2023-020 Bijlage 1 - Gebiedsvisie Stadshaven (versie 3 april 2023).pdf
Tekst van het document
Om de vraag naar energie te beperken worden er wel afspraken gemaakt over prestaties en luchtdichtheid in contracten. Elektriciteit wordt opgewekt met zonnepanelen op daken (BENG3). Nieuwe innovaties worden ingezet om netcongestie en de balancering van vraag en aanbod op te lossen, bijvoorbeeld batterijen. Daarnaast biedt de gebouwde parkeervoorziening mogelijkheden voor het koppelen van laadinfra met lokale opwek door middel van vraag/aanbodsturing. Voor de warmte/koude voorziening is een WKO met een water/water warmtepomp het meest passend bij de stedenbouwkundige opzet, rekening houdend met de impact op het elektriciteitsnet. Gezien de ligging bij het water kan aquathermie worden ingezet voor regeneratie en piekvoorziening. Dit heeft de voorkeur boven een luchtwarmtepomp of aansluiting op de RWZI. Deze laatste optie ligt volgens een eerste inschatting, te ver om kansrijk te zijn. Er wordt nog een quick scan uitgevoerd 41om hier meer inzicht in te verkrijgen. Ten behoeve van de efficiëntie van de opwekinstallatie en de impact op het elektriciteitsnet is het van belang dat minimaal 80% van de woningen wordt aangesloten op één verwarmingsinstallatie (WKO). Schaal zorgt immers voor efficiëntie en betaalbaarheid.
Duurzaamheidsbeeld uitwerking Duurzame mobiliteit
Door de nabijheid van supermarkten en het centrum zijn veel voorzieningen in Stadshaven Nijkerk op loop-en fietsafstand. Ook wordt er voor zover mogelijk ingespeeld op het toenemende thuiswerken, door het faciliteren van bijvoorbeeld flexwerkplekken. Dit beperkt mobiliteitsbewegingen in en uit de wijk. Stadshaven is de plek van Nijkerk met voorzieningen dichtbij huis. Daarnaast wordt mobiliteit te voet en per fiets gestimuleerd, zo krijgt langzaam verkeer krijgt hoge prioriteit. Verder wordt er aangesloten op bestaande recreatieve fietsverbindingen en de nabijgelegen snelfietsroute. Stadshaven Nijkerk ligt ook op fietsafstand van het treinstation. Goede en duidelijke fietsroutes stimuleren bewoners om met de fiets naar het station te gaan. Ook is er een bushalte op loopafstand. Er vindt geen busverkeer in de wijk plaats. Een knip in de infrastructuur beperkt de mogelijkheden voor doorgaand autoverkeer in de wijk. Het vermijden van doorgaande ro utes zorgt voor minder mobiliteitsbewegingen in de wijk. Parkeren gebeurt in principe bij de woningen. Voor de gestapelde bouw geldt gebouwd parkeren. Door de beperkte ruimte w orden er geen parkeerkoffers aan de randen gerealiseerd. Bezoekersparkeren vindt plaats op straatniveau.
Daarnaast wordt elektrisch rijden bevorderd door voldoende laadinfrastructuur, zowel voor bewoners in de gebouwde parkeervoorzieningen als voor bezoekers in de openbare ruimte. Partijen worden uitgedaagd om slimme laadvoorzieningen te realiseren, om aan te sluiten bij het energiesysteem van de toekomst. Zo kunnen elektrische voertuigen functioneren als batterijen. Ook worden er een aantal elektrische deelauto’s in het gebied geplaatst. Stadshaven is geschikt voor deelmobiliteit vanwege de doelgroep starters, de nabijheid van het centrum en het (hoog) stedelijke woonmilieu. We zetten daarom in op één deelauto per 50 huishoudens. Logistiek speelt een beperkte rol in de wijk omdat er geen doorgaande routes zijn en er zeer beperkt bevoorrading moet plaatsvinden. Hier worden dan ook geen additionele maatregelen voor genomen, bovenop de wettelijke vereisten. Wel worden er pakketkluizen in de wijk gerealiseerd om het transport van bestelbusjes de wijk in te ver minderen. Tot slot vindt de gemeente het belangrijk om in te spelen op een mogelijk veranderde mobiliteitsvraag in de toekomst, daarom wordt onderzocht of een deel van de parkeereis gerealiseerd kan worden in een flexibele parkeerhub. Klimaatadaptatie en biodiversiteit Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Dat betekent veel gestapelde bouw en een voor Nijkerkse begrippen hoge bebouwingsdichtheid.
Dit is van invloed op de maatregelen die genomen kunnen en moeten worden op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Hittestress is een belangrijk thema voor dit gebied en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, groene sedum daken in combinatie met zonnepanelen en schaduwrijke plekken in de openbare ruimte en bij de bebouwing, bijvoorbeeld door de schaduw van bomen. Juist gestapelde bouw biedt kansen voor groene gevels. Ook worden er voorz ieningen (zoals horeca of bankjes in de openbare ruimte) nabij het water gerealiseerd. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk ingericht; groen waar kan en verharding waar het moet. Dit draagt bij aan het tegengaan van hittestress, maar zorgt er ook voor dat water geïnfiltreerd kan worden in de bodem. Hemelwater wordt naar de openbare ruimte geleid, naar plekken waar het water tijdelijk geborgd kan worden. Denk aan wadi’s of een plein dat onder water komt te staan. Zo wordt er een waterrobuuste wijk gecreëerd. Uitgangspunt is dat de infrastructuur ook bij een hevige regenbui goed te gebruiken is.
Aangezien er veel gebouwd parkeren gerealiseerd wordt, dient de afwatering van de parkeervoorziening in de ontwerpfase te wor den meegenomen. Ten behoeve van waterrobuustheid en om droogte tegen te gaan, wordt daarnaast op plekken waar dit mogelijk is grijs water opgevangen en gebruikt voor bijvoorbeeld het bewateren van planten. Gezien het stedelijke karakter van de wijk is er beperkt ruimte voor biodiversiteit. Maar bij de plantkeuze wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Zo wordt er voor zover mogelijk gekozen voor bomen met een dicht bladerdek voor verkoeling en met diepe wortels voor grondwater voor water in droge perioden. Ook wordt er bij de plantkeuze rekening gehouden met biodiversiteit, waarbij de voorkeur uitgaat naar een verscheidenheid aan inheemse soorten. Ook worden er nestkasten voor vogels en vleermuizen gerealiseerd, dit sluit aan bij de principes 42 van natuurinclusief bouwen Tot slot wordt er aansloten op het groenblauwe netwerk in de omgeving. Met name de Arkervaart biedt hiervoor een unieke kans.
Duurzaamheidsbeeld uitwerking Circulariteit We zetten de eerste stappen in circulariteit voor woningbouw in Stadshaven. Dat doen we door in te zetten op materialen met een lage milieudruk, bijvoorbeeld houtbouw. Houtbouw is een lichte bouwmethode waardoor er minder materiaal nodig is voor de fundering en minder zware machines ingezet hoeven te worden, vergeleken met massieve steenachtige materialen. Zo draagt houtbouw ook bij aan het beperken van materiaalgebruik. Het gebruik van biobased materialen zorgt voor een ademend en vochtregulerend gebouw en draagt hierdoor bij aan gezondheid en zorgt ervoor dat woningen in de zomer minder opwarmen. Ook past houtbouw bij de identiteit van Nijkerk waar van oudsher veel timmerbedrijven gevestigd zijn. Naast biobased materialen kijken we welke materialen uit het gebied we kunnen hergebruiken. Kenmerkend voor Stadshaven is het industriële karakter en de transformatie van een gebied met bedrijven naar een nieuwe woonwijk. Per deelgebied wordt gekeken welke materialen er onder andere uit de te slopen panden hergebruikt kunnen worden. Daarnaast zetten we stappen richting circulair te ontwerpen. Met name voor de plinten is dit relevant omdat de ervaring is dat hier de meeste functiewijzingen plaatsvinden in de tijd.
Door de plinten flexibel te ontwerpen met een kolomstructuur, te zorgen voor voldoende verdiepingshoogte en casco en inbouw los van elkaar te monteren, kunnen functies hier gemakkelijker wisselen zonder veel materiaalverlies. Denk aan de verandering van bijvoorbeeld kantoor naar horeca of woningen. Om toekomstwaarde voor de woningen te garanderen is het van belang dat woningen samengevoegd of gesplitst kunnen worden en dat dit mogelijk gemaakt wordt door de gebouwstructuur, opbouw van installaties en de juridische mogelijkheden tot splitsen en samenvoegen binnen de panden.
Verder maakt de stedenbouwkundige en architectonische opzet (rechthoekige bouwblokken) het mogelijk om prefab woonconcepten te realiseren. Om ontwikkelaars de vrijheid te bieden wordt dit niet opgelegd, maar kan dit wel als kans worden aangereikt. Ten aanzien van het sluiten van kringlopen wordt er aangesloten op het gemeentelijk beleid. Circulariteit in gebiedsontwikkeling is nieuw voor de gemeente. Daarom dagen we de markt uit op onze ambities en brengen we per deelgebied nuances aan, bijvoorbeeld op een aantal plekken met hergebruik het industriële karakter benadrukken. Ook kunnen er specifieke proeftuinen worden aangewezen op het gebied van circulair bouwen. In het ene gebied realiseren we dan bijvoorbeeld een blok met houtbouw, in het andere deelgebied experimenten we met het hergebruik van materialen en circulair ontwerpen. Gezondheid
Stadshaven is een gebied dat toegankelijk is voor iedereen, van jonge starters tot ouderen. Er wordt gekeken hoe deze doelgroepen iets voor elkaar kunnen betekenen. We laten het over aan de markt, om hier invulling aan te geven. Het gebied heeft verschillende ontmoetingsplekken en nodigt bewoners en bezoekers uit om buiten in de openbare ru imte te bewegen. Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met diverse doelgroepen, denk aan jongeren, ouderen, sportievelingen en minder sportievelingen. Een deel van het groen wordt beschikbaar gesteld voor zelfbeheer, dit draagt bij aan de sociale cohesie in de buurt. In de plinten zijn woningen, horeca en (maatschappelijke) voorzieningen te vinden om zo een veilige leefomgeving te creëren op alle momenten van de dag. Onveilige doorgangen tussen deappartementsgebouwen worden voorkomen. Het meest stedelijke en langs het water gelegen gedeelte van de openbare ruimte wordt autoluw of autovrij. De focus op fietsers en voetgangers leidt tot meer veiligheid, beweging en sociale interactie. Daarnaast zorgt deze ambitie ook voor minder geluids-en geuroverlast van auto’s. Het gebied ligt aan de noordzijde nabij industrie. Overlast hiervan moet zoveel mogelijk beperkt worden.
We zorgen er daarom voor dat minimaal één zijde van de gevel van een woning aangenaam is (stille zijde, goede luchtkwaliteit, mooi en bruikbare comfortabele inrichting). Ten behoeve van veiligheid en schoon worden de landelijke normen gehanteerd en het gemeentelijk afvalbeleid. 43
Vervolgstappen in belangrijkste kansen In de visiefase is het belangrijk om alvast na te denken over het implementeren van kansrijke maatregelen in stap 2 en verder, zodat daarin keuzes gemaakt kunnen worden. Op deze en de volgende slide staat voor elk duurzaamheidsthema aangegeven in welke fase van het gebiedsontwikkelingsproces er een keuze gemaakt moet worden over het wel of niet toepassen van de duurzaamheidsmaatregelen. Dit is een nadere toelichting op de fasen zoals deze b enoemd staat in de kansenmatrices. In hoofdstuk vier staan vervolgens een aantal voorbeeldmaatregelen genoemd per ambitieniveau, met daarbij ook het instrumentarium waar de maatregelen in vastgelegd kunnen worden. Een deel van de klimaatadaptatie- en biodiversiteitsmaatregelen moet ingepast worden in het stedenbouwkundig plan. Denk aan voorzieningen nabij het water, wadi’s in de openbare ruimte, de afwatering van de parkeervoorziening en de oriëntatie van gebouwen voor het realiseren van schaduw. Daarnaast kan de keuze voor een aantal maatregelen uitgesteld worden tot de opstalontwikkeling, denk aan de wijze van bodemophoging, de inpassing van nestkasten en de keuze voor diverse plant- en boomsoorten. De maatregelen aan de gebouwen (groene daken en gevels, nestkasten) zijn de verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar om te realiseren.
In een kavelpaspoort of omgevingsplan moeten afspraken hierover met de ontwikkelaar worden vastgelegd. De gemeente is zelf veran twoordelijk voor de inrichting en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Eisen aan de openbare ruimte kunnen in de meeste gevallen geborgd worden door de maatregel op te nemen in het Programma van Eisen en in het inrichtingsplan openbare ruimte. In stap 1 visie en stap 2 planvoorbereiding moeten er een aantal keuzes worden gemaakt voor het thema energie. Het gaat daarbij om een keuze voor het energiesysteem, de wijze van omgaan met piekbelasting en de opwek van elektriciteit. Bij de keuze voor het energiesysteem speelt schaal een belangrijke rol. Voorkomen moet worden dat meerdere partijen aanspraak willen maken op dezelfde bronnen, zonder dat dit van te voren goed is afgestemd. Het meest efficiënt is om meerdere woningen achter één aansluiting te realiseren. Dit vraagt om in de planvoorbereiding de belangen van eigenaren/mark tpartijen bijeen te brengen, te onderzoeken of het mogelijk is om actief grondbeleid te voeren, een aanbesteding/concessie te organiseren en eventueel een warmteplan op te stellen. Dit is de volgende stap na het vast stellen van de stedenbouwkundige visie. De uiteindelijke afspraken over het warmtesysteem tussen gemeente en ontwikkelaar kunnen worden vastgelegd in een koopovereenkomst en in het omgevingsplan.
Op dit moment loopt er een onderzoek naar de mogelijkheden voor het oprichten van een energiecoöperatie in Nijkerk. Onderzocht moet worden of deze energiecoöperatie een rol kan spelen in de energievoorziening van Stadshaven. De keuze voor het energiesysteem is dermate bepalend voor de planuitwerking, dat deze keuze gemaakt moet zijn voordat gestart kan worden met het uitwerken van de deelplannen. 1. Visie/verkenning
44
2. Planvoorbereiding
3. Planontwikkeling
4. Opstalontwikkeling
5. Realisatie
6. Gebruik en beheer
Vervolgstappen in belangrijkste kansen De meeste maatregelen die bijdragen aan circulariteit moeten in fase 2, planvoering, worden uitgevoerd. Op het gebied van circulariteit zijn er met name kansen voor de inzet van materialen met een lage milieudruk en circulair ontwerpen. Een voorbeeld van een materiaal met een lage milieudruk dat passend is voor Stadshaven Nijkerk is hout. De keuze voor houtbouw wordt idealiter in fase 2 bepaald. De keuze voor houtbouw is immers bepalend voor de architectuur en de beeldkwaliteit. Daarnaast moet houtbouw worden opgenomen in het kavelpaspoort en zo als eis of zwaarwegende wens aan de ontwikkelaar worden meegegeven. Aangezien het bouwen met hout nog geen standaard is, zou de gemeente ervoor kunnen kiezen om een deel van het eerste deelgebied met houtbouw te ontwikkelen en eventueel een marktconsultatie te organiseren om beter gevoel te krijgen bij de houding van de marktpartijen hierop. Op basis van de ervaringen in het eerste deelgebied kan dit worden doorgezet in de volgende deelgebieden. Ook de keuze om circulair te ontwerpen moet gemaakt worden in de tweede fase en een plek krijgen in de kavelpaspoorten. De keuze om materialen uit het gebied te hergebruiken vindt in eerste instantie in de tweede fase plaats, aangezien dit ook bepalend is voor de architectuur.
Op kleinere schaal kan deze keuze ook worden gemaakt tijdens de opstalontwikkeling. Bijvoorbeeld voor het gebruik van hergebruikte materialen in de openbare ruimte.
Voor de meeste maatregelen van het thema mobiliteit moet een keuze gemaakt worden in stap 2, planvoorbereiding. In deze stap wordt de ruimtelijke structuur, en daarmee ook de infrastructuur, van het gebied vastgelegd. In het stedenbouwkundige plan, moeten de fiets- en wandelpaden, de ligging van de autotoegankelijke wegen en het (grotendeels gebouwd) parkeren worden ingetekend. De keuze voor deelmobiliteit is bepalend voor de parkeernorm. In stap 2 zal daarom ook al een visie moeten worden opgesteld hoe om te gaan met deelmobiliteit. Uiteindelijk kan er tot aan de gebruiksfase nog voor gekozen worden om een aantal parkeerplekken te realiseren voor deelmobiliteit. In het inrichtingsplan worden de meeste maatregelen voor het thema mobiliteit geborgd. Ten aanzien van gezondheid zijn er een aantal keuzes die in de planvormingsfase gemaakt moeten worden. Bijvoorbeeld het ontwerp van minimaal één aantrekkelijke en rustige gevel per woning, de verbinding van de parkeervoorziening naar woning via een publieke ruimte, het inpassen van gezamenlijke voorzieningen en het creëren van voldoende toegankelijke ontmoetingsplekken. Maatregelen ten behoeve van de sociale cohesie kunnen ook soms in een later stadium ontwikkeld worden. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van activiteiten die dit bevorderen. Voor dit thema is samenwerking met het sociaal domein van belang.
1. Visie/verkenning
45
2. Planvoorbereiding
3. Planontwikkeling
4. Opstalontwikkeling
5. Realisatie
6. Gebruik en beheer
6. Duurzaamheidsmaatregelen • Voorbeeldmaatregelen per thema op de ambitieniveaus • Instrumentarium borging ambities Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 46
Vanuit referentiesniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Vraagbe perking
Efficië ntie van (warmte ) installaties
Be pe rken omgevingseffe cten
Ba la ncering vra ag e n a anbod
Onderscheidend
Onde rste unen van woninge ige naren door het aanbieden van een integraal woonplan ge richt op ve rduurzaming.
Organise er (e nergie) colle ctivite it voor duurzame (bode m)warmte (bron en/of installaties.
Ve rbie den syste men met ne gatie ve omge vingse ffe cten, zoals een ope nhaard en lawaaierige installaties
Koppe ling la a dinfra a an loka le opwek en organiseer colle ctivite it duurza me bode mwarmte.
Hoge prioriteit
Onde rste unen van woninge ige naren door inze t op controle in de uitvoering op luchtdichthe id.
Extra inzet
(wettelijk) Minimum 47
Passieve (bouwkundige en ge bie ds-) maatrege len voor ve rlage n koude e n warmte behoefte.
Voldoe n aan de wette lijke standaard BENG , door ve rlage n koude e n warmte behoefte.
Ontmoe dige n systemen met ne gatie ve omge vingse ffe cten, zoals een ope nhaard en lawaaierige installaties
Valide e r ontwerpkeuze s voor e e n goe d ve ntilatieconcept op basis van type C4b en C4c.
Ge bouweigenaren informe re n over negatieve omge vingse ffe cten, zoals een ope nhaard en lawaaierige installaties
Be pe rken CO2-uitstoot, volge ns BENG norme n
Lokale opwek van duurzame e le ktriciteit
Impact e le ktriciteitsnet
Sugge stie voor norme n
Dubbe l ruimte ge bruik zoals me t zonne panelen overdekte parke erge lege nheden.
Organise er (e nergie) colle ctivite it voor duurzame warmte in combinatie met zonne panelen. Opslag van e ne rgie .
Ge bouw: Ene rgie leverend. Inze t op Global Real Estate Sustainability Be nchmark (GRESB), GPR-ge bouw Ge bie d: BREAAM Exce lle nt, GPR-Ste de bouw 8-10
Opwe k van duurzame e ne rgie met zon op dak e n in ge ve ls
Stuur op ge me e ntelijke/ re giona le opwe kdoelstellingen die voldoe n a a n vra agpatroon wijk.
Ze t in op opwe k duurzame e ne rgie ge koppeld aan het vraagpatroon van de wijk.
Opwe k van duurzame e ne rgie met zon op dak
Koppe ling van laadinfra met lokale opwek. Zet in op LT ve rwarming me t e en be pe rkte piekvraag zoals bode mwarmte.
Stuur op ge me e ntelijke / re gionale opwe kdoelstellingen die voldoe n aan het vraagpatroon van de wijk en be tre k de ne tbeheerder tijde ns de planvorming.
Opwe k re aliseren bij goe dke uring plan door de ne tbe heerder
Ge bouw: BENG3 75%-100% Duurzame opwe k Ge bie d: BREAAM Good of GPR-Ste de bouw 6-8
Ge bouw: Inze t op re ductie primair e ne rgie gebruik BENG2 – e n GPR-Gebouw Ge bie d: Geen normenset
Ge bouw: BENG 1,2 e n 3, Tojuli Ge bie d: Geen normenset
Vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Thuis – werk en voorzieningen
Actieve mobiliteit
MaaS-OV
MaaS-deelmobiliteit
Emissieloze mobiliteit
Slimme en schone logistiek
Onderscheidend
Volle dige me nging van functie s, in zowe l ge bied als ge bouw. Zelfvoorzie nend.
Actie ve mobilite it is norm. Enke l le efstraten. Auto buite n ge bie d.
Be bouwing concentreert/ orië nte ert zich bij hubs met OV als ke te nmobiliteit.
Bre de mix de e lmobiliteit (auto’s, fie tsen e n scooters) in grote aantallen aanwezig. >1 de e lauto op 15 woninge n.
Milie uzone 100% Ze ro Emissie Uitge bre ide laadinfra met standaard voorzie ningen bij woninge n.
Milie uzone 100% Ze ro e missie voor logistiek. Ce ntraal pick-up-point voor fossie le leve ringe n.
Parkeernorm 0 tot 0,5 >1 de e lauto op 15 woninge n 100% Ze ro Emissie
Hoge prioriteit
Ste rke functie mening in ge bie d. Ruim voorzie ningen aanbod op 5 min.
Ge e n a uto’s in woonstra ten. Pa rkeren aan ra nd.
OV-knooppunt als onderdeel van ge bie d.
Mix de e lmobiliteit (auto’s, fie tse n e n scooters) op ce ntrale punten aanwezig. 1 de e lauto op 20 woninge n.
Milie uzone voor zware ve rvuile rs. 15% parke erplekken uitge rust me t laadinfrastructuur
Bunde ling logistie ke stromen e n pakketkluize n op centrale ple kke n.
Parkeernorm max.1,0 1 de e lauto op 20 woninge n 15% laadinfra
Mix de e lmobiliteit op 1 ce ntrale plek. 1 de e lauto op 50 woninge n
Strate gische ge plaatste laadinfra (5% plaatsen) met e e nvoudige uitbreiding.
Ee n e nkele deelauto in he t ge bie d als kennismaking met conce pt. <1 de e lauto op 50 woninge n.
Laadpalen op aanvraag. Bij woonge bouwen >10 parke ervakken, plaatsen loze le idinge n. Utilite itsbouw >10 parke ervakken min. 1 laadple k e n loze le idinge n bij 1 op de 5 ple kke n.
Extra inzet
(wettelijk) Minimum
48
Functie me ning me t ruim voorzie ninge n aanbod op 10 min.
Monofunctione el met dage lijkse voorzie ningen op 10 min.
Fie tsstraten e n sne lfie tsroutes. Auto’s in pa rke e rkoffers in woonstrate n.
Ge scheiden fie ts- e n wa nde lpaden. Auto’s pa rke ren in straten.
OV halte s in de wijk.
OV halte s op loop- en fie tsafstand.
Tijdsve nster fossiele logistie k. Enke le pakketkluizen in ge bie d.
Stimule re n schone logistiek door bre de fietspaden. Fysie ke afhaalpunt(en).
Suggesties voor normen
Parkeernormen onderkant CROW 1 de e lauto op 50 woninge n 5% laadinfra
Parkeernorm ge middelde CROW <1 de e lauto op 50 woninge n. Laadinfra op aanvraag
Vanuit referentieniveaus Voorbe eld maatre gelen per ambitie nive au
Minima lise er grondstoffe n e n mate rialen
Mate rialen met e en lage milie udruk
Er wordt be wust ge kozen om compa ct te bouwen, in de hoogte e n voorzie ningen te de le n. 55% van de mate rialen van ge bouwe n (in kg) he e ft e en non-virgin (he rge bruik of re cycling) of biobase d herkomst
Onderscheidend
Ee n significa nt a andeel va n he t ge bouw is biobased, lichter in ge wicht wa ardoor minder funde ring nodig is. Platte gronden ontworpe n voor minimaal le idingwe rk.
Hoge prioriteit
Ee n significa nt a andeel va n he t ge bouw is biobased en da a rdoor lichter in ge wicht wa a rdoor minder funde ring nodig is. Pla tte gronden woninge n zo ontworpen voor minima a l le idingwerk.
40% van de mate rialen van ge bouwe n (in kg) he e ft e en nonvirgin (he rge bruik of re cycling) of biobase d herkomst
Kie s wa ar mogelijk voor he rontwikkeling ipv sloop. Ge e n ma ssieve constructies ma a r bijv. Ka na a lplaatvloeren.
30% van de mate rialen van ge bouwe n (in kg) he e ft e en nonvirgin (he rge bruik of re cycling) of biobase d herkomst
Basis Extra inzet
(wettelijk) Minimum
49
Minde r ve rha rding, beperk a fwe rkingsmate rialen tot een minimum va nuit functiona lite it zoa ls ve rla a gde plafonds of gipspla te n, waterbesparende e n e ne rgie besparende install a tie s.
10% van de mate rialen va n ge bouwen (i n kg) he e ft e e n nonvirgin (he rge bruik of re cyclin g) of bio-based he rkomst
Circulair ontwerpen
Sluite n van kringlope n
Maak ge bruik van prefab modulaire bouwsystemen die de montabel zijn e n biobased.
Ontwe rp e en rege n e n grijswate rsysteem me t >45% he rge bruik.
Houd in he t de motabel ontwerp rekening me t de ge bouwschillen.
Maak ge bruik van modulaire bouwsyste me n Ontwe rp e n bouw het casco e n de inbouw met installaties los van e lkaar zodat dit e e nvoudig aanpasbaar en he rbruikbaar is. Ontwe rp me t standaard oplossingen zodat re paraties goe d uit te voe re n zijn. Ontwe rp aanpasbaar denk aan voldoe nde ve rdie pingshoogte e n wapeningsvrije zone s. Ste l e e n materiaalpaspoort op.
Ontwe rp voor e en lange le ve nsduur. Ontwerp re paratiee n onde rhoudsvriendelijk.
Er worde n grondstoffen hubs ge plaatst voor tijdens de ge bruiksfase.
He rge bruik <30% van he t re ge n e n grijswater Lokale GFT ve rwerking tot compost voor tuin.
Circulair businessmodel
Sa me nwerking
Sugge stie s voor normen
- Lage re onderhoudskosten e n re stwaarde me egerekend in de busine sscase vanwege circulair ontwerp - Afsprake n met le veranciers ove r koop-te rugkoop, pay pe r use e .d.
Door he t project wordt e e n ma teriaalkringloop pe rma nent ge sloten, ook voor volge nde proje cten.
- MPG<0,6 - Losmaakbaarheidsindex van 0.6. - 100% toe ge paste mate rialen is volle dig vrij van toxische mate rialen van de 'Banned list of Che mical C2C Ce rtified CM Product Standard V3.0
De le ssons learned in he t proje ct worden a ctie f ge deeld in e en ne twe rk va n circulaire bouwe rs.
- MPG<0,65 - Losmaakbaarheidsindex van 0.5. - 95% toe ge paste mate rialen is volle dig vrij van toxische mate rialen va n de 'Banne d list of Che mical C2C Ce rtified CM Produ ct Standard V3.0
Le ve ra nciers worde n uitge da agd om na te de nken over he t ve rduurza me n va n hun ke te n.
- MPG<0,75 - Losmaakbaarheidsindex van 0.4. - 90% toe ge paste mate rialen is volle dig vrij van toxische mate rialen van de 'Banne d list of Che mical C2C Ce rtifie d CM Product Standard V3.0
Ee n a a ntal pa rtijen in he t proje ct he bben e rva ring me t circulair bouwe n en willen deze inze tte n.
MPG<0,8 (we tte lijk)
- De e lvoorzie ninge n zijn aanwezig gratis of in abonnementsvorm.
Ge sloten grondbalans Kie s waar mogelijk voor he rontwikkeling ipv sloop.
1. Ge scheiden afvalinzame ling tijde ns bouw e n ge bruiksfase 2. Van de uitkome nde mate rialen tijde ns bouw e n sloop (in kg) wordt: - >5% he rge bruikt (minimaal 'Re pair' in he t 10 R’en mode l); - >25 % ge re cycle d; - <20% ge stort of ve rbrand.
-
Vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Ove rstroming-be stending
Droogte -be stending
Hitte -proof
Wate rrobuust
Rijk aan soorte n
Groe nblauwe structuren
Sugge stie s voor normen
Onderscheidend
Adaptie ve woninge n, zoals drijve nde woninge n.
Aa nle gge n wa terreservoirs in ge bie d.
Ne e m ve rkoeling als ontwe rpprincipe. Natuurlijke koe ling door o.a. wind, groe ne daken e n ge ve ls.
Re ge nwater bergen en volle dig he rge bruiken in ge bouwe n, openbare ruimte e n tuine n.
Volle dig na tuurinclusief ontwe rp. Openbare ruimte e n ge bouwen worden volle dig als biotopen inge zet.
Groe nblauwe structuren vorme n basis voor nieuwe ontwikke ling.
Rainproof: 60 mm pe r uur ve rwe rken
Hoge prioriteit
Zorg dat vitale infrastructuur ove rstrominge n kunnen doorstaan, bijv. ve rhoge n vloe rpe ilen.
Va ste re gentonnen bij woninge n. Wa te rbesparende woningen.
Standaard koeling aanwezig in woninge n. Ve rkoe lende e lementen in ontwe rp openbare.
Re ge nwater bergen in ope nbare ruimte en tuinen, e n groe n/blauwe daken. He rge bruik de el van re ge nwater.
Natuurvrie nde lijk groen op dake n/ve rticale wanden. Variatie biotopen, LEDve rlichting e n be nutten be rme n voor groen.
In he t ge bie d wordt e en nie uwe groenblauwe structuur ontworpe n.
NLGe bie dslabel, Blue label
Re ke ning houden met wate rve iligheid bij ontwikke lingen.
Ope nba ar groen zonde r e xtra wa te r ge bruik. Se mive rha rdingen voor pa rke erplaatsen.
Ve rkoe lende e lementen in bouw, zoals zonweringe n en lichte ge ve lstenen. Schadumple kken in ope nbare ruimte .
Re ge nwater bergen in ope nbare ruimte en tuinen.
Extra broe d- e n nestkasten voor voge ls, vle e rmuize n e n inse cten.
Groe ne voorzie ningen vorme n ste pping stones in be staand netwerk.
Principe van Me e rlaagsveilighe id (Nationaal Waterplan) Voe r klimaattoets uit o.b.v. klimaatstresste st
Wate rkeringe n re gio voldoen aan normering.
Infiltre e r re ge nwater waar moge lijk.
Ve rkoe lende e lementen bij kwe tsbare locaties/bewoners.
Voldoe n aan eisen wate rberging. Afvoe ren re ge nwater via he me lwaterstelsel.
Be scherm/faciliteer be staande soorten in het ge bie d.
Be houd be staande landschapsstructuren/e le menten in ontwerp.
Hoogwate rbescheringsprogramma (HwbP) Wate rtoets BENG (TO_juli) We t Natuurbe scherming
Extra inzet
(Wettelijk) Minimum 50
Vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Omge vingse ffe cten & Milie ukwaliteit
W e re n van niete le ktrische auto's, scooters en logistie k
Onderscheidend
Hoge prioriteit
Natuurlijk te ge nge luid (ritse le nde bomen, kabbelend water)
Inclusivite it
Ope nba re ruimte en voorzie ninge n zijn zonde r be le mmeringe n volle dig be re ikbaar en toe ga nkelijk voor minde rva lide n
Sche rpe re, ambitie uze norm fijnstof (door ke uze s op stedenbouw -kundige schaal)
Ruim a a nbod openbare toile tte n door de wijk heen (ook voor vrouwe n)
W e re n van oude ve rvuilende auto’s Re ge ls omtrent houtstook
Ope nba re ruimte en voorzie ninge n zijn toe gankelijk voor minde rva lide n (door bijv. tra plifte n e n ramps)
Ge bouwontwerp houdt re ke ning me t ge luidshinder (sche rpere norm ge luidshinde r)
Extra inzet Trillingsvrije wegen
Ge mixt a a nbod voorzie ninge n voor ve rschillende (sub-)culturen
Eve nwichtige mix vrije se ctor, sociale huur & zorgwoninge n Voldoe nde bankjes en uitrustple kke nvoor ouderen
(wettelijk) Minimum 51
W e tte lijke norme n ge luidsbelasting, uitstoot fijnstof e n stikstof
Minima a l 30% sociale huur in woningbouwontwikkeling
Groe ne Le efomge ving
Sociale Cohesie
Actie ve le ve nsstijl
Schoon &Ve ilig
Be we egvrie ndelijkheid staat ce ntraal bij ontwerp openbare ruimte
Autovrije wijk
Groe ne ge ve ls zijn de standaard
Buurtnive au: Ontmoe ting staat ce ntraal bij inrichten ope nbare ruimte Ge de elde tuine n in openbare ruimte
Aanwe zig groe n is multifunctione e l: sport, ontmoe ting, waterberging, koe ling
Ge bouwniveau: ontmoe tingsplekken in e n rond ge bouwen (nissen op gale rijen, ge deelde tuine n)
Stadslandbouw & ope nbare pluktuine n
Groe ne ge ve ls door de wijk he e n Ruimte e n budge t voor groe ne buurtinitiatie ve n
In buurt e n ge bouw: Mix van voorzie ninge n voor ve rschillende doelgroepen (kinde re n, jongeren, ouderen, honde nbezitte r, sporter)
Ruimte voor ze lfbe heer en initiatie f ope nbare ruimte
>- 75m2 be schikbaar groen pe r woning
Wijkopze t houdt re kening me t ve ilighe id e n criminalite it
Autovrije woonstraten
Fruitbome n in de ope nbare ruimte
Aanle g ge ve ltuintje s e n postze ge lparken (e vt door be woners beheerd)
Alle sport- e n spe e lfaciliteite n zijn ope nbaar
Sugge stie s voor normen
Voldoe nde aanbod ontmoetingsvoorzie ninge n: buurthuis, bibliothe ek, horeca
Ontmoe tingsple kken in ope nbare ruimte voldoe nde bankjes
Actie ve connectie tussen sport- e n be weegprogramma's en ruimte lijke voorzie ninge n Kindvrie nde lijke groene be weegroutes
Aantre kke lijke beweegroutes voor wande laars, hardlopers e n fie tse rs
Vandalismebeste ndige en handhaafbare inrichting ope nbare ruimte
Ge bouwontwerp houdt re ke ning me t ve iligheid en criminalite it
Duide lijke scheiding voe tgange rs, fietsers en auto’s Onde rgronds a fva lsysteem
Dage lijkse voorzie ningen op loopafstand
Minimaal 3% van he t be bouwde oppervlak is voor spe e lplaatsen ge reserveerd Dage lijkse voorzie ningen op fie tsafstand
Ope n e n bewoonde plinte n
Ope n plinte n Voldoe nde afvalbakken/functionerend afvalsyste em
Jantje Be tonnorm Politie keurmerken ve ilig wone n/ve ilige wijk CROW-norme n ope nbare ruimte WELL-norme n ge bouwen BREAAM-norme n
Instrumentarium borging Het is van belang dat de uitvoering van ambities zo goed mogelijk wordt geborgd. Hieronder volgt een overzicht van een aantal generieke kansen / manieren om de duurzaamheidsambities te borgen in het verdere gebiedsontwikkelingsproces: •
PVE – inrichtingsplan gemeente:
Een deel van de duurzaamheidsmaatregelen vindt plaats in de openbare ruimte. De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. Eisen aan de openbare ruimte kunnen in de meeste gevallen geborgd worden door de maatregel op te nemen in het Programma van Eisen en in het inrichtingsplan van de openbare ruimte. Het Programma van Eisen kan worden meegegeven aan de ontwikkelaar mocht deze de openbare ruimte ontwikkelen, voordat deze wordt overgedragen aan de gemeente. •
Kavelpaspoort – koopovereenkomst ontwikkelaar:
Indien de gemeente eigenaar wordt van de gronden, zal zij deze ontwikkelkavels te koop aanbieden. Dit maakt het mogelijk om voorwaarden te stellen aan de ontwikkeling van deze kavels. De eisen die voor de ontwikkelaar gelden, kunnen in de meeste gevallen worden opgenomen in een kavelpaspoort, als onderdeel van de verkoopdocumentatie en als contractstuk bij de private koopovereenkomst. Het kavelpaspoort kan naast duurzaamheidseisen ook eisen en uitgangspunten bevatten over architectuur (verschijningsvorm, materiaalgebruik), parkeernormen, enzovoort. In de koopovereenkomst kan aanvullend een kwalitatieve verplichting worden opgenomen voor het instanthouden van bepaalde eisen. Op het voldoen aan deze afspraken kan getoetst worden bij de aanvraag van de omgevingsvergunning. Aandachtspunt voor de gemeente is dat intern goed geborgd wordt hoe en waarop getoetst moet worden.
52
Aanbevelingen borging •
Omgevingsplan:
Bepaalde uitgangspunten kunnen ook worden vastgelegd in het omgevingsplan. Het nieuwe omgevingsplan, als instrument onder de nieuwe omgevingswet (beoogde inwerkingtreding per 1 januari 2023), biedt meer handvatten om uitgangpunten vast te leggen. Door vastlegging in het omgevingsplan vindt ook borging op de langere termijn plaats, en kan ook bij herontwikkeling, uitbreiding of verbouw worden getoetst op de juiste uitgangspunten.
•
Selectie ontwikkelaars en samenwerkingspartners:
Indien de gemeente gronden aankoopt en vervolgens aan een ontwikkelaar uitgeeft, kan zij bij de keuze voor een ontwikkelaar toetsen op duurzaamheidsambities. Bijvoorbeeld door een ontwikkelaar te selecteren op basis van kennis en ervaring op diverse duurzaamheidscriteria. Dat betekent niet aanbesteden op basis van prijs, maar aanbesteden op basis van EMVI (economisch meest voordelige inschrijving), met een significant aandeel voor kwaliteitscriteria, of op basis van partnerselectie. Dit geldt niet alleen voor ontwikkelaars, maar bijvoorbeeld ook voor samenwerkingspartners of aannemers die wellicht een deel van de werkzaamheden direct onder de gemeente uitvoeren.
•
Proeftuin / pilot houtbouw
De gemeente heeft nog weinig ervaring met het toepassen van houtbouw in gebiedsontwikkeling. Toch toont de analyse aan dat houtbouw kansrijk is voor Stadshaven Nijkerk. Aangezien de gemeente hier nog zeer beperkt ervaring mee heeft, zijn er enkele risico’s aan verbonden. Het verdient echter de aanbeveling hier mee aan de slag te gaan. Om praktische bezwaren te overbruggen kan het helpen deze maatregelen te betitelen als proeftuin of pilot en zo experimenteerruimte te creëren. Opgedane kennis en ervaring binnen het eerste deelgebied kan bijdragen aan het behalen van duurzaamheidsambities in de volgende deelgebieden. Ook kunnen leerlessen worden toegepast in projecten elders binnen de gemeente. 53
7. Subsidiemogelijkheden • Subsidiemogelijkheden
Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 54
Subsidiemogelijkheden per thema Aan Over Morgen is gevraagd om in beeld te brengen welke subsidiemogelijkheden er zijn voor het toepassen van de duurzaamheidsmaatregelen. Hieronder volgt een eerste inzicht in de subsidies die passend zouden zijn bij Stadshaven Nijkerk.
• Gezondheid • VSB: Ontmoetingsplekken in de buurt
• Klimaatadaptatie en biodiversiteit • Provincie Gelderland: Biodiversiteit en landschap
Subsidie voor inrichten ontmoetingsplekken.
•
Looptijd en hoogte subsidiebedrag: NB Eisen aanvrager: alleen private rechtspersonen
Subsidie voor het realiseren van een afwisselend landschap en verhogen biodiversiteit.
•
Loopt tot: 31-12-2022
•
In totaal € 850.000,- beschikbaar
• LIFE: Europese natuur-, milieu- en klimaatprojecten
55
•
Subsidie voor natuur, circulaire economie, klimaatmitigatie/adaptatie en energietransitie
•
€ 1 - 3 miljoen voor dit type project
•
Slagingskans van een aanvraag ligt rond de 30% vaak bijvoorbeeld innovaties etc.