijkerk te investeren. We gaan uitwerken voor welke gebieden en in welke mate dat nodig en verantwoord is.
In 2023 is gewerkt aan de actualisatie van het Meerjaren Investeringsprogramma. Gelijktijdig is voorgesorteerd om de afnemende Rijksbijdrage en is een pakket aan ombuigingen gedefinieerd. In 2024 zal dit worden voorgelegd aan de raad en zijn beslag krijgen in de Kadernota 2025.
Beleidskader
Nota/plan
Planperiode
Vastgesteld
Verordening gegevensverstrekking basisregistratie personen
2014 - en verder
2014
Regeling zonder meer “Samenwerking bedrijfsvoering”
2017 - en verder
2016
Mijlpalenplan doorontwikkeling organisatie
2020 - 2024
2020
Coalitieakkoord “Samen wonen, samen werken, samen leven”
2022 - 2026
2022
Ontwikkelagenda 2023-2026
2023 - 2026
2023
7.4
Samenwerkingsverbanden
Verbonden partijen
Doelstelling
GBLT
GBLT is de samenwerking op het gebied van uitvoering van de WOZ en de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen. Meer informatie is opgenomen in de paragraaf Lokale Heffingen.
BLNP
BLNP is de samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. Meer informatie is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.
48
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
7.5 Wat heeft het gekost Begroting 2023 primair
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Lasten
17.364
23.055
19.797
3.258 V
Baten
683
1.021
1.553
532 V
-16.681
-22.034
-18.244
3.790 V
Organisatie en Financiën (bedragen x € 1.000 V=voordeel N=nadeel)
Saldo programma
Verschil Begroting na wijziging en rekening
7.6 Uitvoeringsinformatie Bij het programma Organisatie en Financiën horen de volgende taakvelden; per taakveld is het saldo van lasten en baten voor 2023 vermeld in afgeronde bedragen (x € 1.000). Taakveld
Omschrijving taakveld
Saldo in euro’s
0.1
Bestuur
0.2
Burgerzaken
744
0.4
Overhead*
15.376
2.124
Totaal
18.244
* De overheadkosten worden doorberekend op basis van een opslag op de aan de investeringen en bouwgrond toegerekende loonkosten. Deze kosten worden jaarlijks aan het eind van het jaar extracomptabel toegerekend.
7.7
Beleidsindicatoren
Indicator
Htv
Eenheid
2023
Bron
1. Formatie
0.
Fte per 1.000 inwoners
7,6
Rekening 2023
2. Bezetting
0.
Fte per 1.000 inwoners
6,7
Rekening 2023
3. Apparaatskosten
0.
Kosten per inwoner
697
Rekening 2023
Apparaatskosten is het totaal van de loonkosten van de gehele organisatie en de kosten van overhead (taakveld 0.4) 4. Externe inhuur
0.
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
22,3
Rekening 2023
5. Overhead
0.
% van totale lasten
11,7
Rekening 2023
7.8
Klachten, ombudsman en bezwaarschriften
Klachten Bij een goede dienstverlening hoort een klantgerichte afhandeling van klachten. De gemeente heeft een officiële klachtenprocedure, voor het geval iemand vindt dat de gemeente tekortschiet in haar dienstverlening, of ergens onvoldoende over communiceert. Klachten geven aanwijzingen hoe de dienstverlening kan worden verbeterd.
49
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
In 2023 zijn in totaal 87 klachten ingediend. Vaak kon de klacht worden opgelost door samen met de klager te zoeken naar een oplossing voor het probleem, in een aantal gevallen middels huisbezoeken. Ook zijn klachten opgelost door het geven van extra uitleg. In een aantal gevallen zijn excuses aangeboden. Twee klachten zijn aangehouden i.v.m. een andere lopende procedure. De wettelijke termijn voor het behandelen van klachten is zes weken. Deze termijn kan met vier weken worden verlengd. In de meeste gevallen kon de klacht binnen deze termijn worden afgehandeld. Gemiddeld genomen kostte het behandelen van een klacht ongeveer zes weken. Gemeentelijke ombudsman Als iemand van mening is dat de gemeente niet goed met de klacht is omgegaan, is het mogelijk daarover te klagen bij de gemeentelijke ombudsman die Nijkerk samen met Bunschoten en Putten heeft aangesteld. Bij de gemeentelijke ombudsman waren op 1 januari 2023 geen klachten uit voorgaande jaren in behandeling. In 2023 heeft de gemeentelijke ombudsman 12 nieuwe klachtzaken over de gemeente Nijkerk ontvangen. Behandeling klachten door de gemeentelijke ombudsman in 2023 Klacht over vermeend blokkeren van het contact tussen klager en huisarts door de gemeente. Ombudsman heeft uitgelegd dat klager gemotiveerde klacht bij de gemeente kan indienen. Klacht over besluit op een handhavingsverzoek.
Geen bevoegdheid ombudsman maar klacht is voor de rechtbank (beroep). Klager doorverwezen naar juridisch loket voor gratis ondersteuning. Klacht over een verkeersbesluit. Geen bevoegdheid ombudsman maar klager uitgelegd dat hij bezwaar kan indienen bij de gemeente tegen een verkeersbesluit. Klacht over hondenbelasting (discriminatie t.a.v. andere dieren). Klager verwezen naar een uitspraak van de Hoge raad en gewezen op de mogelijkheid tot vragen stellen aan de gemeenteraad hierover. Klacht over de kap van een aantal bomen. Gewezen op het feit dat de klacht nog in behandeling is bij de gemeente, er moet eerst een besluit genomen worden voordat men naar de ombudsman kan. Klacht tegen de gemeenteraad, een raadslid, een wethouder, de bezwaarschriftencommissie en een handhavingszaak. Tegen de gemeenteraad en individuele raadsleden kan geen klacht worden ingediend over een individueel besluit tot handhaving. Gewezen op de bezwaarprocedure. Anonieme klacht over opvanglocatie asielzoekers. De ombudsman neemt geen anonieme klachten in behandeling. Klacht over schade door afvallende kastanjes. Uitgelegd hoe klager zijn buren of de gemeente kan aanspreken voor de schade. Ook aangegeven dat de zaak aan een civiele rechter voorgelegd kan worden. Klacht met betrekking tot een verzoek om leerlingenvervoer. Geadviseerd om nieuwe aanvraag te doen bij de gemeente.
Klacht over het niet bemiddelen voor een woning. Klager uitgelegd dat de gemeente en de ombudsman geen rol spelen bij de te verwachten bemiddeling voor een woning door de woningstichting en Altijd iemand in de buurt. Klager gewezen op de mogelijkheid tot het indienen van een klacht bij Altijd iemand in de buurt. Klacht over plaatsing elektriciteitshuisje in de straat. Ombudsman en klagers zijn geïnformeerd dat er nogmaals langsgegaan wordt door gemeente en Liander voor nadere uitleg. Klacht over verkeerssituatie in de straat (hoge snelheid). Ombudsman heeft geen invloed op het verkeersbeleid van de gemeente. Betrokkene geïnformeerd hoe hij de gemeenteraad hierover kan benaderen.
Totaal
12
50
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Bezwaarschriften Het aantal bezwaarschriften is ongeveer gelijk gebleven in vergelijking met 2022. Hieronder staat een globaal overzicht. De commissie bezwaarschriften brengt zelf uitgebreider verslag uit. Overzicht bezwaarschriften 2023
Aantal
Advies commissie: besluit (deels) herzien*
4
Advies commissie: besluit ongewijzigd laten*
22
Advies commissie: niet-ontvankelijk*
6
Kennelijk niet-ontvankelijk/kennelijk ongegrond
1
Ingetrokken na overleg
30
Doorgestuurd
6
Totaal (behandeld) in de commissie*
31
Behandeld zonder commissie
-
Nog in behandeling
45
Totaal
145
Onderverdeling naar vakgebied
Aantal
Wabo
33
Participatiewet
24
Wmo
14
Veiligheid
10
Wegenverkeerswet 1994
46
Woo
3
Jeugdwet
5
Overig
10
Totaal (behandeld)
145
51
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Programma 8 Algemene dekkingsmiddelen 8.1
Inleiding en ontwikkelingen
In aanvulling op de programma’s geeft dit hoofdstuk een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen, zoals het gemeentefonds, worden niet als baten in de diverse programma’s opgenomen. Inzicht in de baten is echter essentieel voor de raad. Daarom maakt het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen ook onderdeel uit van het onderdeel programma's. De voorgaande zeven programma’s omvatten alle baten en lasten die nodig zijn voor de realisering van die programma’s. Specifieke gemeentelijke heffingen zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing zijn opgenomen bij de baten van het betreffende programma. Hetzelfde gebeurt met de specifieke uitkeringen. Het BBV schrijft in artikel 8 voor dat in de begroting een bedrag wordt opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Het bedrag voor onvoorzien kan, volgens de voorschriften, worden geraamd voor de begroting in zijn geheel of per programma. Er is voor gekozen om de post onvoorzien voor de begroting in zijn geheel op te nemen.
8.2
Overzicht algemene dekkingsmiddelen
De belangrijkste onderdelen van het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn voorgeschreven. Het gaat daarbij om: a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn met name de OZB, de toeristenbelasting en de hondenbelasting; b. algemene uitkeringen (gemeentefonds); c. dividend; d. saldo van de financieringsfunctie; e. overige algemene dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Begroting 2023 primair
(bedragen x € 1.000 V=voordeel N=nadeel) Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen (OZB)
10.892
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
10.892
10.992
Verschil Begroting na wijziging en rekening 100
V
Lokale heffingen (overige belastingen)
920
790
835
45
V
Algemene uitkering Gemeentefonds
70.329
73.482
76.297
2.815
V
350
375
375
0
-
Dividend Saldo financieringsfunctie
470
632
442
190
N
82.961
86.171
88.941
2.770
V
Onvoorzien
24
24
106
82
N
Vennootschapsbelasting
200
200
62
138
V
Totaal Onvoorzien en Vpb
224
224
168
56
V
Totaal algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien en Vpb
52
J a a r s t u k k e n
8.3
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Toelichting
Hieronder wordt in het kort het beleid ten aanzien van de onderwerpen uit de tabel Algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Lokale heffingen Het beleid over de lokale heffingen wordt uitvoeriger beschreven in de paragraaf Lokale heffingen van deze rekening. Gemeentefonds Het gemeentefonds kent drie soorten uitkeringen: 1) de algemene uitkering, 2) decentralisatieuitkeringen en 3) integratie-uitkeringen. De algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten met maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. De maatstaven kunnen voortdurend aan veranderingen onderhevig zijn. Daarnaast wordt de ontwikkeling van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (netto gecorrigeerde rijksuitgaven; NGRU). Volgens de normeringssystematiek (trap op-trap af) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van de algemene uitkering. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. Vanaf 2026 vervalt deze koppeling van het accres aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven.
De inkomsten van de algemene uitkering zijn gebaseerd op de decembercirculaire 2023 en de specificatie van het Rijk van januari 2023 voor de uitkering over het boekjaar 2023. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Deze uitkeringen maken net als de algemene uitkering deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn net als de algemene uitkering vrij besteedbaar en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats, zoals bij specifieke uitkeringen wel het geval is. Veel van de uitkeringen zijn verbonden met een zeker doel. Vanuit dat perspectief kan de bestedingsvrijheid formeel niet, maar materieel wel begrensd zijn. In 2023 zijn enkele integratieuitkeringen overgeheveld naar de algemene uitkering. Dividend De gemeente Nijkerk heeft aandelen in Alliander, Vitens en BNG. In 2023 is € 375.000 aan dividend ontvangen. Vanaf 2021 ontvangen we voorlopig geen dividend meer van Vitens. Saldo van de financieringsfunctie Het betreft hier het saldo van enerzijds de gecalculeerde rentelast en anderzijds de aan diverse programma’s doorberekende rentelast. Op basis van de door de raad vastgestelde financiële spelregels wordt de rente doorbelast aan de diverse programma’s. Hierdoor ontstaat een rekenkundig nadeel van € 0,2 miljoen.
Dit is een gevolg van doorbelasting van de rente op basis van het voorcalculatorische bepaalde renteomslag percentage in plaats van het werkelijke renetomslag percentage. Het is geen echt budgettair nadeel. EMU-saldo Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben.
53
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
In paragraaf 4 financiering vindt u een specificatie van het EMU-saldo van de gemeente Nijkerk. Onvoorzien Voor onvoorzien is een bedrag opgenomen van € 1,50 per woning.
8.4
Wat heeft het gekost? Begroting 2023 primair
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
382
559
467
92 V
5
5
5
0N
3.714
602
838
236 N
4.101
1.166
1.310
144 N
Algemene dekkingsmiddelen
11.475
11.796
11.761
35 N
Algemene en overige uitkeringen gemeentefonds
70.329
73.482
76.297
2.815 V
0
0
165
165 V
Baten
81.804
85.278
88.223
2.945 V
Saldo programma
77.704
84.112
86.913
2.801 V
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (bedragen x € 1.000 V=voordeel N=nadeel) Algemene dekkingsmiddelen Algemene en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Lasten
Overige baten en lasten
8.5
Verschil Begroting na wijziging en rekening
Uitvoeringsinformatie
Bij Algemene dekkingsmiddelen onvoorzien horen de volgende taakvelden; per taakveld is het saldo van lasten en baten voor 2023 vermeld in afgeronde bedragen (x € 1.000). Taakveld
Omschrijving taakveld
0.5
Treasury
0.61
OZB woningen
-6.342
0.62
OZB niet-woningen
-4.650
0.64
Belastingen overig
452
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
0.8
Overige baten en lasten
673
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
62
Totaal
Saldo in euro’s -816
-76.292
-86.913
54
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Paragrafen De paragrafen: een dwarsdoorsnede Naast de zeven programma’s en het hoofdstuk ‘Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien’ bestaat het jaarverslag uit een aantal paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van het jaarverslag, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is om onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben, te bundelen in een kort overzicht. Dat geeft de gemeenteraad extra inzicht. Via de paragrafen legt het college nadrukkelijk aan de raad verantwoording af over de realisering van het beleid voor de diverse beheersmatige aspecten. Het gaat vooral om de beleidslijnen van het beheersproces waarbij sprake kan zijn van een grote financiële impact, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de programma’s. Het is van belang dat de raad inzicht heeft in en overzicht heeft over deze onderwerpen. De paragrafen in de begroting en rekening geven de raad een instrument om de beleidskaders van deze diverse onderdelen vast te stellen en om de uitvoering te controleren. Aantal paragrafen In artikel 26 van het BBV staat dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen moeten worden opgenomen als in de begroting. In de begroting waren de volgende (verplicht voorgeschreven) paragrafen opgenomen: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5.
Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid Indeling per paragraaf Elke paragraaf begint met een weergave van de voorschriften en de doelstelling van de paragraaf. Dit wordt gevolgd door een uiteenzetting over de uitvoering van het gemeentelijk beleid.
55
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Paragraaf 1 Lokale heffingen 1.1
Wettelijk kader
Voorgeschreven is dat de paragraaf lokale heffingen ten minste bevat: ▪ de geraamde inkomsten ▪ het beleid ten aanzien van de lokale heffingen ▪ een overzicht op hoofdlijnen van kostendekkendheid van de diverse heffingen en de bijbehorende beleidsuitgangspunten ▪ een aanduiding van de lokale lastendruk ▪ een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (specifieke heffingen), als op de heffingen waarvan de besteding ongebonden is (algemene dekkingsmiddelen). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. Uitgangspunt in de regelgeving is dat tarieven voor een rechtstreekse dienstverlening niet meer mogen opbrengen dan zij aan werk kosten. Er is geen winstdoelstelling voor deze tarieven. Deze uitgangspunten hebben vooral gevolgen voor het tarievenbeleid van retributies in het algemeen en de tarieven van de afvalstoffenheffing en van het rioolrecht.
Bij het onderdeel tarievenbeleid retributies komen wij hierop terug.
1.2
Beleid en inkomsten
De inkomsten uit lokale heffingen zijn in 2023 € 20,9 miljoen. De opbouw is als volgt: bedragen x € 1 miljoen Rek 2023
Rek 2022
Rek 2021
Belastingen OZB woningen
6,3
6,1
5,8
OZB niet-woningen
4,6
4,3
4,0
Parkeerbelastingen
0,3
0,3
0,2
Rioolheffing
2,3
2,2
2,2
Afvalstoffenheffing
3,5
3,4
3,2
Precariobelasting
0,0
0,0
1,9
Overige *)
0,5
0,7
0,6
Totaal belastingen
17,7
17,0
17,9
Leges
2,2
2,1
1,9
Lijkbezorgingsrechten
0,8
0,8
0,7
Overige **)
0,2
0,2
0,2
Totaal retributies en leges
3,2
3,1
2,8
Totaal lokale heffingen
20,9
20,1
20,7
Retributies en leges
* hondenbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting ** haven-, kade- en liggelden Vanaf 2022 is de precariobelasting vervallen
56
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Heffing bijdrage Bedrijven Investeringszone Na een zorgvuldige voorbereiding en nauwe samenwerking met de Ondernemersvereniging Hoevelaken is met ingang van 2017 besloten tot invoering van een bijdrage Bedrijven Investeringszone voor het centrum van Hoevelaken. De door de gemeente, via dienstverlening door GBLT, te heffen bijdragen worden via een subsidie uitgekeerd aan de Stichting Centrum Hoevelaken. De verordening had een geldigheidsduur tot 2022. Eind 2021 is, in goed overleg met het Stichtingsbestuur, opnieuw gestemd. De uitslag van de stemming was dat de looptijd opnieuw met vijf jaar wordt verlengd tot en met 2025. Hondenbelasting In de gemeente Nijkerk laten hondenbezitters hun hond registreren en zij betalen hondenbelasting. Hondenbelasting is wettelijk belegd in artikel 226 van de Gemeentewet. Deze belasting is geen bestemmingsbelasting zoals de rioolheffing. Dit betekent dat de inkomsten ingezet mogen worden ten behoeve van algemene voorzieningen zoals het faciliteren van het honden-uitlaatbeleid of speelplekken. Bij het vaststellen van het honden-uitlaatbeleid (2023) is afgesproken om de uitgaven voor het honden-uitlaatbeleid in overeenstemming te brengen met de inkomsten hondenbelasting. Toeristenbelasting Vooralsnog is de verwachting dat de prognose einde belastingjaar 2023 in de lijn ligt met de kerncijferbegroting zoals afgegeven door GBLT aan gemeente Nijkerk.
De opbrengst bedraagt € 316.000. Dit is een lichte meeropbrengst ten opzichte van de raming € 307.000. Op basis van de aangiften toeristenbelasting 2023 en de daaropvolgende definitieve belastingaanslag wordt duidelijk of deze inschatting juist is geweest. De definitieve belastingaanslagen worden door GBLT in maart 2024 verzonden. Tarievenbeleid belastingen Het beleid van de gemeente is om de lastendruk voor burgers laag te houden. Daarom bleef de tariefstijging in de regel beperkt tot alleen een inflatiecorrectie. Ten opzichte van 2020 werden de tarieven van de diverse belastingen verhoogd met niet meer dan nodig is om de effecten van de loonen prijsontwikkelingen op te vangen. Voor 2023 is deze stijging berekend op 2,6% (exclusief de OZB). De tariefstijging OZB was in 2023 2,6%. Dit is exclusief de realisatie van de begrote meeropbrengst van € 200.000 in 2023, zoals besloten in het dekkingsplan van de programmabegroting 2020-2023, het laatste jaar. WOZ/OZB Met ingang van 2022 gebruiken alle gemeenten andere gegevens over gebouwen en woningen in de basisregistratie (BAG). Deze basisregistratie wordt onder andere gebruikt om de WOZ-waardering te bepalen. Tot dan werd gebruikgemaakt van de inhoud van woningen (m3). Vanaf 2022 moest ook Nijkerk de gebruikersoppervlakte (m2) gaan gebruiken.
Dit is een regeling van het Rijk met als doel aan te sluiten bij de praktijk dat de waarde van de woning veel meer afhankelijk is van het gebruikersoppervlak dan van de inhoudsmaat. Hierdoor gaan de WOZ-waarderingen van woningen beter aansluiten bij de praktijk van de markt. No cure, no pay (NCNP) Gemeenten hebben hun bezwaar geuit en zijn bezorgd over de stijgende kosten en werkdruk door WOZ-bezwaarprocedures die gevoerd worden door commerciële bezwaarbureaus, de zogenoemde no-cure-no-pay-bureaus. Deze bureaus claimen gratis bezwaar te maken, maar als het bezwaar succesvol is moet de gemeente minimaal een proceskostenvergoeding betalen. Als gevolg hiervan vloeit veel gemeenschapsgeld naar de kas van die bureaus. Zelf bezwaar maken succesvoller Ook onze gemeente biedt inwoners al de mogelijkheid om op andere wijze contact op te nemen als zij het niet eens zijn met de WOZ-waarde. Vaak is een goede uitleg voldoende, maar de WOZ-waarde wordt ook wel aangepast naar aanleiding van zo’n informeel contact. Een formeel bezwaarschrift wordt dan vaak voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat zelf bezwaar maken vaker succesvol is dan een bezwaar dat door een NCNP-bureau is ingediend. De VNG ontwikkelt momenteel een animatievideo waarmee gemeenten inwoners kunnen informeren over de mogelijkheid om rechtstreeks contact op te nemen met de gemeente (uitvoeringsorganisatie GBLT).
57
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Groei van het aantal WOZ-bezwaren Het aantal bezwaren via de NCNP-bureaus groeide de afgelopen jaren explosief, zo ook de uitbetaalde vergoedingen en uitvoeringskosten voor de gemeente. Gemeenten hebben via de VNG gepleit op maatregelen bij het kabinet. Eind december is er een wetswijziging tot stand gekomen om de groeiende NCNP-WOZ bezwaren een halt toe te roepen. Wijzigingen WOZ-wet Door deze wetswijziging gaan de vergoedingen voor proceskosten en immateriële schade bij bezwaren tegen de WOZ-beschikking en aanslag onroerendezaakbelasting omlaag. De proceskostenvergoeding voor professionele rechtsbijstand wordt 25% van de huidige vergoeding als de burger of het bedrijf gelijk krijgt en de WOZ-waarde dus omlaag gaat. Als in beroep om andere redenen een vergoeding wordt toegekend, is de vergoeding voor professionele rechtsbijstand 10% van de huidige vergoeding. Als de gemeente niet binnen een redelijke termijn uitspraak doet, is de vergoeding voor immateriële schade lager. Die vergoeding is dan niet 500 euro, maar 50 euro voor elk half jaar dat het proces langer duurt dan die termijn. Ook krijgen inwoners die met professionele rechtsbijstand succesvol bezwaar maken tegen WOZ- beschikkingen hun vergoeding vanaf 1 januari 2024 rechtstreeks uitbetaald. De vergoedingen gaan dus niet langer direct naar de bureaus.
Over de afhandeling van het bezwaar 2023 geldt nog dat de oude vergoedingen van kracht zijn. Tarievenbeleid retributies Voor de inkomsten uit retributies wordt met kostprijsdekkende tarieven gerekend. In artikel 212 van de Gemeentewet is voorgeschreven dat de gemeenteraad via de financiële verordening regels stelt voor de wijze van kostprijsbepaling van de gemeentelijke diensten en producten. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het Besluit Begroting en Verantwoording. De systematiek van toerekenen van kosten wordt uitgevoerd conform de Financiële Verordening en de belastingverordeningen. Bij de bepaling van de kostprijs worden de bijdragen aan en van reserves overigens meegenomen. Rapportage Rekenkamer ‘Leges in Nijkerk; wie betaalt de rekening’ van 2022 In opvolging van de aanbevelingen van de rekenkamer hebben u een tweetal raadsvoorstellen bereikt 1. hoe we als college hieraan invulling gaan geven en 2. de opdrachtformulering tot een 100% kostendekking “tenzij”. Ten aanzien van de omgevingswet en de legesheffing bent u via een separaat voorstel geïnformeerd.
Uw raad heeft begrip getoond dat gelet op het vergevorderde stadium van voorbereiding van de begroting 2023 en het onderzoek naar software en/of andere vorm van implementatie van inzichtelijkheid van kostendekking voor het eerst in de begroting 2024 een duurzame (geaggregeerde) vorm van informatievoorziening het licht ziet. De crux zit mede in de toerekening van de formatie/ ambtelijke uren, nu tijdschrijven al lang geleden is afgeschaft. Net als voorheen zullen wij bij tussentijdse wijzigingen van de aan de legesverordening verbonden verordeningen uw raad gelijktijdig informeren over de consequenties ten aanzien van de kostendekkendheid. Eens per vier à vijf jaar zullen wij sowieso de verordeningen hierop doorlopen en actualiseren. Deze termijn hebben wij gekozen omdat deze aansluit bij de beheerplannen die op een aantal legesverordeningen van toepassing zijn. Omgevingswet Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB) De inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet gepland op 1 januari 2023 is een jaar uitgesteld. Er is meer tijd nodig om het Digitale Stelsel Omgevingswet opgeleverd, ingeregeld en stabiel werkend te krijgen. Ambtelijk is er hard gewerkt om in OddV verband de juiste afspraken te maken die nodig zijn voor een (geharmoniseerde) juiste uitvoering. Nieuw is de mogelijkheid om milieuleges te heffen.
Daarnaast is de tarieventabel op de schop gegaan, rekening houdend met nieuwe elementen als omgevingstafel etc. Ook de (WKB), die eveneens per januari 2023 zou worden ingevoerd, is met één jaar uitgesteld. Ook deze wet zal effect hebben op de bedrijfsvoering van de omgevingsdienst en ook op onze legesopbrengst.
58
J a a r s t u k k e n
2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.
Deze wet regelt dat het toezicht op de uitvoering van de gemeentelijk vergunning ook door een marktpartij (kwaliteitsborger) kan plaatsvinden. Bij de oplevering van het Bouwwerk moet de aannemer aantonen dat aan de regelgeving is voldaan. De pilot, verplicht voor tien procent van de afgegeven vergunningen in de gemeente, zal eerst eenvoudige vergunningen betreffen. Dit houdt dan in dat de gemeente geen toezicht op dat deel van de vergunningverlening meer hoeft uit te voeren. De gemeente blijft wel bevoegd gezag, dus moet de initiatiefnemer verantwoording afleggen aan de gemeente. Hiermee ontstaat een samenspel tussen marktpartijen (aannemer en kwaliteitsborger), de (soms particuliere) initiatiefnemer en de gemeente. Hoe deze marktwerking zal uitpakken is nu nog ongewis. De omgevingsdienst heeft zich voorbereid door het aanleggen van een flexibele schil. Het zal zeker twee jaar duren voordat dit beeld helder is. Een evaluatiemoment zal daarna plaatsvinden. Op basis van de huidige inzichten van de Omgevingswet en de WKB is u een in deze begroting 2024 een nieuwe legestarievenlijst voorgelegd. Op basis van opgedane ervaringscijfers zullen de lasten en baten gemonitord worden ter bepaling van de kostendekkendheid. Eerder al in 2022 bent u in een afzonderlijk raadsvoorstel hierover geïnformeerd.
Afvalstoffenheffing De tarieven voor de diftar zijn met 2,6% trendmatig verhoogd om kostendekkend te blijven. Rioolheffing Voor 2023 is het tarief eveneens geïndiceerd met de inflatiecorrectie van 2,6%.
1.3
Lokale lastendruk
Voor de bepaling van de lastendruk wordt gekeken naar de lastendruk van een huishouding en per woningtype. Hierin worden de OZB voor woningen, de afvalstoffenheffing inclusief de opbrengsten vanwege afvoer van het afval en de rioolheffing betrokken. Wij sluiten aan bij de definitie die het COELO gebruikt. Zie hiervoor ook de bijlage met beleidsindicatoren. De mutaties voor een meerpersoonshuishouden eigenaar woning in onderstaande tabel worden veroorzaakt door een stijging van de OZB met € 13, een stijging van het rioolrecht met € 3 en een stijging van de afvalstoffenheffing met € 3. De mutatie voor een meerpersoonshuishouden huurder wordt veroorzaakt door de afvalstoffenheffing. Vergelijkingstabel lokale lastendruk Per huishouden: Meerpersoonshuishouden eigenaar woning Eenpersoonshuishouden eigenaar woning Meerpersoonshuishouden huurder Eenpersoonshuishouden huurder