CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-020 Bijlage 1 - Gebiedsvisie Stadshaven (versie 3 april 2023).pdf

Raadsvergadering 1 juni 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: Gebiedsvisie Stadshaven Nijkerk (2023-020)23.106 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Stadshaven Nijkerk Gebiedsvisie voor de Havenkom

projectnummer 210152.01 | in opdracht van Gemeente Nijkerk | 3 april 2023

projectnummer 210152.01 datum 3 april 2023 opdrachtgever Gemeente Nijkerk

Correspondentie SAB Postbus 479 6800 AL Arnhem T: 026 357 69 11 E: info@sab.nl www.sab.nl Bezoekadres Arnhem Frombergdwarsstraat 54 6814 DZ Arnhem Bezoekadres Amsterdam Jacob Bontiusplaats 9 1018 LL Amsterdam

Inleiding de nieuwe stadshaven van Nijkerk duurzame ambities en bouwstenen plangebied uitgangspuntenkaart

3 4 5 6

Haven industriële historie tussen randmeren en binnenstad leven aan het water

8 9 10

Stad stedelijk wonen en werken divers en samen wonen ruimtelijke structuur sfeer en uitstraling verkeer en parkeren

12 13 14 15 16

Park samenhangend en groen autoluw verblijfsgebied binnenplaatsen en -tuinen levendige stedelijke ruimte

18 19 20 21

Ruimtelijke kaders uitgangspuntenkaart openbare ruimte bebouwing beeldkwaliteit

23 24 25 26

Planschets stedenbouwkundig schetsontwerp impressie: haven + stad + park

30 31

Vervolgproces uitvoeringsstrategie twaalf principes

33 34

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

huidige situatie en ligging plankaart telmodel ruimtevragen openbare ruimte en nutsvoorzieningen ruimtelijke randvoorwaarden fase 1A duurzaamheidsvisie Stadshaven waterhuishoudkundig plan verkeersonderzoek overzicht bronnen en beleidsstukken

Inleiding

DE NIEUWE STADSHAVEN VAN NIJKERK De omgeving van de Havenkom ontwikkelt zich tot de nieuwe stadshaven van Nijkerk. Een plek waar eigentijds wonen en werken, ruimte voor recreatie en aantrekkelijke stedelijke vergroening samenkomen. De optelsom van Haven, Stad en Park.

Kansen voor een nieuw stuk stad

Deze visie beschrijft wat de principes zijn om met de combinatie Haven, Stad en Park een nieuw en karakteristiek deel van Nijkerk vorm te geven. De visie is de basis voor een haalbaar plan en sluit aan bij de ambities van de Woondeal regio Amersfoort, zoals in juli 2021 gesloten tussen gemeenten, provincies en Rijksoverheid. De bijlagen laten zien hoe met toepassing van de principes een plan ontstaat met ruimte voor circa 630 woningen. De gemeente Nijkerk heeft al jaren de ambitie om de Havenkom te transformeren naar een nieuw woongebied nabij water en binnenstad. Met de verhuizing van het gemeentehuis is de ontwikkeling van het eerste deel, fase 1a, nabij. Met inzet van de Woningbouwimpulsmiddelen wordt een haalbaar plan voor de volgende fases mogelijk. Met input van bewoners, ondernemers en organisaties is deze visie in het afgelopen jaar verfijnd. Hiermee ligt er een solide basis om dit nieuwe deel van Nijkerk zijn uiteindelijke vorm te geven. De stadshaven is immers meer dan enkel een plek voor woningbouw. Het is een nieuw stuk stad dat hoort bij Nijkerk.

Groen en stedelijk wonen

Met de ontwikkeling van de stadshaven en omgeving biedt Nijkerk ruimte aan groen stedelijk wonen voor de 21ste eeuw, in de nabijheid van voorzieningen, met ruimte voor recreatie en in levendige interactie met het stadshart. De woningmix sluit aan bij de actuele vraag van zowel betaalbare,

kleine en levensloopbestendige woningen als traditionele rijwoningen en stadswoningen in het hogere segment. Zowel de woningen als de openbare ruimte worden duurzaam en natuurinclusief ontworpen, waardoor het project bijdraagt aan de energie- en duurzaamheidsambities van de gemeente. De overgang tussen wonen en bedrijvigheid is geleidelijk en maakt nieuwe economische ontwikkeling mogelijk. Met name aan de Arkervaart is naast woningbouw ook ruimte voor voorzieningen. Samen zorgt dit voor een levendige combinatie van wonen, werken en recreëren.

park

Leeswijzer

In dit document zijn per thema (Haven, Stad en Park) de principes opgenomen die leidend zijn bij de verdere uitwerking van visie tot concreet plan. Met deze principes wordt geborgd dat de beoogde kwaliteiten ook gehaald kunnen worden in de uitwerking van visie tot plan. Na de drie thema’s worden concrete ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling weergegeven. In de bijlage is een telmodel opgenomen dat aantoont dat een ontwikkeling met toepassing van de genoemde principes haalbaar is. Voor diverse onderwerpen zijn nadere verkenningen uitgevoerd, die de principes onderbouwen. Ook deze zijn als bijlages bij dit document gevoegd. Verschillende onderdelen van de concept visie, die in augustus 2021 door het college werd vastgesteld als basis voor de aanvraag van WBI-subsidie, zijn gedurende 2022 verrijkt met inbreng van inwoners, ondernemers en organisaties uit het participatietraject. In het hoofdstuk ‘vervolgproces’ wordt nader ingegaan op hoe de principes uit deze visie gaan leiden tot een plan en de realisatie van Stadshaven Nijkerk.

+

stad

+

haven

3

Inleiding

DUURZAME AMBITIES EN BOUWSTENEN Stadshaven Nijkerk is een toekomstbestendig en aantrekkelijk woongebied voor met name starters en ouderen. Het gebied heeft en behoudt een industrieel karakter en vormt de schakel tussen het centrum en het water richting Arkemheen en de randmeren. Passend bij het (hoog) stedelijke woonmilieu wordt er grotendeels gestapelde bouw gerealiseerd. De openbare ruimte tussen de bouwblokken wordt zo groen mogelijk ingericht en biedt zo ruimte voor klimaatadaptatie, spelen en bewegen en maakt vervoer per fiets aantrekkelijk. De ligging aan het water zorgt voor verkoelende (recreatie)plekken en bomen in de openbare ruimte zorgen voor schaduw. Door het slim laden van auto’s met in de wijk opgewekte elektriciteit, wordt netcongestie beperkt. Op het gebied van circulair bouwen en deelmobiliteit gaat de gemeente in de Stadshaven vooruitstrevende stappen zetten.

koudeopslag met een water/water warmtepomp zien we als kansrijk. Gezien de ligging bij water kan aquathermie worden ingezet voor regeneratie en piekvoorziening. De elektriciteit wordt deels opgewerkt met zonnepanelen op daken. Het energie- en warmtesysteem wordt nader uitgewerkt als deze visie is vastgesteld.

Duurzame energie

Klimaatadaptatie en biodiversiteit

De ambitie voor Stadshaven gaat op het gebied van duurzame energie een stapje verder dan de wettelijke eisen. Er worden innovaties onderzocht om bijvoorbeeld energie op te slaan met batterijen en slimme laadpalen. Duurzame opwekking van warmte en koude middels warmte- en

ingericht; groen waar kan en (half-)verharding waar het moet. Hemelwater van gebouwen en bestrating wordt opgevangen in wadi’s of onder straten en parkeerplaatsen.

Circulaire ontwikkeling

We hebben de ambitie om in de Stadshaven te experimenteren met circulair ontwikkelen. Hierbij wordt onder andere gedacht aan een pilot met houtbouw. Waar mogelijk worden materialen van te slopen bedrijfsgebouwen opnieuw gebruikt. Dit past bij het industriële karakter en verleden van de wijk. Ook worden plinten van gebouwen zo ontworpen dat ze eenvoudig aanpasbaar zijn aan toekomstige functies.

Duurzame mobiliteit

In Stadshaven Nijkerk zijn (thuiswerk) voorzieningen dichtbij huis. Ook wordt actieve mobiliteit gestimuleerd, door aantrekkelijke wandel- en fietspaden. Doorgaande routes voor autoverkeer worden vermeden. Pakketkluizen aan de rand van de wijk kunnen zorgen voor minder vervoersbewegingen in de straat. Er wordt ruimte geboden aan deelmobiliteit, passend bij de doelgroep (starters) en de stedelijke opzet van de wijk.

Gezondheid

Stadshaven is een gebied dat toegankelijk is voor iedereen, van jonge starters tot ouderen. Er wordt gekeken hoe deze doelgroepen iets voor elkaar kunnen betekenen. Het gebied heeft bijvoorbeeld verschillende ontmoetingsplekken, nodigt bewoners en bezoekers uit om buiten in de openbare ruimte te bewegen, er zijn levendige plinten en een groot deel van de openbare ruimte is autoluw.

Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Hittestress is een belangrijk thema en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, schaduwrijke plekken en voorzieningen nabij het water. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk

Ambitieweb

Overstromings-bestendig

KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

Vraagbeperking

Droogte-bestendig

Efficiëntie van opwekinstallaties

Hitte-proof

Beperken omgevingseffecten

Waterrobuust

Niveau 3: Hoge prioriteit

Balancering vraag en aanbod

Rijk aan soorten

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Materialen met een lage milieudruk

Thuis – werk en voorzieningen

Minimaliseer grondstoffen en materialen

Niveau 2: Extra inzet

Actieve mobiliteit

MaaS - OV

Sluiten van kringlopen

Slimme en schone logistiek

Circulair ontwerpen

Samenvattend ambitieweb uit ‘Duurzaamheidsvisie Stadshaven Nijkerk’, zie ook bijlage 6

Ambitieniveau:

4. Onderscheidend

Schoon en veilig

Omgevingseffecten Inclusiviteit Groene leefomgeving

3. Hoge prioriteit

Niveau 2: Extra inzet

Emissieloze mobiliteit

Samenwerking

Niveau 2: Extra inzet

DUURZAME MOBILITEIT

MaaS – deelmobiliteit

Businessmodel

GEZONDHEID

Niveau 2: Extra inzet

Impact op elektriciteitsnet

Groenblauwe netwerken

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME ENERGIE

2. Extra inzet

Actieve leefomgeving Sociale cohesie

1. (wettelijk) Minimum

4

Inleiding

PLANGEBIED Het plangebied valt in verschillende deelontwikkelingen uiteen. Deze visie geeft kaders voor deelgebieden 1a, 1 (vervolg) en 2, maar maar biedt tevens een doorkijk naar de daarna volgende (mogelijke) ontwikkelingen. De ontwikkeling van deelgebied 3 is los van deze visie al gestart.

Deelgebied 1a (ca. 0,8 ha.)

Dit betreft de stadhuislocatie, een onderdeel van de Stadshaven waarvoor reeds een stedenbouwkundige visie is vastgesteld, zie bijlage 5. Op deze locatie zijn ongeveer 30 woningen voorzien.

Bestaand bedrijventerrein inpassen in ontwikkeling Stadshaven

o erv

ke par

Deelgebieden 1 en 2 en overgangszone (ca. 5,8 ha.)

Deze gebieden vormen samen met deelgebied 1a het kerngebied van deze visie. In deze twee delen zijn ongeveer 550 woningen voorzien. De overgangszone zorgt voor een goede aansluiting op de bedrijvigheid ten noorden van het plangebied en bestaat uit de nieuwe stadshaven en een parkgebied.

)

ark

p n+

ave

(h one z s g

g

nin

ie orz

Mogelijk toekomstige transformatie

an erg

Ov

Deelgebied 3 (ca. 0,8 ha.)

Op deze locatie van de voormalige Meubel- en Tapijthal biedt het initiatief ‘Bentinck’ ruimte aan ongeveer 45 woningen. De voorbereidingen hiervoor zijn reeds gestart door een particuliere initiatiefnemer.

Deelgebied 1 (vervolg)

Deelgebied 3

Toekomstige transformatie (ca. 0,6 ha.)

Voor de locatie van de huidige bedrijven Boterenbrood en Brouwer is een toekomstige transformatie naar woningbouw goed denkbaar. Deze ontwikkeling dient aan te sluiten bij de uitgangspunten van deze visie. Qua maat en schaal is deze ontwikkeling een voortzetting van de Bruins Slotlaan en wordt op een passende wijze aangesloten bij het park langs de Havenlijn.

Deelgebied 2

Bestaand bedrijventerrein en parkeren (ca. 2,9 ha.)

Ten noorden van het plangebied blijft ruimte voor bedrijven. De bedrijvigheid op deze locatie vormt een geleidelijke overgang van het bedrijventerrein (hoge milieucategorie) naar een zone langs de nieuwe haven tegenover de woningbouw (lage milieucategorie). Ook een parkeervoorziening ten behoeve van de woningen kan hier een plek krijgen.

Deelgebied 1A

20

40

60

80

100 m

Inleiding

UITGANGSPUNTENKAART Naar aanleiding van deze visie is een uitgangspuntenkaart ontwikkeld. De kaart toont de uitgangspunten voor de ruimtelijke ontwikkelingen in komende fases en is bruikbaar als toetsingskader voor de supervisor. In het hoofdstuk ‘ruimtelijke kaders’ wordt de kaart verder uitgewerkt en toegelicht.

groene openbare ruimte van Havenlijn tot binnenstad

historie (o.a. havenlijn) zichtbaar in openbare ruimte

bouwblokken met aantrekkelijke verblijfsplekken aan binnenzijde

water beleefbaar vanuit binnenhof

mogelijke locatie havenvoorzieningen

bouwhoogtes oplopend van binnenstad / woonwijk tot hoogstedelijk

ruimtelijke accenten aan de Arkervaart

doorbreken rooilijn met ruimtelijk accent

beeldbepalend erfgoed versterkt het gebied

mogelijke functies en activiteiten:

levendige groene verblijfsplekken

passantenhaven sport en spel

geclusterd parkeren, bereikbaar via binnenhof

(moes)tuinen promenade

bezoekersparkeren aan noordzijde

horecaterrassen festivals

parkeren bewoners deels in straten

markten picknicken watersport 20 trouwlocatie

40

60

80

100 m

6

haven

Haven

INDUSTRIËLE HISTORIE Nijkerk is in de Middeleeuwen ontstaan aan de Brede Beek. Al in de vroege 18de eeuw is deze vergraven tot de huidige Arkervaart, om de verbinding tussen Nijkerk en de Zuiderzee te verbeteren. De Arkervaart, eindigend in de Nijkerkse Havenkom, is van oudsher een belangrijke economische verbinding voor de stad Nijkerk. Rond 1910 komt daar de havenspoorlijn bij. Beiden verbinden de intensieve bedrijvigheid op de planlocatie met de rest van de wereld en zijn tot vandaag bepalend voor de structuur van de stad. Aan beide zijden van de Havenkom ontstaat al in de tweede helft van de 19de eeuw veel bedrijvigheid. Kenmerkende bouwwerken uit de periode 1850 tot 1930 zijn met name aan de westzijde van de Havenkom nog volop zichtbaar, zoals de watertoren en voormalige cacaofabriek De Havenaer.

Deze kenmerkende gebouwen en de industriële historie vormen de aanleiding voor een stedelijke ontwikkeling met een industriële uitstraling. De beeldkwaliteit van de nieuwe ontwikkelingen wordt nader geduid op pagina 15 en wordt uitgewerkt in de ruimtelijke kaders (pagina 23 e.v.). De nog aanwezige historische bebouwing en gebiedseigen artefacten dragen sterk bij aan de identiteit van de plek. De bouwwerken zijn oriëntatiepunten in de structuur van nieuwe ontwikkelingen en dienen in het ontwerp goed tot hun recht te komen. Dit geldt zowel in het plangebied als ten westen van de Havenkom. De havenspoorlijn als historisch element komt terug in de inrichting van de openbare ruimte of in kunsttoepassing.

Zicht op de haven vanaf de Kolkstraat, met stadhuis, ca. 1895 (Stichting Oud Nijkerk)

Zicht op de havenkom, met watertoren, jaren ‘50 of ‘60

Havenkom met platbodemschepen, ca. 1900

Havenkom met stadhuis

Bedrijven ten noordoosten van de Havenkom, met Havenspoorlijn, jaren ‘60 of ‘70

Koester het industriële verleden De ontwikkeling koestert het industriële verleden. Bestaand erfgoed is beeldbepalend en van grote meerwaarde. Ook het leggen van een verbinding met de historische havenlijn hoort hierbij. Door een goede borging van de beeldkwaliteit wordt de industriële uitstraling verder versterkt.

8

Haven

TUSSEN RANDMEREN EN BINNENSTAD Naast de cultuurhistorische waarden, bieden ook de ligging van het gebied (tussen randmeren en binnenstad) en de aanwezigheid van de Arkervaart kansen voor versterking van de vrijetijdseconomie. In de recente Nijkerkse visie op de vrijetijdseconomie 2021-2030 wordt ingezet op ontwikkelingen die zowel voor inwoners als voor bezoekers van waarde zijn. Het nog beter beleefbaar maken van het water staat hoog op de wensenlijst in de visie en biedt kansen om de sterktes van Nijkerk door te ontwikkelen.

Openbare ruimte aan het water

Met de introductie van nieuwe, aantrekkelijke openbare ruimtes aan het water, ontstaat ruimte voor watergebonden activiteiten nabij de binnenstad en voor evenementen die een relatie met het water vragen. Ook kan als onderdeel van de toe te voegen voorzieningen horeca aan het water een aanvulling op de binnenstad zijn. Hierdoor wordt de verbinding tussen de nieuwe haven en de binnenstad versterkt.

Waterrecreatie

Met de realisatie van een passantenhaven is het centrum van Nijkerk bovendien een aantrekkelijke dag- of weekendbestemming voor de waterrecreant op de randmeren. Ook wordt het per boot verkennen van de omgeving voor de

bezoeker aan de stad Nijkerk makkelijker, waarbij mogelijk aangehaakt kan worden bij de bestaande toeristische waterverbindingen rondom Spakenburg en De Eemhof of een verbinding gemaakt kan worden richting het Stoomgemaal. Ook het verhuren van sloepen of kano’s voor een dagtocht vanuit de Stadshaven is goed denkbaar.

Voorzieningen

Voor de passantenhaven zijn goede voorzieningen gewenst. Hierbij valt te denken aan douches en toiletten, een havenkantoor, afvalinzameling en nutsvoorzieningen ten behoeve van de passanten. Ook is een combinatie met watergebonden horeca goed denkbaar. Dit maakt dat gebouwde havenvoorzieningen een eigen plek kunnen krijgen ten noorden van de haven, maar ook gecombineerd kunnen worden met horeca aan de kade ten zuiden van de nieuwe haven.

Waterrecreatie op de Randmeren (gastvrijerandmeren.nl)

Havenkom met bedrijvigheid en industrieel erfgoed

Fietsen en wandelen

Naast de waterverbindingen, is het plangebied een mogelijke uitvalsbasis voor fiets- en wandelroutes. In de uitwerking van plannen voor dit gebied en ontwikkelingen in de verkeersstructuur van Nijkerk als geheel, moet de verbinding met bestaande recreatieve routes nader worden uitgewerkt.

Jachthaven De Zuidwal aan de monding van de Arkervaart

Watergebonden evenementen: sleepbootdagen (Arjen Gerritsma)

Plein op het einde van de Kolkstraat

Vergroot kansen voor recreatie aan en op het water Met een nieuwe recreatieve stadshaven en aantrekkelijke, autoluwe kades langs het water, wordt de recreatieve kwaliteit van het gebied vergroot. Fiets- en wandelroutes langs het water worden nader uitgewerkt. Het huidige plein aan de Havenkom krijgt meer verblijfskwaliteit en gebruiksmogelijkheden voor evenementen aan het water. Watergebonden evenementen: sleepbootdagen (Arjen Gerritsma)

Watergebonden evenementen: Sinterklaasintocht (Arjen Gerritsma)

9

Haven

LEVEN AAN HET WATER Het watersysteem als drager voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt in de Ruimtelijke Visie Regio Amersfoort als belangrijke voorwaarde gezien voor nieuwe, binnenstedelijke ontwikkeling. Stedelijke ontwikkeling rond het water voor Nijkerk in het bijzonder de Brede Beek en de Arkervaart - biedt kansen voor klimaatadaptatie en versterking van identiteit. De woningbouwontwikkeling in Stadshaven maakt een voor Nijkerk en omgeving uniek hoogwaardig woonmilieu mogelijk: stedelijk en groen wonen aan het water en nabij het stadshart. Een woonmilieu met een brede aantrekkingskracht vanwege de nabijheid van voorzieningen gecombineerd met stedelijke dichtheid en een groenblauwe omgeving.

Dit betekent ook dat de woningbouwontwikkeling in het ontwerp sterk op het water gericht zal zijn: voor zoveel mogelijk woningen moet het leven in de stad aan het water direct merkbaar zijn. Het leven aan het water heeft ook direct een relatie met voorzieningen die zowel voor bewoners als voor bezoekers aantrekkelijk zijn, zoals de mogelijke passantenhaven en andere watergerelateerde activiteiten, kleinschalige evenementen of horeca aan het water. Als in de toekomst de bedrijfsactiviteiten op de Arkervaart afnemen, ontstaan mogelijkheden om recreatieve activiteiten uit te breiden, bijvoorbeeld met trappen en vlonders die een opstapplek voor kleine vaartuigen aan het einde van de Kolkstraat vormen. Eemskwartier, Groningen

Noorderhaven, Zutphen

Noorderhaven, Zutphen

Kraanbolwerk, Zwolle

Krøyers Plads, Kopenhagen

Creëer een relatie tussen wonen en water Wonen aan het water wordt extra gewaardeerd. De woongebouwen aan de Arkervaart en de nieuwe stadshaven zoeken nadrukkelijk de relatie met het water. De bouwblokken en openbare ruimtes worden zo vormgegeven dat ook zo veel mogelijk andere woningen een voelbare relatie met het water hebben. Defensie-eiland, Woerden

De Krijgsman, Muiden

Cruquius, Amsterdam

10

stad

Stad

STEDELIJK WONEN EN WERKEN Het woonmilieu in Stadshaven Nijkerk is (hoog)stedelijk en sluit aan bij de omliggende bebouwing. Dat betekent dat grondgebonden woningen van een schaal zoals de bestaande woningbouw het uitgangspunt zijn aan de zuidoostzijde van het plangebied. Aan de westzijde kan met hoogstedelijke accenten aangesloten worden bij de maat en schaal van bijvoorbeeld de ABZ-fabriek. De dichtheid kan hiermee variëren van ca. 50 (stedelijk) tot maximaal 130 (hoogstedelijk) woningen per hectare. Het gedeelte van het plan op de locatie van het gemeentehuis kent een schaal en uitwerking aansluitend bij de binnenstad, die reeds in een kaderdocument is vastgelegd (zie bijlage) en waarvoor in december 2022 het bestemmingsplan door de gemeenteraad is vastgesteld. De planologische uitwerking van de overige deelgebieden vindt plaats met de genoemde woonmilieus als uitgangspunt. Bij de stedelijke woonmilieus in het gebied is het passend dat niet alleen woningbouw wordt ontwikkeld, maar er ook ruimte is voor voorzieningen die een aanvulling zijn op het bestaande stadscentrum. Dit draagt bij aan een levendige woonomgeving. Gezien de nabijheid van de binnenstad zijn,

conform de Detailhandelsstructuurvisie 2019-2025, geen nieuwe winkelruimtes voorzien. Aanvullende horeca is wel denkbaar. Werken aan en bij huis is goed passend in een stedelijk woonmilieu. Dit kan in de uitwerking van de bouwplannen verschillende vormen krijgen: van kantoorruimtes aan huis, ateliers of praktijkruimtes tot gezamenlijke flexwerkplekken (coworking spaces) in de plint van bouwblokken. Vooral bij de grotere, grondgebonden stadswoningen is werken aan huis goed denkbaar. Veel van het woningbouwprogramma (ca. 80%) wordt in de vorm van appartementen gerealiseerd. Zo worden nabij de voorzieningen van de binnenstad woningen toegevoegd waarnaar onder ouderen én starters steeds meer vraag is. Naast de wens van een appartement dicht bij het centrum en dicht bij voorzieningen is ook een groene woonomgeving voor deze doelgroepen zeer gewenst (zie ook Woonvisie Nijkerk 2020+ en Woonwensenonderzoek 55+). De stedelijke woonmilieus krijgen dan ook uitdrukkelijk een zo groen mogelijke invulling, zoals uitgewerkt in het derde deel van deze visie.

centrumstedelijk

HOOGSTEDELIJK WOONMILIEU

CENTRUMSTEDELIJK WOONMILIEU

STEDELIJK WOONMILIEU

• Stedelijke ensembles, industriële sfeer

• Stedelijke ensembles

• Stedelijke ensembles

• (Water)front

• Per ensemble één identiteit

• Per ensemble één identiteit

• Schaal en maat van de voormalige

• Combinatie van gestapelde

• In de basis grondgebonden woningen

industriële bebouwing

hoogstedelijk

• Per ensemble één identiteit

stedelijk centrumstedelijk

bouw (appartementen), lofts en grondgebonden woningen

• Gestapelde bouw, appartementen

• Gebouwd parkeren, mogelijkerwijs op

• Gebouwd parkeren (onder dek)

binnenterrein onder dek (souterrain)

• Industriële relicten inpassen / hergebruik • Combinatie van functies

• Overgang naar bestaande woongebieden • Parkeren op maaiveld, maar binnen ensemble / complex

• Industriële relicten inpassen / hergebruik • Combinatie van functies

stedelijk

Sluit in stedelijkheid aan bij de omgeving Van oost naar west wordt de bebouwing steeds iets stedelijker. Aansluitend bij bestaande rijwoningen worden rijwoningen gebouwd. Aan de Arkervaart is ruimte voor woontorens met de maat en schaal van de bestaande industriële bebouwing.

12

Stad

DIVERS EN SAMEN WONEN Met circa 630 woningen, waarvan een groot deel in het betaalbare segment, geeft de ontwikkeling van Stadshaven een forse impuls aan de beschikbaarheid van betaalbare woningen in Nijkerk. Het project sluit daarmee aan bij de ambities uit de Woondeals van de regio Amersfoort en de regio Foodvalley die in maart 2023 worden gesloten tussen provincies, gemeenten en Rijksoverheid. In Stadshaven is ruimte voor een diversiteit aan woningtypes en woonvormen in verschillende marktsegmenten, passend bij de uitgangspunten van de Woonvisie 2020+. Met de verdeling naar marktsegmenten uit die visie valt volgens de definities van de Rijksoverheid minimaal 50% woningen in een betaalbaar segment. De gemeente Nijkerk streeft naar een nog hoger aandeel betaalbare woningen in de Stadshaven.

Ouderen en starters

betaalbaar

waarvan >50%

In lijn met de Woonvisie 2020+ en het Woonwensenonderzoek 55+ is er bij de uitwerking van de plannen bijzondere aandacht voor ouderen. Dit past goed bij het programma dat voor ca. 80% uit appartementen zal bestaan. Veel woningen zullen daardoor in potentie levensloopbestendig zijn. Daarnaast is er bijzondere aandacht voor starters door het realiseren van voor hen betaalbare woningen.

Zoals aangegeven in de Woonvisie 2020+ is het realiseren van grondgebonden koopwoningen in de lagere marktsegmenten in de huidige markt niet langer realistisch. Het ligt voor de hand dat dit segment vorm krijgt door middel van gestapelde bouw. Hierbij wordt ook gedacht aan minder gebruikelijke, vernieuwende woonconcepten die passend zijn in het stedelijke woonmilieu.

Sociale structuur

Bij de uitwerking van de woonconcepten wordt bijzondere aandacht geschonken aan de sociale cohesie binnen buurten, bouwblokken en gebouwen. Vormen van ‘cohousing’ of meergeneratiewonen, waarbij bewoners intensiever samenleven en elkaar ondersteunen, passen goed in deze nieuwe buurt. Zowel in de gebouwde als in de openbare ruimte wordt rekening gehouden met plekken om elkaar te ontmoeten. Specifiek voor kwetsbare doelgroepen met behoefte aan zorg of ondersteuning is er in de uitwerking van de visie tot concreet plan ruimte voor geclusterde woonvormen. Hier is in de doorrekening van het telmodel al rekening mee gehouden. De grote diversiteit aan woningen draagt bij aan een zichtbaar en voelbaar diverse, stedelijke woonbuurt.

marktsegment

aandeel

koopprijs

huurprijs

sociaal

min 35% waarvan

maximaal € 219.000

maximaal € 808,06

Mix van stedelijke woningtypes; Defensie-eiland, Woerden (Groosman)

Stadswoningen direct aan straat of kade; Noorderhaven, Zutphen (LEVS)

Stedelijke grondgebonen woningen in hoger segment; Paradijs, Arnhem (Mulleners)

Hoogstedelijke appartementen; Little C, Rotterdam (Juurlink + Geluk / Inbo)

max 5% koop laag midden

min 10%

€ 219.000 tot € 301.000

€ 808,06 tot € 952,01

hoog midden

min 15%

€ 301.000 tot € 429.500

€ 952,01 tot € 1.163,57

hoog

max 40%

meer dan € 429.500

meer dan € 1.163,57

Verdeling in segmenten, prijspeil 2023 (bron: Woonvisie 2020+, Doelgroepenverordening 2021, geïndexeerd naar 2023)

Bouw woningen in de juiste mix, met oog voor sociale cohesie Het woningprogramma voldoet aan de segmentering zoals vastgelegd in de Woonvisie: 35% sociaal, 10% middelduur laag, 15% middelduur hoog, 40% duur. Van de te realiseren woningen is minimaal 15 en maximaal 25% grondgebonden. Er is ruimte voor woonvormen die de sociale cohesie in de buurt versterken. Bijzondere accenten als stedelijke appartementen; Kraanbolwerk, Zwolle (ZECC)

Meergeneratiehof ‘KAS&CO’; Veemarkt, Utrecht (Inbo / RRog)

13

Stad

RUIMTELIJKE STRUCTUUR Door de bestaande Raadhuisstraat, Ardeschstraat en Bruins Slotlaan door te trekken, ontstaat een heldere structuur waarbij de nieuwe woonbuurt bestaat uit vier bouwblokken. De Bruins Slotlaan en de nieuwe straat en kade in het verlengde van de Havenspoorlijn kijken uit op het beeldbepalende erfgoed van de historische watertoren en De Havenaer. In de verlengde Bruins Slotlaan wordt de groene kwaliteit van de bestaande straat doorgezet. Het plein blijft bestaan en heeft een breder uitzicht over de Arkervaart en richting de binnenstad. Met deze hoofdopzet wordt al rekening gehouden met de belangrijkste milieucontouren van de aanwezige bedrijven.

Openbare binnenplaatsen

Ruimtelijke opzet en sociale samenhang

De Arkervaart is een belangrijke hoofdas in de stedelijke structuur van Nijkerk. Langs deze as zijn ruimtelijke accenten passend. Dat geldt ook voor een toekomstige ontwikkeling aan de westzijde van het water. Aan de noordzijde van het plangebied speelt kleinschalige bedrijfsbebouwing een grote rol in het afronden van de stedelijke ruimte rond de nieuwe haven. Deze bebouwing moet in ruimtelijke opbouw, schaal en beeldkwaliteit aansluiten op de nieuwe woonbebouwing.

De dichtheden in het plan zijn voor Nijkerkse begrippen stedelijk. Het is van belang goed oog te houden voor een leefbare wijk en het stimuleren van sociale interactie. De bouwblokken worden dusdanig ontworpen dat deze ontmoeting en omkijken naar elkaar maximaal stimuleren. De plint aan de straatzijde heeft een open karakter met woonfuncties, entrees van appartementengenbouwen, of werkruimtes aan huis. Langs de waterkant is op de begane grond ruimte voor andere functies dan wonen, zoals horeca, werkplekken of fietsreparatie. Daar ontstaat een levendige en deels publieke plint.

De drie nieuwe bouwblokken zullen gezien de woondichtheid gebouwde parkeerplaatsen onder een dek en achter de plint krijgen. Deze blokken hebben een openbare binnenruimte op het dek, waaraan ook voorgevels van woningen gelegen zijn. Vanuit deze binnenruimtes is de kwaliteit van de omgeving te ervaren. Er is zicht richting het water en het historisch erfgoed van de binnenstad en langs de Arkervaart. De binnenplaatsen van de blokken zijn ook een plek voor ontmoeting en ontspanning en krijgen voor de bewoners een hoge verblijfskwaliteit.

Randen

Heldere openbare ruimtes tussen bouwblokken; Zijdebalen, Utrecht (Mulleners) Voorkanten aan binnenplaats; Sphinxkwartier, Maastricht (Bedaux De Brouwer)

Levendige plint, groen en hoogstedelijke dichtheid (Buiksloterham, Amsterdam; DELVA)

Havenlijn Bruins Slotlaan

Ardeschstraat

Raadhuisstraat

Levendige plint langs het water (Aker Brygge, Oslo; Space Group)

Plint met open karakter bij wonen aan de straat; Veemarkt, Utrecht (Inbo)

Maak bouwblokken met een levendige binnen- en buitenkant en een sterke relatie met de omgeving De nieuwe bouwblokken definiëren heldere openbare ruimtes. Er wordt gewoond aan deze openbare ruimtes en aan semi-openbare binnenplaatsen. De binnenplaatsen zijn óók voorkanten en hebben waar mogelijk ook een relatie met het water. Ze vormen samen een netwerk van secundaire routes door het gebied.

14

Stad

SFEER EN UITSTRALING Stadshaven is een uniek stedelijk gebied aansluitend bij het centrum van Nijkerk. Hiervoor is het van belang om binnen de ruimtelijke structuur uit deze visie ook de passende de sfeer en uitstraling te borgen. De kaders hiervoor zijn te vinden in het hoofdstuk ‘ruimtelijke kaders’.

Historisch erfgoed koesteren

Het nog aanwezige historische erfgoed rond de Havenkom is beeldbepalend in de nieuwe plannen. Hier wordt zorgvuldig op aangesloten en de openbare ruimtes zijn zo georiënteerd dat fraaie zichten op bijvoorbeeld het historische stadhuis en de watertoren ontstaan.

Goede aansluiting tussen industriële uitstraling en reguliere woningbouw (SAB)

Industriële uitstraling, levendige buurt

Aansluitend bij het industriële verleden is de maat en schaal van architectonische eenheden in de Stadshaven veelal groter dan in de binnenstad maar kleiner dan op de hedendaagse bedrijventerreinen. Het materiaalgebruik en de architectuur sluiten aan bij het (historische) industriële karakter van het gebied. Het gebied is niet alleen een woonwijk. Er is ook ruimte voor voorzieningen en combinaties van wonen en werken. Dat mag gezien worden. Publieke functies worden zo gepositioneerd dat ze maximaal bijdragen aan de levendigheid van het gebied. De plinten van de bouwblokken bestaan daarnaast uit combinaties van wonen en werken. Zo ontstaat een levendige buurt voor een veelheid aan doelgroepen.

Accenten met afwijkende vormgeving; De Lunet, Nijmegen (Vera Yanovshtchinsky)

Historische kleinschalige bedrijfsbebouwing in Nijkerk

Levendige plinten bij publieke functies, afwijkend materiaal met baksteen basis (Inbo)

Historische kleinschalige bedrijfsbebouwing in Nijkerk

Kleinschalige industriële architectuur in baksteen en beton (Wijbengahal, Maastricht)

Bijzondere accenten

Op enkele plekken zijn bijzondere ruimtelijke accenten voorzien. Hierbij valt te denken aan hogere en meer uitgesproken gebouwen. Accenten in hoogte zijn gelegen aan de Arkervaart en bouwen op in maat richting het bedrijventerrein. Deze bijzondere gebouwen kunnen afwijken in vormgeving en uitstraling, waarbij geldt dat hoe hoger of opvallender het gebouw is, hoe zorgvuldiger de vormgeving en inpassing moeten zijn.

Accenten met afwijkende vormgeving; Kraanbolwerk, Zwolle (ZECC)

Combineer industriële sfeer en menselijke schaal tot een samenhangende en diverse buurt Zowel in het gebied als langs de randen, zoals aan overzijde van de Havenkom en van de nieuwe stadshaven, is de architectuur geïnspireerd door de maat, schaal, vormgeving en materialisering van industriële architectuur uit het verleden. Bijzondere accenten zijn hierbij denkbaar.

15

Stad

VERKEER EN PARKEREN Autoverkeersontsluiting

Via de Nijverheidsstraat, Tijsselingstraat en Gildenstraat wordt de nieuwe bebouwing verbonden met de stedelijke hoofstructuur van de N301 (Ambachtsstraat). De exacte uitwerking van deze verbinding volgt na nader onderzoek. Ook wordt in samenwerking met de provincie onderzocht of het bestaande knelpunt rondom de aansluiting op de N301 moet worden aangepakt. Ten behoeve van deze visie is een verkeersonderzoek uitgevoerd (zie bijlage). Doorgaand autoverkeer wordt in het hele gebied geweerd dankzij de ‘knip’ in de route naar het centrum. Het aantal verkeersbewegingen neemt toe door het toevoegen van woningen maar neemt af door het verdwijnen van functies en de ‘knip’. We monitoren het aantal verkeersbewegingen. Indien nodig zijn er maatregelen in de omliggende straten mogelijk, zoals het instellen van eenrichtingsverkeer.

Parkeren

Als uitbreiding van het centrumgebied, nabij voorzieningen en openbaar vervoer en met bijbehorende stedelijke woonmilieus, volgt het plan de parkeernormen voor het centrum. Essentieel in de uitwerking van de verkeers- en parkeeroplossingen is dat de auto’s, behorend bij de ca. 630 woningen, de beleving van de openbare ruimte niet gaan domineren. In de bouwvlakken met een grotere dichtheid zal het parkeren daarom onder gebouwen en onder het binnenter-

rein worden opgelost. Dit maakt het tevens mogelijk om het meest stedelijke en langs het water gelegen gedeelte van de openbare ruimte autovrij uit te voeren. De openbare ruimte ten westen van de Ardeschstraat is alleen voor hulpdiensten en langzaamverkeer toegankelijk. Het bezoekersparkeren dient makkelijk vindbaar te zijn en krijgt daarom een plek op straat en in een parkeervoorziening ten noorden van het gebied. Deze parkeervoorziening kan tevens dienen als overloopvoorziening voor het centrum en de omliggende woonwijken. Het straatparkeren tussen de blokken wordt geconcentreerd in de straten in noord-zuidrichting, zodat het verlengde van de Bruins Slotlaan een groene kwaliteit kan krijgen. De geconcentreerde parkeervoorzieningen en de ligging van het plangebied lenen zich goed voor deelautoconcepten en het realiseren van laadvoorzieningen. We gaan uit van één deelauto, die 5 reguliere auto’s vervangt, op 50 huishoudens. Minimaal vijf procent van de parkeerplaatsen krijgt een laadvoorziening. Door de geconcentreerde parkeervoorzieningen kunnen toekomstige innovaties op het gebied van duurzame (deel)mobiliteit eenvoudig worden ingepast.

Bomen in parkeerdek; Meysters Buiten, Utrecht (SAB) Parkeren onder dek, rond binnentuin; Zwaluwpark, Arnhem (Mecanoo)

Langzaamverkeer

Fietsers en voetgangers krijgen in het gebied volop de ruimte. Op pagina 19 worden het autoluwe verblijfsgebied en de fietsverbindingen nader toegelicht.

Parkeren onder dek; Limos-kazerne, Nijmegen (OKRA)

t

a ra

st

ds

ei

rh

jve

ni

P

bru

ins

^ P

^ P

laan

Voordeuren aan parkeerdek; Spicastraat, Groningen (Onix)

Voorbeeld toegang tot dek en parkeren gecombineerd; Spicastraat, Groningen (Onix)

P

^ P P P

havenstraat

slot

raad h

uiss

AANPASSEN?

traa

t

vrijheidslaan

Kies een parkeeroplossing met passende aantallen en uit het zicht torenstraat

Een stedelijk gebied vraagt stedelijke parkeeroplossingen, met bewonersparkeren fraai en comfortabel binnen of onder bouwblokken en bezoekersparkeren vindbaar en bereikbaar op straat. Voor centrumstedelijke en hoogstedelijke milieus is gebouwd parkeren het uitgangspunt. De aantallen zijn afgestemd op de parkeernorm voor het centrum.

station

Plangebied in relatie tot stedelijke ontsluitingsstructuur autoverkeer

16

park

Park

SAMENHANGEND EN GROEN Voor wonen in een hoge dichtheid is de kwaliteit van de openbare ruimte een belangrijke succesfactor. Met name ruime beschikbaarheid van groen in de directe nabijheid van de woning is van belang.1 Bovendien neemt het belang van een groene, openbare verblijfsruimte in de wijk toe, naarmate minder woningen een eigen tuin hebben. Zowel voor de beleving als vanuit het perspectief van klimaatadaptatie is het streven naar minder verharding en meer groen dan ook een logisch uitgangspunt. Nieuwe woonomgevingen zijn daarmee beter bestand tegen extreme buien en hittestress. Deze visie sluit hierin aan bij de ambities in de Woonvisie 2020+ (groene leefkwaliteit) en het Regionaal Adaptatie Plan Vallei en Veluwe (klimaatadaptatie). Voor de openbare ruimte in Stadshaven Nijkerk kiezen we groen als basis. Verharding wordt toegevoegd waar dat om praktische redenen noodzakelijk is. Zo wordt de gehele openbare ruimte vanaf de voormalige Havenspoorlijn, langs de passantenhaven en de Arkervaart, tot aan het plein en richting de binnenstad een groot park. De kade vanaf de passantenhaven tot aan de binnenstad is de verbindende route tussen Stadshaven en binnenstad en vormt binnen

dit park een promenade met een kwalitatieve uitstraling passend bij het centrum van Nijkerk. Uitgangspunt is een natuurinclusief ontwerp dat optimaal bijdraagt aan de biodiversiteit in de stad. Hiermee wordt aangesloten op het Groenbeleids- en beheerplan van de gemeente. De parkachtige omgeving kan aansluiten bij het bestaande groenblauwe netwerk in de omgeving. We maken ruimte voor wateropvang in het gebied, zowel onder bestrating als middels groen en wadi’s. We kiezen circulaire materialen waar mogelijk en houden in de plantkeuze rekening met biodiversiteit en klimaatverandering. Parkeerplaatsen kunnen deels worden uitgevoerd in open bestrating en ook plekken die maar incidenteel intensiever worden gebruikt kunnen groen blijven of halfverhard worden uitgevoerd. Aansluitend bij een groene openbare ruimte, dragen ook groene gevels en daken bij aan klimaatadaptatie (opvang van hemelwater en tegengaan van hittestress). Daar waar minder ruimte is voor groen in de straat of het risico voor hittestress groot is, wordt in ieder geval gevelgroen ingezet. 1

Groene kade met verblijfskwaliteit; IJsselkade, Zutphen (Hosper)

Zie onder andere onderzoek ‘Is the sky the limit?’ en Groenblauwe Netwerken Biodiverse beplanting op waterbuffer; Clausplein, Eindhoven

Groene gevels in parkachtige stadsbuurt; Funen, Amsterdam (Geurts & Schulze)

Groene, onverharde evenementenruimte; Park Groot Schijn, Antwerpen (Hosper)

Oeverpark bij stedelijke woonbuurt; Charles Eyckpark, Maastricht (Gunnar Martinsson)

Verbind Stadshaven en binnenstad middels een aantrekkelijke kade en zoveel mogelijk groen De openbare ruimtes vanaf het park langs de Havenlijn, via de nieuwe stadshaven en de kade naar het plein en de binnenstad vormen één, zo groen mogelijk geheel. Ook de overige openbare ruimtes, de straten en binnenplaatsen, worden zo groen mogelijk ingericht.

18

Park

AUTOLUW VERBLIJFSGEBIED Bij het parkkarakter van het gebied hoort vanzelfsprekend een bescheiden rol voor de auto. Fietsers en voetgangers daarentegen krijgen volop de ruimte. Ten westen van de Ardeschstraat is door de structuur met parkeren onder de blokken geen noodzaak voor autoverkeer, met uitzondering van hulpdiensten. Ook de afvalcontainers bevinden zich aan de randen van dit gebied, zoals uitgewerkt in bijlage 3. Dit gebied wordt autovrij.

Parkachtige inrichting

Door het ontbreken van autoverkeer ontstaan mogelijkheden om de parkachtige inrichting door te zetten en het gebied optimaal aantrekkelijk te maken voor ontmoeting, sport en spel en recreatief wandelen. Paden krijgen waar nodig een versterkte strook of open bestrating langs de randen om de toegankelijkheid voor hulpdiensten en onderhoudswerk te verzekeren.

Fietsinfrastructuur

Het plangebied wordt optimaal aangehaakt bij de stedelijke fietsinfrastructuur (zie kaart). De Havenlijn speelt daarin

een belangrijke rol als snelle, vrijliggende verbinding richting het station. De kade vanaf de passantenhaven tot aan de binnenstad is de verbindende route tussen Stadshaven en binnenstad en vormt binnen dit park een promenade met een kwalitatieve uitstraling passend bij het centrum van Nijkerk. Hier is ook ruimte voor een goede fietsverbinding. Via de Raadhuisstraat en Kolkstraat blijft voor fietsers en voetgangers een vlotte verbinding met het centrum bestaan. Voor de recreatieve fietser zijn de routes in noordelijke richting (naar Arkemheen en randmeren) ook van belang. Deze zijn nog niet optimaal. Toekomstige kansen om daarin verbetering aan te brengen worden benut. Open bestrating voor incidenteel berijden; Regenboogbuurt, Almere

Fietsparkeren

Bij een intensief gebruikt gebied dat aantrekkelijk is voor de fietser, zijn goede fietsparkeervoorzieningen noodzakelijk. In de openbare ruimte moet daarom plek worden gereserveerd voor fietsparkeren voor bezoekers, terwijl bewoners en werknemers in het gebied moeten kunnen reken op voldoende fietsparkeerruimte in de bouwblokken.

Openbare ruimte ingericht op fietser en voetganger; Zijdebalen, Utrecht (Rijnboutt)

Halfverhard plein met groene randen; Bellamypark, Vlissingen (OKRA)

Verhoogde groenelementen als zitrand; Mahlerplein, Amsterdam

Biodiverse beplanting; Bellamypark, Vlissingen (OKRA)

Geef voetgangers en fietsers de ruimte Door de ligging van de Stadshaven is verplaatsen te voet of per fiets voor bewoners vaak de snelste en gunstige optie. Door het autoverkeer te concentreren daar waar het functioneel strikt noodzakelijk is, wordt maximaal de ruimte gelaten aan voetgangers en fietsers in grote delen van het plangebied.

Plangebied in relatie tot stedelijke fietsinfrastructuur

19

Park

BINNENPLAATSEN EN -TUINEN Zowel aan de buitenranden van de bouwblokken als rond de binnenplaatsen zijn woningen gelegen. De binnenplaatsen krijgen een zo groen mogelijke inrichting en bieden ruimte voor ontmoeting tussen bewoners, in lijn met de ambities uit de Woonvisie 2020+. Ze hebben een collectief of semi-openbaar karakter, waarbij de overgang tussen de gezamenlijke ruimte en de individuele woning bewust wordt vormgegeven, bijvoorbeeld met een verhoging, loggia of privé tuintje. Voor een groene inrichting is van belang dat gewerkt wordt met een voldoende dikke laag waarin ook groen van enige omvang kan wortelen. Bomen kunnen geplaatst worden in de volle grond en door het dek heen steken of groeien in

bakken die uitgespaard zijn in de parkeerruimte. Naast groen is gebruikskwaliteit van belang. Zitobjecten en sport- en speelvoorzieningen maken onderdeel uit van de binnengebieden. De binnengebieden worden met elkaar verbonden. Daar waar de binnenruimte verhoogd ligt, wordt gekozen voor flauwe trappen of hellingbanen om ze goed te laten aansluiten op de omliggende openbare ruimte. Samen vormen de verschillende binnenplaatsen een informele, secundaire structuur door het plangebied. Openbare toegankelijkheid is daarvoor essentieel, hoewel gezien de ondergelegen parkeerplaatsen het eigendom bij de eigenaren van de bouwblokken ligt. Bomen door dek binnenterrein; Limos-kazerne, Nijmegen (OKRA)

Dikke substraatlaag en waterberging; Little C, Rotterdam (Juurlink en Geluk / Inbo)

Overgangen openbaar-privé; Funen, Amsterdam (De Architekten Cie. / Landlab)

Collectieve (moes)tuin; Veemarkt, Utrecht (Inbo / RRog)

Collectieve buitenruimte met privé zones; Zelterstrasse, Berijn (Herrbrug)

Speelvoorzieningen; Zwaluwpark, Arnhem (Mecanoo)

Ontwerp binnenterreinen met verblijfskwaliteit De binnenzijdes van bouwblokken vormen niet alleen de toegang tot een deel van de woningen. Het zijn in de voorziene hoge dichtheid ook belangrijke verblijfsplekken. Hier moet ruimte zijn voor ontspanning, spelen en groen voor de toekomstige bewoners.

20

Park

LEVENDIGE STEDELIJKE RUIMTE In Stadshaven Nijkerk ontstaat een levendige stedelijke buitenruimte. In lijn met de visie op vrijetijdseconomie richt deze zich zowel op bewoners als op toeristische bezoekers. De voorzieningen die hier de ruimte krijgen, zijn een aanvulling op het bestaande aanbod in de binnenstad. In het gebied bevinden zich naast woningen ook enkele niet-woonfuncties. Deze kunnen de vorm krijgen van onderscheidende horeca aan het water, bijvoorbeeld in relatie met de passantenhaven. Het is vanzelfsprekend dat dergelijke functies ook buitenruimtes, zoals terrassen, kunnen krijgen in de groene buitenruimte. Ook een bierbrouwerij, een stadsstrand, en toeristische functies zoals fietsverhuur en -reparatie zijn goed denkbaar.

Functies in de openbare ruimte

In de openbare ruimte wordt gekozen voor een zo divers mogelijke inrichting die gebruik en verblijf ondersteunt. Zwaartepunt van deze groene buitenruimte is het plein. Hier is ruimte voor grotere, watergebonden evenementen. Het vormt een nieuwe, groene entree tot de binnenstad. De zonering in het ontwerp dient dusdanig te zijn dat verschillende functies in het gebied elkaar aanvullen en niet beperken. Naast evenementen is er ook ruimte voor spelen en urban sports als onderdeel van een gezonde leefstijl. De ruimte wordt zo ingericht dat recreatie, ontmoeting en ontspanning voor de bewoners en omwonenden optimaal gefaciliteerd worden. Het westelijke deel van het plangebied, de

omgeving van de nieuwe haven en de verbinding naar de Havenlijn zien we als onderdeel van de binnenstedelijke openbare ruimte, met bijbehorende kwaliteitsniveau in de inrichting.

Placemaking

Wanneer de visie is vastgesteld, wordt onderzocht hoe met een tijdelijke functie het gebied als aantrekkelijke en levendige plek op de kaart kan worden gezet. Voorbeelden hiervan kennen we uit omliggende gemeenten, zoals Zandvoort aan de Eem in Amersfoort of strandpaviljoen Walhalla in Harderwijk. Deze placemaking is vooralsnog voorzien ter hoogte van de huidige dependance van de gemeente. Inwoners en ondernemers worden betrokken bij het proces om te komen tot een optimale invulling.

Beweegtuin met outdoor fitness; Malburgen-West, Arnhem (Veenenbos en Bosch)

Onderscheidende horeca aan het water; Cultuurpark Westergas, Amsterdam (Gustafson)

Water en openbare ruimte

Als in de toekomst de bedrijfsactiviteiten op de Arkervaart afnemen, kan de rol van het water in de openbare ruimte worden versterkt. Het wordt dan mogelijk om de ruimte voor de recreatievaart uit te breiden en een aantal plekken te maken waar het water te benaderen is. De aanleg van trappen en vlonders is denkbaar in het verlengde van de Bruins Slotlaan (met zicht op de watertoren) en aan het einde van de Kolkstraat (nabij het historisch stadshuis), waar met de Kolk de Brede Beek overgaat in de Arkervaart.

Levendige, groene buitenruimte, met speelruimte (Buiksloterham, Amsterdam; DELVA)

Flexibel evenementenplein; Cultuurpark Westergas, Amsterdam (Gustafson)

Skatepark in openbare ruimte; Westblaak, Rotterdam (Janne Saario)

Flexibel evenementenplein; De Nieuwe Stad, Amersfoort (ZUS)

Speelvoorzieningen op een groen plein; Marktplein, Ede (Hospers)

Bied ruimte voor stedelijke levendigheid Het plein en de kades vormen aantrekkelijke plekken voor evenementen en activiteiten van verschillende schaal, die zich goed verhouden met het stedelijk wonen. Van een kleinschalig terras tot enkele keren per jaar grotere evenementen op het plein. De inrichting van de openbare ruimte moet hierop voorbereid zijn.

21

ruimtelijke kaders

Ruimtelijke kaders

UITGANGSPUNTENKAART groene openbare ruimte van Havenlijn tot binnenstad

historie (o.a. havenlijn) zichtbaar in openbare ruimte

bouwblokken met aantrekkelijke verblijfsplekken aan binnenzijde

water beleefbaar vanuit binnenhof

mogelijke locatie havenvoorzieningen

bouwhoogtes oplopend van binnenstad / woonwijk tot hoogstedelijk

ruimtelijke accenten aan de Arkervaart

doorbreken rooilijn met ruimtelijk accent

beeldbepalend erfgoed versterkt het gebied

levendige groene verblijfsplekken

mogelijke functies en activiteiten: passantenhaven sport en spel

geclusterd parkeren, bereikbaar via binnenhof (moes)tuinen promenade

bezoekersparkeren aan noordzijde horecaterrassen festivals

parkeren bewoners deels in straten

markten picknicken watersport trouwlocatie

20

40

60

80

100 m

Ruimtelijke kaders

OPENBARE RUIMTE karakter openbare ruimte binnenstad park woonbuurt

Bruins Slotlaan als verbindende as richting Arkervaart

promenade langs het water van Havenlijn tot binnenstad

historie (o.a. havenlijn) zichtbaar in openbare ruimte

wateropvang geïntegreerd in openbare ruimte

groene binnenruimtes met verblijfskwaliteit

water beleefbaar vanuit binnenhof

secundaire routes door bouwblokken

levendige groene verblijfsplekken

mogelijke functies en activiteiten: passantenhaven

water bereikbaar en beleefbaar (direct of op langere termijn)

sport en spel (moes)tuinen promenade horecaterrassen festivals markten picknicken watersport trouwlocatie

20

40

60

80

100 m

Ruimtelijke kaders

BEBOUWING bouwhoogtes bij centrum en woonbuurten: 2 lagen met kap 3 tot 4 lagen 4 tot 6 lagen accenten: 5 tot maximaal 14 lagen

indicatie parcelering

woningen met kap; kaprichting aansluitend bij woonbuurt

plintfuncties publieke plint levendige plint bewoonde plint indicatie entrees (per plintfunctie) collectief privé overgangen openbaar-privé voortuin stoepje buitenruimte publieke plint (terras)

20

40

60

80

100 m

Ruimtelijke kaders

BEELDKWALITEIT De beeldkwaliteit in de Stadshaven valt uiteen in in vier verschillende karakteristieken. In fase 1A wordt aangesloten op de binnenstad. De kaders hiervoor zijn al eerder vastgelegd. Daar waar het plangebied raakt aan woonbuurten, sluit ook de beeldkwaliteit daarbij aan. In de rest van het gebied streven we naar een (hoog)stedelijke industriële uitstraling, zoals ook volgt uit de onderdelen ‘stad’ en ‘haven’ in deze visie. Deze beeldkwaliteit loopt door in ontwikkelingen aan de randen van het gebied: ten noorden van de nieuwe haven en in de toekomst mogelijk ook aan de westzijde van de Havenkom. Binnen het plangebied is ruimte voor een aantal bijzondere accenten, waar een unieke kwaliteit en uitstraling verwacht mag worden. Veel van de beeldkwaliteitskaders volgen uit de kaarten op voorgaande pagina’s. Aanvullend daarop wordt de beoogde stedelijk industriële uitstraling op de hiernavolgende pagina’s nader omschreven.

Stadshaven met de binnenstad. Het plein is een groen ingerichte openbare ruimte geschikt voor evenementen en met mogelijkheden voor sport en spel. Het verlengde van de Bruins Slotlaan is een rustiger groene ruimte met uitzicht over de Arkervaart, waar ook een deel van de waterberging voor het plangebied een plek krijgt. De binnenstadskarakteristiek loopt door aan de overzijde van de passantenhaven en eindigt bij de daar gedachte bedrijfsbebouwing. Het gebied aan de noordrand, aansluitend op het park langs de Havenlijn, heeft een parkachtig karakter. Ook dit groen heeft mede een waterbergende functie. De rest van het plangebied sluit qua inrichting van de openbare ruimte aan bij de omliggende woonbuurten. Cortille, Oldenzaal (INBO)

Veemarkt, Utrecht (INBO)

Aansluiten op binnenstad

Aansluiten op woonbuurten

Schoutenwerf, Muiden (HOSPER)

Kraanbolwerk, Zwolle (ZECC)

Stedelijk industrieel

Unieke accenten, unieke kwaliteit

Fase 1A sluit aan bij de bebouwing in de binnenstad. De ruimtelijke kaders voor de invulling liggen vast in het bestemmingsplan. In de stedenbouwkundige visie die op 14 oktober 2021 is vastgesteld, zijn ook de beeldkwaliteitskaders vastgelegd.

Openbare ruimte

De inrichting van de openbare ruimte verschilt ook binnen het plangebied. De verschillende karakters zijn aangegeven op de kaart op pagina 24. Het westelijke deel van het plangebied sluit qua inrichting en materiaalgebruik aan bij de binnenstad. De kade langs de nieuwe haven en de Arkervaart vormt hierin een bijzonder onderdeel, deze verbindt de passantenhaven en

beeldkwaliteit aansluiten op binnenstad aansluiten op woonbuurten

Het grootste deel van het gebied heeft een stedelijke of hoogstedelijke industriële uitstraling, zoals ook volgt uit de onderdelen ‘stad’ en ‘haven’ in deze visie. Specifieke beeldkwaliteitskaders daarvoor worden op de hiernavolgende pagina’s nader omschreven.

Daar waar het plangebied raakt aan woonbuurten, sluit ook de beeldkwaliteit daarbij aan. De stedenbouwkundige uitwerking en de architectuur slaan een brug tussen de bestaande woningbouw en de stedelijk industriële uitstraling van de rest van Stadshaven, bijvoorbeeld met overgangen van reguliere rijwoningen naar meer stedelijke blokken. In een deel van dit gebied zijn langskappen verplicht en is de bouwhoogte 2 lagen met kap (zie vorige pagina).

Binnen het plangebied is ruimte voor een aantal bijzondere accenten, waar een unieke kwaliteit en uitstraling verwacht mag worden. Deze uitstraling kan enigszins contrasteren met de stedelijk industriële uitstraling van de overige bebouwing, door op enkele punten duidelijk af te wijken terwijl tegelijkertijd de samenhang wordt behouden.

stedelijk industrieel unieke accenten, unieke kwaliteit beeldbepalend erfgoed

26

Ruimtelijke kaders

BEELDKWALITEIT Stedelijk industrieel

Het grootste deel van het gebied heeft een stedelijke of hoogstedelijke industriële uitstraling, zoals ook volgt uit de onderdelen ‘stad’ en ‘haven’ in deze visie. De architectuur is geïnspireerd door de maat, schaal, vormgeving en materialisering van industriële architectuur uit het verleden. Maat en schaal Aansluitend bij het industriële verleden is de maat en schaal van architectonische eenheden in de Stadshaven veelal groter dan in de binnenstad maar kleiner dan op de hedendaagse bedrijventerreinen. Ook in schaal vormt het gebied een overgang. De architectonische eenheden waaruit de bouwblokken zijn omgebouwd bestaan uit één appartementengebouw of enkele rijwoningen. Ieder bouwblok bestaat uit meerdere, duidelijk te onderscheiden architectonische eenheden, zoals ook aangeven met de indicatie van de parcelering op de kaart. De architectonische eenheden zijn ook herkenbaar aan de binnenzijde van het bouwblok, hoewel het materiaalgebruik daar wel anders kan zijn dan aan de buitenzijde. Hoogte en vorm Naast elkaar gelegen architectonische eenheden verschillen duidelijk in hoogte en/of in dakvorm om ze van elkaar te kunnen onderscheiden in het straatbeeld. De varieert binnen de op de kaart aangegeven hoogtekaders. Materiaalgebruik Baksteen of hout is het basis gevelmateriaal van alle nieuwe bouwvolumes.

Bouwkundig zijn zowel een traditionele bouwwijze als innovatieve houtbouw mogelijk, waarbij de inzet is om in ieder geval een pilot in houtbouw te realiseren. Beton, natuursteen of metaal kunnen worden ingezet voor verbijzonderingen en details in de gevel. Uitgangspunt is een industriële materialisering met extra aandacht voor plasticiteit en detail in de gevels. Kleurvariatie tussen de architectonische eenheden is gewenst. Binnen een architectonische eenheid is eventuele kleurvariatie ondergeschikt. Er is ruimte voor een divers kleurpalet van naturel hout en zandkleurig tot rood en bruin metselwerk en voor industriële accenten in metaal of beton. Groene gevels, met name voor de onderste verdiepingen, zijn op strategische plekken wenselijk om opwarming tegen te gaan. Plinten De plint aan de straatzijde en de onderste laag aan een binnenhof hebben een open karakter: dit kan een zichtbare en beleefbare woonfunctie zijn, maar aan belangrijke openbare ruimtes ook een actieve plint (al dan niet aan huis gebonden bedrijvigheid) of een publieke plint (publiek toegankelijke functies zoals bijvoorbeeld bedrijven met een publieksfunctie, coworking spaces en horeca). Een indicatie

van de verschillende plinten in de buitenranden van de blokken is gegeven op de kaart op pagina 25. Gesloten plinten met bergingblokken of parkeerplaatsen zichtbaar in de plint (m.u.v. de inrit) zijn onwenselijk. Overgangen publiek - privé In de plint wordt ruimte geboden aan een goede overgang tussen de publieke of collectieve ruimte enerzijds en de privé (binnen)ruimte anderzijds. Langs de straten bevinden zich in ieder blok (ca. 100 meter) minimaal 10 entrees. Ook waar geen ruimte is voor een stoepje of voortuin, is een zorgvuldig ontworpen overgang van openbaar naar privé gewenst. Deze ligt in die gevallen binnen de bouwmassa. De binnenplaatsen van blokken zijn openbaar en hebben uitdrukkelijk verblijfskwaliteit, met bijbehorende geleidelijke overgangen tussen openbaar en privé. Woningen en gebouwde parkeervoorzieningen worden zoveel mogelijk via de binnenplaats bereikt.

Meerdere woningen vormen één architectonische eenheid (DAT)

Industriële uitstraling en materialisering met rijke detaillering (Inbo)

Kleurverschillen binnen één architectonische eenheid zijn ondergeschikt (LEVS)

Goede aansluiting tussen industriële uitstraling en reguliere woningbouw (SAB)

Binnenplaatsen met verblijfskwaliteit (De Architekten Cie. / Landlab)

Duidelijk verschil in hoogte en vorm tussen twee architectonische eenheden (DAT)

Stoepjes als overgang tussen openbaar en privé

Ruimte voor de overgang van openbaar naar privé binnen bouwmassa (ZECC)

Balkons Balkons kragen niet uit buiten de bouwvlakken. In ieder geval de balkons van de eerste twee bouwlagen zijn geïntegreerd in de bouwmassa. Balkons op hogere lagen kunnen uitkragen als de bouwmassa terugligt. Levendige hoeken De meest levendige, publieke functies zijn bij voorkeur op hoeken van de bouwblokken gelegen. Zo dragen deze plekken optimaal bij aan een levendig straatbeeld. Inritten naar parkeervoorzieningen liggen nooit op hoeken. Ten noorden van de nieuwe haven De kleinschalige bedrijfsbebouwing en de parkeervoorziening ten noorden van de passantenhaven zijn mede beeldbepalend voor de uitstraling van de haven en het naastgelegen park. Hiervoor gelden dezelfde principes qua variatie, schaalgrootte, vorm en hoogte en materiaalgebruik. Historische bedrijfsgebouwen kunnen als inspiratie dienen voor de nadere uitwerking van dit gebied. Verder naar het noorden is ruimte voor meer grootschalige bedrijven, aansluitend bij het bestaande bedrijventerrein. Dat gedeelte valt buiten het ‘stedelijk industriële’ karakter.

Unieke accenten, unieke kwaliteit

De accenten langs de Arkervaart vragen ieder om hun eigen unieke architectuur, hoewel ze wel onderdeel blijven van de sfeer van het gehele gebied. Deze hogere woongebouwen gelden als uitzondering in de opbouw van de bouwblokken, en krijgen daarom een contrasterende materialisering of vormgeving. Op maaiveld verdient de aansluitend bij de omliggende bebouwing en de vormgeving van de entree bij deze volumes extra aandacht. Deze volumes hebben zowel aan de buitenzijde van het bouwblok als aan de binnenhof toegangen van woonfuncties of publieke functies.

27

Ruimtelijke kaders

BEELDKWALITEIT

Levendige plinten bij publieke functies, afwijkend materiaal met baksteen basis (Inbo) Accenten met afwijkende vormgeving; De Lunet, Nijmegen (Vera Yanovshtchinsky)

Accent in afwijkende vorm en materiaal; Meyster’s Buiten, Utrecht (SAB / ZECC)

Historische kleinschalige bedrijfsbebouwing in Nijkerk

Historische kleinschalige bedrijfsbebouwing in Nijkerk

Groene gevels voor de onderste lagen (Paul de Ruiter)

Kleinschalige industriële architectuur in baksteen en beton (Wijbengahal, Maastricht)

Accenten met afwijkende vormgeving; Kraanbolwerk, Zwolle (ZECC)

28

planschets

bedrijvigheid aansluitend bij bedrijventerrein

Planschets

STEDENBOUWKUNDIG SCHETSONTWERP

locatie parkeervoorziening

park sluit aan bij Havenlijn kleinschalige, lichte bedrijvigheid

nieuwe stadshaven

stedelijk wonen met hoge accenten aan het water

stedelijke bouwblokken met parkeren onder woningen en onder dek

bebouwing met industriële uitstraling groene openbare ruimte: een aaneengesloten park van havenlijn tot binnenstad

grondgebonden rijwoningen in aansluiting op bestaande woningen

kades en plein autoluw; ruimte voor groen en levendigheid (placemaking)

fase 1a in sfeer en schaal aansluitend bij de binnenstad

30

Planschets

IMPRESSIE: HAVEN + STAD + PARK

31 31

vervolgproces

Vervolgproces

UITVOERINGSSTRATEGIE Stadshaven Nijkerk wordt fasegewijs ontwikkeld waarbij de gemeente een actieve en adaptieve ontwikkelstrategie volgt. Per deelgebied wordt met eigenaren en binnen de context van de gehele ontwikkeling gezocht naar een passende samenwerkingsvorm met de markt en invulling van de regierol van de gemeente. De verwachting is dat de realisatie van Stadhaven Nijkerk vanaf 2024 start en vervolgens gefaseerd plaatsvindt waarbij doelstelling is om voor 2030 de gehele ontwikkeling van ca. 630 woningen te voltooien.

Bedrijfslocaties

Naast de woningen biedt deze visie een basis voor verdere verbreding van het plangebied en vergroting van de ontwikkeling op termijn. Het gaat hierbij om de bedrijfslocaties en parkeervoorziening ten noorden van het plangebied, die tot ontwikkeling kunnen komen aansluitend bij de ruimtelijke opzet uit deze visie. De bebouwing tegenover de woningbouw van fases C en D is kleinschalig en maakt qua karakter expliciet deel uit van de beeldkwaliteit uit deze visie. Samen met de woonbebouwing vormen deze bedrijven en de parkeervoorziening een samenhangende stedelijke buitenruimte met daarin de nieuwe haven en het park.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=9238aad1-80ea-4b3b-a866-afd87a582f1b