2023-020 Bijlage 1 - Gebiedsvisie Stadshaven (versie 3 april 2023).pdf
Tekst van het document
Tussen Havenlijn en Bruins Slotlaan
Ook voor fase F, tussen Havenlijn en Bruins Slotlaan, kan samen met eigenaren worden gezocht naar een haalbare herontwikkeling van bedrijven naar woningen binnen de kaders van de visie. Hierbij is een lagere dichtheid voorzien, die aansluit bij de bestaande woonbebouwing ten oosten van de locatie en de groene omgeving rond de Havenlijn.
Ten westen van de Arkervaart
Op termijn kan de Stadshaven worden uitgebreid naar de westzijde van de Arkervaart. Daarmee kan deze visie het startpunt zijn voor een stedelijke kwaliteitsimpuls op
veel grotere schaal dan alleen het gebied waarop deze nu betrekking heeft. Het wegnemen van bedrijvigheid rond de Havenkom biedt kansen voor verdere verbetering van het woon- en leefklimaat voor Stadhaven maar ook voor Nijkerk als geheel.
Bedrijven
Eerste ontwikkelingen
Voor de locatie van het huidig stadhuis (fase 1) is het bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. De verwachting is dat in 2024 deze locatie tot ontwikkeling komt. Voor de locatie van de huidige Meubel en Tapijthal (gebied G) heeft het bestemmingsplan ter inzage gelegen en is de verwachting dat het bestemmingsplan medio 2023 door de gemeenteraad wordt vastgesteld. De verwachting is dat beide gebieden in ieder geval in 2024 tot ontwikkeling komen.
Parkeervoorziening
Bedrijven kleinschalig
Grip op ruimtelijke kwaliteit
ave
(h one z s g
)
ark
p n+
an erg
Ov
In het Omgevingsplan zal de gemeente de ruimtelijke kaders voor de toekomstige deelontwikkelingen vastleggen. De beeldkwaliteitseisen die hierbij horen zijn opgenomen in het hoofdstuk ‘Ruimtelijke kaders’ van deze visie. Het is wenselijk om als gemeente grip te houden op de ruimtelijke kwaliteit en de samenhang bij de uitwerking van de plannen, ook als deze uitwerking door of namens marktpartijen plaatsvindt. Om die reden wordt voorgesteld om een kwaliteitsteam in te stellen dat vroegtijdig bij alle ontwikkelingen in en rond het plangebied wordt betrokken. Het kwaliteitsteam bewaakt mede aan de hand van de principes en ruimtelijke kaders uit deze visie de stedenbouwkundige kwaliteit en de beeldkwaliteit van openbare ruimte en gebouwen tijdens de uitwerking van alle plannen rond de Havenkom, waaronder ook de bedrijfslocaties, herontwikkeling langs de Bruins Slotlaan en eventuele ontwikkelingen aan de westzijde van de Arkervaart.
Mogelijk toekomstige transformatie
D C
G E B Placemaking
deelgebied
eigendom
procedure
start bouw
fase 1a
gemeente Nijkerk
kaders op hoofdlijnen unaniem vastgesteld (juni 2021);
gepland 2024
participatieproces doorlopen (2020-2021);
Westzijde Arkervaart
ca. 630 woningen
ruimtelijke randvoorwaarden uitgewerkt (voorjaar 2021); bestemmingsplan vastgesteld december 2022 gebieden B, C, D
gemeente Nijkerk en diverse
kaders op hoofdlijnen unaniem vastgesteld (juni 2021);
en E
private partijen;
gefaseerde ontwikkeling per deelgebied;
intentieovereenkomsten zijn
2022/2023 afspraken maken met grondeigenaren;
gesloten
april 2023 besluitvorming definitieve visie door gemeentraad;
voorzien vanaf 2025
start planologische uitwerking eerste kwartaal 2023 gebied G
private partij
stedenbouwkundig ontwerp gereed (juni 2021);
fase 1a
gepland 2024
bestemmingsplan in procedure (vaststelling medio 2023)
overige kansen
mogelijk
diverse private partijen
locatie kan op termijn, als sluitstuk van Stadshaven, mogelijk
toekomstige
transformeren naar woonlocatie, qua maat en schaal aansluitend bij
transformatie
de omliggende bebouwing
bedrijfslocaties
diverse private partijen
nog nader te bepalen in overleg met eigenaren
westzijde
diverse private partijen
verkleuring naar wonen kan in de toekomst onderzocht worden;
Arkervaart
biedt mogelijkheden voor verdere versterking van centrum en Stadshaven
20
40
60
80
100 m
33
Vervolgproces
TWAALF PRINCIPES Met deze visie krijgt de jarenlange ambitie van herontwikkeling van de Havenkom een versnelling. De kaders in deze visie worden fasegewijs verder uitgewerkt. Voor fase 1a is de uitwerking al heel concreet en ver uitgewerkt. In de overige bouwblokken is deze visie een startpunt voor het ontwerpen van een nieuwe woonomgeving rond de Nijkerkse Havenkom. De visie laat de mogelijkheden zien en stelt een twaalftal principes voor. Aan de hand van deze principes kan samen met stakeholders vlot een meer gedetailleerd plan worden uitgewerkt. De beeldkwaliteitskaders worden daarbij als toetsingskader gehanteerd.
1
Met de bijlages en bijbehorende doorrekening van de visie is in beeld gebracht hoe een plan binnen deze kaders leidt tot een passend programma en een haalbare ontwikkeling. We weten met deze kaders een aantrekkelijk woongebied ontstaat met circa 630 woningen in de juiste mix. Dat er een hoge kwaliteit in de openbare ruimte gerealiseerd wordt, het gebied een aanvulling is op bestaande woonmilieus en op de binnenstad en naast het woningaanbod ook economie en recreatie versterkt. Deze visie werd met inbreng van inwoners, ondernemers en andere stakeholders scherpgesteld tot de huidige, definitieve vorm. Nu is het zaak om met elkaar de nieuwe stadshaven van Nijkerk te realiseren. Een woonomgeving voor de 21ste eeuw waar Haven, Stad en Park samenkomen.
2
3
4
Twaalf principes voor Stadshaven Nijkerk:
5
1.
Koester het industriële verleden
2.
Vergroot kansen voor recreatie aan en op het water
3.
Creëer een relatie tussen wonen en water
4.
Sluit in stedelijkheid aan bij de omgeving
5.
Bouw woningen in de juiste mix, met oog voor sociale cohesie
6.
Maak bouwblokken met een levendige binnen- en buitenkant en een sterke relatie met de omgeving
7.
Combineer industriële sfeer en menselijke schaal tot een samenhangende en diverse buurt
8.
Kies een parkeeroplossing met passende aantallen en uit het zicht
9.
Verbind Stadshaven en binnenstad middels een aantrekkelijke kade en zoveel mogelijk groen
6
10. Geef voetgangers en fietsers de ruimte 11. Ontwerp binnenterreinen met verblijfskwaliteit
7
9
12. Bied ruimte voor stedelijke levendigheid
10
11
8
12
34
bijlagen
Bijlage 1
HUIDIGE SITUATIE EN LIGGING
randmeren 30 min.
HUIDIGE SITUATIE EN LIGGING
A28
Bruins Slotlaan: bedrijfspanden en onbebouwde bedrijfskavels
Havenkom / Raadhuisstraat: parkeerterrein, doorzicht richting binnenstad
Havenkom / Raadhuisstraat: parkeerterrein, dependance stadhuis
Ardeschstraat: binnenterrein woningen met vleesverwerkende industrie
Ardeschstraat: opslag- en stallingsterrein
Ardeschstraat: opslag- en stallingsterrein
Bruins Slotlaan: bedrijfspand (te huur)
Bruins Slotlaan: bedrijfspand en onbenut parkeerterrein
5 min.
Stadshaven
5 min. 15 min. 7 min.
centrum Zwolle 42 min.
station
Utrecht CS 34 min.
SCHAAL 1:10.000
BIJLAGE 1
Bijlage 2
PLANKAART TELMODEL
STADSHAVEN NIJKERK PLANKAART TELMODEL 22-11-2022
Grondgebonden woningen met tuin
Appartementen
Binnenplaatsen op dek
Parkachtige openbare ruimte
Groen plein aan de Havenkom
Woonstraten met parkeren
Stadshaven
Park in verlengde Havenlijn
Historisch stadhuis
SCHAAL 1:2000
BIJLAGE 2 1
STADSHAVEN NIJKERK PROGRAMMA 14-12-2022
PROGRAMMA PER GEBIED FASE 1A
9
D
7
6
1
B 2
10 5
3
4
3
E
B
4
C
2
5 6
7
D 8
1
9
fase 1a
E 10
SCHAAL ca. 1:2000
1.363 m2 ca. 2.700 m2
Voor fase 1a is een bandbreedte in verdeling grondgebonden / appartementen aangehouden, gebaseerd op de uitgewerkte kaders in bijlage 6.
8
C
Grondgebonden woningen met tuin, 8-12 eenh. (totaal kaveloppervlak) Gebouw 1, 15-27 eenheden (BVO totaal)
Grondgebonden woningen met tuin, 15 eenh. (totaal kaveloppervlak) Gebouw 2, ca. 26 eenheden (BVO totaal) Gebouw 2, niet-woon programma in plint (BVO) Gebouw 3, ca. 40 eenheden (BVO totaal) Gebouw 3, niet-woon programma in plint (BVO) Gebouw 4, ca. 35 eenheden (BVO totaal) Dek incl. groen en hellingen Parkeergarage (ca. 50% onder dek, 50% onder tuinen / gebouwen)
1700 m2 2.835 m2 ca. 200 m2 4.354 m2 ca. 300 m2 3.938 m2 1.293 m2 2.630 m2
Grondgebonden woningen met tuin, 16 eenh. (totaal kavelopp.) Gebouw 5, ca. 14 eenheden (BVO totaal) Gebouw 6, ca. 89 eenheden (BVO totaal) Gebouw 6, niet-woon programma in plint (BVO) Gebouw 7, ca. 110 eenheden (BVO totaal) Dek incl. groen en hellingen Parkeergarage (ca. 50% onder dek, 50% onder tuinen / gebouwen)
1.804 m2 1.519 m2 8.165m2 ca. 400 m2 10.888 m2 3.292 m2 3.990 m2
Grondgebonden woningen met tuin, 35 eenh. (totaal kaveloppervlak) Gebouw 8, ca. 78 eenheden (BVO totaal) Parkeergarage (onder gebouw) Gebouw 9, ca. 50 eenheden (BVO totaal)
3.544 m2 5.761 m2 730 m2 3.719 m2
Grondgebonden woningen met tuin, 37 eenh. (totaal kavelopp.) Gebouw 10, ca. 28 eenheden (BVO totaal)
5.023 m2 1.615 m2
BIJLAGE 2 2
Bijlage 3
RUIMTEVRAGEN OPENBARE RUIMTE EN NUTSVOORZIENINGEN
STADSHAVEN NIJKERK RUIMTEVRAGEN OPENBARE RUIMTE EN NUTSVOORZIENINGEN 17-2-2023
16
9 15 20 15 25 Inrit / uitrit parkeervoorziening Ondergrondse afvalcontainer (buiten verkeersluw gebied) 20
60 Milieustraat
23 Trafo (openbare ruimte) Trafo (inpandig bij centrumstedelijk / hoogstedelijk woonmilieu) 00
Aantal parkeerplaatsen openbare ruimte
28 Zoeklocatie snelladen elektrische auto’s
Infiltratie / buffer regenwater
SCHAAL ca. 1:2000
BIJLAGE 3
Bijlage 4
RUIMTELIJKE RANDVOORWAARDEN FASE 1A
ndige visie
Volledige ruimtelijke kaders inclusief beeldkwaliteitsplan: zie ‘Stedenbouwkundige visie Nijkerk Havenkom Fase 1A’, vastgesteld 14 oktober 2021 en het bestemmingsplan, matie van deze eerste fase2022. van de Havenkom vastgesteld december
schalige omvorming van de Havenkom.
mvang, maar heeft een belangrijke rol als de verbinding en/of relatie tussen Havenkom
n vormt dé centrale pleinruimte van de
edige sloop van het naoorlogse
n van het historisch stadhuis is geplaatst.
gen is aan de zijde van de Kolkstraat, tussen torisch stadhuis, is tevens een (atoom)bunker
den worden nader onderzocht.
Kaderstellende kaart grondgebonden woningen max. 2 lagen met kap (3 te benutten lagen) appartementen max. 3 lagen (3e laag als onderdeel van de kap) appartementen hoekaccent max. 4 lagen (4e laag als onderdeel van de kap) projectie kelder mogelijke aanvullende functies stadhuis
BIJLAGE 4
6
Bijlage 5
DUURZAAMHEIDSVISIE STADSHAVEN
Einddocument duurzaamheidsparagraaf Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk 20 juni 2022
Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven
Inhoud
2
1.
Introductie
2. 3.
Het begrip duurzaamheid Analyse project
4. 5.
Analyse kansen en ambities per thema Ambitieweb en duurzaamheidsbeeld
6. 7.
Duurzaamheidsmaatregelen Subsidiemogelijkheden
Introductie De gemeente Nijkerk heeft de ambitie om het gebied bij de huidige Havenkom te transformeren naar een woon,- en werkgebied met ongeveer 600 woningen, een aantrekkelijke openbare ruimte en voorzieningen. Een stedenbouwkundige visie geeft richting aan de toekomstige ontwikkelingen in dit gebied. De gemeente wil de stedenbouwkundige visie verrijken met een duurzaamheidsparagraaf. In de maanden april en mei 2022 hebben de projectleider van Stadshaven Nijkerk, betrokken ambtenaren vanuit verschillende thema’s, de stedenbouwkundige en adviesbureau Over Morgen gezamenlijk richting gegeven aan de ambities op het gebied van duurzaamheid voor de gebiedsontwikkeling van Stadshaven Nijkerk. Hiervoor is uitgevoerd: • Een analyse naar beleidsambities; • Een projectanalyse;
• Een analyse van de kansen door thematische experts van Over Morgen; • Gesprekken met de projectleider, wethouders en betrokken ambtenaren; • Twee werksessies met de projectleider, betrokken ambtenaren en de stedenbouwkundige.
Door het doorlopen van bovengenoemde stappen zijn de duurzaamheidambities in samenspraak met de gemeente opgesteld. Tijdens de eerste werksessie is het thema duurzaamheid afgebakend en zijn de beleidsambities voor verschillende duurzaamheidsthema’s bepaald. In de tweede werksessie is samen met de projectleider, betrokken ambtenaren en de stedenbouwkundige prioritering gegeven aan ambities op het gebied van duurzaamheid. Tijdens deze tweede werksessie is de analyse van de experts van Over Morgen als uitgangspunt gebruikt. Een stapeling van ambities zorgt er voor dat het lastig wordt om ze waar te maken. Belangrijk dus om aan de voorkant van het proces ambities te benoemen die passend zijn bij het project Stadshaven Nijkerk en die ambities te prioriteren. Het resultaat van dit traject is dit document. In hoofdstuk vier staan het ambitieweb en duurzaamheidsbeeld uitgewerkt. Deze resultaten worden verwerkt in de duurzaamheidsparagraaf van de stedenbouwkundige visie van Stadshaven Nijkerk. 3
2. Het begrip duurzaamheid • Het begrip • Thema’s en bouwstenen
Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 4
Het begrip duurzaamheid Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Duurzaamheid is een breed begrip. Zonder goede afbakening, ontstaat miscommunicatie. In dit project gaat het bij duurzaamheid om vijf thema's: • Duurzame energie • Duurzame mobiliteit • Circulariteit • Klimaatadaptatie & biodiversiteit • Gezondheid Elk thema bestaat weer uit verschillende bouwstenen. De bouwstenen geven aan waar een thema specifiek over gaat. De thema’s en bouwstenen staan uitgewerkt op de volgende pagina’s.
5
K LIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
DUURZAME ENERGIE
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Overstromingsbestendig
Vraagbeperking
Materialen met een lage milieudruk
Thuis – werk en voorzieningen
Omgevingseffect/ milieukwaliteit
Droogtebestendig
Efficiëntie van opwekinstallaties
Minimaliseer grondstoffen en materialen
Actieve mobiliteit
Inclusiviteit
Hitte-proof
Beperken omgevingseffecten
Sluiten van kringlopen
MaaS - OV
Groene leefomgeving
Waterrobuust
Balancering vraag en aanbod
Businessmodel
MaaS – deelmobiliteit
Sociale cohesie
Rijk aan soorten
Impact op elektriciteitsnet
Samenwerking
Emissieloze mobiliteit
Actieve leefomgeving
Groenblauwe netwerken
Lokale opwek van duurzame elektriciteit
Circulair ontwerpen
Slimme en schone logistiek
Schoon en veilig
De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME ENERGIE
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Overstromingsbestendig
Droogtebestendig
Hitteproof
Waterrobuust
Rijk aan soorten
Groenblauwe netwerken
Bij een oplopende temperatuur stijgt de zeespiegel. Op het gebied van waterveiligheid bestaat, ondanks grote projecten (bijv. dijkversterking), er nog een kans op overstromingen. Mogelijk zijn aanvullende gevolgenbeperkende maatregelen gewenst.
Twee van de vier KNMI klimaatscenario’s geven aan dat Nederland droger wordt door klimaatverandering. Droogte kan leiden tot bodemdaling en funderingsproblemen, maar ook tot schade bij natuur en stedelijk groen.
Klimaatverandering leidt tot meer tropische dagen, wat invloed heeft op concentratie en nachtrust. Hittestress kan met name optreden bij kwetsbare groepen als ouderen en kinderen. Voldoende koele verblijfsplekken zijn belangrijk. Dit kan worden gerealiseerd door bomen of verblijfsplekken afstemmen op de beschaduwing van gebouwen.
Doordat we te maken krijgen met meer korte, hevige buien is er ook een grotere kans op wateroverlast. Door o.a. ontharding, voldoende waterberging en de juiste afvoer met voldoende capaciteit wordt het risico verlaagd.
Het stimuleren van de verscheidenheid aan planten en dieren draagt bij aan de biodiversiteit. Het gaat daarbij om het verbeteren van de leefomgeving voor soorten. De nadruk ligt op beschermde en inheemse soorten en (variatie in) de toepassing van groen en water.
(Nieuwe) leefgebieden en schuilplaatsen worden met elkaar verbonden tot een divers en weerbaar groenblauw netwerk. Dit sluit aan op de bouwstenen droogte-bestendig, waterrobuust en hitte-proof.
De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
DUURZAME ENERGIE
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Vraagbeperking
Efficiëntie van opwekinstallaties
Beperken omgevingseffecten
Balancering vraag en aanbod
Impact op elektriciteitsnet
Lokale opwek van duurzame elektriciteit
Dat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken. Compacte bouw, goede isolatie, kierdichting, en gunstige oriëntatie zorgen bijvoorbeeld voor een beperking van de warmtevraag. Met passieve maatregelen, zoals overstekken, zonneschermen en groene daken, kan tevens worden gestuurd op beperken koudevraag.
Voor de resterende vraag naar warmte is het van belang te kiezen voor de meest efficiënte opwekinstallatie. Te denken valt aan warmtenetten, WKO’s, warmte-pompen en infrarood panelen. Collectief en/of individueel. Gevoed door duurzame bronnen, zoals restwarmte, aqua- en riothermie, aardwarmte en duurzame elektriciteit.
De meeste opwerkinstallaties hebben invloed op omgeving, zoals luchtkwaliteit (o.a. uitstoot fijnstof door openhaard met biomassa), geluid (warmtepomp), beperkingen door leidingtracés (warmtenet) en beeldkwaliteit. Met gerichte maatregelen kan overlast worden voorkomen of beperkt.
Duurzame energie-opwek heeft te kampen met een mismatch tussen vraag en aanbod in tijd en hoeveelheid. De vraag en het aanbod van energie moeten op elkaar worden aangesloten. Dit kan bijv. door energieopslag en smart-grid-oplossingen.
De elektrificatie van onze energievraag zorgt voor een hogere vermogensvraag en hogere piekvraag. Netcongestie wordt opgelost door netbeheerder, maar vraagt tussentijdse oplossingen zoals, flexibele ruimtelijke reserveringen (kabels- en leidingen, infrastructuur energie). Daarnaast vraagt dit de warmtevraag zo min mogelijk met elektriciteit in te vullen.
Lokale opwek van duurzame elektriciteit door bijvoorbeeld zonneinstallaties, windturbines, waterkracht, e.d..
De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
DUURZAME ENERGIE
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Materialen met een lage milieudruk
Minimaliseer grondstoffen en materialen
Sluiten van kringlopen
Businessmodel
Samenwerking
Circulair ontwerpen
Het toepassen van hergebruikte, biobased en gerecyclede materialen, het voorkomen van toxische materialen en nieuwe materialen toepassen met lage schaduwkosten.
Grondstoffen en materiaal in zo klein mogelijke hoeveelheden toepassen. Geldt ook voor beperken energievraag bij de productie, de bouwactiviteiten en het gebruik.
Materialen en opstallen uit het gebied kunnen worden hergebruikt en gerecycled. Daarnaast kan regenwater en afvalwater worden hergebruikt. Ook kunnen functies circulaire economie ondersteunen zoals reparatie-, deel-, en inzamelvoorzieningen, lokale verwerking afgedankte producten en lokaal voedsel verbouwen.
Waardebehoud bij de partijen leggen die hier ook voor kunnen zorgen bijv. bij leveranciers. Dit kan in verschillende vormen zoals koop-terugkoop, pay per use, lease, verhuur. Daarnaast restwaarde van materialen meenemen in de businesscase en gebruik intensiveren door deelconcepten.
De mate waarin samenwerkingspartners aanwezig zijn om de gestelde ambities waar te maken. Met motivatie en ervaring met circulair bouwen. Door partijen te betrekken uit de hele keten van productie – bouw – gebruik – en hergebruik te betrekken ontstaan nieuwe oplossingen.
Ontwerpen voor een lange levensduur, standaard oplossingen gebruiken om herbruikbaarheid te vergroten en zodat onderhoud en reparaties makkelijk zijn. Gebouw aanpasbaar maken voor nieuwe gebruikswensen en geschikt maken voor demontage zodat materialen herbruikbaar blijven en geregisterd worden in een materiaalpaspoort.
De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME ENERGIE
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Thuis – werk en voorzieningen
Actieve mobiliteit
MaaS - OV
MaaS – deelmobiliteit
Emissieloze mobiliteit
Slimme en schone logistiek
De mate waarin het gebied is ingericht om noodzakelijke verplaatsingen met (fossiele) automobiliteit te voorkomen. In eerste instantie door goede werkvoorzieningen thuis en in de directe omgeving. Maar ook door voorzieningen zoals winkels in de nabijheid te creëren door compacte bouw, functiemenging en transit orientated development.
De mate waarin de inrichting van een gebied en aanwezige voorzieningen uitnodigen om te lopen en fietsen. Bijvoorbeeld met hoogwaardige en goed bereikbare fietsenstallingen en aantrekkelijke routes naar bereikbare OV-haltes en voorzieningen. Ook dragen prettige recreatieve wandelen fietsrondjes bij aan het stimuleren van actieve mobiliteit.
De mate waarin openbaar vervoer in verschillende vormen en in ruime frequentie aanwezig is. En een aantrekkelijke plek vormt als centrale voorziening in het gebied, zowel ruimtelijk als in aanbod. Hierbij valt te denken aan hubs en het gebruik van Mobility As A Service platform (Maas) waarin openbaar vervoer als ketenmobiliteit wordt gefaciliteerd.
De mate waarin deelmobiliteit in verschillende vormen aanwezig is. En een aantrekkelijke plek vormt als centrale voorziening in het gebied, zowel ruimtelijk als in aanbod. Hierbij valt te denken aan de ontwikkeling van hubs en het gebruik van Mobility As A Service platform waarin deelmobiliteit als ketenmobiliteit wordt gefaciliteerd.
De mate waarin het gebied gebruikers stimuleert om schone mobiliteit te gebruiken. Denk aan de aanwezigheid van voldoende laadinfrastructuur. Schone modaliteiten hebben ruimtelijke voordelen ten opzichte van fossiel. Te denken valt aan (zero) emissie zones en parkeren voor de deur voor schone auto's.
De mate waarin het gebied slim omgaat met logistieke bewegingen van/naar het gebied, maar vooral ook de afwikkeling van de bevoorrading, pakketbezorging, afvalverwerking op een schonere manier met zo min mogelijk bewegingen.
Bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME ENERGIE
DUURZAME MOBILITEIT
GEZONDHEID
Omgevingseffecten/ milieukwaliteit
Inclusiviteit
Groene leefomgeving
Sociale Cohesie
Actieve leefomgeving
Schoon & Veilig
Het garanderen van een minimumniveau aan lucht- en geluidskwaliteit, denk aan lage normen voor stikstof, CO2 en fijnstof. Goede luchten geluidskwaliteit vermindert respectievelijk het inademen van fijnstof, luchtweginfecties, ziektes, geluidshinder, overlast en slaapproblemen.
Een omgeving waarin iedereen kan deelnemen aan de maatschappij en toegang heeft tot faciliteiten en infrastructuur. Er geen sprake is van sociale of fysieke uitsluiting. En waar groepen met verschillende achtergronden en behoeftes prettig met elkaar kunnen leven. Van jong tot oud, maar bijvoorbeeld ook voor blinden, rolstoelgebruikers of ouders met kinderwagens.
De aanwezigheid van bomen, planten en andere groene aangezichten heeft een bewezen positief effect op de mentale en fysieke gezondheid. Een groene omgeving nodigt uit tot buiten zijn en ontmoeting. Stadslandbouw/moestuintjes/ kunnen daarnaast ook nog een educatieve en sociale impact hebben.
Een omgeving die sociale interactie met andere inwoners stimuleert zorgt voor een vermindering van eenzaamheid en een sterker verantwoordelijkheidsgevoel voor de buurt. Inwoners zijn geneigd om meer eigenaarschap te tonen en voelen zich veiliger.
Een leefomgeving kan uitnodigen tot ontmoeten, bewegen, spelen en ontspannen. Een actieve levensstijl is essentieel voor de fysieke en mentale gezondheid van jong en oud. Dit kan deels door het aanbieden van sport- en beweegfaciliteiten, maar ook aanpassingen in de infrastructuur en publieke ruimte om lopen, spelen en fietsen te stimuleren.
Een schone en veilige omgeving zorgt voor een gevoel van veiligheid in de maatschappij en het voorkomen van (verkeers)incidenten. Dit gaat om sociale- én verkeersveiligheid. Een schone leefomgeving zonder afval, verwaarlozing en graffiti draagt bij aan een positieve blik op de wijk.
3. Analyse project • Ruimtelijke analyse • Projectanalyse
Afbeelding: stedenbouwkundige svisie Stadshaven 12
Stap 1: Projecteigenschappen Ruimte
SITUATIE
STEDENBOUW
PROGRAMMA
• Het gebied is gelegen tussen de randmeren en de binnenstad. • Mogelijkheid voor nieuwe openbare ruimten aan het water. • Diverse eigenaren in het gebied.
• Koesteren industriële verleden. • Aansluiten bij de stedelijkheid in de omgeving. • Verschillende stedelijke woonmilieus; meer hoogstedelijke milieu met appartementen en hoogte accenten aan de kant van het water, overgaand naar een meer stedelijk milieu met grondgebonden woningen aan de woonranden.
• Er is ruimte voor ongeveer 600 woningen. • 35% sociaal, 10% middelduur laag, 15% middelduur hoog, 40% vrij in te vullen
13
• Minimaal 15 en maximaal 25% grondgebonden. • Voorzieningen, zoals bijvoorbeeld horeca aan het water .
Stap 1: Projecteigenschappen Ruimte
INRICHTING
VERBLIJFSKWALITEIT
• Door de bestaande Ardeschstraat en Bruins Slotlaan door te trekken ontstaan er vier bouwblokken. • Parkeren wordt in gebieden met grotere dichtheid deels onder de gebouwen en onder het binnenterrein opgelost. Bezoekersparkeren is makkelijk vindbaar.
• Een woonmilieu met een brede aantrekkingskracht vanwege de nabijheid van voorzieningen gecombineerd met stedelijke dichtheid en een groenblauwe omgeving. • Door het wonen in een hoge dichtheid is de kwaliteit van de openbare ruimte erg belangrijk. • Groen als basis, verharding waar noodzakelijk. • Plein aan de Havenkom kern voor recreatie.
14
Stap 1: Projectanalyse Markt, middelen en ontwikkelproces DOELGROEP
ROL GEMEENTE
ONTWIKKELPROCES
• Wordt gebouwd voor verschillende doelgroepen, met een focus op jongeren en ouderen (volgens beleid minimaal 10% voor senioren). Zullen in mindere mate eengezinswoningen worden gerealiseerd. • Bouwen voor de lokale behoefte. • Kwetsbare doelgroepen met behoefte aan zorg of ondersteuning.
• De insteek van de gemeente is om indien mogelijk actief grondbeleid te voeren. De gemeente heeft niet alle gronden in eigendom dus zal onderzocht worden of het mogelijk is om actief te verwerven. • Als grond verwerven niet lukt, dan zal het grondbeleid faciliterend van aard zijn.
• Visie opgesteld ten behoeve van Woningbouwimpuls Subsidie en aangepast n.a.v. onderzoeken en participatie. • Bestemmingsplan in procedure voor twee locaties. • Ontwikkelstrategie en GREX opgesteld. • Er zijn diverse eigenaren in het gebied, namelijk de gemeente, bedrijven, beleggers, corporatie en particulieren. Grond zal deels nog moeten worden aangekocht.
FINANCIEEL
PARTICIPATIE
• Financiële ruimte binnen het project is beperkt. • Grondeigendommen bij verschillende eigenaren, dus gronden en bijbehorende opstallen moeten worden aangekocht. • Maar daartegenover staat toegekende subsidie Woningbouw Impuls van het Rijk en aanvulling van Provincie.
• De visie is een startpunt voor een participatietraject om zo dit nieuwe stadsdeel van Nijkerk vorm te geven. • Visie is opgesteld met input van professionele betrokken partijen en de omgeving. • Er zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd en mogelijkheden geweest om een reactie achter te laten.
15
Stap 1: Projectanalyse Duurzaamheid zoals omschreven in de concept Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk ALGEMEEN
THEMA MOBILITEIT
• De woningen en de openbare ruimte worden duurzaam en natuurinclusief ontworpen, waardoor het project bijdraagt aan de energieen duurzaamheidsambities van de gemeente.
• De geconcentreerde parkeervoorzieningen en de ligging van het plangebied lenen zich goed voor deelautoconcepten en het realiseren van laadvoorzieningen. Dit is wel nieuw voor Nijkerk. • Toekomstige innovaties op het gebied van duurzame (deel)mobiliteit kunnen eenvoudig worden ingepast. • De nadruk ligt bij de inrichting van het gebied op langzaam verkeer en doorgaande routes voor autoverkeer worden vermeden. • Het gebied is een mogelijke uitvalsbasis voor fiets –en wandelroutes.
ENERGIE
THEMA KLIMAATADAPTATIE EN BIODIVERSITEIT
• Ontwikkeling is in lijn met landelijk, regionaal en gemeentelijk beleid: zoveel mogelijk energieneutraal en volledig gasloos.
16
• Er wordt natuurinclusief ontworpen. • Uitgangspunt in de openbare ruimte is groen waar kan, verharding waar noodzakelijk.
Stap 1: Leefstijlen Stadshaven Nijkerk richt zich met name op de eigenzinnige en exclusieve bewoners.
4. Analyse kansen en ambities per thema • Toelichting analyse • Analyse beleidsambities • Analyse duurzaamheidskansen
Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 18
Toelichting analyse per thema Dit hoofdstuk geeft een analyse van de vijf duurzaamheidsthema’s. Voor elk thema is aangegeven welke ambities in beleidsdocumenten zijn benoemd, die relevant zijn voor de ontwikkeling van Stadshaven Nijkerk. Daarbij is gekeken naar landelijk, regionaal en met name gemeentelijk beleid. De genoemde ambities zijn niet volledig, maar geven wel duidelijk inzicht in waar het beleid met name op gefocust is. Op de volgende pagina staat beschreven welke beleidsdocumenten aan de analyse van beleidsambities ten grondslag liggen. Naast de beleidsambities is voor elk duurzaamheidsthema de kansrijkheid aangegeven. Experts van Over Morgen hebben op basis van de projectanalyse (hoofdstuk 2) en de beleidsanalyse per bouwsteen aangegeven welke mogelijkheden er zijn om de bouwsteen toe te passen in Stadshaven Nijkerk. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen minder kansrijk, kansrijk en meer kansrijk. Uitgangspunt is dat de bouwstenen die het meest kansrijk zijn, ook het hoogste prioriteitsniveau in de stedenbouwkundige visie zouden kunnen krijgen.
19
Beleid Voor het ophalen van de beleidsambities, zijn de volgende beleidsdocumenten geraadpleegd:
Landelijk, provinciaal en regionaal
Gemeentelijk
•
Klimaatakkoord
•
Economische visie, 2021
•
Bestuursovereenkomst Deltaprogramma
•
Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020
•
RES 1.0 Foodvalley, 2021
•
Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050, 2019
•
Stakeholderoverleg RES Foodvalley, 2021
•
Transitievisie Warmte (TVW), 2021
•
Regionaal Adaptatie Plan (RAP) Regio Vallei en Veluwe, 2020
•
Afvalbeleidsplan, 2017
•
Nota Gezondheidsbeleid, Ministerie van WVS, 2020
•
Koersdocument Omgevingsvisie, 2020
•
Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021
•
Ontwerp Omgevingsvisie 2022-2040, 2022
•
Addendum GRP
•
Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020
•
Handboek Groenbeleid, 2002
•
Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022
•
Ontwerp Integrale laadvisie, 2022
•
Ontwerp Plankaart publieke laadinfrastructuur, 2022
•
Nota Parkeernormen, 2021
•
Leefstijlakkoord 2021-2023, 2021
•
Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+, 2020
•
Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk, 2021
20
Processtappen gebiedsontwikkeling Elke gebiedsontwikkeling bestaat uit 6 fasen van visie tot gebruik. Op dit moment bevindt de gebiedsontwikkeling van Stadshaven zich voor het grootste deel in de eerste en tweede fase. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd en de stedenbouwkundige visie beschrijft de ambities op thema’s en beschrijft de structuur van het totaalplan. Een aantal deelgebieden bevindt zich al in de fase van planontwikkeling.
In elke stap van het gebiedsontwikkelingsproces moeten er keuzes worden gemaakt. In het volgende hoofdstuk staan voor elk duurzaamheidsthema kansen beschreven. De kansen die per thema en bouwsteen beschreven staan, bevatten elk een nummer of nummers van een fase waarin een keuze gemaakt moet worden over deze kans. Hieruit blijkt dat voor het benutten van sommige kansen nu al keuzes moeten worden gemaakt, andere keuzes kunnen worden uitgesteld tot de realisatie of zelfs gebruiksfase.
1. Visie/verkenning
•Inventarisatie •Uitgangspunten •Ontwikkel-perspectief •Massa studie •Quick scan financiële haalbaarheid •Afwegingskader •Strategie
21
2. Planvoorbereiding
•Std.bouwk.visie •Structuur v.h. totaal plan •Ambities op thema’s vormgeven voor gebied •Deelgebieden •Kavelpaspoorten •Programma •Beeldkwaliteit •Architectuur •Parkeren •Buitenruimte •Intentie overeenkomst
3. Planontwikkeling
•Op niveau van deelgebied •Verkaveling aanscherpen •Juridisch-planologische titel •AOK
4. Opstalontwikkeling
•SO-VO-DO •Omgevings-vergunning •Verkoop •Grondeigenaar •Koopovk •Aannemingsovk
5. Realisatie
•Nuts •Bouwrijp-maken •Opstalrealisatie •Woonrijp maken
6. Gebruik en beheer
•Bewonersbegeleiding
Klimaatadaptatie & biodiversiteit Analyse beleidsambities en kansen
Ambities Klimaatadaptatie & Biodiversiteit Landelijke ambities: •
Klimaatbewust ingericht zijn in 2050 (Bestuursovereenkomst Deltaprogramma).
Gemeentelijke ambities:
•
Een klimaatbestendige regio in 2050 (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).
•
Nieuwe gebouwen worden zoveel mogelijk klimaatadaptief gebouwd (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).
•
Onder alle weersomstandigheden is sprake van een optimaal leefklimaat in gebouwen waar gewoond en gewerkt wordt, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).
•
Het uitvoeren van maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie, onder andere door ontstening en vergroening te stimuleren (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).
•
Wij subsidiëren plannen voor de aanschaf van regentonnen en het vergroenen van daken (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).
•
Regenwater afkoppelen van het afvalwaterriool waar dit mogelijk is (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).
•
Elk stedenbouwkundig ontwerp voor woningbouw of een werklocatie gaat gepaard met een stevige onderbouwing op welke wijze invulling wordt gegeven aan ambities omtrent natuurinclusief bouwen. Het groen en water maakt integraal onderdeel uit van het bouwen (Ontwerp Omgevingsvisie Nijkerk 2022-2040, 2022).
•
De openbare ruimte wordt klimaatbestendig ingericht wanneer kansen zich voordoen. Groen gaat voor grijs (Addendum GRP).
•
Bij nieuwbouw vindt klimaatadaptief inrichten op het gebied van water plaats in het openbaar gebied aan de hand van een nog op te stellen checklist
klimaatadaptief ontwikkelen (Addendum GRP). •
Meer groene daken bij onder andere woningbouwvereniging en particulieren (Addendum GRP).
•
Verhogen biodiversiteit voor meer soortenrijkdom (Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020).
•
Behouden en versterken van natuur en landschap en zuinig omgaan met groen in het stedelijk- en buitengebied (Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020).
Klimaat en biodiversiteit Kansen Kansrijkheid
Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk
24
Overstromings-bestendig
Droogte-bestendig
Hitte-proof
Waterrobuust
Rijk aan soorten
Groenblauwe netwerken
Minder kansrijk
Minder kansrijk
Kansrijk
Kansrijk
Kansrijk
Meer Kansrijk
• Significante bodemdaling met tamelijk lage grondwaterstanden in 2050 voorspeld. Afhankelijk van noodzaak ophogen, toepassen cunetten (alleen ophogen op noodzakelijke bouwlocaties, zodat water beter kan infiltreren). (fase 4/5) • Waterrobuust + hitteproof maatregelen dragen ook bij aan droogte-bestendigheid.
• Groene gevels integraal meeontwerpen t.b.v. hittereductie in de buitenruimte (voorwaarde: grootschalig toepassen voor meetbaar effect). (fase 4) • In park schaduwrijke plekken creëren met bomen; elke woning binnen 300 m van schaduw/verkoeling. • (fase 2/4). • Min. 30% bladerdek t.b.v. verkoeling in het park. (fase 2/3/4) • Voorzieningen creëren nabij het water (unieke locatie haven). (fase 2)
• Vanwege de hoge groenambities veel variatie aan boom- en heestersoorten toepassen. (fase 4) • Laag in onderhoud, hoog in diversiteit (IBR methodiek - minder, maar grotere bomen, struiken en onderbeplanting). (fase 4/6)
• Verknoop klimaatadaptief/ natuurinclusief bouwen met programma in de OR zoals natuurlijk spelen + waterbuffering. (fase 4) • Sluit aan op bestaande waterstructuur van de Haven. (fase 1)
• Plaatsgebonden overstromingskans 20 50 cm. Daarom verhoogd bouwen / aangepaste drempelhoogte afdoende. (fase 4)
• Sponswerking groene daken (fase 4). • Hemelwater eerst naar park / OR toe leiden; overstroombaar maken bij hevige regenval (wadi/plein). (fase 2/3/4) • Evt. regenton meeontworpen voor elke grondgebonden woning voor onderhoud groen, maar groen dak werkt dat niet in de hand. (fase 4/6) • Afwatering parkeervoorziening integraal meeontwerpen. (fase 2).
Duurzame energie Analyse beleidsambities en kansen
25
Ambities Duurzame energie Landelijke ambitie: •
In 2030 49% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990 en in 2050 moet dat 95% minder zijn (Klimaatakkoord).
Gemeentelijke ambitie: •
In 2035 heeft de gemeente 20% energiebesparing gerealiseerd en 20% duurzame opwek. 60% van het resterende niet-duurzame energie gebruik kan worden gecompenseerd met projecten buiten de gemeentegrenzen (Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050, 2019).
•
Een energieneutrale gemeente in 2050 (TVW, 2021).
•
Onderzoeken mogelijkheden voor een warmtenet met warmtebronnen koudebronnen in Nijkerk (TVW, 2021)
•
De gemeenteraad van Nijkerk heeft een voorkeur voor windenergie boven zonne-energie, omdat dit minder ruimte vraagt op kostbare
landbouwgronden (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020). •
In 2035 moeten 10.800 gebouwen zonnepanelen op het dak hebben en in 2050 bijna 20.000. Voor het plaatsen van zonnepanelen worden alle geschikte daken zoveel mogelijk benut (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020).
•
Een RESbod van 0,137 TWh in 2030 (totale bod regio 0,75 TWh) met de intentie bom door te zoeken naar meer mogelijkheden om het opwekvolume
regio te laten groeien naar 1.0 TWh in 2030 (Stakeholdersoverleg RES Foodvalley, 2021). •
Uitgangspunt bij het nemen van duurzaamheidsmaatregelen bij sociale woningbouw is dat het, ondanks de benodigde investering, uiteindelijk moet leiden tot zo laag mogelijke woonlasten voor bewoners (Woonvisie, 2020).
Duurzame energie Kansen Kansrijkheid
•
•
Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk
•
•
27
Vraagbeperking
Efficiëntie van (warmte)installaties
Beperken omgevingseffecten
Balancering vraag en aanbod
Impact op elektriciteitsnet
Lokale opwek van duurzame elektriciteit
Kansrijk
Kansrijk
Minder Kansrijk
Minder Kansrijk
Kansrijk
Kansrijk
•
Gezien huidige marktomstandigheden (kosten) en beeldkwaliteitplan wordt niet aangeraden sterk in te zetten op een verhoging van BENG1 (gebouw). (fase 1) BENG2 (efficiëntie installaties). Grondgebonden: ≤20kWh/m2 Gestapeld: ≤20 kWh/m2. (fase 1/2) Wanneer mogelijk inzetten op passieve maatregelen, bouwkundige overstekken op zuidelijk georiënteerde gevels en vergelijkbaar. (fase 3) Voorschrijven van prestatiemetingen en luchtdichtheid in contracten en/of adviseer toekomstige eigenaren om dat te doen bij oplevering en tijdens gebruik. (fase 4)
•
•
•
Valideer ontwerpkeuzes voor een goed ventilatieconcept obv. type C4b en C4c. (fase 4) Zomernacht ventilatie (5% van gevel). (fase 3) Voorzie in een bypass (een bypass zorgt er voor dat in warme zomerperiodes relatief koele buitenlucht, vaak 's nachts, direct naar binnen wordt geleid, zonder gebruik te maken van de warmteterugwinning) mogelijkheid voor warmteterugwininstallatie systemen. (fase 4)
•
•
Ondersteunen van woningeigenaren door aanbieden integraal advies gedurende ontwerpfase. Adviseren over negatieve effecten van verwarming door verbranding en piekvraag van panelen, wijzen op alternatieven. (fase 5) S turen op synergie ruimtelijke opgaven zoals beperken hittestress middels openbaar groen. (fase 1/2)
•
•
Organiseer een koppeling van laadinfra met lokale opwek middels vraag/aanbodsturing of vergelijkbaar. (fase 2) Onderzoek financiering voor grotere elektrisc he opslagsystemen, vooralsnog beperkt financieel haalbaar. (fase 1/2)
• •
•
Organiseer >80% van de +/- 600 potentiele aansluitingen achter 1 verwarmingsinstallatie door bijeenbrengen belangen eigenaren /marktpartijen, actief grondbeleid, aanbesteding en eventueel bij marktfalen middels een warmteplan (binnen omgevingsplan). (fase 1) Zet in op water/water warmtepompen icm.WKO. (fase 2) Regeneratie + piekvoorziening bij voorkeur middels aquathermie ipv. Luchtwarmtepomp (dak scroll-unit) (fase 2) Voorzie in kleinschalige accu opslag voor opvangen elektrische pieken. Liften, eventuele opstartstromen klimaatvoorzieningen en eventueel EV. (fase 3)
•
•
Zet in op BENG3; Grondgebonden: energieleverend Gestapeld: ≥90% aandeel duurzame energie. (fase 1/2) Eventueel combineren met groen dak / witte daken om rendement te vergroten. (fase 3)
Circulariteit Analyse beleidsambities en kansen
Ambities Circulariteit Landelijke ambitie: •
Nederland volledig circulair in 2050.
•
De landelijke doelstelling is om per 2035 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken.
Gemeentelijke ambitie: •
Maximaal 30 kg fijn restafval per inwoner in 2025 en een scheidingspercentage van het afval van 75% in 2020 (Afvalbeleidsplan, 2017).
•
Voor elke 45 wooneenheden dient er 1 ondergrondse container te worden gerealiseerd op loopafstand van maximaal 75 meter (Mail André Meijerink, 2022).
•
Op strategische plekken verdeeld over Nijkerk dient een milieuplein te komen met ondergrondse containers voor bijvoorbeeld PMD, glas, textiel (Mail André Meijerink, 2022).
•
Verschuiven van het inzamelen van afval naar het inzamelen van herbruikbare componenten (Afvalbeleidsplan, 2017).
•
Het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan een circulaire gemeente waarin op den duur geen grondstoffen verloren gaan (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).
•
Gemeentelijke organisatie vervult een voorbeeldfunctie door bijvoorbeeld circulaire inkoop (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020).
Circulariteit Kansen Beperk materiaalvraag
Kansrijkheid
Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk
Kansrijk
• Beperken verhardingen buitenruimte. (fase 2/4) • Lichte bouwmethode (geen massief steenachtig) waardoor ook minder fundering. (fase 2/4) • Optimale plattegronden voor beperken leidingwerk. (fase 4) • Door industrieel/prefab bouwen beperken van materiaalverlies op de bouw. (fase 2)
Lage milieudruk
Meer Kansrijk • Kansen voor houtbouw (experiment voor Nijkerk), ook door historisch verleden met timmerbedrijven. (fase 1/ 2/4) • Vanuit gezondheidsambities (o.a. leefstijl akkoord) bouwen met natuurlijke materialen en dampopen constructie voor natuurlijke vocht- en warmte regulering en gezond binnenklimaat (constructie, afwerking, isolatie). (fase 4) • Voor deelgebieden Hoogstedelijk en centrumstedelijk woonmilieu zichtbaar hergebruik materialen in openbare ruimte en gebouwen kansrijk voor industriële identiteit. (fase 2/4)
Circulair ontwerpen
Sluiten van kringlopen
Circulair businessmodel
Kansrijk
Minder Kansrijk
Minder Kansrijk
• Woningen aanpasbaar (samen te voegen, te splitsen) voor veranderende woonwensen in toekomst. (fase 2, 3) • Plintfuncties flexibel indeelbaar door in kolomstructuur en voldoende verdiepingshoogte. (fase 1/2) • Referentiebeelden van de woningen sluit aan bij modulaire prefab woningen en standaardisatie (rechte vormen). (fase 1/2) • Natuurinclusief bouwen doorvoeren in materialisering (groene daken, gevels). (fase 1/2)
• Waterkringloop zie klimaatadaptatie. • Inzamelpunt herbruikbare spullen. (fase 5/6) • Plintfuncties die bijdragen aan circulaire economie. (fase 2) • GFT inzameling faciliteren/ experimenteren passendbij ambities foodvalley. (fase 3)
• Ontwikkelaars uitdagen om oplossingen aan te dragen die de Total Cost of Ownership/Ushership verlagen voor bewoners (op vlak van bijv. energie, mobiliteit, spullen, onderhoud/reparatie). (fase 2/3)
Samenwerking
Minder Kansrijk
• Ontwikkelaars en leveranciers worden in de tender uitgedaagd om na te denken over het verduurzamen van hun keten. (fase 2/3) • Stimuleren lokaal ondernemerschap door samenwerking met lokale bedrijven te stimuleren zoals timmerfabrieken. (fase 2)
Duurzame mobiliteit Analyse beleidsambities en kansen
Ambities Duurzame mobiliteit Landelijke ambitie: •
2030: 17% minder CO2-uitstoot in mobiliteit dan in 1990 en 35% van de schone verplaatsingen is van tweewielers. 2035: nieuwe aut o’s rijden emissievrij. 2050: alle auto’s rijden emissievrij.
Gemeentelijke ambitie: •
Het wordt in nieuwe wijken en bij openbare parkeergelegenheden verplicht om van 2% van de parkeerplekken een laadplek te make n (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal 2020-2023).
•
In 2030 zijn er 820 publieke laadpunten, 846 (semi-)private laadpunten bij bedrijven en 2.150 thuislaadplekken (Ontwerp Integrale laadvisie, 2022)
•
Comfortabele en veilige routes voor langzaam verkeer, zodat inwoners binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk gebruik gaan maken van de fiets of te voet gaan (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).
•
Binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk focus op leefbaarheid door lage snelheden en autoluwe buurten te faciliteren (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).
•
In het kader van verkeersveiligheid krijgen wegen buiten het hoofdwegennet een verblijfsfunctie. Doorstroming is van onderges chikt belang (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).
•
Het gemotoriseerd verkeer zoveel mogelijk naar buiten brengen (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021 -2040, 2022).
•
Inzetten op duurzame vervoersmiddelen en het gebruik stimuleren van duurzamere vormen van automobiliteit (Concept Mobiliteits visie Nijkerk 2021-2040, 2022).
•
Inzetten op fietsverbindingen tussen de kernen, naar recreatieve doeleinden zowel binnen als buiten de kernen (Concept Mobili teitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).
•
Openbaar vervoer stimuleren door (H)OVknopen goed bereikbaar te maken. Bijvoorbeeld door fietsverbindingen te verbeteren (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021 -2040, 2022).
•
Iedereen op werkdagen heeft tussen 7:00 en 18:00 uur binnen 500 meter (hemelsbreed) de beschikking over het openbaar vervoer (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).
Duurzame mobiliteit Kansen Kansrijkheid
Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk
Thuis – werk en voorzieningen
Actieve mobiliteit
MaaS-OV
MaaS-deelmobiliteit
Emissieloze mobiliteit
Slimme en schone logistiek
Kansrijk
Meer kansrijk
Kansrijk
Kansrijk
Kansrijk
Minder Kansrijk
• Op loopafstand ligt Winkelcentrum de Havenaer. Ook Nijkerk-centrum is goed te bereiken te fiets of lopend. De wijkoverstijgende connecties zijn belangrijke elementen in de structuur van het totale plan en de mobiliteitsstrategie om onnodige autobewegingen te reduceren. (fase 2) • Toekomstige bewoners werken grotendeels in omliggende steden o.a. Utrecht of Amersfoort. Stimuleren OV/Actieve mobiliteit + openbare thuiswerkvoorziening als belangrijkste bouwsteen voor (thuis) werk. (fase 2)
• Stations, bushaltes en dagelijkse voorzieningen zoals huisarts en supermarkten zijn op loop- en fietsafstand te bereiken. Het aanleggen van kwalitatief hoge loopen fietsinfrastructuur stimuleert het gebruik van actieve mobiliteit. (fase 2) • Stimuleren gebruik doorfietsroute Amersfoort-Nijkerk als lange afstandsfietsroute door duidelijke bewegwijzering. (fase 2) • Wijk autoluw inrichten met veel ruimte voor voetganger en fietser stimuleert actieve mobiliteit en minder parkeerplaatsen voor de deur. (fase 2)
• Goede bereikbaarheid Station Nijkerk waarborgen in structuur van het totale plan inclusief bewegwijzering en veilige routes. (fase 2) • Huidige hushalte Torenstraat op 5 minuten loopafstand. Bus-bereikbaarheid kan worden vergroot door realisatie additionele bushalte bij Stadshaven. (fase 2) Vergt aanpassing jaarlijkse dienstregeling. • Kans ontwikkeling 2e Mobipunt in Stadshaven naast Nijkerk Corlaer. (fase 2)
• In Nijkerk is beperkt beleid aanwezig om het gebruik van deelmobiliteit te stimuleren. Door in het structuurontwerp en parkeeruitwerking maatwerk toe te passen, kan deelmobiliteit waaronder deelauto’s/deelbakfietsen ter reductie van de parkeernorm en parkeerplaatsen worden ingezet in openbare ruimte. (fase 2) • Deelauto’s krijgen plek in openbare ruimte. • In fase 2 worden de ambities vastgesteld die de mobiliteitsbehoefte vormgeven. De behoefte volgt aanbod. • Samen met eigenaren en ontwikkelaars kan de gemeente een mobiliteitsstrategie ontwikkelen voor deelmobiliteit. (fase 2/4)
• Vormgeven ambitie aantal private en openbare laadinfrastructuur i.r.t. bestaande plankaart in het structuurontwerp. (fase 2) • Vaststellen verplichting aanleggen/ voorbereiden elektrische laadvoorzieningen in ondergrondse parkeergarages in kavelpaspoort. (fase 3)
• Op dit moment heeft gemeente Nijkerk nog geen plannen voor zero emissie zones. Bouwstenen zoals een zero-emissiezone in de Stadshaven worden niet gezien als kansrijk. • In de wijk kan een pakketwand inclusief retourpunt worden opgenomen als onderdeel van het structuurontwerp. Dit is een kansrijke maatregel om bezorgbewegingen te centreren. (fase 2)
Adaptiviteit De mobiliteitsbehoefte veranderd. Of de auto nog een primaire rol in de samenleving heeft over 10 jaar tijd is de vraag. Door een deel van de parkeereis te realiseren in een flexibele parkeerhub kan op langer termijn leegstand in ondergronde parkeergarages of op straat worden voorkomen. Vergt afspraken over finance, governance en eigenaarschap. (fase 2)
Gezondheid Analyse beleidsambities en kansen
Ambities Gezondheid Landelijke ambities: •
He t e e rste maatschappelijke doel van de Omgevingswet is he t bereike n en in stand houde n van een veilige en gezonde fysieke le efomgeving e n een goede omgevingskwalite it.
•
In 2040 le ve n Ne derlanders minstens vijf jaar langer in goe de gezondheid (Nota Ge zondheidsbeleid, Ministe rie van WVS, 2020).
Gemeentelijke ambities: •
De inwone rs van de gemeente Nijke rk zijn in 2030 ve e rkrachtig, vitaal e n bewust van gezonde ke uzes. Daardoor be wegen ze vaker , he bben ze minder vaak overgewicht e n geven ze zich minde r ge makkelijk ove r aan ongezonde gewoonten (Le efstijlakkoord 2021-2023, 2021).
•
Bij de inrichting van he t groen zal re kening moeten worde n gehouden met de mogelijkheden tot toezicht (hoogte beplanting), ro utes naar de speelplaats, groen als spelaanleiding (spelen in he t gras, in bomen klimme n, kuile n graven, ruigtes, niveauverschille n en de rgelijke ), variatie in he t groen e n de sortimentskeuze (Groenbeleid, 2002).
•
We stimule ren een gezonde le efstijl van inwone rs. Ge zondheid wordt ook be paald door de fysieke en sociale omgeving waarin we ons be vinden. De aanwezigheid van voldoende groen, ple kke n me t rust (stilte ), verkoelend wate r (klimaatadaptatie) en aantrekke lijke en ge varieerde openbare ruimten zijn nie t alle en van belang voor onze gezondheid e n we lzijn, he t nodigt ook uit tot be we gen (bijvoorbeeld goede fie ts- e n wandelvoorzieningen e n buitenspeelmogelijkhe den) (Ontwe rp Omgevingsvisie 2022-2040, 2022).
•
In 2024 is ge zondheid e en vast onderdeel van onze belangenafweging in ruimte lijk be le id (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).
•
Bij de (he r)inrichting van de le efomgeving wille n we dat be wone rs de ze als pre ttig ervaren. Daarom we rke n we aan toegankelijkhe id, ontmoeting e n stimule ren we met de inrichting he t be we gen en een gezonde le efstijl van jong tot oud (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lderland Midde n 2021-2025, 2021).
•
Aantre kke lijke buite nruimte en sportaccommodaties dragen bij aan vitaliteit e n sportclubs e n inwone rs door het stimuleren van le efstijl, ontmoeting, veerkracht e n versterken mentale ge zondheid. Daarbij is de buite nruimte onze grootste sportaccommodatie (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).
•
We houde n bij de inrichting van de leefomgeving reke ning met he t belang van he t be schermen van de ge zondheid van onze inwone r s, we focussen op luchtkwalite it e n ge luid (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).
•
We maken gebruik van de kansen van andere maatschappelijke opgaven, bv klimaatadaptatie om buurten groener en aantrekke lijke r in te richte n, woninge n ge zonder te maken e n hittestress bij oude re n te voorkomen (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).
•
We we rke n aan aantrekke lijke buite nruimtes dicht bij huis (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lderland Midde n 2021-2025, 2021).
•
We faciliteren culturele ontmoeting als versterking van een positieve sociale le efomgeving (bijv. de toegankelijkhe id van bib liotheke n, streekmusea, theater en andere culturele activite iten) (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).
Gezondheid Kansen Kansrijkheid
Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk
36
Omgevingseffecten/ milieukwaliteit
Inclusiviteit
Groene leefomgeving
Sociale cohesie
Actieve leefomgeving
Schoon & veilig
Minder Kansrijk
Kansrijk
Meer Kansrijk
Meer Kansrijk
Meer Kansrijk
Minder Kansrijk
• Zorg ervoor dat minimaal één zijde van de gevel van een woning aangenaam is (stille zijde, goede luchtkwaliteit, mooi en bruikbare comfortabele inrichting). (fase 2)
• Toegankelijkheid binnentuinen boven parkeerdekken, verhogen maaiveld openbare ruimte tussen de blokken. (fase 2) • Onderzoek de mogelijkheden voor een bushalte op loopafstand ook voor ouderen en mensen met functiebeperkingen. (De afstand tot huidige bushalte bedraagt ca 300 m.). (fase 2/3) • Voorzie in de behoefte van verschillende leeftijdsgroepen (van jeugd tot ouderen), jongens en meisjes en verschillende nationaliteiten voor de inrichting van de straten, plein en dek. (fase 2)
• Benut terreininrichting zoals muurtjes, hoogtever schillen van dekken en dergelijke als spelaanleiding. (fase 2) • Betrek kinderen/ jongeren en ouders bij het inrichten van de buitenruimte. (fase 2)
• Maak het gebied aan de randen bereikbaar voor auto's via een paar inprikkers naar parkeergarages en voor de rest enkel met fiets en voet ook meerwaarde voor actieve en groene leefomgeving. (fase 1) • Voorkom onveilige doorgangen, bijvoorbeeld tussen appartementsgebouwen (fase 2). • Zorg voor voldoende prullenbakken in de woonwijk (fase 5).
• Wees kritisch in de hoeveelheid verharding die moet. De ambitie is hoog maar in de stedenbouwkundige schets blijft er verhoudingsgewijs weinig groen over. (fase 2) • Borg een goede groeiplaats voor bomen zodat deze ook volwassen kunnen worden. (fase 2) • Stimuleer groene gevels. (fase 2)
• Zorg dat de verbinding van parkeerniveau naar voordeur via de publieke ruimte loopt. (fase 2) • Ontwerp verblijfplekken met ruimte voor spelen en zitten voor ouders/ begeleiders. (fase 2) • Maak openbaar groen beschikbaar voor zelfbeheer, bijvoorb eeld voor een buurt of stoeptuin. (fase 5/6) • Realiseer in de gebouwen gemeenschappelijke voorzieningen, zoals flexwerkplekken. (fase 2)
5. Ambitieweb en duurzaamheidsbeeld • Ambitieweb • Duurzaamheidsbeeld
Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 37
Ambitieniveaus
Aan de hand van de ruimtelijke analyse, projectanalyse, beleidsambities, kansen en voorbeeldmaatregelen is gezamenlijk met de betrokken ambtenaren de ambitie bepaald voor elk thema en elke bouwsteen voor de ontwikkeling van Stadshaven. Om te prioriteren zijn er per thema en bouwsteen scores gegeven van 1 tot en met 4. Deze scores zijn gegeven tijdens een werksessie en een aantal individuele gesprekken. De resultaten hiervan zijn te zien op de volgende pagina.
38
Dit thema krijgt een heel hoog ambitieniveau. We gaan iets doen dat in Nederland nog amper vertoond is.
4
Onderscheidend
Dit thema heeft hoge prioriteit en gaat een ambitieuze invulling krijgen. We gaan nieuwe dingen proberen.
3
Voor dit thema gaan we net iets meer doen dan het (wettelijk) minimum. We zetten de volgende stap.
2
Extra inzet
Voor dit thema volstaat wat minimaal (wettelijk) noodzakelijk is.
1
(wettelijk) Minimum
Hoge prioriteit
Ambitieweb Overstromings-bestendig
KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT
Vraagbeperking
Droogte-bestendig
Efficiëntie van opwekinstallaties
Hitte-proof
Beperken omgevingseffecten
Waterrobuust
Niveau 3: Hoge prioriteit
Balancering vraag en aanbod
Rijk aan soorten
Lokale opwek van duurzame elektriciteit
Materialen met een lage milieudruk
Thuis – werk en voorzieningen
Minimaliseer grondstoffen en materialen
Niveau 2: Extra inzet
Actieve mobiliteit
MaaS - OV
Sluiten van kringlopen
MaaS – deelmobiliteit
Businessmodel
Emissieloze mobiliteit
Samenwerking
Slimme en schone logistiek
Circulair ontwerpen
GEZONDHEID
4. Onderscheidend
Schoon en veilig
Omgevingseffecten Inclusiviteit Groene leefomgeving
Niveau 2: Extra inzet
Ambitieniv eau:
Niveau 2: Extra inzet
Impact op elektriciteitsnet
Groenblauwe netwerken
CIRCULAIRE ONTWIKKELING
DUURZAME ENERGIE
3. Hoge prioriteit
2. Extra inzet
Actieve leefomgeving
Sociale cohesie
1. (wettelijk) Minimum
DUURZAME MOBILITEIT Niveau 2: Extra inzet
Stadshaven Nijkerk is een toekomstbestendige en aantrekkelijke woonwijk voor met name starters en ouderen. Het gebied heeft en behoud een industrieel karakter en vormt de schakel tussen het centrum, het water en omliggende natuurgebieden. Passend bij het (hoog) stedelijke woonmilieu wordt er grotendeels gestapelde bouw gerealiseerd. De openbare ruimte tussen de bouwblokken wordt zo groen als mogelijk ingericht en biedt zo ruimte voor klimaatadaptatie, spelen en bewegen en maakt het aantrekkelijk om door het gebied te fietsen. De ligging aan het water zorgt voor verkoelende (recreatie)plekken, net zoals de bomen die zorgen voor schaduw. Door het slim laden van auto’s wordt netcongestie beperkt. Op het gebied van circulariteit en deelmobiliteit gaat de gemeente iets nieuws proberen.
40
Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Hittestress is een belangrijk thema en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, schaduwrijke plekken en voorzieningen nabij het water. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk ingericht; groen waar kan en verharding waar het moet. Hemelwater wordt naar de OR geleid, bv naar een plein of wadi.
Stadshaven gaat een stapje verder dan de wettelijke eisen. Er worden nieuwe innovaties gebruikt om bv energie op te slaan met batterijen en slimme laadpalen. Voor de warmte/koude voorziening is een WKO met een water/water warmtepomp het meest passend bij de stedenbouwkundige opzet. Gezien de ligging bij water kan aquathermie worden ingezet voor regeneratie en piekvoorziening. Elektriciteit wordt opgewekt met zonnepanelen op dak.
In Stadshaven Nijkerk zijn (thuiswerk) voorzieningen dichtbij huis. Ook wordt actieve mobiliteit gestimuleerd, door aantrekkelijke wandelen fietspaden. Doorgaande routes voor autoverkeer worden vermeden. Pakketkluizen zorgen voor minder vervoersbewegingen in de straat. Er wordt ruimte geboden aan deelmobiliteit, passend bij de doelgroep (starters) en de stedelijke opzet van de wijk.
Er wordt geëxperimenteerd met het thema circulair. Er wordt een pilot gestart met houtbouw. Waar mogelijk worden materialen van de huidige bedrijven opnieuw gebruikt. Dit past bij het industriële karakter van de wijk. Daarnaast worden plinten circulair ontworpen om veranderende functies in de toekomst mogelijk te maken.
Stadshaven is een gebied dat toegankelijk is voor iedereen, van jonge starters tot ouderen. Er wordt gekeken hoe deze doelgroepen iets voor elkaar kunnen betekenen. Het gebied heeft bijvoorbeeld verschillende ontmoetingsplekken, nodigt bewoners en bezoekers uit om buiten in de openbare ruimte te bewegen, er zijn levendige plinten en een deel van de openbare ruimte is autoluw.
Duurzaamheidsbeeld uitwerking Op de volgende pagina’s staat het duurzaamheidsbeeld zoals deze op de vorige pagina beknopt is weergegeven verder uitgewerkt. Algemeen Stadshaven Nijkerk is een toekomstbestendige en aantrekkelijke woonwijk voor met name starters en ouderen. Het gebied heeft en behoud een industrieel karakter en vormt de schakel tussen het centrum, het water en omliggende natuurgebieden. Stadshaven Nijkerk wordt een (hoog)stedelijke woonomgeving. Passend bij dit woonmilieu wordt er grotendeels gestapelde bouw gerealiseerd. De openbare ruimte wordt daarbij zo groen als mogelijk ingericht. Ook worden in de openbare ruimte plekken gerealiseerd waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten. De ligging van Stadshaven en de ruimtelijke structuur bepalen grotendeels welke duurzaamheidsambities passend zijn. Het ambitieniveau ligt met name hoog op het thema klimaatadaptatie. Doordat Stadshaven Nijkerk een (hoog) stedelijk gebied wordt, is er veel aandacht voor het tegengaan van hittestress en waterberging. Het stedelijk woonmilieu, de goede en toegankelijke fiets- en wandelvoorzieningen en de nabijheid van het centrum en stations stimuleren daarnaast actieve mobiliteit, dragen bij aan de inclusiviteit en maken een (tweede) auto minder noodzakelijk. Daarom is ook duurzame mobiliteit een kenmerk van de Stadshaven.
Verder worden de woningen bijna energieneutraal gebouwd en is ruimte voor experimenten rondom circulair bouwen, met name houtbouw.
Duurzame energie Op het gebied van duurzame energie worden de wettelijke normen aangehouden en waar mogelijk worden extra ambities gesteld. Gezien het aandeel gestapelde bouw dat gerealiseerd wordt, de stedenbouwkundige opzet, het aandeel sociale huur en de overige ambities voor het gebied, is het niet passend om voor alle drie de BENG-normen (wettelijke eis, Bijna Energieneutraal) in te zetten op hogere normen. Selectief zetten we op onderdelen extra in. Voor vraagbeperking van energie wordt er ingezet op de wettelijke eis BENG1. Ten aanzien van de efficiëntie van installaties voor koeling, verwarming, warm tapwater en ventilatie past de wettelijke eis BENG2. Voor Stadshaven ligt de ambitie iets hoger; aanvullend op BENG2 geldt ≤20kWh/m2 voor grondgebonden en gestapelde bouw. Dit past bij een energievoorziening met een WKO. Voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit wordt een stap verder gegaan dan de BENG3-norm. Grondgebonden woningen worden energieleverend, voor de gestapelde bouw geldt ≥90% aandeel duurzame energie. Daken worden zoveel als mogelijk benut voor zonne-installaties.