CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-042 Bijlage 1 - Voorlopige jaarstukken 2023

Raadsvergadering 27 juni 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Jaarstukken 2023 en voorlopige MeerjarenPrognose Grondbedrijf (2024-042)38.110 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

2023

Stijging 2023-2022

2022

698

2,7%

679

678 194 173

3,0% 1,4% 2,1%

658 191 170

Bron 2023: COELO: Atlas van de lokale lasten 2023

1.4

Kwijtschelding

In de gemeente Nijkerk bestaat de mogelijkheid om geheel of gedeeltelijk kwijtschelding te krijgen van de aanslag voor de afvalstoffenheffing (gedeeltelijk), de ozb en de rioolheffing (gedeeltelijk). Om daarvoor in aanmerking te komen, mag het inkomen niet hoger zijn dan honderd procent van het bijstandsniveau en vindt er een vermogenstoets plaats. Ook wordt bij de toetsing rekening gehouden met de netto kosten van kinderopvang. Aan mensen die een bijstandsuitkering ontvangen wordt de kwijtschelding, na toetsing van de voorwaarden, automatisch toegekend. 59

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

De heffing en invordering van de meeste belastingen worden uitgevoerd door GBLT. Dit belastingkantoor heeft een koppeling met het Landelijke Inlichtingenbureau. Dit bureau beheert een landelijke database waarin de inkomensgegevens van alle belastingplichtigen zijn opgeslagen. Door gebruik te maken van deze gegevens wordt het toekennen van automatische kwijtschelding verder vergemakkelijkt voor de belastingplichtige. In 2023 is in totaal € 65.000 kwijtgescholden (vergelijk 2022: € 63.000). Als overheidsorganisatie hebben we meer en meer te maken met mensen die in armoede leven. De vraag die GBLT zich heeft gesteld is: hoe kan GBLT bij het heffen en innen van gemeente- en waterschaps-belastingen hier goed mee omgaan? Hoe kan GBLT de samenwerking met gemeenten op dit onderwerp vinden? De onmogelijkheden liggen op het gebied van uitwisseling van persoonsgegevens als gevolg van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), maar wat zijn de mogelijkheden? Dit thema is besproken met de partners van GBLT op de jaarlijkse relatiedag in oktober van 2023. De conclusie die uit dit overleg naar voren kwam, is dat GBLT actief acteert met het verkennen van vroegsignalering en/of proactieve schuldenaanpak. Daarmee verkennen ze of ze enerzijds kunnen aansluiten bij vroegsignalering en of ze zelf interne mogelijkheden hebben voor proactieve schuldenaanpak.

Als gezamenlijke schuldeisers hebben zowel waterschappen als gemeenten de steun uitgesproken voor dit belangrijke onderwerp. Voor wat betreft vroegsignalering ligt de uitvoering van schuldhulp bij de gemeenten. Met hen pakt GBLT de voorbereiding op dit onderwerp verder op. De eerste stappen op het gebied van samen tegen armoede zijn hiermee gezet.

1.5

Uitvoering belastingverordeningen door GBLT

Het college heeft de heffing en de invordering van een aantal gemeentelijke belastingen overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn te Zwolle (verder: GBLT). GBLT is een samenwerkingsverband van vijf waterschappen en zeven gemeenten (naast Nijkerk zijn dat Bunschoten, Dalfsen, Ommen, Dronten, Leusden en Zwolle). GBLT verzorgt voor de gemeente de volgende belastingen: - onroerendezaakbelastingen - hondenbelasting - afvalstoffenheffing - forensenbelasting - rioolheffing - toeristenbelasting - heffing BIZ-bijdrage centrum Hoevelaken De belastingplichtigen van Nijkerk ontvingen van GBLT een gecombineerde aanslag, waarop zowel de gemeentelijke heffingen als de waterschapsheffingen waren vermeld. GBLT droeg er zorg voor dat de informatie op de website van GBLT en de telefonische bereikbaarheid op orde waren om de vragen van de burgers te beantwoorden. De afhandeling van bezwaar- en beroepschriften tegen de gemeentelijke heffingen die door GBLT worden uitgevoerd, gebeurde door GBLT.

1.6

Overzicht verordeningen

De verordeningen met daarin de diverse tarieven worden jaarlijks bij afzonderlijk raadsbesluit gewijzigd dan wel opnieuw vastgesteld. De raadsbesluiten worden integraal bekendgemaakt in het elektronisch gemeenteblad, door plaatsing op de website www.officielebekendmakingen.nl. De actuele en vorige versies van de verordeningen zijn te vinden op www.overheid.nl/lokale wet- en regelgeving. Vanaf 2015 is er om efficiency redenen voor gekozen niet telkens geheel nieuwe verordeningen vast te stellen, maar de besluitvorming waar mogelijk te gieten in de vorm van een wijzigingsverordening.

60

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan in welke mate financiële tegenvallers (risico’s) opgevangen kunnen worden. Daarmee geeft de paragraaf aan hoe robuust de financiële positie is. De paragraaf weerstandsvermogen bevat volgens het Besluit begroting en verantwoording (BBV) een inventarisatie van de weerstandscapaciteit en een inventarisatie van de risico’s. Ook zijn de verplichte kengetallen opgenomen met daarbij een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

2.1 Kengetallen financiële positie De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden

< 90%

90 - 130%

> 130%

Netto schuldquote met correctie doorgeleende gelden

< 90%

90 - 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

> 50%

20 - 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

> 0%

< 0%

Grondexploitatie

< 20%

20 - 35%

> 35%

Belastingcapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishouden

< 95%

95 - 105%

> 105%

Uitkomsten In onderstaande tabel zijn de kengetallen opgenomen. Naast het opnemen van de tabel wordt een beoordeling gegeven van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot financiële positie. Omschrijving

Netto schuldquote

JR

BGR

JR

2022

2023

2023

44%

75%

57%

47%

75%

60%

42%

32%

39%

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente.

61

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Omschrijving

Structurele exploitatieruimte

JR

BGR

JR

2022

2023

2023

4,94%

-0,8%

1,13%

23%

22%

30%

82%

82%

77%

Het financiële kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Grondexploitatie Het financiële kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Belastingcapaciteit Woonlasten meerpersoonshuishouden De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. Bij woonlasten gaat het om de OZB, de afvalstoffenheffing en rioolrechten.

2.2 Bepaling structurele ruimte in jaarrekening Voor de beoordeling van robuustheid van de gemeentelijke financiën is het van belang om inzicht te hebben in de structurele exploitatieruimte in de jaarrekening. Voor 2023 is deze € 2,5 miljoen positief. In onderstaande tabel vindt u de opbouw en de vergelijking met de jaarrekening van vorig dienstjaar. Bepaling structurele ruimte (bedragen x € 1.000, bedrag met een minteken betekent een nadeel)

Rekening 2022

Rekening 2023

10.429

6.873

Saldo incidentele baten en lasten (b)

-5.582

-1.057

Incidenteel rekeningresultaat (c)

3.719

4.875

Saldo reserves (exclusief reserves investeringen met maatschappelijk en economisch nut)

5.649

536

Structurele ruimte in exploitatie (a-b-c-d)

6.643

2.519

Saldo rekening (a)

Gecorrigeerd met:

2.3 Inventarisatie van de structurele en incidentele weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van de gemeente om onverwachte en substantiële tegenvallers te dekken. Bijvoorbeeld de algemene reserve en de reserve grondexploitatie, maar ook de onbenutte belastingcapaciteit. Hierbij onderscheiden we incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit is bedoeld om rekeningtekorten, calamiteiten en incidentele tegenvallers op te vangen. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de exploitatie op te vangen.

62

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

2.4 Incidenteel Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Met behulp van dit verhoudingsgetal wordt bepaald of het incidenteel weerstandsvermogen toereikend is. De gemeente Nijkerk streeft naar een ratio van tenminste 0,8. Het beschikbare weerstandsvermogen is ruim voldoende om de benoemde risico’s af te dekken. Weerstandsvermogen

Rekening

(bedragen x € 1.000)

2022

Beschikbare weerstandscapaciteit

33.145 +

Gewogen risico’s

9.295-

Weerstandscapaciteit

23.475 +

Ratio weerstandsvermogen (Beschikbare weerstandscapaciteit/ gewogen risico’s)

3,6

In onderstaande grafiek staat het verloop van de ratio per Planning & Control-document. Hieruit blijkt dat de ratio langzaam verslechtert en dat verhoudingswijs de ratio bij de rekening positiever is dan dat bij het voorgaande begrotingsdocument.

De beschikbare weerstandscapaciteit wordt bepaald met behulp van de algemene reserve en de reserve grondexploitatie en bij de rekening het rekeningresultaat. Overige reserves betreffen bestemmings- / egalisatiereserves; deze worden niet ingezet om algemene risico’s op te vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit

Rekening

(bedragen x € 1.000) Algemene reserve

2023 (saldo t+4)

Rekeningsaldo 2023 Reserve bouwgrondexploitatie Totaal

14.589 6.873

(saldo t)

11.683 33.145

63

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Inventarisatierisico’s Ten opzichte van de voorgaande planning en control documenten zijn verschillende wijzigingen in het risicoprofiel opgetreden. Dit heeft geleid tot een afname van het risicoprofiel met € 0,5 miljoen ten opzichte van de begroting 2023. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de afname van het risicoprofiel van de grondexploitatie. Gewogen risico’s (bedragen x € 1.000, -/- = voordeel)

Rekening 2023

Risico’s grote kans = 75% risico Geen Subtotaal grote kans

0

Risico’s middelgrote kans = 50% risico: Geen Subtotaal middelgrote kans

0

Risico’s kleine kans = 25% risico: Planschade

250

Gebleken is dat n.a.v. vaststelling van bestemmingsplannen het risico bestaat op een planschadeclaim. Vooralsnog is nog geen claim ingediend op basis waarvan planschade uitgekeerd dient te worden. In het algemeen hebben wij dit risico bij de bouwlocaties bij de ontwikkelaar neergelegd. Omgevingswet

125

Nog zeer onzeker is wat de financiële gevolgen zijn na de invoering per 1-1-2024 van de Omgevingswet. Verwachting is in het begin wat hogere kosten die in de tijd uitvlakken. Cybercriminaliteit

250

Gemeenten worden steeds vaker getroffen door cybercriminaliteit. Dit levert een risico op onze bedrijfsvoering. Garantstelling leningen

500

Subtotaal kleine kans

1.125

Totaal risico’s vermogen

1.125

Gewogen risico’s grondexploitatie*

6.095

Structurele risico’s begrotingsjaar 2024

2.075

Totaal risico’s

9.295

* Bron: MPG 2024 bij jaarrekening 2023

2.5 Structureel Beschikbare weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit en onbenutte budgettaire capaciteit. Onbenutte budgettaire capaciteit De onbenutte budgettaire capaciteit wordt bepaald door de post onvoorzien en het saldo van de begroting over de jaren 2024-2027. De uitkomst van de onbenutte budgettaire capaciteit bedraagt:

64

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Onbenutte budgettaire capaciteit

2024

2025

2026

2027

24

24

24

24

Saldo programmabegroting 2023-2026 na Ontwikkelagenda

-561

1.444

-2.828

-2.382

Totaal

-537

1.468

-2.844

-2.358

(+ = budgettaire ruimte) (bedragen x € 1.000) Onvoorzien

Onbenutte belastingcapaciteit Bij de bepaling van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gekeken naar de ruimte die aanwezig is om de OZB-tarieven nog te verhogen. Hiertoe wordt het maximaal toegestane tarief vergeleken met de tarieven van de gemeente Nijkerk. Voor de maximale tarieven wordt uitgegaan van de normen volgens het redelijk peil zoals dat wordt gehanteerd voor de toelating tot artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Dit redelijk peil wordt jaarlijks gepubliceerd in de meicirculaire van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Op basis van de laatst beschikbare gegevens (meicirculaire 2023) is dit 0,1614% van de totale WOZ-waarde. De Financiële-verhoudingswet (Fvw) bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. Om dat te kunnen beoordelen, moet duidelijk zijn welke eigen inkomsten daarbij worden betrokken en wat een redelijk peil is. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: • de onroerendezaakbelastingen (OZB); • de rioolheffingen; • de afvalstoffenheffingen en reinigingsrechten. Bij gemaximaliseerd tarief bedraagt de OZB-opbrengst voor de gemeente Nijkerk € 17,0 miljoen. De huidige raming van de OZB-opbrengst bedraagt € 11,4 miljoen. Dit brengt de onbenutte belastingcapaciteit op een bedrag van € 5,6 miljoen.

De onbenutte belastingcapaciteit wordt voor de provincie in de monitoring steeds belangrijker. Daarnaast is het een ijkpunt voor het financieel beleid dat de gemeente Nijkerk voert. Onbenutte belastingcapaciteit

2024

2025

2026

2027

-5.600

-5.600

-5.600

-5.600

(bedragen x € 1.000) Onbenutte belastingcapaciteit

Specifieke risico’s In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de specifieke risico’s die een structureel effect kunnen hebben binnen de exploitatie. Gewogen risico’s

2024

2025

2026

2027

0

0

0

0

175

175

175

175

(bedragen x € 1.000) -/- = voordeel Risico’s grote kans = 75% risico Geen Subtotaal grote kans Risico’s middelgrote kans = 50% risico: WW-verplichtingen Onze bedrijfsvoering brengt het risico van WW-verplichtingen met zich mee.

65

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Gewogen risico’s

2024

2025

2026

2027

1.250

1.250

1.250

1.250

250

250

250

250

275

275

275

275

1.950

1.950

1.950

1.950

125

125

125

125

125

125

125

125

2.075

2.075

2.075

2.075

(bedragen x € 1.000) -/- = voordeel Sociaal domein Het open-eind-karakter van de diverse regelingen, waaronder met name de uitgaven Jeugdhulp en Wmo, staan onder druk. Daarnaast zorgt de toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. Renterisico Het renteniveau is het laatste jaar sterk gestegen. Voor de komende tijd verwachten wij eerder een rentestijging dan een -daling. Een stijging van de rente heeft uiteraard ook effect op onze rentelast. Een stijging van 1,00% kost ons op basis van onze financieringspositie ± € 500.000. Arbeidsmarkt De druk op de arbeidsmarkt is hoog. Het is voor ons steeds moeilijker om kwaliteit binnen te halen voor het budget wat wij daarvoor hebben. Wij verwachten dat dit een opwaartse druk geeft op het personeelsbudget. Subtotaal middelgrote kans Risico’s kleine kans = 25% risico Inflatie en loonkostenontwikkelingen De inflatie en de stijging van de salarissen is hoog, maar dalende. Een stijging van 1% boven de door ons gebruikte parameters kost de gemeente ongeveer structureel € 500.000. Subtotaal kleine kans Totaal risico’s exploitatie

Weerstandsvermogen Wanneer de structurele weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de exploitatierisico’s ontstaat het volgende beeld: (-/- = nadeel)(bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Onbenutte budgettaire capaciteit

-537

1.468

-2.844

-2.358

Onbenutte belastingcapaciteit

5.600

5.600

5.600

5.600

Exploitatierisico’s

-2.075

-2.075

-2.075

-2.075

Totaal

2.988

4.993

681

1.167

Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze gemeente genoeg weerstandsvermogen heeft om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.

66

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.1 Wettelijk kader In deze paragraaf wordt voor de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen het onderstaande aangegeven: • het beleidskader; • de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • de vertaling van de financiële consequenties in de jaarstukken. Lasten van onderhoud van kapitaalgoederen kunnen op diverse programma’s voorkomen. Hiermee is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. Voor de verschillende kapitaalgoederen dienen conform de BBV actuele beheersplannen beschikbaar te zijn wanneer voor egaliseren van kosten van groot onderhoud een voorziening is/wordt gevormd. In de BBV is dit vertaald naar een beheerplan dat niet ouder is dan vijf jaar. Eind 2023 voldoet de gemeente nog niet bij alle beheerplannen aan de vereiste termijn van vijf jaar. De beheerplannen worden gefaseerd aangepast aan de vastgestelde kaders van de beheervisie openbare ruimte, zodat optimaal volgens de nieuwe kaders de openbare ruimte beheerd kan worden. In 2023 is het hondenuitlaatbeleid, dat onderdeel uitmaakt van het groen beleids- en groenbeheerplan vastgesteld.

3.2 Beleidskader Het onderhoud van bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt aan de hand van beheerplannen. De periode waarover in een beheerplan wordt uitgekeken is afhankelijk van de economische en/of technische levensduur van de betreffende kapitaalgoederen behorende bij het beheerplan. Over het algemeen worden de jaarlijkse lasten behorende bij een beheerplan, wat betreft groot onderhoud, constant gehouden door gebruik te maken van een voorziening. Een voorziening kan conform geldende regelgeving nooit een negatief saldo hebben. Als een negatief saldo dreigt te ontstaan, dient de in de begroting geraamde storting zodanig verhoogd te worden dat de voorziening, over de gehele looptijd genomen, voldoende is voor het bekostigen van het groot onderhoud.

3.3 De beheerplannen per categorie Per categorie kapitaalgoederen zijn er één of meer beheerplannen. Deze beschrijven de uitgangspunten voor het beheer en geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. 3.3.1 Wegen In 2023 is, integraal met een bijdrage vanuit wegbeheer, de Hoefslag heringericht. Ook is een bijdrage gedaan aan de integrale projecten Renselaer en Campenbuurt, waarvan de uitvoering is doorgeschoven naar 2024. De reden hiervoor is dat er vanwege netcongestie vooraf nutswerkzaamheden moeten plaatsvinden. Vanuit wegbeheer is het klein onderhoud uitgevoerd aan asfalt en elementenverhardingen en is groot onderhoud uitgevoerd aan de Watergoorweg en de Brink. Kunstwerken In 2023 is het areaal geactualiseerd en kwalitatief beoordeeld. Met deze gegevens is een start gemaakt met de actualisatie van het beheerplan kunstwerken. Verlichting In 2023 is de openbare verlichting vervangen conform het beheerplan, waarbij grootschalige vervanging in de wijk Corlaer heeft plaatsgevonden. In het kader van duurzaamheid is zowel bij nieuwe projecten en vervanging, als bij groot onderhoud projecten, ledverlichting toegepast.

67

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen schept een kader voor een verantwoorde, eenduidige keuze en inrichting van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen in de openbare ruimte. Door deze voorziening is het groot onderhoud gewaarborgd. In 2023 zijn objecten kwalitatief beoordeeld en indien nodig vervangen. 3.3.2 Water Haven-, kade- en sluiswerken In 2023 zijn diverse kleinschalige onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. De sluisdeuren zijn nader geïnspecteerd. De slijtlaag op het brugdek van de sluis is vervangen. Vanuit de Gastvrije Randgemeenten zijn er diverse voorzieningen geplaatst ter bevordering van fietsrecreatie. Beheerplan bermen en watergangen In oktober 2022 is het beheerplan bermen en watergangen vastgesteld. In het beheerplan zijn beslissingen genomen over het beheer en onderhoud van bermen, water en duikers. Ook is in het beheerplan extra aandacht voor biodiversiteit. In 2023 is de voorbereiding gestart voor een nieuwe raamovereenkomst voor het beheer en onderhoud van bermen. 3.3.3 Groen Het beleid en beheer voor spelen, groen en hondenuitlaten is vastgelegd in het Handboek groen (2003) en het beheerplan Groenvoorzieningen (2013-2017). In 2023 is het hondenuitlaat beleid vastgesteld. Het speelruimteplan is bijna klaar en wordt in het 2e kwartaal 2024 aangeboden aan de gemeenteraad.

In 2023 is gestart met de actualisatie van het groenbeleidsplan en het groenbeheerplan, beide worden in 2024 afgerond. Plantsoenen In 2023 is de herinrichting van de openbare ruimte rondom het NS Station, Oranjelaan en Hoefslag uitgevoerd en afgerond. Op diverse plaatsen is de doorwortelbare ruimte voor bomen en plantvakken vergroot zodat deze bomen minder gevoelig zijn voor droge periodes. De integrale plannen voor de wijk Renselaer en de Campenbuurt zijn in 2023 voorbereid en worden in 2024/2025 uitgevoerd. Vanuit het project grijs voor groen van het waterschap Vallei & Veluwe is rondom de waterbakken (Corlaer) een nieuw plan opgesteld waarbij er een groot gedeelte van grijs naar groen wordt omgevormd, waardoor de biodiversiteit in dat gebied een boost krijgt. Speelruimteplan In 2023 zijn enkele speeltoestellen vervangen door nieuwe en zijn er op enkele plaatsen speeltoestellen toegevoegd. Grote vervangingen zijn uitgesteld totdat het speelruimteplan is geactualiseerd en vastgesteld. 3.3.4 Riolering Het vaststellen van een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een wettelijke taak ingevolge de Wet Milieubeheer. Daardoor ligt het accent in het GRP sterk op het beheer en de instandhouding van de voorzieningen en ook op de uitbreiding vanwege de aanleg van nieuwbouwwijken en bedrijfsterreinen.

Naast riolering zijn in het GRP ook de visie en maatregelen opgenomen met betrekking tot grondwater en oppervlaktewater. Hiervoor is 2023 een programma water opgesteld waarin ontwikkelingen en nieuw beleid wordt vastgelegd. Binnen het programma is er aandacht voor de raakvlakken van water met andere sectoren. Door deze complexiteit is de planning om het programma water in 2023 vast te stellen niet gehaald, maar wordt het programma water in het 2e kwartaal 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. In 2023 zijn in de wijk Corlaer diverse straten afgekoppeld. De reguliere inspectie en het onderhoud zijn gemeentebreed uitgevoerd. Voor advies over verduurzaming, regenwater (afkoppelen, groene daken) is de klimaatkamer in 2023 geplaatst in het centrum van Nijkerk en in de 2e helft van het jaar in Hoevelaken.

68

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

3.3.5 Gebouwen In 2023 is er naast regulier onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen ook groot onderhoud uitgevoerd. Bij wijklocatie De Flier is het oude asfalt vervangen voor nieuw asfalt. De bestrating bij de zoutloods is vervangen, de oude boiler is vervangen voor een energiezuinige boiler, en ook zijn er elektrische laadpalen bijgeplaatst op het parkeerterrein. Bij de brandweerkazerne in Nijkerk is de gasgestookte boiler vervangen voor een kleinere en energiezuinige boiler. De verduurzamingsmaatregelen voor de sporthallen Corlaer, Ridderspoor en De Slag, zijn bepaald. De subsidieregeling DUMAVA, wat staat voor: duurzaam maatschappelijk vastgoed, is aangevraagd voor de drie sporthallen. Er zijn twee sporthallen ingeloot, Corlaer en Ridderspoor, en één sporthal is uitgeloot, De Slag. In 2023 zijn er diverse geplande beheersmaatregelen, zowel groot onderhoud als investeringen, niet uitgevoerd. Deze beheersmaatregelen worden uitgevoerd in de nieuwe periode van het beheerplan gemeentelijke gebouwen 2024 – 2028.

Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie

Beheerplan

Planperiode (huidig)

Financiering

Wegen

Wegen

2019 - 2024

Voorziening F1a

2024

Infrastructurele kunstwerken

2016 - 2020

Voorziening F1b

2024

Openbare verlichting

2021 - 2025

Exploitatie

2025

Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair

2021 - 2025

Voorziening F7

2025

Havens

2021 - 2025

Voorziening F6

2025

Sloten en bermen

2022 - 2026

Exploitatie

2026

Groen

2012 - 2017

Voorziening F5ac

2024

Speelvoorzieningen

2024 - 2029

Voorziening F5b

2029

Begraafplaatsen

2021 - 2025

Voorziening F5c

2025

Programma water

Programma water

2024 - 2028

Voorziening F4

2028

Gebouwen

Openbare gebouwen

2024 - 2029

Voorziening F2

2029

Water

Groen

Jaar herziening

3.4 Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen In onderstaand overzicht staan de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (is dotatie aan de voorziening) in 2023. In deze paragraaf is informatie te vinden over de uitvoering van het jaarplan 2023. Ook staat in het overzicht de stand van de voorziening per 31 december 2022 en de stand per 31 december 2023. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorziening voldoende is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Zo nodig vindt aanvulling plaats ten laste van de exploitatie.

69

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Overzicht voorzieningen beheerplannen (bedragen x € 1.000) Beheerplan

31-12-2022

Storting 2023

Onttrekking 2023

Saldo mutaties 2023

Stand 31-12-2023

2.345

2.211

1.196

1.015

3.360

333

211

182

29

362

Openbare gebouwen (F2)

1.915

275

383

-108

1.807

Openbare verlichting (F3)

0

0

0

0

0

8.330

0

805

-805

7.525

Groen (F5)

249

416

321

95

344

Spelen (F5)

681

122

69

53

734

Begraafplaatsen (F5)

66

30

0

30

96

Havens (F6)

111

56

51

5

116

Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen (F7)

299

90

53

37

336

Bermen en watergangen (F11)

45

0

45

-45

0

Wegen (F1) Kunstwerken (F1)

Riolering, van derden verkregen middelen (F4)

Stand

70

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 4 Financiering 4.1 Wettelijk kader De paragraaf Financiering van de programmabegroting en programmarekening gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel. Artikel 19 van de Financiële verordening van de gemeente Nijkerk bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich dient te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.

4.2 Financieringspositie De financieringspositie per 31 december 2022 en 2023: 2022 een financieringstekort van € 4,8 miljoen 2023 een financieringstekort van € 16,8 miljoen In 2023 is er een toename van het financieringstekort van € 12 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Effect op de financieringspositie (bedragen x € 1 miljoen) Investeringen in vaste activa

2023 -18,4

Investeringen in immateriële vaste activa

0,0

Afschrijvingen en desinvesteringen

5,4

Afname van de financiële vaste activa

-1,0

Toename van de boekwaarde van de bouwgronden

-7,5

Toename reserves en voorzieningen

6,7

Afname door aflossingen geldleningen

-7,2

Toename door het aantrekken van een lening

10,0

Per saldo een toename

-12,0

Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt voor 2022 1,1% en voor 2023 2,1%.

4.3 Liquiditeitspositie Door een goed beheer van de dagelijkse saldi streven we naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat wij aan onze betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het betalingsverkeer verloopt daarbij voornamelijk via onze huisbankier, de Bank Nederlandse Gemeenten. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden, voor het aantrekken of uitzetten van geld als gevolg van de liquiditeitspositie, meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt.

71

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

4.4 Risicobeheer De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer in 2023 gehandeld conform de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening en het financieringsstatuut. In 2023 is er één langlopende lening aangetrokken van € 10 miljoen. Er zijn geen garanties verleend voor de uitoefening van de publieke taak. Er zijn geen derivaten aangetrokken. Op dit moment zijn de risico’s voor de gemeente door het gevoerde beleid minimaal. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). Hier moet de gemeente zich aan houden.

4.5 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van de primaire begroting en bedroeg voor de gemeente in 2023 € 12,7 miljoen. Om optimaal gebruik te maken van de lage rente op kortlopende leningen is de maximale ruimte binnen de regels van de Wet Fido benut. In 2023 zijn er 6 kasgeldleningen afgesloten voor in totaal € 55 miljoen.

4.6 Schatkistbankieren Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk was in 2023 € 2.996.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2023 niet overschreden.

72

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren 2023

4.7 Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld vloeit voort uit de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten gevoelig is voor wijzigingen in het rentepercentage op aangetrokken leningen en uitzettingen. De renterisiconorm is in het leven geroepen om het renterisico vanwege herfinanciering en renteherziening van geldleningen te spreiden. De norm is vastgelegd op 20% van het begrotingstotaal. Zoals uit volgende tabel blijkt, zijn wij in 2023 onder deze norm gebleven. (Bedragen x € 1 miljoen)

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2023

1.

Renteherziening op vaste schuld

0,0

0,0

2.

Aflossingen

6,0

7,2

3.

Renterisico op vaste schuld (1 + 2)

6,0

7,2

4.

Renterisiconorm

32,4

35,0

26,4

27,8

Ruimte (+) of overschrijding (-) (4 - 3)

73

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

4.8 Rente Berekening renteresultaat taakveld Treasury Renteresultaat taakveld Treasury (bedragen x € 1 miljoen) a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering b. Externe rentebaten over de korte en lange financiering

1.257 227

Saldo rentelasten en rentebaten (a-b) c. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast

1.030 -288

d. Fictieve rente over voorzieningen

397

Totaal toe te rekenen aan taakvelden

1.139

e. De aan taakvelden toegerekende rente

1.192

f. Renteresultaat taakveld Treasury (e-f)

-53

Het externe rentepercentage (saldo rentelasten en baten/totaal leningen) komt op 2,1%. Het rentepercentage voor de rente die aan de grondexploitatie wordt doorbelast is 0,87%. Dit percentage wordt berekend door het externe rentepercentage te vermenigvuldigen met de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. De toegerekende rente aan investeringen is 1%. Deze rente wordt berekend door de toe te rekenen rente aan taakvelden te delen door de boekwaarde van de materiële vaste activa per 1-1-2023.

4.9 EMU-saldo Berekening EMU-saldo In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een positieve kasstroom.

74

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

EMU-SALDO Financiële vaste activa

Balansstand 31-12-T-2

Balansstand 31-12-T-1

Mutaties T-1

3.682

4.648

966

Kapitaalverstrekkingen en leningen Uitzettingen

Vlottende activa

Uitzettingen

0 12.132

17.814

5.682

Liquide middelen

15

72

58

Overlopende activa

3.840

3.836

-4

Vaste Passiva

Vaste schuld

58.439

61.243

2.804

Vlottende passiva

Vlottende schuld

7.860

21.427

13.567

Overlopende passiva

12.924

17.074

4.150

Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa

n.v.t.

EMU-saldo: Som mutatie vaste en vlottende activa

6.702

Som mutatie vaste en vlottende passiva

20.521 -13.819

75

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering aan de hand van een aantal thema’s. Onze bedrijfsvoering is erop gericht dat we gestelde doelen bereiken tegen reële kosten. In het voorgaande programma Organisatie en Financiën zijn hierover ook een aantal doelstellingen op geformuleerd.

5.2 Doorontwikkeling van de organisatie Door het college van B&W is met het vaststellen van de ontwikkelagenda voor de komende jaren een bestuurlijke richting bepaald. In de ontwikkelagenda zijn ambities opgenomen die om organisatorische doorvertaling vragen. Vanuit de ontwikkelagenda komt een nadrukkelijkere behoefte naar voren om integraal te gaan samenwerken met aansturing om de opgaven heen. Dit vraagt om een flexibelere manier van organiseren waarbij opgaven en mensen centraal staan, maar ook om een organisatie waar dienstverlening, communicatie en participatie hoog in het vaandel staan. Met een blik van buiten naar binnen, vanuit het bewustzijn dat we er voor inwoners zijn. Uit de interne evaluatie van het concernplan 2021-2022 komen meerdere van deze ontwikkelpunten ook naar voren. Na het zomerreces is de directie met de teamleiders een traject opgestart om hier vorm aan te geven en de organisatie hierop door te ontwikkelen. De verwachting is dat er 2 jaar voor nodig is om dit af te ronden, met dien verstande dat dit geen leidend beginsel is.

5.3 Formatie Begin 2023 is akkoord gegeven op de Ontwikkelagenda Nijkerk. Dit betekent dat de formatie is uitgebreid en we met elkaar een forse wervingsinspanning hebben geleverd voor de Ontwikkelagenda. Dat geldt ook voor de bestaande vacatures. Hiervoor is door HRM en recruitment een wervingsplan opgesteld. Recruitment van nieuwe collega’s is geïntensiveerd met onder andere campagnes, het uitbreiden en verbeteren van onze zichtbaarheid op sociale mediakanalen en het aanboren van het eigen netwerk. De arbeidsmarkt blijft, ook de komende jaren, onverminderd krap en zal veel inzet blijven vragen. Dit geldt zowel voor (tijdelijke) vacatures als voor inhuurkrachten. Een goede on-boarding van nieuwe collega’s en het ‘binden en boeien’ van onze medewerkers zijn daardoor hoofdthema’s geworden voor onze organisatie om te kunnen voldoen aan de gemeentelijk opgaven. Formatie per 31-12-2023 (afgerond) Vastgesteld in formatieplan Waarvan tijdelijk Waarvan structureel

340 20 320

Aantal openstaande vacatures

13

Formatie Griffie

3

76

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

5.4 Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering (BLNP) Sinds 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking (via een Regeling Zonder Meer) is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4 K’s: • Een betere kwaliteit van dienstverlening. • Een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden. • Een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden. • Een grotere kans voor het personeel in (door)ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. De samenwerking tussen de bedrijfsvoeringsonderdelen heeft de laatste jaren resultaten opgeleverd op de 4 K’s (betere kwaliteit, lagere kosten, minder kwetsbaarheid en meer kansen) en daarmee bijgedragen aan de beoogde strategische doelstelling om elkaar te versterken. Echter, met de bestaande regeling zijn er ook knelpunten op het gebied van de AVG en fiscaliteit. Daarnaast is de vraag hoe BLNP het meest optimaal op lokale behoeften en dienstverlening kan inspelen. Uitgangspunt is dat de samenwerkingspartners gezamenlijk een kwalitatief goed proces doorlopen, waarin knelpunten worden uitgediept en oplossingen voor de lange termijn worden gezocht.

De BLNP-samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: Financiën In het jaar 2023 is de focus voor het taakveld financiën vooral gelegen op het harmoniseren van processen en het blijven zoeken naar verbinding en gebieden waarop we binnen het domein Financiën kunnen samenwerken. Door een wisseling van het Hoofd Financiën heeft het team een aantal maanden zonder direct leidinggevende gezeten. De opstart en voortgang van het jaarplan heeft daardoor even stilgestaan. In mei 2023 is er een opvolger begonnen die het totaal weer heeft opgepakt en werkt aan de basis op orde vanuit het vastgestelde jaarplan. De voortgang van het jaarplan wordt bewaakt in het kernteam Financiën en het Bedrijfsvoeringsoverleg (BVO). Als we terugkijken op 2023 hebben we veel voor elkaar gekregen. • Vanuit Interne Controle heeft afgelopen jaar in het teken gestaan van een belangrijk thema: de pilot rechtmatigheidsverantwoording. Deze pilot hebben we met succes afgerond en door deze pilot hebben we gezamenlijk o.a. een normenkader, beleid voor Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O), nota rechtmatigheid en een controleplan opgesteld, die bestuurlijk ook zijn vastgesteld. • De teams van crediteuren en debiteuren zitten tweewekelijks fysiek bij elkaar in Leusden en zijn druk bezig met de harmonisatie van de processen. Afgelopen maanden is begonnen met een nieuw systeem om facturen in te lezen.

• De werkgroep fiscaliteit heeft zich de laatste maanden, naast de reguliere zaken, beziggehouden met BLNP-brede fiscale workshops. Om de kennis en bewustwording te vergroten worden er in juni en september van dit jaar workshops gegeven. • Een andere belangrijke ontwikkeling is de samenwerking op het gebied van de jaarrekening en controle. Voorafgaand aan de interimcontrole is met de accountant en de BLNPgemeenten gekeken naar uitdagingen en onderwerpen die we gezamenlijk binnen BLNP kunnen oppakken. Hetzelfde geldt voor de uitkomsten van de management-letters: wat kunnen we hierin gezamenlijk doen? Kortom, er zijn mooie stappen gezet. Dat betekent niet dat we er al zijn. Er zijn nog voldoende aandachtspunten en onderwerpen waar we mee aan de gang kunnen en soms zelfs moeten.

77

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

ICT In technische zin staat ons vakgebied nooit stil en zijn er voortdurend nieuwe ontwikkelingen. Het is van groot belang steeds oog te blijven houden voor de digitale vaardigheid en weerbaarheid. De gegevens en de informatie waarover wij beschikken zijn interessant voor de buitenwereld. Cybercriminelen zijn er iedere dag op gericht om onze digitale processen te belemmeren en te blokkeren. Daarom is de bescherming van persoonsgegevens een blijvende een hoge prioriteit. Onze primaire verantwoordelijkheid is ervoor te zorgen dat de dienstverlening naar onze inwoners mogelijk is. Daarnaast zorgen we ervoor dat de medewerkers hun werk goed kunnen doen met de middelen die we hen aanreiken. Met de inzet van steeds meer digitale middelen vraag dit van de medewerkers goede digitale vaardigheden. Training, voorlichting en learning by doing zijn belangrijke instrumenten die hierbij helpen. Naast de projecten die in het samenwerkingsverband BLNP spelen, hebben we te maken met lokale initiatieven. Zo speelt in Nijkerk al enige jaren de voorbereiding van de aanstaande verhuizing, die in 2024 gerealiseerd gaat worden. Voor ICT betekent dit dat bijvoorbeeld het besluit is genomen dat onze netwerkdiensten gaan uitbesteden. Ook zijn er flinke impulsen gegeven aan het samenwerkingsplatform. In 2023 is gestart met de ontwikkeling van de i-visie, die in 2024 zal worden vastgesteld.

Zeven strategische thema’s schetsen de richting voor de komende jaren. Na het vaststellen zullen uitvoeringsplannen worden opgesteld, zodat er een solide projectportfolio ontstaat. In de BLNP-samenwerking heeft verder aandacht gekregen: • Het successievelijk op afstand zetten van het applicatielandschap is de komende jaren een terugkomend aandachtspunt. De applicaties worden niet vanuit het eigen serverpark maar rechtstreeks vanuit de leverancier beschikbaar gesteld. • Het aanbieden van een flexibele en hybride werkplek. In 2023 zijn daar weer stappen in gezet en successievelijk zijn we aan het toegroeien naar een flexibele BLNP werkplek. • De ontwikkeling naar een gezamenlijke BLNP servicedesk. In 2023 is het project gestart, per 1 februari 2024 is deze servicedesk van start gegaan om de bereikbaarheid te verbeteren. • Er is bij leveranciers een uitvraag gedaan te komen tot een (1) uniforme digitale samenwerkingsomgeving. Het implementatietraject krijgt in 2024 zijn beslag. • Met het BLNP-team is nagedacht over een verdere doorontwikkeling van de BLNP ICT/IVorganisatie. In 2024 zal dat verder zijn beslag krijgen. HRM Het jaar 2023 stond in het teken van verder intensiveren en professionaliseren van de BLNPsamenwerking, zowel op het gebied van HRM-(beleids)advisering als personeels- en salarisadministratie. •

•

•

Het verder op orde krijgen (voornamelijk harmoniseren) van ‘de basisprocessen’ en daarbij het optimaal benutten van de mogelijkheden van ons HR-systeem Youforce blijft belangrijk. In 2023 is er in het project betreffende de optimalisatie van Youforce (HRM-software) verdere voortgang geboekt. Naast noodzakelijke nieuwe functionaliteit als gevolg van gewijzigde weten regelgeving zijn er diverse HRM-processen geoptimaliseerd en gedigitaliseerd (denk aan managementrapportages, verlofproces, koppeling met de arbodienst, optimalisatie van de vacaturemodule, etc.). Naast de dagelijkse dienstverlening zijn we bezig geweest om ons HRM-beleid en HRMinstrumenten verder te professionaliseren. We hebben resultaat bereikt op het gebied van verzuimbegeleiding, het werving- en selectieproces/employer branding, functiebeschrijvingen, inhuur extern personeel en onboarding van nieuw personeel. BLNP-HRM-Jaarplan: begin 2023 zijn er met de vier gemeenten, net als eerdere jaren, prioritaire thema’s voor het komende jaar vastgesteld. Het jaar 2024 zal in het teken staan van een definitief besluit over een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een gezamenlijke functiewaarderingsmethodiek, efficiëntere administratieve processen en betere

78

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

beschikbaarheid van HR-(management)informatie. Andere gezamenlijk op te pakken thema’s zijn sterk afhankelijk van de richting en inrichting van het samenwerkingsverband. Juridisch Juridische Zaken stond 2023 in het teken van een verdere bestendiging en professionalisering van de al ingeslagen weg; de successen behouden die zijn geboekt en daar verder op bouwen. Dit is terug te zien in o.a. de volgende punten: •

•

•

Mooie ontwikkelingen in de beoogde specialisatie en zichtbaarheid/vindbaarheid van onze medewerkers; een aantal teamleden heeft met succes specialisatie-opleidingen gevolgd. Ook een aantal (relatief) nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld de werkzaamheden omtrent de borging en uitvoering van de Woo, zijn het afgelopen jaar goed belegd in het team JZ. Daarnaast heeft 2023 laten zien dat collega's uit de gemeenten steeds beter de weg weten te vinden naar Topdesk, om via die weg hun hulpverzoeken bij JZ binnen te schieten. Er kan nog winst worden geboekt in de follow up hiervan (met name de termijn). Verder is in 2023 blijvend en terugkerend aandacht gevraagd voor het belang van een duidelijke scheiding tussen eerstelijns en tweedelijns werkzaamheden bij team JZ en de rol die de individuele gemeenten daarin ook moeten nemen. Gedurende het jaar is hier in werken managementoverleggen aandacht voor gevraagd. Verdere gesprekken hierover vinden plaats in het kader van de doorontwikkeling van BLNP. Juridische Kwaliteitszorg heeft een stijgend aantal inschrijvingen ontvangen van deelnemers aan het aanbod van de JZ Academy. Een hoger aantal dan in het jaarplan 2023 op is ingezet. Dit zorgt er echter ook voor dat in de toekomst de inzet van medewerkers binnen Juridisch Kwaliteitszorg vergroot moet worden.

Informatieveiligheid Ontwikkelingen In de hedendaagse gedigitaliseerde wereld vormen cyberdreigingen een groeiend risico voor individuen, bedrijven en overheden. Van alledaagse aanvallen zoals phishing tot geavanceerde aanvallen van statelijke actoren; de digitale ruimte is een speelveld geworden voor diverse bedreigingen. Deze variëren van de bescherming van persoonlijke gegevens tot nationale veiligheid en kritieke infrastructuur. De dynamiek van cyberdreigingen vereist voortdurende aanpassingen in beveiligingsmaatregelen en beleidsinitiatieven om de veranderende tactieken van kwaadwillende actoren bij te houden. Het begrijpen van deze complexiteit is essentieel om effectieve strategieën te ontwikkelen en digitale veiligheid te waarborgen. Cyberdreigingen kunnen variëren van alledaagse aanvallen zoals phishing en malware tot geavanceerde en gecoördineerde aanvallen van statelijke actoren. Deze dreigingen hebben niet alleen betrekking op de bescherming van persoonlijke gegevens, maar ook op nationale veiligheid, economische stabiliteit en kritieke infrastructuur. Het dynamische karakter van cyberdreigingen vereist voortdurende aanpassingen van beveiligingsmaatregelen en beleidsinitiatieven om gelijke trend te houden met de veranderende tactieken van kwaadwillende actoren.

Beleid en doelstellingen Vanaf 2020 geldt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid) als normenkader voor informatieveiligheid voor de Nederlandse overheid. Het doel is op termijn te voldoen aan alle normen van de BIO. Informatieveiligheidsbeleid is gebaseerd op risicomanagement. Door periodieke risicoanalyses wordt in beeld gebracht waar op dat moment de grootste dreigingen en risico’s liggen. De uitkomsten van deze analyses vormen de input voor het planmatig implementeren van verbetermaatregelen. Daarnaast wordt hiermee voldaan aan de doelstellingen en verplichtingen die vanuit diverse audits worden opgelegd.

79

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Activiteiten en beheersmaatregelen De gemeente richt zich of heeft zich gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen die volgen uit de Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid (BIO) en worden benoemd in jaarplannen. • Een aanbesteding is gestart voor de verwerving van een Information Security Management System (ISMS). Dit systeem dient ter ondersteuning van de CISO's en Privacy Officers bij hun werk en stelt hen in staat de status van maatregelen met betrekking tot de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) effectiever te monitoren binnen de vier gemeenten. • Het verhogen van onze digitale weerbaarheid door middel van zowel technische als organisatorische maatregelen. o Waaronder een nieuw e-learning pakket op het gebied van informatieveiligheid en privacy met daarin een vaste cycli phishingtesten om het bewustzijn van de medewerkers te monitoren. • Start gemaakt met een analyse van de impact van de nieuwe NIS2-regelgeving voor de vier gemeenten. NIS2 betekent een wettelijke verplichting voor gemeenten om passende en evenredige maatregelen te nemen om cyberbeveiligingsrisico’s te beheersen. • Jaarlijkse pentest (en eventuele kwetsbaarheden verholpen) gericht op onze kantoorautomatisering. Resultaten zelfevaluatie ENSIA DigiD

Suwinet

BAG

BGT

BRO

Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De gemeente Nijkerk maakt gebruik van de informatiesystemen DigiD, Suwinet, Bag, BGT en BRO en hiervoor zijn in 2023 de verplichte zelfevaluaties uitgevoerd. Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan. De collegeverklaring wordt inclusief bijlagen bij het jaarverslag aangeboden aan de raad. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Het resultaat van de zelfevaluatie 2023 is dat de gemeente Nijkerk aan de meeste normen voldoet. Datalekken In 2023 heeft de gemeentelijke organisatie 8 datalekken ervaren, die conform de wetgeving zijn gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Deze incidenten omvatten: 3 gevallen van onbedoelde documenten achterlaten, 1 incident van onjuiste inzage in een intern systeem, 3 situaties van onjuiste e-mail- en/of gegevensuitwisseling, 1 voorval van onbedoelde gegevensuitwisseling met een externe leverancier.

80

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

5.5 Planning en control Op het vlak van Planning en Control is 2023 een bijzonder jaar. Het oordeel over de rechtmatigheid verschuift namelijk van de accountant naar het college. Sinds 2020 hebben wij ons hierop, ook in samenwerking met de externe accountant, voorbereid. Dit heeft erin geresulteerd dat in de jaarrekening 2022 vooruitlopend op de invoering in 2023, voor het eerst, een pilotrechtsmatigheidsverantwoording is opgenomen. De interne en externe ontwikkelingen waarmee de gemeente Nijkerk te maken heeft, vragen om een organisatie die in staat is flexibel te anticiperen, met als doel om kansen en bedreigen tijdig te signaleren en hierop in termen van (bij)sturing alert te reageren. Ook zien wij dat, zowel maatschappelijk als ook wettelijk, de eisen aan de informatievoorziening en -bewaking steeds strenger worden. Voor interne beheersing van de organisatie vraagt dit om een betrouwbare P&C-cyclus waarin de verschillende documenten (begroting, bestuursrapportages en jaarrekening) op elkaar zijn afgestemd. In 2023 zijn wij gestart met de doorontwikkeling van de P&C documenten. De begroting 2024 en de tweede bestuursrapportage 2023 hebben een andere opzet gekregen dan voorheen. In 2024 wordt dit proces verder doorgezet, zodat er enerzijds een betere aansluiting is tussen de P&C documenten onderling en anderzijds het inzicht en de leesbaarheid toeneemt.

5.6 Nieuwe huisvesting In januari 2023 is er begonnen met de verbouw van het pand aan de Van ’t Hoffstraat (voormalige Rabobank) tot gemeentehuis. De sloop en voorbereiding van de bouw verliep voorspoedig, echter kwamen er enkele zaken op het gebied van brandbeveiliging naar boven die nader onderzocht moesten worden. Dit onderzoek heeft enige vertraging veroorzaakt. Hierdoor is de planning opgeschoven van oplevering van februari 2024 naar mei 2024 en ingebruikname naar juli/augustus 2024. Mede ingegeven door de onzekerheid van de energiemarkt heeft de raad in 2023 besloten het nieuwe gemeentehuis verder te verduurzamen. De genomen maatregelen zijn de aanwezige gasketels voor de bijverwarming vervangen voor luchtwaterpompen en het dak beter isoleren. Deze aanpassingen zijn naadloos in het bouwproces geïntegreerd. Net voor het zomerreces is de staalconstructie en de glazen wand van de raadzaal geplaatst. Een voor iedereen duidelijk zichtbare verandering, waarmee het gebouw echt tot gemeentehuis wordt getransformeerd. De gemeente heeft in september een aanvraag gedaan voor de Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed-subsidie. Een aanvraag waarvoor we zijn ingeloot maar in 2023 nog geen definitieve toekenning hebben mogen ontvangen. De verwachting is dat hier in het eerste kwartaal 2024 duidelijkheid over komt.

De Rabobank heeft in november 2023 aangegeven geen gebruik te maken van de verlengingsclausule in het huurcontract. Dit betekent dat de ruimte waar zij nu gevestigd zijn per 1 augustus 2024 vrijkomt. De gemeente is aan het afwegen hoe met deze vrijgekomen ruimte om te gaan. Naast het project van bouw en verbouw is er een start gemaakt met het voorbereiden van de organisatie voor de verhuizing en wordt er gekeken hoe om te gaan met de tijdelijke leegstand van het huidige gemeentehuis.

81

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

5.7 Dienstverlening De klant staat centraal bij onze dienstverlening. Onze houding hierbij is vriendelijk en bereikbaar, we denken vanuit de klant, zijn efficiënt, begrijpelijk en duidelijk. Gastvrijheid (‘hospitality’) is wat doorklinkt in ons contact met de inwoner. Elke medewerker is aanspreekbaar op zijn of haar dienstverlening. Vanuit ons dienstverleningsconcept zijn we gestart met het project servicecentrum. In dit servicecentrum worden de eenvoudige en snelle producten en diensten afgehandeld. Daarbij worden alle binnenkomende eenvoudige vragen via mail, balie en telefoon afgehandeld. De klant staat centraal en krijgt hetzelfde antwoord ongeacht via welk kanaal deze gesteld wordt (omnichannel). Er wordt gewerkt aan de 2e fase van omnichannel waarin bijvoorbeeld systemen beter op elkaar worden aangesloten. Ook worden de klantcontacten geregistreerd, zodat we de opvolging van die contacten kunnen volgen en een volledig klantbeeld wordt gecreëerd. Vanuit ons dienstverleningsconcept verbeteren we de kwaliteit van onze dienstverlening. Monitoring is in ontwikkeling, waardoor we goed inzicht kunnen krijgen om zo ook te kunnen sturen op afhandeltermijnen.

5.8 Wet Open Overheid Algemeen De Wet open overheid (Woo) is een van de nieuwe wettelijke kaders die invloed uitoefent op het gemeentelijke informatiespeelveld. De wet kent grofweg twee doelen, te weten het openbaar maken van informatie waarmee een transparantere organisatie ontstaat en daarnaast streven naar een digitale en duurzame informatiehuishouding, ofwel de basis beter op orde brengen. Uiteindelijk moet de wet ervoor zorgen dat de overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Plaatselijke uitvoering In het algemeen kan gesteld worden dat de impact van de Woo op overheidsorganisaties hoog is. Het richt zich niet slechts op de systemen en informatie, maar o.a. ook op de processen in de organisatie, de besturing van de organisatie en de bereidwilligheid van de medewerkers om mee te gaan in deze beweging. Dit betekent dat een integrale benadering voor de implementatie van de Woo binnen gemeente Nijkerk noodzakelijk was. Vanaf 1 mei 2022 is de wet in werking getreden en heeft de gemeente Nijkerk het volgende geregeld: • Een contactpersoon aangewezen om vragen van inwoners te beantwoorden. • De bepalingen over openbaarmaking op verzoek: voortaan moeten onder meer ook documenten met persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren in geanonimiseerde vorm betrokken worden.

Ook moet een Woo-verzoek (voorheen WOB-verzoek) elektronisch kunnen worden ingediend. • Is er gestart met het treffen van maatregelen om de duurzame toegankelijkheid van digitale documenten te borgen als randvoorwaarde om uitvoering te geven aan openbaarheid. Dit is een project van meerdere jaren. • Bereidt zich voor op de inspanningsverplichting om informatie over beleid actief openbaar te maken (art. 3.1 Woo, oude art. 8 WOB). De actieve openbaarmaking (11 categorieën) treedt nog niet inwerking. De datum van inwerkingtreding wordt per categorie per koninklijk besluit bekendgemaakt. Samenwerking In het samenwerkingsverband BLNP is een Woo kartrekkersgroep gevormd die in gezamenlijk overleg zoekt in welke mate er samenwerking kan zijn t.a.v. de uitvoering van de Woo.

82

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Informatiehuishouding De Woo biedt een kans om de informatiehuishouding te verbeteren. Het nastreven van een visie is essentieel voor een integrale implementatie van de Woo. In 2020 is een aanbevelingsrapport gemaakt over het zaakgericht werken. De aanbevelingen worden op dit moment opgepakt om de visie en het beleid verder te ontwikkelen. In het ‘Besluit informatiebeheer 2017’ is een begin gemaakt. De visie met betrekking tot Omnichannel en het Servicecentrum is in voorjaar 2022 vastgesteld door de directie. De visie met betrekking tot de Woo sluit hier naadloos op aan en wordt hierin meegenomen. Woo-verzoeken in gemeente Nijkerk in cijfers In 2023 zijn 57 Woo-verzoeken ingediend waarvan er 47 zijn gehonoreerd a.d.h.v. de wettelijke normen. 95 % van de verzoeken is tijdig afgehandeld. Er zijn 3 verzoeken niet op tijd afgehandeld. Een aantal verzoeken staat nog open in afwachting van het zoeken naar een gezamenlijke oplossing. Er zijn 7 Woo-verzoeken afgewezen, onder meer omdat de informatie niet beschikbaar was of vanwege weigeringsgronden zoals benoemd in de Woo.

5.9 Rechtmatigheidsverantwoording De tekst volgt zodra de gegevens beschikbaar zijn.

83

J a a r s t u k k e n

2 0 2 3 Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 6 Verbonden partijen 6.1 Inleiding De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waarvoor het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar soms ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een verbonden partij. Het aangaan van banden met deze verbonden partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Nijkerk is met haar verbonden partijen actief in meerdere regio’s en provincies. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).

6.2 Wettelijk kader Een verbonden partij is volgens het BBV een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt verstaan een bedrag dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt zeggenschap verstaan, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen: 1. Publiekrechtelijk: het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten, is er vooraf toestemming nodig van de gemeenteraad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd, dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=b586d688-c389-4703-9f11-87eb16cd0357