Versie 28-6-23 AANGEPASTE Jaarrekening 2022 - Raadsversie na correcties accountantscontrole.pdf

Dit kan tegelijk plaatsvinden met het herzien van het afvalbeleid. Het klimaat verandert. We krijgen vaker te maken met kortstondige hevige neerslag en langere perioden van droogte. Klimaatverandering heeft grote invloed op onze leefomgeving. Als gemeente moeten wij ervoor zorgen dat schade door hittestress, wateroverlast, droogte en overstromingen zo min mogelijk toeneemt en daar rekening mee te houden bij de aanleg van nieuwe woonwijken en het herinrichten van de openbare ruimte. Bij woningbouwlocaties, zoals Teylerspark II, Buytenwech-Noord, Tochtpad, Lindelaan en de Verwondering zijn bij het vaststellen van een stedenbouwkundig kader en de gemeentelijke uitgangspunten de klimaat adaptieve maatregelen geïntegreerd. In Holland Rijnland verband doen wij actief mee in de samenwerking Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). In 2022 hebben we vier projecten ingediend voor een bijdrage vanuit de Provinciale subsidie. Dit zijn de Harsweg, de Vogelenbuurt, Schoterhoek 1 en het Teylersplein. In totaal ca. 220.000 euro.

JAARSTUKKEN 2022 - 28

Duurzaamheid is het thema voor en van de toekomst en ook in de huidige strategienota van de ODWH is het als kernpunt benoemd. Inmiddels hebben we meer ervaring opgedaan met het thema en is beter uitgekristalliseerd waar de omgevingsdienst wel en niet van kan en wil zijn. Dit is verder uitgewerkt in de strategie 2022-2025 van de ODWH. Wat hebben we er voor gedaan? In december 2020 is een klimaatstresstest uitgevoerd. In een stresstest worden de potentiële kwetsbaarheden voor de klimaatthema’s binnen een gebied geïdentificeerd. De test bestaat in de kern uit het verzamelen en creëren van informatie die beschrijft welke effecten klimaatverandering (de ‘stress’ die op het systeem wordt gezet) in de toekomst kan hebben. Er is 2022 verder onderzocht waar, wanneer, welke knelpunten kunnen ontstaan, onder een scala aan mogelijke klimaatontwikkelingen. De stresstest gaat over zowel het stedelijk als landelijk gebied. De stresstest onderzoekt de kwetsbaarheid van allerlei objecten en functies in een gebied, maar specifieke aandacht wordt gevraagd voor de vitale en kwetsbare functies. Dit zijn functies die cruciaal zijn voor de rampenbeheersing, zoals de drinkwatervoorziening en functies die bij uitval of een calamiteit ernstige schade veroorzaken voor mens, milieu of economie.

In 2022 zijn we gestart met overleggen (risicodialogen) met (markt)partijen om de risico's van uitval van de functies te verkleinen. Hiermee wordt maatschappelijke ontwrichting voorkomen. Een van de speerpunten in het GRP is het opstellen van een hemelwater- en grondwaterverordening. De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de zorgplicht om afvloeiend hemelwater te verwerken. De verordening omschrijft de uitwerking van deze zorgplicht door aan te geven wie, waarvoor verantwoordelijk is en onder welke omstandigheden het regenwater verwerkt kan worden. Zowel op particulier- als op openbaar terrein. In 2022 zijn we gestart met het opstellen van een hemelwater- en grondwaterverordening. Volgens de begroting zouden we deze in het derde kwartaal van 2022 aan de gemeenteraad aanbieden. Dit is door een gebrek aan personele capaciteit niet gelukt. We verwachten de verordening in de tweede helft van 2023 aan te kunnen bieden aan de gemeenteraad. Onderdeel van de uitvoeringsagenda in het GRP is de communicatie naar onze inwoners over de gevolgen van klimaatverandering. We maken hierbij gebruik van Operatie Steenbreek. De aangenomen motie 'achter het tuinhekje' is hierin meegenomen. In 2022 hebben we diverse evenementen georganiseerd zoals de bloembollenactie, marktacties en het uitdelen van bijenpakketten. Met duurzaamheidsspecials communiceren we dit naar inwoners.

Met het doel ze bewust te maken en inzicht te geven in wat zij zelf kunnen doen om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. Vanuit de eerder genoemde zorgplicht is de gemeente ook verantwoordelijk voor het monitoren van het grondwater. In 2022 is het grondwatermeetnet verder uitgebreid met peilbuizen en een meetsysteem. De informatie vanuit het meetsysteem zal worden gebruikt voor de opzet van de hemelwater verordening. Hierin wordt ook het grondwaterbeleid opgenomen. Tot nu toe was de provincie het bevoegde gezag voor de uitvoering van bodemtaken. Ook die taak is inmiddels bij de gemeenten belegd. De provinciale bodemtaken werden, in de regio Holland-Rijnland, al uitgevoerd door ODWH. Na de overdracht van de bodemtaken door de provincie aan de gemeenten blijft dat zo. Bodem is een specialistische (milieu-) taak, die de ODWH ook voor Nieuwkoop vanaf 2022 uitvoert.

JAARSTUKKEN 2022 - 29

4.2.2 Thema Beheer openbare ruimte Realisatie van het beleid Kwaliteit openbare ruimte Wat wilden we bereiken? • De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en goed toegankelijk voor onze inwoners en bezoekers. • In nieuwe woonwijken is voldoende ruimte voor de inrichting van een kwalitatief goede openbare ruimte met voldoende groen. • De kwaliteit van het onderhoud komt overeen met de vastgestelde kwaliteitsniveaus en er is geen achterstallig onderhoud. • De openbare ruimte is voor senioren en mensen met een beperking goed toegankelijk en looproutes zijn vrij van obstakels. • De openbare ruimte is klimaat robuust en er is aandacht voor hittestress en kan overtallig regenwater goed afvoeren, bufferen of infiltreren. • De onderdelen in de openbare ruimte complementeren elkaar en worden integraal benaderd. Wat hebben we bereikt? In dit hoofdstuk benoemen wij de resultaten die in 2022 zijn behaald op de actuele thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie, duurzaamheid, biodiversiteit en participatie. Voor een complete lijst van activiteiten verwijzen we u graag naar de paragraaf kapitaalgoederen, verderop in deze jaarrekening. Met de strategische beheervisie in de separate beheerplannen hebben wij de genoemde thema’s geïntegreerd in het beheer van de openbare ruimte.

De samenhang tussen de beheerelementen, actuele thema's en het gebruik van de openbare ruimte zijn op elkaar afgestemd. Ook in 2022 hebben we het beheer van de openbare ruimte planmatig uitgevoerd aan de hand van de beheerplannen en beheerprogramma's. De beheerplannen worden periodiek geactualiseerd. Door het adequaat uitvoeren van de beheerprogramma's voorkomen wij dat achterstallig onderhoud ontstaat. In 2022 is het beheerplan Recreatieve Voorzieningen geactualiseerd en door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee zijn de onderhoudsprogramma's en middelen voor de komende jaren geborgd. Voor de inrichting van de openbare ruimte beschikken wij over een actueel programma van eisen voor de inrichting van de openbare ruimte. Ook dit programma wordt periodiek geactualiseerd, Het programma van eisen draagt bij aan een kwalitatief goede inrichting van de woonomgeving van onze inwoners. Het stelt randvoorwaarden waar projectontwikkelaars, aannemers en adviesbureaus, maar ook de gemeente zelf, zich aan moeten houden bij het ontwerpen, aanleggen en uitgeven van de openbare ruimte. Het programma beschrijft ook de processen die verband houden met het ontwikkelen en inrichten van de openbare ruimte door derden. Deze openbare ruimte wordt na ontwikkeling voor beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente.

Nu de woningbouwversnelling wordt ingezet is het actuele programma van eisen een belangrijke basis in het ontwerpen van de nieuwe woningbouwlocaties. Onze buitendienst is dagelijks aanwezig in de wijken om gebreken snel te verhelpen en meldingen voor te zijn door adequaat onderhoud te plegen. Maar meldingen van inwoners helpen ons ook de openbare ruimte in orde te houden. Meldingen handelen wij dan ook snel af. Via de 'Verbeterdebuurtapp' hebben onze inwoners de mogelijkheid om eenvoudig en laagdrempelig hiaten in hun leefomgeving kenbaar te maken. Er is een meldingenrapportage over het jaar 2022 gemaakt die aan de raad ter informatie is verzonden. Hierin staan naast het aantal ook de aard en termijn van afhandeling van de meldingen.

JAARSTUKKEN 2022 - 30

Onkruid en zwerfvuil bepalen in sterke mate het beeld en de netheid van de openbare ruimte. Met inzet van heet water machines houden we de openbare ruimte zoveel mogelijk vrij van onkruid. Met ondersteuning van Nederland Schoon en in samenwerking met scholen en sportverenigingen houden wij de openbare ruimte vrij van zwerfvuil. Dit programma is ook in 2022 met succes ingezet. De infrastructuur binnen de gemeente moet voldoen aan de inrichtingscriteria ‘duurzaam veilig’ van het CROW. Verbetermaatregelen worden meegenomen bij vernieuwing en reconstructies. De speerpunten voor duurzame mobiliteit zijn beschreven en vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan (GVVP). Deze loopt tot 2030. Om de toegankelijkheid van de openbare ruimte te waarborgen voeren wij, in samenwerking met het Platform Gehandicapten en Senioren Nieuwkoop, periodiek schouwen uit in de openbare ruimte. De geconstateerde knelpunten lossen we op. Ook in 2022 is deze samenwerking doorgezet. Het is voor de leefbaarheid van de wijken belangrijk dat er voldoende parkeerplaatsen zijn. Met het toegenomen autobezit is dat helaas niet overal het geval. In een aantal, vooral oudere wijken is de parkeerdruk hoog. Inwoners en bezoekers moeten kunnen beschikken over voldoende parkeerplaatsen in de wijk. Het aantal woonwijken met een te hoge parkeerdruk moet de komende jaren afnemen.

Elke vijf jaar voeren wij in alle kernen een parkeerdrukmeting uit. De laatste meting dateert van 2020. Bij de uitvoering van groot onderhoud breiden wij wanneer nodig en mogelijk het aantal parkeerplaatsen uit. Dit gaat in overleg met de direct omwonenden. In nieuwe woningbouwprojecten wordt in de ontwerpfase al rekening gehouden met voldoende parkeergelegenheid, conform het in 2021 vastgestelde parkeerbeleid. In overleg met de Provincie en diverse klankbordgroepen is ook in 2022 verder gewerkt aan het voorgenomen vrachtwagenverbod op de Kanaalwegen voor doorgaand vrachtverkeer. Het streven is om dit in 2023 in te voeren. Beheer samen met onze inwoners Wat wilden we bereiken? • Inwoners hebben ruime invloed op en medezeggenschap over de inrichting en het beheer van de woonomgeving. • Inwoners kunnen meedenken over, meewerken aan en soms meebeslissen over de (her)inrichting van hun woonomgeving. • Inwoners hebben de mogelijkheid om met initiatieven te komen of de verantwoordelijkheid te nemen in hun woonomgeving. • Inwoners mogen erop vertrouwen dat haalbare initiatieven waarvoor draagvlak bestaat worden ondersteund. Met ons omgevingsmanagement weten wij wat er speelt in de kernen en brengen wij de belangen van inwoners en andere betrokkenen in beeld. Door inwoners en belanghebbenden bij projecten te betrekken houden we rekening met hun wensen en belangen.

Inwoners kunnen meedenken en vaak ook meebeslissen over de inrichting en veranderingen in hun woonomgeving. Ook de komende jaren blijven wij werken aan het verder ontwikkelen van het omgevingsmanagement en blijven wij experimenteren met nieuwe vormen van participatie en communicatie. Hiervoor zetten we diverse middelen in zoals DenkMeeNieuwkoop, de bouwapp en diverse kanalen zoals de gemeentelijke website, Nieuwkoop Nieuws en Facebook. In 2022 zijn er rond diverse onderhoud- en reconstructie projecten inloopavonden georganiseerd en werkgroepen geformeerd. Voorbeelden hiervan zijn reconstructie Langeraarseweg van dorpscentrum tot Vivero, Reconstructie Venenbuurt en het groot onderhoud van de Gerberastraat.

JAARSTUKKEN 2022 - 31

Wij nodigen onze inwoners uit om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun woonomgeving en met initiatieven te komen. Rond het thema klimaatadaptatie hebben we actief ingezet op de noodzaak van het vergroenen van de woonomgeving. Dit is inclusief de eigen tuin van inwoners. We hebben ingezet op voorlichting en stimuleren van het vergroenen. We maken hierbij gebruik van de landelijke organisatie 'Operatie Steenbreek'. Een verkeersveilige openbare ruimte Wat wilden we bereiken? • Wegen zijn, waar mogelijk, volgens de principes van Duurzaam Veilig ingericht (functionaliteit, homogeniteit, herkenbaarheid, vergevingsgezindheid, statusonderkenning). • De situatie op de weg, vooral voor fietsers, is veilig. • Schoolkinderen kunnen veilig van en naar school. • Situaties die aantoonbaar onveilig zijn, zijn met passende maatregelen aangepakt. • Vracht- en (land)bouwverkeer en regionaal doorgaand verkeer in de kernen is aantoonbaar verminderd. Verkeersveiligheid vinden onze inwoners en ook wij een belangrijk onderwerp. We werken hierbij nauw samen in het samenwerkingsverband Holland Rijnland met betrekking tot het thema Bereikbaarheid en Mobiliteit. Ook in 2022 is de samenwerking in Holland Rijnland gecontinueerd. De intensiteit van doorgaand verkeer door onze gemeente is in de afgelopen jaren toegenomen.

Vooral doorgaand vrachtverkeer zorgt voor veel overlast en een gevoel van onveiligheid. De aanpak van dit knelpunt maar ook een aantal andere verkeersvraagstukken vraagt om een integrale oplossing. In 2020 hebben wij met het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020-2030 (GVVP) een integraal plan voor het lokale verkeers- en vervoersbeleid vastgesteld. Dit plan zal voor de komende tien jaar een leidraad en toetsingskader zijn voor vele ontwikkelingen binnen de gemeente. Daarnaast omvat het GVVP oplossingsrichtingen voor de grootste verkeerskundige knelpunten binnen onze gemeente en een groot aantal concrete projecten en activiteiten. Met de gemeenteraad is afgesproken dat de voortgang van het GVVP wordt verantwoord in de jaarrekening. In 2022 zijn de volgende projecten uit het GVVP gerealiseerd. Aanbrengen fietssuggestiestroken Westkanaalweg (Ter Aar) Op de westkanaalweg zijn tussen de rotonde Aardamseweg en de hertog van Beijerenstraat rode fietssuggestiestroken aangebracht. De fietssuggestiestroken dragen bij aan het verminderen van de rijsnelheden en bieden de fietser een veiligere plek op de rijbaan. Aanpassingen kruispunt Hazeweg – Laan de Verwondering (Nieuwveen) De kruising Hazeweg – Laan der verwondering is aangepast waarmee er meer ruimte is gecreëerd voor de voetganger.

Daarnaast zijn er twee oversteekvoorzieningen gerealiseerd die een veilige voetgangersverbinding richting de scholen en het centrum verzorgt. Aankoop grond aan de Geerweg t.b.v aanpassingen kruispunt Langeraarseweg – Geerweg Op de kruising Langeraarseweg – Geerweg dient de fietsoversteek te worden verbeterd. Hiervoor zijn aanpassingen nodig aan de kruising. Om dit te kunnen realiseren is een stukje grond gekocht van een particulier. Verkeersstudie Nieuwveenseweg Er is een verkeersstudie uitgevoerd om oversteekbaarheid van de Nieuwveenseweg te verbeteren. De verkeersstudie is recent gedeeld met de raad en het ontwerp van de Nieuwveenseweg is vastgesteld.Hiermee zal de Nieuwveenseweg de eerste weg zijn in de gemeente die wordt afgewaardeerd naar een GOW30.

JAARSTUKKEN 2022 - 32

Knipperlichtinstallatie voetgangersoversteekplaats Vosholstraat Door de komst van IKC De Vaart zijn de verkeersstromen van-en-naar de school veranderd. Hierdoor is het wenselijk gebleken om een veilige voet- en fietsoversteek te realiseren in de Vosholstraat. Dit is gerealiseerd door het plaatsen van een knipperlichtinstallatie. Wegdekverlichting Churchilllaan De fiets- en voetgangersoversteekplaats op de Churchilllaan, ter hoogte van de Elleboogvaart, wordt als onveilige ervaren. Er zijn in het verleden al attentie verhogende maatregelen getroffen op de kruising. De werking is niet afdoende gebleken. Er zijn in 2022 extra maatregelen getroffen in de vorm van verlichting in het wegdek. Deze verlichting gaat branden wanneer fietsers en/of voetgangers willen oversteken. Aanpassen bebording doorgaand verkeer ( uitgevoerd door de nationale bewegwijzeringsdienst). In het GVVP staat de nadrukkelijke wens om het gebiedsvreemde verkeer om Ter Aar heen te leiden. Vooruitlopend op het geplande vrachtwagenverbod is de bewegwijzering aangepast. Verkeer richting Flora Holland wordt nu middels bebording geleid via de N231. Het bedrijventerrein Bovenland wordt volgens de bebording gestuurd via de N207 – N446 - Ringdijk.

In 2022 hebben wij verder invulling gegeven aan de uitvoering van die projecten en activiteiten met als doel een bijdrage te leveren aan een veiligere, meer leefbare en meer toegankelijke gemeente. Projecten die in 2022 een hoge prioriteit hadden zijn o.a. de verkeersafwikkeling rond de West- en Oostkanaalweg, het Zuideinde in Nieuwkoop en de verkeerssituatie Geerweg / Langeraarseweg. De gesprekken met de Provincie over de kanaalwegen is gevoerd en komen tot uitvoering. De voorbereidingen rondom de Geerweg met aanwonenden en belanghebbenden zijn gedaan. Een proefopstelling voor snelheidsremmende maatregelen is gerealiseerd. De aanpassingen aan de Langeraarseweg zijn in uitvoering. Het gedrag van de weggebruiker heeft een grote rol in de verkeersveiligheid. Het nemen van alleen fysieke maatregelen is meestal niet voldoende. Wij spelen daarom met gerichte verkeerseducatie ook in op het gedrag van de weggebruiker. Wij sluiten zoveel als mogelijk aan bij landelijke en regionale acties, zoals School op Seef, Streetwise en Vomol. In 2022 is dit samen met de scholen uitgevoerd. Omdat het aantal dodelijke slachtoffers in het verkeer sinds jaren weer is toegenomen, zijn wij aangesloten bij de campagne"'Maak een punt van nul verkeersslachtoffers". In 2022 is hier invulling aangegeven met mediacampagnes en samenwerking met de Politie.

Om elektrisch vervoer te stimuleren is het van belang dat het aantal laadpalen in de openbare ruimte wordt vergroot. In de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) staan afspraken die de uitrol van publieke laadinfrastructuur moeten versnellen. In 2021 stelde de gemeenteraad het beleid 'Laadinfrastructuur' vast. In 2022 zijn er, op basis van het vastgestelde beleid, 28 verkeersbesluiten voor laadpalen genomen. Door capaciteitsgebrek bij Liander zijn deze nog niet allemaal geplaatst. In 2023 verwacht Liander hierin een inhaalslag te maken. In totaal hebben we nu 77 laadpalen in onze gemeente. Ecologisch groenbeheer Wat wilden we bereiken? • Het beheer van het openbaar groen levert een bijdrage aan de instandhouding van de biodiversiteit. • Het openbaar groen draagt bij aan positieve effecten in de woonomgeving op het gebied van hittestress en reguleren van overtollig regenwater. • Potentiële locaties in de openbare ruimte worden benut voor de realisatie van een meer ecologisch openbaar groen.

JAARSTUKKEN 2022 - 33

Met het groenbeheer zetten wij in op een meer natuurlijk openbaar groen ter ondersteuning van het 'Groene Hart' karakter van de gemeente en de biodiversiteit. Nieuw aan te leggen openbaar groen zal de komende jaren kenmerken door meer kleur en geur en groen dat aantrekkelijk is voor vogels, insecten, etc. In het groenbeheer ligt een belangrijke opgave als het gaat om het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. Groen speelt een belangrijke rol bij het bergen en afvoeren van regenwater en bij het verminderen van hittestress. Het vergroenen van de openbare ruimte biedt ook nieuwe kansen, het zorgt ook voor een meer ecologische en biodiverse woon- en leefomgeving. Onze bermen worden ecologisch beheerd, waarbij het gewas wordt gemaaid en afgevoerd. Bermen zijn hierdoor kruidenrijker geworden en interessanter voor insecten. In 2022 hebben we het beheer op basis van ervaring en monitoring verder geoptimaliseerd. In 2021 is een motie aangenomen 'Maai Mei Niet'. In 2022 hebben we diverse locaties waar de functie van bermen en grasvelden het toelieten geselecteerd. Deze locaties in de maand mei niet gemaaid. Dit is in samenspraak gegaan met IVN. Meer spelen, meer bewegen Wat wilden we bereiken? • Speelplekken op wijkniveau zijn avontuurlijk en uitdagend.

• We stimuleren 'bewegen voor alle leeftijden' door bij de inrichting van speelplekken rekening te houden met de visie 'Sport en gezondheid' • Kinderen vinden het weer leuk om in hun buurt buiten te spelen. Wij vinden het belangrijk dat onze kinderen meer buiten spelen. Het is belangrijk voor zowel de gezondheid als voor de sociale vorming. Veel van de speelvoorzieningen zijn echter voor de wat oudere kinderen onvoldoende interessant om ze te motiveren buiten te gaan spelen. Bij de speelplekken die in 2022 zijn vervangen hebben we hiermee rekening gehouden. De speelplekken zijn uitdagender en avontuurlijker. Spelen en bewegen houdt niet op bij 18 jaar. Bewegen is een noodzaak voor een vitale samenleving. Bij de realisatie van nieuwe speelplekken leggen wij ook nadrukkelijk een relatie met onze visie op sport en bewegen. Daar waar er in de openbare ruimte mogelijkheden zijn, willen wij ook beweegplekken realiseren. Zo is de speelplek bij het Jan Blankenpad vernieuwd. Het trapveld is omgetoverd tot een volwaardige speel- en beweegplek voor jong en oud, gericht op actief spelen en bewegen. Ook is onder andere de speelplek bij de Klinkhamer gerenoveerd. Wat hebben we gedaan Om voorgaande doelstellingen, per thema, te behalen zijn er in 2022 diverse projecten gestart of uitgevoerd.

In de paragraaf ‘Onderhoud kapitaalgoederen’, verderop in deze jaarrekening, wordt per thema een deel van de geplande projecten benoemd. Deze projecten en activiteiten dragen bij aan een veiligere, meer leefbare, gezondere en meer toegankelijke gemeente.

JAARSTUKKEN 2022 - 34

4.2.3 Beleidsindicatoren en dashboards Beleidsindicatoren Naam indicator

Eenheid

Nieuwkoop BG 2022

Nieuwkoop JR 2022

Bron

100 (2021)

Gemeenten weinig stedelijk 169 (2021)

Fijn huishoudelijk restafval

kg/inw

170,3 (2019)

Hernieuwbare elektriciteit

%

6,6% (2019)

11,7% (2020)

26,9% (2020)

Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

CBS- Statistiek Huishoudelijk afval

Cijfers op basis van 'Waar staat je Gemeente' per 10 januari 2023 Dashboards Inzamelresultaten huishoudelijk afval 2020 t/m 2022 Inzamelresultaten huishoudelijk afval 2020 t/m 2022 kg/inw

kg/inw

kg/inw

2020

2021

2022

huishoudelijk restafval, niet herbruikbaar

121,8

120,6

111,5

- fijn restafval

97,8

99,8

93,4

- grof huishoudelijk afval, niet herbruikbaar

23,9

20,7

18,1

huishoudelijk afval, herbruikbaar

444,8

412,6

357,7

- gft-afval

148,5

141,7

133,3

- papier

68,7

67,9

45,5

- glas

27,3

26,5

24,6

- textiel

5,8

5,3

5,1

- PMD

33,7

34,1

30,0

- KCA

2,0

2,0

1,8

158,8

135,1

117,4

- Milieustraat Totaal huishoudelijk afval

566,6

533,2

469,2

Hergebruikpercentage

77,2

75,9

74,8

JAARSTUKKEN 2022 - 35

4.2.4 Financieel overzicht Ruimtelijk beheer Begroting na wijziging 2022 Baten

Lasten

-10.377

Saldo

15.472

Rekening 2022 Baten

5.095

Lasten Thema

-9.683

Lasten 15.405

Begroting 2022

Verschil Saldo

Baten

5.723

Begroting na wijziging 2022

Lasten

694

Saldo

-67

Rekening

627

Verschil

Milieu

6.330

5.905

5.978

73

Beheer Openbare Ruimte

8.092

8.735

8.439

-296

Totaal Lasten

14.421

14.640

14.417

-223

Baten Thema

Milieu Beheer Openbare Ruimte Totaal Baten Saldo Thema

Begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Rekening

Verschil

-7.246

-6.931

-6.811

120

-911

-1.092

-1.171

-78

-8.157

-8.023

-7.982

42

Begroting 2022

Begroting na wijziging 2022

Rekening

Verschil

Milieu

-916

-1.026

-833

193

Beheer Openbare Ruimte

7.180

7.643

7.268

-374

Totaal saldo van lasten en baten

6.264

6.617

6.435

-181

Toevoeging reserves

631

833

988

155

Onttrekking reserves

-499

-2.354

-1701

653

Saldo mutaties reserves

132

-1.521

-713

808

Gerealiseerd resultaat

6.397

5.095

5.723

627

Toelichting Toelichting bij financiële ontwikkeling LASTEN Thema Milieu (€ 73.000 hogere lasten) De milieutaken zijn door de ODWH tegen € 45.000 lagere kosten uitgevoerd. In het GRP is een fte voor strategisch rioolbeheer opgenomen. Door de krapte op de arbeidsmarkt is de functie niet vast ingevuld, maar moesten we inhuren. Hierdoor is de post inhuur derden met € 81.000 overschreden. Dit wordt deels gecompenseerd door lagere loonkosten. De ingehuurde

JAARSTUKKEN 2022 - 36

medewerker is in dienst van de gemeente vanaf maart 2023. De kosten voor klein onderhoud zijn € 18.000 hoger dan geraamd. Daarnaast is een niet geraamd bedrag van € 10.000 in de voorziening gestort. Het restantverschil van € 9.000 is het saldo van een aantal kleine verschillen. Thema Beheer Openbare Ruimte (€ 296.000 lagere lasten) Voor het GVVP was € 525.000 begroot en is er uiteindelijk € 208.000 uitgegeven. De projecten reconstructie Geerweg en Noordeinde (Zevenhoven) zijn uitgesteld. De Geerweg kon nog niet gereconstrueerd worden in verband met de aan- en afvoer van materialen voor het project 'verbeteren waterkwaliteit Langeraarseplassen' van het hoogheemraadschap Van Rijnland. Het project Noordeinde (Zevenhoven) is uitgesteld vanwege de vertraging in het project 'dijkverbetering' van het hoogheemraadschap van Rijnland. Ook door de subsidieontvangsten is de onttrekking lager. Het restant budget van € 317.000 valt terug in de reserve GVVP. Doordat veel netwerken worden aangepast is er een toename in het herstraten van kabels en leidingen stroken. Dit veroorzaakt € 201.000 hogere lasten. Dit voert de gemeente uit, op kosten van de netbeheerders (degeneratievergoeding). Hier staan extra inkomsten tegenover. De afschrijving op het Bovenwijks groen Driekoppenland van € 99.000 is niet gerealiseerd. Dit bedrag is in een vorig jaar al afgeboekt.

Daarnaast is € 61.000 extra besteed aan de aanschaf van beplantingsmateriaal. Aan het onderhoud van voertuigen voor de buitendienst hebben wij € 23.000 extra besteed als gevolg van de reparatie van gebruiksschade. BATEN Thema Milieu (€ 120.000 lagere baten) De opbrengst uit de afvalstoffenheffing is € 192.000 lager dan begroot. Daar staat tegenover dat de inzet van een extra fte als gevolg van corona niet is gerealiseerd. Dit is een voordeel van € 145.000. Het overige verschil is veroorzaakt door kleine verschillen op vergoedingen voor de verschillende afvalstromen. Wij hebben € 74.000 aan nadeelcompensatie ontvangen van de Provincie Zuid-Holland inzake een verlegging rondom kruising N231/ Achttien Kavels. Daarnaast hebben wij nog een aantal kleinere schadevergoedingen ontvangen. In totaal € 99.000 voordeel. Gelet op het resultaat op de riolering hebben wij de geraamde onttrekking aan de voorziening riolering van € 166.000 niet gedaan. Thema Beheer openbare ruimte (€ 78.000 hogere baten) Doordat er veel meer onderhoud is uitgevoerd aan de netten van de kabels- en leidingenbeheerders dan in de voorgaande jaren, zijn er op de inkomsten in de vorm van 'leges' en 'degeneratiekosten' € 78.000 meer inkomsten gegenereerd. Hier staan wel meer kosten voor herstraten tegenover.

Het toegezegd subsidie van de provincie Zuid-Holland voor Achttienkavels ad € 155.000 wordt in 2023 vastgesteld en afgerekend. In 2022 hebben meer begravingen plaatsgevonden dan begroot. Dit levert een hogere baat van € 48.000 op.

JAARSTUKKEN 2022 - 37

Wij hebben niet geraamde subsidies ontvangen van de Provincie Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap van Rijnland van € 47.000 voor de verbetering van de kwaliteit van water en de openbare ruimte. In 2022 hebben we een baat ontvangen uit 2021 voor veilige schoolroutes van € 13.000 In verband met schadeherstel en verleende ontheffingen hebben hogere bate van € 21.000 gerealiseerd. Het restant van het verschil bestaat uit een aantal kleine baten en lasten. Reserves (€ 155.000 hogere toevoegingen) In de voorjaarsnota 2022 is er budget gevraagd voor de bijdrage aan de rotonde Achttienkavels. Het betreft een last van € 310.000. Dit bedrag is thans in zijn geheel overgeboekt. Vijftig procent van de kosten worden vervolgens weer bijgedragen vanuit de Provinciale subsidie ‘Fiets Veilig’. De afrekening vanuit de Provincie naar de gemeente is vertraagd. In 2023 vindt de afwikkeling plaats. Er is een bedrag van € 155.000 toegevoegd. Aan de nieuw ingestelde Egalistiereserve Afval is het batig saldo van € 119.000 van de Afvalstoffenheffing toegevoegd. Reserves (€ 534.000 lagere onttrekkingen) Vanuit de reserve GVVP is € 317.000 minder onttrokken dan begroot. Zie hiervoor de toelichting onder het item 'lasten'. In de paragraaf kapitaalgoederen staat een opsomming van de gedane werkzaamheden per areaal. Het project Rotonde Aardamseweg is afgerond.

Er is nog geen rekening gehouden met de toerekening van de grondkosten Westkanaalweg 117 en 117a. Dit is nu in de afschrijvingsreserve verwerkt. Hierdoor valt een lager bedrag vrij dan waarbij in de Najaarsnota rekening was gehouden. Het betreft een lagere onttrekking van € 328.000. Tot slot is een bedrag van € 8.000 minder aan de reserve Recreatieve voorzieningen onttrokken.

JAARSTUKKEN 2022 - 38

4.3 Programma Sociaal domein Realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten Sociaal domein In het programma bevinden zich de volgende thema’s: ➢ Zorg en Leefstijl ➢ Werk en Inkomen ➢ Vrije tijd en Cultuur ➢ Onderwijs en Ontwikkeling ➢ Vastgoed Sociaal Domein Beoogde maatschappelijke effecten Iedere inwoner van Nieuwkoop kan op een goede manier zo zelfstandig mogelijk wonen en leven. Meedoen is het uitgangspunt. Of het nu gaat om Werk en Inkomen, sociale participatie of andere onderdelen van het sociaal domein. Om dit te bereiken is ook verbinding met andere beleidsterreinen, zoals wonen en ontwikkelen van de omgevingsvisie van belang. Meedoen versterkt de veerkracht en zelfregie van inwoners en daarmee de zelfredzaamheid. Voor iedere inwoner van onze gemeente is een passend aanbod van activiteiten, ondersteuning en zorg beschikbaar. Dat aanbod verhoogt de gezondheid, vitaliteit en het welzijn, draagt bij aan zingeving, biedt de mogelijkheid om vaardigheden te ontwikkelen en leidt tot contact met dorpsgenoten. Jeugdigen groeien gezond en veilig op. Ze ontwikkelen hun talenten en kunnen zo, nu en later, naar vermogen deelnemen en bijdragen aan de maatschappij. Maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en ondersteuning bij werk en inkomen zijn verbonden, vindbaar en beschikbaar. Nieuwkoop is een krachtige en gezonde samenleving.

Ontwikkelingen sociaal domein Januari 2022 startte met een lockdown vanwege de coronapandemie. Deze was net voorbij toen we als gemeente begin maart met nieuwe crises werden geconfronteerd; de Oekraïnecrisis en daarna een snel stijgend aantal asielzoekers. Eind 2022 baarden de stijgende energieprijzen en inflatie zorgen. Het bestrijden van de gevolgen van corona op het gebied van onderwijs, jongeren, ouderen en welzijn hebben we onder andere gedaan aan de hand van een plan van aanpak eenzaamheid en maatregelen uit de coronasteunpakketten voor kinderen en jongeren. Acties uit beide plannen zetten we -in samenwerking met partners uit onder andere het onderwijs- voort in 2023. Vanaf maart hadden we als gemeente een grote opgave in het organiseren van de opvang, huisvesting en begeleiding van een nieuwe stroom vluchtelingen uit de Oekraïne. Veelal met eigen mensen en met behulp van veel vrijwilligers is kleinschalige huisvesting gevonden, onderwijs georganiseerd, vervoer geregeld, werk gevonden en (mentale) begeleiding geboden. In de zomer kwam daar nog een tijdelijke noodopvang in Sporthal De Vlijt bij. Eind 2022 vroeg de energiecrisis en de stijgende inflatie aandacht. Een grote groep mensen vroeg energietoeslag aan en de gemeente is waar mogelijk bijgesprongen met andere armoederegelingen en bijvoorbeeld extra ondersteuning van de voedselbank.

Voorgenoemde crises hebben een grote impact gehad op de werkzaamheden binnen zowel het team beleid als bij Team de Verbinding in het Sociaal Domein. Daarnaast ging het gewone werk door. We zetten stappen in de ontwikkeling van drie nieuwe IKC’s in Langeraar, Woerdense Verlaat en Nieuwveen. In 2022 deden we onderzoek naar de meest geschikte locatie voor mogelijke nieuwbouw van zwembad De Wel. Er zijn voornemens uit de sportvisie (o.a. sporten in de buitenruimte, afspraken met verenigingen) en de gezondheidsnota (zoals het rookvrij maken van speelruimten) gerealiseerd, we sloten ons aan bij JOGG, het jongerenwerk kende een doorontwikkeling en er vonden volop welzijnshuisbezoeken plaats.

JAARSTUKKEN 2022 - 39

Als gevolg van de coronapandemie en andere ontwikkelingen werden de aanbestedingen voor Jeugdhulp en Zorg en ondersteuning in 2020 en 2021 uitgesteld. In 2022 bleef Nieuwkoop aangesloten bij de regio Holland Rijnland en werd gestart met het verder uitwerken van de gezamenlijke aanbesteding voor de Jeugd in Rijnstreek verband. In diezelfde Rijnstreek werd de decentralisatie van de Maatschappelijke Zorg voorbereid, zodat deze kon starten per 2023. Voor de Wmo en de nieuwe Wet Inburgering stond 2022 in het teken van de implementatie en het vormgeven van de samenwerkingsrelatie met de nieuw geselecteerde aanbieders. Tenslotte werden mooie stappen gezet in het creëren van woonzorgconcepten in de gemeente. Samenwerking verbonden partijen in 2022 Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten • Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland met als doel het gezamenlijk werken aan maatschappelijke thema's, waaronder jeugdhulp en de decentralisatie van de maatschappelijke zorg. • Gemeenschappelijke regeling Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden (RDOG), met als doel het samenwerken op onderwerpen en taken op het gebied van de openbare gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg, huiselijk geweld en kindermishandeling (Veilig Thuis), de ambulancedienst en de geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen.

• Regiotaxi Holland Rijnland voor het collectief vraagafhankelijk taxivervoer (CVV) voor mensen die geen gebruik kunnen of willen maken van het reguliere OV. Toegankelijk voor iedereen. Mensen met een beperking kunnen via het Wmo-loket een kortingspas krijgen zodat ze niet meer betalen dan het reguliere OV-tarief. • Centrum Regeling Gemeente Alphen aan den Rijn, Gemeente Kaag en Braassem en Gemeente Nieuwkoop (Rijnvicus). Om de regionale werkzaamheden op het gebied van de arbeidsinschakeling van de doelgroep(en) Participatiewet, inclusief de ondersteuning van de huidige WSW-medewerkers en inwoners die vallen onder Beschut Werken te waarborgen, is deze regeling opgericht. De afspraken over de uitvoering en de te behalen resultaten zijn vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. Samenwerking verbonden partijen Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten. Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen TWO- jeugdhulp De TWO was in 2022 belast met de inkoop van gespecialiseerde jeugdhulp in Holland Rijnland. Tot 11-2023 was de TWO onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland. De werkzaamheden werden uitgevoerd op basis van een Dienstverleningsovereenkomst. Per 1-1-2023 is de TWO overgegaan in een ( zelfstandige) Gemeenschappelijke Regeling.

Gemeenschappelijke regeling HECHT Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen Regiotaxi Holland Rijnland Zie 5.6 Paragraaf Verbonden partijen

JAARSTUKKEN 2022 - 40

4.3.1 Thema Zorg en leefstijl Realisatie van het beleid Onder dit thema valt onder andere de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Wmo Wat wilden we bereiken? • In 2022 de samenwerking met nieuwe partners vormgeven. • Beter inzicht in de effecten van de geleverde ondersteuning. • Vorm geven aan de sturing en monitoring in het sociaal domein. Wat hebben we daarvoor gedaan? Zoals voorgenomen startten Tom in de buurt en een aantal onderaannemers in 2022 met de brede opdracht Ondersteuning Wmo. Door alle Wmo ondersteuning, inclusief indicering van Wmo maatwerkvoorzieningen, bij één opdrachtnemer onder te brengen is een brede toegang voor de Wmo gerealiseerd. Deze toegang heeft in 2022 steeds meer vorm gekregen en wordt inmiddels goed gevonden door de inwoners van Nieuwkoop. Binnen deze toegang wordt de noodzakelijke ondersteuning gelijk passend en op maat verstrekt. Ook wordt goed samengewerkt met Nieuwkoopse onderaannemers, zoals de zorgboerderijen die daginvulling geven. Daarnaast zijn de nieuwe contracten ingegaan voor het leveren van huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en trapliften. De samenwerking met deze partijen is goed, zowel met de gemeente als met Tom in de buurt. Helaas hebben deze contractpartners te maken met de krapte op de arbeidsmarkt en een tekort aan bepaalde onderdelen voor de hulpmiddelen.

Hierdoor zijn er incidenteel langere levertijden en een wachtlijst voor huishoudelijke hulp. Door creatief te zijn, een goede samenwerking onderling en heldere communicatie naar de inwoner zorgen deze partners voor zo min mogelijk hinder. De samenwerking tussen Tom in de buurt en het team de Verbinding kreeg in de tweede helft van 2022, zoals was voorgenomen, meer vorm. Er zijn tussen de verschillende disciplines afspraken gemaakt over samen optrekken in casuïstiek en overdracht. Zo wordt er bijvoorbeeld gezamenlijk gewerkt aan het opzetten van een goede sociale kaart. Ook op het gebied van contractmanagement is een goede slag geslagen. De contractmanagers van de drie Rijnstreekgemeenten zijn volop betrokken bij beleidsontwikkelingen binnen Tom in de buurt, zoals deelname aan een jaarplandag. Gezamenlijk werken zij aan een goede monitor waarin zij de resultaten van de kritische prestatie indicatoren real time digitaal kunnen inzien. Hiermee krijgen we beter inzicht in de effecten van de geleverde ondersteuning. In 2022 is tenslotte geïnvesteerd in een nieuw klanttevredenheidsonderzoek, waarmee we vanaf 2023 ook een beter inzicht krijgen in de dienstverlening. Gezondheid Wat wilden we bereiken? • Streven naar gezonde en vitale inwoners van Nieuwkoop. • Bij de invulling van het gezondheidsbeleid aansluiten bij de behoefte van inwoners, organisaties en professionals.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2022 zijn we verder gegaan met de uitwerking en uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid, dat is vastgelegd in de nota 2021-2025 'Goed leven in Nieuwkoop'. In deze nota hebben we als doel inwoners te helpen hun leven zo gezond mogelijk in te richten. Dit doen we vanuit de levensloop benadering; welke interventies passen het beste bij welke levensfase. We werken vanuit het brede

JAARSTUKKEN 2022 - 41

concept positieve gezondheid. Dit is het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. We zetten in op drie thema's: samen gezond, gezond gedrag en een gezonde omgeving. Dit doen we samen met partners in het zorgdomein en daarbuiten. In 2022 is de samenwerking tussen het sociaal domein en de eerstelijnszorg verder verstevigd. Dit heeft er toe geleid dat de eerstelijnshulp steeds meer patiënten uitvraagt op positieve gezondheid In 2022 is ervoor gekozen om -in het kader van het lokaal preventie akkoord- eerst aandacht te vestigen op de aanpak van roken in plaats van alcohol. Lokaal Preventie Akkoord We hebben in 2022 middelen ontvangen voor het lokale preventieakkoord. Het lokale preventieakkoord zet zich in voor gezondheidspreventie en bevat concrete maatregelen om roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik tegen te gaan. Daarnaast is er ruimte om in te zetten op mentale gezondheid. In Nieuwkoop hebben we (een deel) van het geld ingezet op het thema rookvrij. We hebben Sportief Besteed Groep de opdracht gegeven om alle verenigingen en clubs waar veel kinderen komen te begeleiden naar een rookvrije omgeving. Ook maakten we de eerste aanzet om alle openbare speeltuinen in de gemeente rookvrij te maken. Daarnaast hebben we acties opgezet rondom Stoptober.

JOGG Per 1 mei heeft de gemeente zich aangesloten bij JOGG en is een JOGG-regisseur aangetrokken. JOGG staat voor Gezonde Jeugd, Gezonde toekomst. JOGG heeft als doel de omgeving van het kind gezond te maken, zodat een gezonde keuze steeds makkelijker wordt. In het plan van aanpak is de route voor de komende twee jaar uitgestippeld, waarbij de focus ligt op een gezonde schoolomgeving, een gezonde sportomgeving en een gezonde werkomgeving. De JOGG-regisseur helpt en begeleidt partners bij de realisatie hiervan. De eerste samenwerking tussen JOGG en IKC de Vaart leidde tot deelname aan de Sportweek in september. Ook ontwikkelde de JOGG-regisseur een menukaart waaruit basisscholen en kinderopvang een ‘gezond gerecht’ kunnen kiezen. Zorg, welzijn en wonen Wat wilden we bereiken? • Iedereen die in onze gemeente woont, kan beschikken over passende voorzieningen/woning en of ondersteuning om zo zelfstandig mogelijk te wonen. • In 2022 worden de Welzijnsbezoeken voor ouderen voortgezet met coördinatie door Team de Verbinding. • In 2022 vindt het aanbestedingsproces plaats voor Ondersteuning met wonen in Rijnstreekverband. Hiermee willen we bereiken dat voor al onze inwoners een passende voorziening aanwezig is. Zo dichtbij mogelijk. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 is een verkenning gedaan naar woonconcepten voor ouderen waar wonen en zorg geïntegreerd worden.

In 2022 is verdere uitwerking gegeven aan de realisatie van woonzorgconcepten voor ouderen. Bij alle te ontwikkelen woningbouwprojecten onderzoeken we de mogelijkheid voor het realiseren van deze woonzorgconcepten binnen het project. In 2022 zijn de Welzijnsbezoeken voortgezet met coördinatie door Team de Verbinding. Alle kernen, behalve Nieuwkoop en Ter Aar, zijn bezocht. Een thema dat veel wordt aangekaart door inwoners is wonen. Inwoners geven aan behoefte te hebben aan goed te betalen zelfstandige seniorenwoningen. In Langeraar is het voorzieningenniveau een belangrijk aandachtspunt. In Korteraar, Ter Aar, Langeraar en Papenveer staan veel mensen positief tegenover de BOB-bus. Veel individuele signalen pakken we op, zowel in het sociale als in het ruimtelijke domein. Voor Ondersteuning met wonen (beschermd wonen) en (maatschappelijke) Opvang is er met de gemeenten Alphen aan den Rijn en Kaag & Braassem een Open House-procedure en een

JAARSTUKKEN 2022 - 42

subsidieregeling uitgezet en daarna afgerond. Ook hebben we de toegang voor deze voorzieningen toegevoegd aan de opdracht van Tom in de buurt, waardoor Tom in de buurt dé toegang is voor alle Wmo-voorzieningen. Daarmee hebben we de nodige stappen gezet om met de partners van Ondersteuning met wonen en Opvang goed te beginnen aan de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg vanaf 2023. Daarnaast is in 2022 het plan van aanpak eenzaamheid vastgesteld. Naar aanleiding van het plan van aanpak is in het najaar een pilot van de cursus Creatief Leven van start gegaan. Deze cursus begeleid mensen met langdurige klachten van eenzaamheid. In 2023 evalueren we de cursus. In het kader van eenzaamheid is er daarnaast in 2022 een begin gemaakt met het opzetten van Welzijn op Recept in onze gemeente. In 2023 gaan we hier mee verder en starten we met Welzijn op Recept. Jeugdhulp Wat wilden we bereiken? • Onze jeugd groeit gezond en veilig op en gezinnen krijgen adequate ondersteuning wanneer dit nodig is. • Beheersbare kosten van jeugdhulp door versterking van de preventie en stimuleren van kostenbewust handelen. • Doelmatige inkoop en organisatie van vrijwillige jeugdhulp vanaf 2023 voor onze gemeente en de regio, op basis van het Koersdocument Zorglandschap.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Preventie Het Jeugd- en gezinsteam Nieuwkoop Het Jeugd-en gezinsteam (JGT) Nieuwkoop had in 2022 op maandbasis gemiddeld 200-250 cliënten in behandeling. Het aantal actieve casussen is in de loop van 2022 licht gedaald. Een traject bij het JGT wordt in de regel binnen 1,5 jaar afgesloten. Het JGT Nieuwkoop bestaat uit ongeveer 10 FTE. Het ziekteverzuim is laag ( 0 tot 3 % per maand) en de caseload per medewerker ligt rond de 30 cliënten. Ontwikkelingen in het JGT Nieuwkoop zijn gericht op kwaliteitsverbetering, preventie en kostenbewust handelen: • Het intake gesprek is vervangen door een intakefase; zo kan beter worden beoordeeld of jeugdhulp noodzakelijk of dat andere ondersteuning beter aansluit bij de behoefte. Daarnaast wordt hiermee het kostenbewust werken versterkt. • Er is een beweging ingezet van individuele behandeling naar groepsbehandeling. • Een hulpverlener vanuit de jeugdbescherming werkt mee in het JGT om de samenwerking in de veiligheidsketen te versterken. Hiermee spelen we vroegtijdig in op landelijke ontwikkelingen. • De goede samenwerking met het jongerenwerk draagt niet alleen bij aan preventie, ook kan sneller jeugdhulp worden ingezet als dat nodig is. De samenwerkingspilot met het onderwijs bleek in 2021 een succes en is in 2022 gecontinueerd.

Dat geldt ook voor de samenwerking met huisartsen en praktijkondersteuners en de inzet van het gemeentelijk jongerenwerk als netwerkpartner in het preventieve veld. Samenwerking Rijn- en Veenstreek In 2022 is een start gemaakt met de voorbereiding een deel van de jeugdhulp gezamenlijk in de Rijnen Veenstreek te organiseren. In alle drie de gemeenten is hiervoor in 2022 een bestuursopdracht vastgesteld. Bij de uitwerking van de bestuursopdracht is gebleken dat het niet mogelijk is vanaf 2024 een deel van de jeugdhulp in de Rijn-en Veenstreek gezamenlijk te organiseren. Nieuwkoop blijft

JAARSTUKKEN 2022 - 43

daarom vanaf 2024 gebruik maken van de lopende contracten voor de gespecialiseerde jeugdhulp op Holland Rijnland niveau en ook de inzet van het Jeugd-en gezinsteam Nieuwkoop continueren we. De gespecialiseerd jeugdhulp Organisatie In 2022 was alle gespecialiseerde jeugdhulp voor Nieuwkoop gecontracteerd via de TWO Holland Rijnland. De TWO is onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland, In 2022 werkten we aan de overgang van de TWO naar de Gemeenschappelijke Regeling Service Organisatie Zorg Holland Rijnland (SOZ). De SOZ neemt de taken van de TWO per 1-1-2023 over. De SOZ is vooral gericht op inkoop en contractbeheer. Vanuit de samenwerkende gemeenten in Holland Rijnland is een beleidsteam geformeerd die het accountmanagement verzorgd. De gespecialiseerde jeugdhulp is verdeeld in 7 segmenten waarin contract- en accountmanagers samenwerken. In 2022 organiseerde het beleidsteam per segment ontwikkeltafels met zorgaanbieders, waarin transformatieplannen zijn uitgewerkt. Daarnaast zijn er vier opgaven die segment overstijgend zijn, nl. “beweging naar voren” (inzet op stevige lokale teams en verbinding met het lokale voorveld), “kwetsbaar eerst” (hulp beschikbaar voor die kinderen die het het hardst nodig hebben), “financieel stelsel” (ontwikkeling van een bekostigingssysteem die recht doet aan voorgaande opgaven) en “monitoring” (datagedreven werken).

Bij de gespecialiseerde jeugdhulp is op basis van de prognose van de SOZ voor 2022 sprake van een beperkte onderbesteding. Dit is met name veroorzaakt door: • Personeelsgebrek bij jeugdhulpaanbieders • De financiële sturing op basis van budgetplafonds, aanbieders zijn voorzichtig dit plafond te overschrijden omdat meer kosten niet worden betaald. Er zijn meer kinderen uitgestroomd naar de Wet Langdurige Zorg dan voorzien. Onderdeel van de gespecialiseerde jeugdhulp is JeugdzorgPlus (ook wel gesloten jeugdhulp genoemd). De doorontwikkeling JeugdzorgPlus is in volle gang. De afbouw van de capaciteit is in 2022 onverminderd doorgegaan (opgave vanuit het ministerie van VWS). Dit heeft consequenties voor de financiële positie van de twee aanbieders JeugdzorgPlus die onze regio (HR) gecontracteerd heeft. JeugdzorgPlus is een vorm van cruciale jeugdhulp waarvoor gemeenten garant moeten staan. De eenmalige kosten voor het kunnen continueren van de JeugdzorgPlus voor de regio Holland Rijnland zijn verwerkt in het resultaat van de kosten regionale jeugdhulp 2022.

JAARSTUKKEN 2022 - 44

4.3.2 Thema Werk en inkomen Realisatie van het beleid Werk en inkomen Onder dit thema valt de uitvoering van de Participatiewet en het minimabeleid. Wat wilden we bereiken? • Voorkomen dat inwoners langdurig op een bijstandsuitkering zijn aangewezen. • De effecten van de coronacrisis op ondernemers en werknemers zo veel mogelijk beperken. • Goede samenwerking tussen Nieuwkoopse ondernemers en het Werkgeverservicepunt (WSP). • Minder inwoners in problematische schuldsituaties. • Het bereik van onze minimaregelingen neemt met 10% toe. • Ook bij werk en inkomen is een integraal zorgaanbod het uitgangspunt. • Jongeren zijn in beeld bij de gemeente. Wat hebben we daarvoor gedaan? In de begroting staat aangegeven dat Nieuwkoop werkzoekenden die door corona hun baan waren verloren intensief zou begeleiden. Nieuwkoop blijkt echter geen last te hebben gehad van een enorme toename van het bijstandsbestand als gevolg van de coronacrisis. Inwoners die als gevolg van coronacrisis werkloos waren geworden, konden direct worden doorgezet naar het WSP of Rijnvicus voor bemiddeling. Als sinds 2021 wordt naast de intake voor bijstand ook een werk-intake gedaan door een participatiecoach van Rijnvicus. Als blijk dat iemand kan werken, dan werd en wordt deze persoon direct overgedragen aan het WSP of Rijnvicus.

In 2002 is ook, zoals de intentie was, meer gebruik gemaakt van onze minimavoorzieningen. Op alle fronten is het gebruik ervan toegenomen. In 2022 zijn 222 individuele kinderen via Stichting Leergeld ondersteund (688 voorzieningen). In 2021 waren dit nog 192 kinderen (527 voorzieningen). Er is vooral veel gebruik gemaakt van de Kindpas die vanaf 2022 is opgenomen in het voorzieningenpakket van Stichting Leergeld. De Kindpas is een tegoedpas waarmee inwoners kleding, jassen, schoenen en leesboekjes kunnen kopen. De waarde van de pas is € 60 en de pas kon aangevraagd worden van 1 januari tot en met 31 augustus 2022. Daarnaast zagen we een lichte toename van het aantal aanvragen bijzondere bijstand. Het aantal kinderen dat gebruik maakte van het Jeugdfonds Sport & Cultuur was dit jaar 121. In 2021 waren dit er 119. In januari 2022 is zoals gepland de vroegsignalering van schulden gestart. Hierbij krijgen we als gemeente vroegtijdig signalen van onder andere verzekeraars en corporaties als mensen hun vaste lasten niet kunnen betalen. Deze inwoners krijgen hulp aangeboden vanuit de gemeente. Schuldhulpmaatje Nieuwkoop is voorbereid in 2022 en start vanaf 2023. Schuldhulpmaatje biedt begeleiding bij (dreigende) problematische schulden. Ook bieden ze begeleiding tijdens (en na) een schuldsanerings- of WSNP-traject. Ze krijgen ook een taak binnen de vroegsignalering.

In 2022 hebben meer inwoners de weg gevonden naar de Helpdesk geldzaken voor advies. De pilot jongeren in beeld tenslotte heeft 6 maanden geduurd. Het doel was om jongeren (23 tot 27 jaar) in beeld te brengen die nergens geregistreerd zijn en dus buiten beeld zijn (geen werkgever, geen uitkering, geen studie). Het aantal jongeren dat in de problemen verkeerde bleek gelukkig zeer klein. Statushouders Wat wilden we bereiken? • Per 1 januari 2022 zijn we klaar voor de nieuwe Wet Inburgering. • Statushouders doen mee in de Nieuwkoopse samenleving.

JAARSTUKKEN 2022 - 45

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2022 hadden twee grote vluchtelingencrisissen een grote impact in de gemeente: de Oekraïnecrisis en de verhoogde instroom van asielzoekers in Nederland. Het heeft veel gevraagd van de medewerkers van de gemeente. Per 2022 zijn we desalniettemin van start gegaan met de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering. We hebben een warme overdracht met het COA geregeld, maken mensen financieel zelfredzaam en bevorderen deelname aan de samenleving. Voor iedere statushouder werd een persoonlijk inburgeringsplan gemaakt, met daarin afspraken over hun taal- en inburgeringstraject en hun deelname aan werk, vrijwilligerswerk of onderwijs (duale aanpak). We werken daarvoor nauw samen met Echt Nederlands voor inburgerings- en taalonderwijs en met werkbedrijf Rijnvicus. Statushouders Doordat de asielzoekerscentra (AZC’s) overvol zijn, was er sprake van een verhoogde taakstelling (40 voor Nieuwkoop). De taakstelling voor 2023 is nog veel hoger (36 in het eerste half jaar van 2023). De staatssecretaris heeft de gemeenten gevraagd om in 2022 vooruit te werken op de hoge taakstelling voor 2023. In samenwerking met de woningcoöperaties is dit gerealiseerd. Er zijn 60 statushouders gehuisvest in 2022.

Dit is gelukt binnen de bestuurlijk gemaakte prestatieafspraak met de corporaties: 30% van de vrijkomende sociale huurwoningen zijn zgn contingent-woningen en bestemd voor bijzondere doelgroepen (bijvoorbeeld statushouders; ex-gedetineerden; begeleid wonen; doorstroom vanuit intramurale woonvormen; voorkomen dakloosheid etc). De Wet Inburgering 2021 (WI 2021) is in 2022 ingegaan. Iedere volwassen statushouder maakt een leerbaarheids- en capaciteitentest. Dit is de basis voor een inburgeringsplan en de toeleiding naar werk of onderwijs. In 2022 zijn ook de onderwijsroutes (taalschakelroutes die opleiden voor MBO of HBO/universiteit) gecontracteerd en gestart. De gemeente begeleidt en monitort de inburgering in samenwerking met taalschool Echt Nederlands en leerwerkbedrijf Rijnvicus. Oekraïense vluchtelingen Vanaf 4 maart 2022 heeft onze gemeente meer dan 100 Oekraïense vluchtelingen gehuisvest op diverse kleinschalige opvanglocaties. In gemeentelijk vastgoed, maar ook verschillende particulieren hebben (tijdelijk) locaties beschikbaar gesteld aan de gemeente. De inrichting van deze locaties is gerealiseerd door ambtelijke inzet in samenwerking met een groep vrijwilligers. Door de schaal van de opvanglocaties kunnen de Oekraïners hier zoveel als mogelijk zelfvoorzienend wonen. Schoonmaak, koken en dergelijke doen ze zelf. Veel Oekraïners zijn inmiddels begeleid naar werk.

De arbeidsdeelname ligt rond de 80 tot 90%. De kinderen zijn ingestroomd in het reguliere basisonderwijs of bezoeken de internationale schakelklas (ISK) in Alphen a/d Rijn. Ambtelijke inzet Het team begeleiding statushouders van de gemeente Nieuwkoop is in 2022 uitgebreid met 1,6 fte om de volgende redenen: • Huisvesting van een grotere groep statushouders; • De implementatie van de Wet Inburgering, waarbij de gemeente meer verantwoordelijkheid heeft gekregen voor inburgering en toeleiding naar werk en onderwijs • Het realiseren van huisvesting, leefgeld en begeleiding van Oekraïense vluchtelingen. Daarnaast is er veel inzet van ambtenaren uit andere teams (o.a. beleid maatschappelijke ontwikkeling, vastgoed en De Verbinding), die op het gebied van de Oekraïnecrisis extra taken (huisvesting, zorg, onderwijs, vervoer, etc.) verrichten naast hun reguliere werk. Dit zijn veelal structurele taken geworden.

JAARSTUKKEN 2022 - 46

Financiën Oekraïne De gemeente ontvangt een specifieke uitkering (SPUK) voor de opvang van de Oekraïners. Dit bedraagt in 2022 € 3.117.000. Van dit bedrag is in 2022 € 1.754.000 uitgegeven. Dit bedrag is laag gebleven omdat de gemeente alle taken rondom de Oekraïners (huisvesting, inrichting, begeleiding en leefgeld) zelf heeft uitgevoerd. Ook is er een aantal opvanglocaties door particulieren (tijdelijk) beschikbaar gesteld en ingericht door medewerkers van de gemeente. Veel van deze locaties worden in 2023 teruggegeven aan de eigenaar. In de plaats daarvan realiseert de gemeente zelf nieuwe locaties (bijvoorbeeld in het voormalige pand van de bibliotheek in Ter Aar) en worden ook locaties gehuurd. We stellen voor het resterende bedrag van de SPUK over te hevelen naar 2023, omdat de kosten voor de opvang van de Oekraïners stijgen. De huisvesting wordt duurder. De taakstelling gaat omhoog (naar 125 Oekraïners in 2023). Daarnaast is personele uitbreiding noodzakelijk om alle taken rondom huisvesting en begeleiding van Oekraïners goed te blijven uitvoeren en om zaken die zijn blijven liggen tijdens het werk voor de Oekraïners op te kunnen pakken. Crisisnoodopvang De Vlijt Om de AZC’s te ontlasten was er gedurende drie maanden (juli t/m september) een crisisnoodopvang in sporthal De Vlijt in Zevenhoven. Het betrof gezinnen (75 personen) en dit verliep goed en rustig.

Samen met de schoolbesturen en de Stichting Participatie Academie werd onderwijs en dagbesteding gerealiseerd.

JAARSTUKKEN 2022 - 47

4.3.3 Thema Vrije tijd en cultuur Realisatie van het beleid Vrije tijd en cultuur Wat wilden we bereiken? • Gezonde en toekomstbestendige verenigingen en stichtingen. • Multifunctioneel en maatschappelijk gebruik van accommodaties. • Professionalisering van het beweegaanbod, onder andere door een duurzame inzet van buurtsportcoaches. Wat hebben we daarvoor gedaan? We wilden in 2022 bijdragen aan een - na corona- wederom bruisende sport-, recreatie- en cultuursector. Vanuit de visie op sport en bewegen gingen we in 2022 met name aan de slag met de volgende punten: • Nadere uitwerking businesscase toekomst zwembad De Wel; • Het verder beweegvriendelijk maken van de openbare ruimte; • Besluitvorming over een sportfunctie bij het IKC Nieuwveen; • Doorontwikkeling van de buurtsportcoaches; Daarnaast is gestart met JOGG en is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met de tennisverenigingen. Toekomst zwembad De Wel In 2022 vond een onderzoek plaats naar de meest geschikte locatie voor mogelijke nieuwbouw van zwembad De Wel. Onderdeel van dit onderzoek was een participatietraject met stakeholders en inwoners. Locatie-opties zijn de huidige locatie van zwembad De Wel, een locatie naast SV Nieuwkoop of een locatie naast zwembad Aarweide. Op 30 augustus is het locatieonderzoek gepresenteerd aan de raad.

De locatiekeuze is op 29 september aan de hand van een dilemma-nota besproken in de meningsvormende raad. Daar kwamen enkele vragen naar voren. Deze vragen zijn in het vierde kwartaal onderzocht en verwerkt in het locatieonderzoek en het raadsvoorstel. Het raadsvoorstel staat op de agenda van de raadscyclus februari 2023. Het verder beweegvriendelijk maken van de openbare ruimte Verschillende speeltuinen in de gemeente zijn uitgebreid met beweegtoestellen, zodat inwoners hier kunnen spelen én bewegen. Vanuit het sportakkoord is er financiering voor vier wandel- en hardlooproutes in verschillende kernen. De routes zijn samengesteld en de bewegwijzering zal in het voorjaar van 2023 worden geplaatst. In Nieuwveen is in het toekomstige Teylerspark een grote, losstaande beweegplek geplaatst. In Nieuwkoop komt in 2023 een buitensportplaats. Op het Denkmee platform maakten inwoners in 2022 een keuze voor het ontwerp van deze buitensportplaats. Strand Zomer is verrijkt met een multifunctioneel buitensportnet. Verder heeft beweegvriendelijkheid en gezondheid in 2022 wederom een prominente plaats gekregen bij het ontwerp en de realisatie van diverse nieuwe bouwprojecten in de gemeente. Toekomst sportfunctie in Nieuwveen Als onderdeel van de planverkenning locatiekeuze en functies IKC Nieuwveen is nader onderzoek gedaan naar de voor- en nadelen van een nieuwe sportfunctie bij het IKC.

Dit is ter vervanging van De Ringkant en er is gekeken naar de best passende omvang van deze sportfunctie. In oktober heeft de raad besloten om daadwerkelijk de sportzaal in De Ringkant te vervangen door een nieuwe sportzaal in het IKC Nieuwveen, op de locatie van de huidige Ringkant.

JAARSTUKKEN 2022 - 48

Doorontwikkeling buurtsportcoaches In 2022 deden we onderzoek naar de effectiviteit van de inzet van de subsidies uit de regeling brede combinatiefuncties. Hieruit bleek dat we weinig sturing hebben op de inzet van de buurtsportcoaches en dat de buurtsportcoaches minder ingezet worden als verbinder tussen partijen en domeinen. Ook is de samenwerking tussen de buurtsportcoaches onderling beperkt. Het college heeft daarom in november 2022 ingestemd met het voorstel om de bestaande subsidierelaties met maatschappelijke instellingen die gebruik maakten van deze subsidie te beëindigen. Een deel van de taken en functies van de buurtsportcoaches worden ondergebracht bij team de Verbinding. In 2023 gaan we de vacatures voor een cultuurcoach en een buurtsportcoach 55+ invullen. Voor de buurtsportcoach voor 0- tot 12-jarigen zetten we een aanbestedingstraject in gang. Sportstimulering jongeren In 2022 is een medewerker gestart in een dubbelfunctie van jongerenwerker en regisseur van JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst). Deze medewerker kan in samenwerking met de buurtsportcoaches en het Sportpunt de inzet rondom het stimuleren van sport en bewegen voor jongeren versterken. Samenwerkingsconvenant tennisverenigingen In oktober ondertekenden gemeente en tennisverenigingen met elkaar het Samenwerkingsconvenant Tennisverenigingen Nieuwkoop.

Hierin staan afspraken over groot onderhoud en exploitatie van de tennisaccommodaties. Met het afsluiten van dit convenant kwam voor de tennisverenigingen de jaarlijkse exploitatiesubsidie voor de tennisbanen beschikbaar, die eerder vanuit de raad op basis van de visie sport en bewegen was toegekend. Het gesprek met verenigingen over hun maatschappelijke meerwaarde en hun rol binnen het sociaal domein pakken we verder op in 2023, wanneer er een herijking van het sportakkoord plaatsvindt.