2022-107 Begroting 2023-2026

Om het historische centrum nog aantrekkelijker te maken, bespreken we met betrokken ondernemers en vastgoedeigenaren de functie van leegstaande of verwaarloosde panden. Mogelijk biedt een leegstandverordening hierin meerwaarde. Om de centrumontwikkeling tot een succes te maken, is het een vereiste dat ondernemers, stakeholders, partners en de gemeente de handen ineenslaan. Als gemeente nemen we hierbij een regierol en zorgen, aan de hand van de centrumvisie en het uitvoeringsplan, voor een gestructureerde aanpak samen met de andere betrokkenen en belanghebbenden. We gaan hier actief mee aan de slag om de komende periode gefaseerd naar resultaten toe te werken. Als blijkt dat hier onvoldoende draagvlak voor is bij stakeholders en ondernemers, moeten wij hieruit conclusies trekken en mogelijk andere keuzes maken. Ter Aar Voor de herstructurering van het centrum van Ter Aar is samen met ondernemers een centrumvisie uitgewerkt. De bouw van 44 middenhuur appartementen op De Vlinder-locatie, inclusief horeca, maakt onderdeel uit van deze visie. Via een partnerselectie is er een partner gezocht die met de gemeente en ondernemers in het centrumgebied wil werken aan een masterplan voor het Dorpshart Ter Aar’. In het eerste kwartaal van 2023 is meer bekend over de uitvoeringsmogelijkheden en maken we een

Programmabegroting 2023-2026

23

definitieve scenariokeuze. Om het centrum aantrekkelijk en goed bereikbaar te houden, ook met het oog op de extra woningen, investeren wij in een groen, goed ingericht openbaar gebied rondom het centrum. Centra Nieuwveen, Langeraar, Zevenhoven en Noorden Door een aantal private ontwikkelingen, wordt ook het centrum van Nieuwveen versterkt. Wij dragen bij aan de centrumontwikkeling door het Weteringplein en Dorpsplein met elkaar te verbinden door een slimme, groene, inrichting van de openbare ruimte. Zo creëren we met elkaar een toekomstbestendig centrum met levensvatbare winkels, waar de inwoners van Nieuwveen trots op kunnen zijn. We geven ruimte aan initiatieven vanuit ondernemers en de samenleving die het centrum verder versterken en verlevendigen en denken hierbij graag mee. In Langeraar komt er een fors aantal woningen bij. Ook het te bouwen integraal kind centrum (IKC) zal een impuls geven aan het dorp. Vanuit de samenleving is de wens geuit om ook het winkelcentrum ‘De Strooplikker’ te versterken. Door de uitbreiding van het dorp moet het mogelijk zijn om de huidige voorzieningen te behouden en mogelijk uit te breiden, door de aantrekkelijke ligging aan de plassen te benutten. Wij geven initiatiefnemers alle ruimte in de uitvoering van plannen en denken graag mee in de mogelijkheden. Dit doen wij ook bij initiatieven vanuit andere dorpen zoals Noorden en Zevenhoven.

Samenwerking met ondernemers We ondersteunen onze ondernemers met onze gemeentelijke dienstverlening. We geven de ruimte om initiatieven uit te voeren die bijdragen aan de samenleving. Dit doen wij door flexibel om te gaan met regelgeving, passend binnen de wettelijke kaders. We willen dereguleren waar dit kan en benutten mogelijkheden om procedures en vergunningen te verkorten en vereenvoudigen, bijvoorbeeld met betrekking tot evenementen. Met de inzet van online tools en een vast aanspreekpunt in de vorm van het Ondernemersloket en EZ-accountmanagement staan we dicht bij de ondernemer. Vanuit de accountmanagementfunctie onderhouden we proactief contact met ondernemers, signaleren we trends en ontwikkelingen en zijn we goed toegankelijk. De komende bestuursperiode zetten wij actief in op verbinden en samenwerken met de brede samenleving om zo gebruik te maken van elkaars kennis en kunde. Wij zien interessante mogelijkheden om het bedrijfsleven te betrekken bij gemeentelijk beleid, door ondernemers gevraagd advies te laten geven op voorgenomen beleid, een zogeheten MKB-toets. Door beleidsnota’s vanuit een economisch perspectief te laten toetsen, ontstaat meer interactie, een bredere samenhang en kunnen nieuwe kennisclusters ontstaan. We inventariseren de mogelijkheden van een MKB-toets en, als ondernemers dit ook willen, starten we hiervoor een pilot.

Nieuwkoop kent een ondernemersfonds. Aan dit fonds dragen ondernemers bij voor gedragen initiatieven ter versterking van dorpscentra en bedrijventerreinen. Wij zien kansen om vanuit het ondernemersfonds georganiseerd ontwikkelingen aan te pakken die bedrijventerreinen en dorpscentra versterken. Als dienstverlenende overheid hebben wij hierbij een faciliterende en stimulerende rol. We evalueren de toegevoegde waarde van het fonds en ondersteunen het bestuur van het ondernemersfonds om het draagvlak onder ondernemers verder te vergroten. Bedrijventerreinen Vanuit de bedrijventerreinenstrategie zetten wij in op het herstructureren en intensiveren van onze bedrijventerreinen. We ondersteunen initiatieven vanuit ondernemers om de terreinen te optimaliseren, bijvoorbeeld door te verduurzamen, vergroenen en met een slimme inrichting van de openbare ruimte. Parkmanagement bevordert breed gedragen ideeën onder ondernemers. Op basis van succesvolle ervaring met een parkmanager, stimuleren wij de inzet hiervan voor alle bedrijventerreinen. Een parkmanager kan bijvoorbeeld gefinancierd worden vanuit het ondernemersfonds. Waar nodig denken wij als gemeente hierin mee.

Programmabegroting 2023-2026

24

Ondernemers geven aan behoefte te hebben aan uitbreiding van de bedrijventerreinen. Wij staan hiervoor open, mits kleinschalig, bij bewezen behoefte en aansluitend op de huidige terreinen. We voeren een integraal onderzoek uit naar de behoefte en kansen voor het optimaliseren en zo nodig uitbreiden van de huidige terreinen. Vanuit het onderzoek stellen we een kader op voor duurzame invulling van lege of ‘achterlaat’ plekken op de terreinen. Land- en (Glas)tuinbouw Landbouwsector De agrarische sector is onmisbaar voor onze voedselvoorziening en het beheer van het landschap. Wij vinden het daarom belangrijk dat ons gebied agrarisch blijft, al is transitie van de landbouw noodzakelijk. Om de instandhoudingsdoelen te behalen, stikstof en ammoniak te reduceren en bodemdaling tegen te gaan, is het (vrijwillig) verplaatsen of laten stoppen van agrarische bedrijven één van de middelen. Het Rijk stelt hiervoor geld beschikbaar. Vanuit ons lokale standpunt, zetten wij vooral in op een nieuw perspectief voor de landbouw, met als uitgangspunt extensieve veehouderij in combinatie en een alternatief verdienmodel. We werken samen met stakeholders aan een realistische visie ‘Nieuw perspectief op de landbouw’, dat perspectief biedt aan onze ondernemers en het gebied in transitie brengt.

Uitgangspunt hierbij is om agrarisch ondernemen, natuur(herstel), wonen, recreatie en de energietransitie hand in hand gaan. Aan de hand van de visie leveren we een duidelijke inbreng op de diverse (bestuurlijke) tafels, waaronder de Gebiedsgerichte Aanpak Nieuwkoopse Plassen, NOVEX Groene Hart en gebiedsgerichte opgave landelijk gebied Holland Rijnland. Hierbij sluiten we aan bij het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Wij werken dit uit in een visie. We ondersteunen de agrariërs in de opgave door te bemiddelen tussen andere overheden en het begrijpelijk maken van ingewikkelde wet- en regelgeving of subsidiemogelijkheden. Glastuinbouw Specifiek voor de Nieuwkoopse situatie werken we samen met de ondernemers en belanghebbenden aan een visie op de maatwerkgebieden. Op basis van deze visie werken we een kader uit dat perspectief biedt aan de glastuinbouwondernemers en andere initiatiefnemers. Door het gesprek aan te gaan met de ondernemers, zoeken we kansen en mogelijkheden voor de glastuinbouw en de overige functies in het (maatwerk)gebied. Bij mogelijke herinrichting van deelgebieden of percelen, betrekken we ook de bewoners van het gebied.

Na de sanering van de Noordse Buurt, de transformatie aan de Paradijsweg (Westzijde), Vrouwenakker en het Nieuwveens Jaagpad (eerste deel) en de verwachte inperking van de glastuinbouw in de maatwerkgebieden is het areaal glas flink afgenomen. Voor een verdere versterking en concentratie van de glastuinbouw in het gebied blijft Nieuw Amstel Oost (1a en b) als optie open. In de tuinbouwgebieden kijken we op basis van maatwerk naar mogelijkheden voor creatieve, tijdelijke, woonvormen op percelen. De glastuinbouwsector kenmerkt zich door actieve inzet met betrekking tot de energietransitie, met name in de gecentraliseerde glastuinbouwgebieden. In ons veelal meer versnipperde glastuinbouwgebied zijn innovatieve ontwikkelingen ingewikkelder. Onze tuinders zoeken alternatieve modellen om versneld van het gas af te gaan en duurzaam te verwarmen. De sector vormt daarmee een belangrijk vliegwiel voor de energietransitie. Vanuit onze gemeentelijke rol op het gebied van ruimtelijke ordening, trekken wij hier samen met de ondernemers in op.

Programmabegroting 2023-2026

25

Arbeidsmigranten Speciale aandacht geven wij aan de huisvesting van arbeidsmigranten. Hier ligt een grote en ingewikkelde regionale opgave waar elke gemeente een taak in heeft. Het aantal arbeidsmigranten dat woonruimte nodig heeft is groot. Een oplossing is niet eenvoudig. Veel arbeidsmigranten staan niet geregistreerd en wisselen vaak snel van werkomgeving. Ook werkgevers hebben wisselende behoefte aan extra capaciteit. Om zo snel mogelijk arbeidsmigranten te huisvesten, zetten wij in op tijdelijke woonvormen. Om te beoordelen hoe dit het beste werkt en waar dit het beste kan, starten we twee pilots met flexwoningen. Bij een (agrarische)ondernemer en op een bedrijventerrein. We overwegen de invoering van verblijfsbelasting en zetten (mede hiermee) in op betere registratie van arbeidsmigranten. Zo krijgen we ook meer grip op de problematiek, waaronder misstanden in de huisvesting en uitbuiting. Hierbij monitoren we de actualiteit, zoals bijvoorbeeld het effect van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne op de arbeidsmigrantenstroom. Wat gaan we doen? We stellen een nieuwe economische actieagenda op 2023 We zorgen voor aantrekkelijke, groene, slim ingerichte openbare ruimten in en rond de dorpscentra, waaronder Ter Aar en Nieuwveen. We reserveren hier budget voor. 2024 e.v.

We ontwikkelen het centrum van Nieuwkoop door tot toeristisch (water)centrum en een aangename verblijfsplek voor inwoners. 2022-2026 We bepalen wat nodig is voor een aanvullende parkeervoorziening in het centrum van Nieuwkoop (Achterweg). We doen dit in nadrukkelijke samenwerking met stakeholders en in uitvoering met het centrumplan. 2022 e.v. Op basis van uitvoeringsmogelijkheden voor het centrum van Ter Aar maken we een scenariokeuze in 2023. De ontwikkeling van De Vlinderlocatie heeft hierbij prioriteit. 2022-2023 De centrummanager blijven we inzetten met de focus op uitvoering en gekoppeld aan 2022 e.v. de realisatie van de centrumplannen. We stimuleren ondernemers om de bedrijventerreinen te revitaliseren. Doorlopend Het beleid voor concentratiegebieden glastuinbouw verruimen we, zodat op basis van maatwerk tijdelijke woonvormen toe worden gestaan. 2022-2023 Op basis van een visie op maatwerkgebieden glastuinbouw ontwikkelen we een perspectief kader. 2023-2024 We stellen een visie op voor de landbouwsector met een focus op (zeer) extensieve veehouderij en een aanvullend verdienmodel. 2022-2023 Op basis van twee pilots onderzoeken we de mogelijkheden van flexwonen voor arbeidsmigranten. 2023-2024 We stellen het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten op (en vast).

2022

2.1.3.2 Recreatie en toerisme Onze mooie gemeente nodigt uit tot actief buiten bewegen, zoals fietsen, wandelen en varen. De aantrekkelijke dorpscentra bieden gelegenheid voor een pauze in een van de horecagelegenheden, een boodschap of een culturele activiteit. De recreatieve sector in onze gemeente is een economische motor in ontwikkeling en wordt steeds belangrijker voor onze economie. We versterken deze branche door samen met de ondernemers en Natuurmonumenten het recreatieve aanbod te vergroten en onze groene gemeente toeristisch op de kaart te zetten. Daarbij houden wij rekening met de kwetsbare natuur.

Programmabegroting 2023-2026

26

Wat willen we bereiken?  Een gezonde recreatief toeristische sector in Nieuwkoop door middel van aantrekkelijke dorpscentra in onze kernen.  Goed toegankelijke plassen en natuurgebieden voor onze eigen inwoners, recreanten en toeristen.  Een eerlijk systeem waarbij toeristen meebetalen aan de voorzieningen die zij gebruiken.  Uitbreiding van wandel- fiets- en vaarroutes. Hoe gaan we dat bereiken? Meer recreatie en toerisme is goed voor onze economie en blijven we stimuleren. Onder andere door Nieuwkoop Marketing (financieel) te blijven ondersteunen. Het speerpunt is recreatie met beleving van rust, ruimte, cultuur en natuur op de fiets, wandelend of op het water. Vanuit de nota Recreatie en Toerisme actualiseren we de uitvoeringsagenda en verbinden daar concrete acties aan. Daarnaast kiezen we voor de invoering van (een vorm van) toeristenbelasting en gaan in gesprek over wat de toegevoegde waarde en impact hiervan is voor de branche. Wij zien kansen om de opbrengst van deze belasting in te zetten ten gunste van de branche, zoals de (mede) financiering van de marketing en ondersteuning van recreatieondernemers, met zo min mogelijk administratieve lasten. Wij zetten in op het stimuleren van waterrecreatie en -toerisme, bijvoorbeeld door het verbeteren van de toegankelijkheid van de plassen voor onze inwoners.

We kijken hierbij naar brede (milieuvriendelijke, duurzame) watersport, waarbij we gaan inventariseren hoe we de verschillende watersporten beter kunnen faciliteren. Hierbij kijken we ook naar de mogelijkheden om meer openbare zwemplekken te creëren. De Nieuwkoopse- en Langeraarse plassen zijn onderdeel van het Hollandse Plassengebied. Samen met andere plassengemeenten en de provincie Zuid-Holland investeren wij in vaar- en cultuurarrangementen en een smart waternetwerk. Zo zorgen we voor gastvrij en beleefbaar water. In relatie tot de natuurwaarden en de opgave om stikstof en CO2 terug te dringen, zetten wij in op duurzame waterrecreatie. In Hollandse Plassenverband stimuleren we het plaatsen van laadpalen voor elektrische sloepen op openbare aanlegplaatsen, zodat een netwerk aan laadpalen ontstaat. Om Nieuwkoop beter toegankelijk te maken voor (elektrische) sloepen, zoeken wij naar kansen voor nieuwe vaarverbindingen, zoals de Drechtdoorsteek. Ook breiden we, waar mogelijk, de sup- en kanoroutes uit. De provincie(s), buurgemeenten en Natuurmonumenten zijn hierin belangrijke samenwerkingspartners. Naast waterrecreatie nodigt onze groene omgeving ook uit om heerlijk te fietsen en wandelen. Dit gaan wij verder versterken met de aanleg van extra (wandel)paden, voorzien van watertappunten.

We motiveren inwoners en recreanten om nét een stapje actiever te worden met behulp van uitdagende beweegroutes en beweegplekken. Het Papeneiland in Langeraar is een succes en fungeert als vliegwiel om de potentie van de Langeraarse Plassen beter te benutten. Wij dagen inwoners, verenigingen en ondernemers uit de krachten te bundelen om Langeraar neer te zetten als recreatief waterdorp en zo het centrum aantrekkelijker te maken. Wij denken graag mee in kansen en stimuleren en motiveren ondernemers en andere stakeholders om de Langeraarse Plassen nadrukkelijker onder de aandacht te brengen.

Programmabegroting 2023-2026

27

Wat gaan we doen? We blijven Nieuwkoop Marketing (financieel) ondersteunen. Vanuit de Nota recreatie en toerisme actualiseren we de uitvoeringsagenda om recreatie en toerisme te stimuleren en ondersteunen. Samen met andere plassengemeenten en de provincie Zuid-Holland investeren we in waterrecreatie en verbeteren van toegankelijkheid van onze plassen. Aanvullend inventariseren we hoe we, naast sloepvaren, ook andere vormen van watersport kunnen faciliteren.

2022-2026

We breiden de wandel-, fiets en vaarroutes in onze gemeente uit.

2022 e.v.

2023

2022-2026

2.1.3.3 Duurzaamheid Wij dragen in verschillende opzichten bij aan een duurzamere wereld. Als gemeente informeren en inspireren we, jagen aan, stellen regels op en geven het goede voorbeeld. De gemeente (en omgeving) verduurzamen kunnen wij niet alleen. Deze maatschappelijke opgave kunnen we alleen samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties realiseren. Door de situatie in de Oekraïne is de energietransitie complexer en urgenter geworden. Overal in Europa is er een beweging om versneld van het gas en (op termijn) olie af te komen. Het opwekken van (grootschalige) energie is daarmee nog belangrijker geworden. We blijven de actuele ontwikkelingen in de wereld monitoren, acteren waar dat nodig is en passen beleid zo nodig aan. We zijn de komende jaren realistisch in onze duurzaamheidsambities. Vanzelfsprekend gaan wij door met de lopende en geplande activiteiten vanuit het duurzaamheidsprogramma en de warmtevisie. De veranderende geopolitieke situatie in de wereld, de capaciteitsproblemen bij de energiebedrijven en de inflatie in relatie tot beperkte gemeentelijke financiën, zorgen ervoor dat wij realistisch naar onze ambities moeten kijken om de energie(transitie) betaalbaar te houden. Wij sluiten daarom onze stappen aan op het Rijksbeleid, waarbij we oog hebben voor innovaties die voor Nieuwkoop kansrijk kunnen zijn.

Een voorbeeld hiervan zijn energiegebiedssystemen. Wat willen we bereiken?  Bijdragen aan een duurzamer wereld en de energietransitie.  Een realistische en betaalbare duurzaamheidskoers.  Snel (meetbare) resultaten behalen met betrekking tot onze duurzaamheidsdoelstellingen.  Kennis over en draagvlak voor het verduurzamen van woningen bij inwoners en ondernemers.  Stimuleren en faciliteren van ondernemers bij het verduurzamen van bedrijven.  Voldoende netcapaciteit in onze gemeente zodat onze inwoners en ondernemers leveringszekerheid van elektriciteit hebben. Hoe gaan we dat bereiken? We stemmen onze duurzaamheidsactiviteiten af op het Rijksbeleid en het bijbehorende maatregelenpakket. We hebben de afgelopen jaren mooie innovaties ruimte gegeven, waaronder het gebruik van effluentwarmte om het bedrijventerrein Schoterhoek II en zwembad Aarweide te verwarmen. Waar mogelijk breiden we het gebruik hiervan uit, bijvoorbeeld naar de woonwijk Teylerspark II. Technologische innovaties volgen elkaar snel op. We monitoren deze ontwikkelingen actief en springen in waar dit kan, al dan niet via (kleinschalige) pilots. We faciliteren gezamenlijke duurzaamheidsinitiatieven van inwoners, verenigingen en ondernemers. Innovatieve kansen die helpen bij het versnellen van de energietransitie en bijdragen aan betaalbare energie, ondersteunen wij maximaal.

Er wordt op allerlei terreinen veel geïnvesteerd in verduurzaming. Het effect van de investering is daarbij niet altijd duidelijk. Om onze middelen effectief en efficiënt in te zetten, investeren wij in CO2

Programmabegroting 2023-2026

28

impactanalyses om te zien wat het daadwerkelijke rendement van een gemeentelijk duurzaamheidsinitiatief is op energiewinst en klimaat. Het Rijk heeft Nederland verdeeld in zogenaamde RES-regio’s (Regionale Energie Strategie) om CO2 uitstoot in 2030 te halveren. De vastgestelde RES 1.0 vormt de basis voor het verduurzamingsplan voor onze RES-regio Holland Rijnland. Het komende jaar werken we zoekgebieden en -locaties voor duurzame energieopwek uit en stellen hier ruimtelijke en maatschappelijke criteria voor op. Op basis van deze criteria beoordelen we waar we grootschalige zonnevelden kunnen toelaten in ons landschap, welke inpassing daarbij hoort en onder welke voorwaarden plannen kunnen worden gerealiseerd. Dit wordt vastgelegd in de RES 2.0. Deze bestuursperiode werken we dus regionaal en in goede afstemming met onze buurgemeenten door aan de energiestrategie. Daarnaast voeren we de lokale ambities uit. We werken verder aan de uitvoering van onze warmtevisie. Het doel van de visie is via concrete stappen te werken aan een aardgasvrije samenleving. We doen dat nadrukkelijk ‘bottom-up’. Samen met woningcorporaties, dorpsraden, gebiedscoöperatie en lokale ondernemers stellen we op dorps- of wijkniveau plannen op en betrekken hierbij de inwoners. Bij de eerste stappen richting aardgasvrij ligt de nadruk op het isoleren van woningen.

Door woningen beter te isoleren, kan veel energie worden bespaard. Hier is nog veel te winnen, zeker bij (sociale) huurwoningen. Hier maken wij met de woningbouwcorporaties prestatiegerichte afspraken over. We anticiperen op rijksbeleid, zoals het standaard worden van de (hybride) warmtepomp in 2026, en de subsidiemogelijkheden die hieraan gekoppeld zijn. Waar mogelijk koppelen we activiteiten aan de onderhoudsplannen van woningbouwcorporaties. Daarnaast zetten we vooral in op slimme koppelkansen bij nieuwbouwplannen. In de energietransitie is naast het isoleren van woningen een maximale inzet op zonnepanelen op (grote) daken ons uitgangspunt. Wij stimuleren inwoners, ondernemers en verenigingen om duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Met behulp van het Duurzaam Bouwloket, faciliteren wij de samenleving. Bijvoorbeeld door te ondersteunen bij een subsidieaanvraag of wijkgerichte aanpak. Ook zien wij kansen voor een platform, waar (lokale) ondernemers, stakeholders en energiepartners kennis delen, elkaar inspireren (bijvoorbeeld door een innovatiekalender) en gezamenlijk kansrijke projecten opstarten. We gaan met de (sub)regio bespreken of een dergelijk platform (sub)regionaal ingevuld kan worden. Ondernemers ondersteunen we met behulp van energiescans. Op basis van maatwerk staan we kleine windmolens voor (agrarische) bedrijven en ondernemers toe.

In de energietransitie zijn wij sterk afhankelijk van de energieleveranciers en netbeheerders. Wij blijven actief met deze partijen in gesprek om te waarborgen dat ook in onze landelijke gemeente inwoners en ondernemers altijd kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet, dat de leveringszekerheid overeind blijft en dat inwoners een keuzemogelijkheid hebben. Hierbij verwachten wij dat de mogelijkheden van het elektriciteitsnet zo veel mogelijk benut worden. Als gemeente hebben wij zelf ook vastgoed dat verduurzaamd moet worden. Dit kost veel geld. In onze investeringskeuze verkiezen wij (verduurzamings)investeringen ten gunste van de samenleving boven het op korte termijn verduurzamen van ons eigen vastgoed. Ons vastgoed verduurzamen we daarom via logische stappen, bijvoorbeeld door het te koppelen aan grotere duurzaamheidsinvesteringen bij noodzakelijke verbouwingen, passend binnen de financiële kaders van dat moment. De gevolgen van de stijgende gasprijzen kunnen ertoe leiden dat een logisch investeringsmoment ook op een ander (koppel)moment plaatsvindt. De gemeente is eigenaar/verhuurder van de drie brandweerkazernes binnen de gemeente. Ook voor deze gebouwen geldt dat verduurzaming een aandachtpunt is. In 2023 willen we met de VRHM als huurder/gebruiker afspraken maken over de toekomst van deze drie kazernes.

Bij eventuele nieuwbouw neemt, conform staand beleid, de VRHM dat op zich.

Programmabegroting 2023-2026

29

Voor de uitvoering van het duurzaamheidsprogramma is voldoende capaciteit noodzakelijk. Vanuit het Rijk worden steeds meer taken en regelingen op het gebied van duurzaamheid aan gemeente opgedragen, tegelijkertijd ontvangen we (extra) financiële middelen om onze inzet mogelijk te maken. Wat gaan we er voor doen? We anticiperen op het Rijksbeleid met bijbehorend maatregelpakket en daaraan gekoppelde subsidiemogelijkheden en benutten innovatieve kansen We werken regionaal mee aan de RES 2.0 en stellen lokaal een afwegingskader voor zonnevelden op We werken aan de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW) in verschillende wijkgerichte aanpakken.

Waar nodig doen of ondersteunen we onderzoek naar de potentie van warmtebronnen, de mogelijkheden voor warmtenetten en duurzame gebiedssystemen We zetten maximaal in op het isoleren van woningen en ondersteunen van inwoners met adviezen (via Duurzaam Bouwloket en energiecoaches) We voeren een doeltreffende energiearmoede aanpak uit voor huishoudens met een hoge energierekening We spannen ons in op het verduurzamen van bedrijven en werken hierin samen met ondernemers en brancheorganisaties We onderzoeken mogelijkheden voor het inrichten van een platform ter ondersteuning en inspiratie van ondernemers voor maatschappelijk verantwoord ondernemen We onderzoeken of het project Teylerspark II kan worden aangesloten op het warmtenet van Schoterhoek II We evalueren de voortgang van het duurzaamheidsprogramma 2021-2024 We brengen het effect op CO2-reductie in kaart van gemeentelijke (verduurzaming)investeringen We volgen actief de technische en innovatieve ontwikkelingen in het kader van de energietransitie en springen in waar dit kan en/of waar dit een kostenverlagend effect heeft voor inwoners We staan, op aanvraag en op basis van maatwerk, kleine windmolens voor (agrarische) bedrijven en ondernemers toe Met de VRHM afspraken maken over de toekomst van de drie brandweerkazernes binnen de gemeente Nieuwkoop.

Voor ons gemeentelijk vastgoed investeren we op natuurlijke momenten in duurzaamheidsmaatregelen

Doorlopend 2022-2023

Doorlopend Doorlopend 2022-2023 Doorlopend 2022-2023 2022 2023 Doorlopend

Doorlopend 2022 2022-2023 Doorlopend

Programmabegroting 2023-2026

30

2.1.1 Financieel overzicht Rekening Thema

Begroting

Raming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Ruimtelijk beleid Grondzaken en vastgoed Economie, toerisme, natuur

2.208 19.851 1.299

2.276 16.588 1.896

2.359 10.443 1.996

2.221 11.792 1.581

2.147 9.792 1.338

2.147 2.009 1.245

Totaal Lasten

23.358

20.760

14.798

15.594

13.277

5.401

Ruimtelijk beleid Grondzaken en vastgoed Economie, toerisme, natuur

-1.371 -21.426 -246

-1.373 -14.999 -169

-1.254 -11.212 -156

-1.313 -12.532 -74

-1.032 -9.508 -74

-979 -2.927 -74

Totaal Baten

-23.043 315

-16.541 4.219

-12.622 2.176

-13.919 1.676

-10.614 2.663

-3.980 1.420

Geraamd resultaat

232

1.686

9.743

3.260

2.245

2.245

Toevoeging Res

913

396

8.254

2.062

Onttrekking Res

-995

-2.929

-687

-478

-418

-377

Saldo mutaties Res

-82

-2.533

7.567

1.584

-418

824

Lasten

Baten

Totaal saldo van lasten en baten

1.201

Programmabegroting 2023-2026

31

2.1.2 Financiële toelichting Toelichting op hoofdlijnen De verschillen tussen de begrote bedragen voor 2022 en 2023 staan hieronder per thema op hoofdlijnen toegelicht. Thema Ruimtelijk Beleid € 83.000 hogere lasten Voor de uitvoering van het coalitieakkoord is voor twee jaar rekening gehouden met een benodigd bedrag (€ 50.000) voor het opstarten van de inzet van een doorstroomcoach. Verder stellen we in 2023 een Woonzorgvisie op. Hiervoor verwachten wij een budget van € 30.000 nodig te hebben. Daarnaast is er (administratief) een hogere doorbelasting van personeelskosten op dit thema en zijn er lagere lasten in vergelijking met 2022 omdat in 2022 implementatiekosten voor de Omgevingswet waren begroot die er in 2023 niet zijn. Het restant is het saldo van diverse mutaties kleiner dan € 15.000. € 119.000 lagere baten De begrote opbrengsten voor vergunningsverlening zijn in 2023 lager dan in 2022. Thema Grondzaken en Vastgoed € 6.145.000 lagere lasten De lasten en baten voor het thema Grondzaken en Vastgoed wisselen erg door de jaren heen. Dit komt vooral door de administratieve verwerking van de lasten en baten van het grondbedrijf. Dit hangt nauw samen met de fase waarin de verschillende projecten zich bevinden, wanneer nieuwe projecten worden opgestart en oude projecten afgesloten. Hierdoor is geen goede vergelijking te maken over de jaren.

Door middel van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over de grondexploitaties. De cijfers uit het MPG 2022 zijn verwerkt in de Meerjarenbegroting 2023-2026. € 3.787.000 lagere baten Zie de toelichting onder lasten voor dit thema. Thema Economie, toerisme en natuur € 100.000 hogere lasten Vanuit het coalitieakkoord zijn afgesproken activiteiten vertaald naar budgetten voor 2023 en verder. Voor het thema Economie, toerisme en natuur komt dit neer op budget voor projectmanagement (€ 125.000). (Extra) ambtelijke capaciteit die zich gaat richten op de agrarische sector (€ 50.000) en economie en toerisme (€ 100.000). Een verhoging van de bijdrage aan Nieuwkoop Marketing voor drie jaar (2023-2025) van € 50.000 naar € 65.000, vanaf 2026 verwachten we de bijdrage voor Nieuwkoop Marketing te dekken vanuit de inkomsten van de nog in te voeren toeristenbelasting. De inzet van een centrummanager wordt de komende (drie) jaren gecontinueerd (daarmee geen budgettair verschil ten opzichte van 2022), na deze periode wordt gekeken of deze inzet nog langer nodig is. Vanaf 2025 is er budget opgenomen (€ 50.000 in 2025, € 100.000 in 2026 oplopend tot € 167.000 in 2027) om de kapitaallasten te dekken van een investering van in totaal € 5 miljoen voor ontwikkeling van onze centra.

Tot slot zullen we door middel van impactanalyses het daadwerkelijke rendement van gemeentelijke duurzaamheidsinitiatieven bepalen (€ 35.000). In 2023 wordt het Ondernemersfonds geëvalueerd (€ 10.000). Er worden kosten gemaakt voor het aansluiten van bedrijfsgebouwen op het warmtenet onder Schoterhoek II (€ 41.000) tegenover deze lasten staan (gelijke) baten. In 2022 waren er daarnaast incidentele budgetten die niet terugkomen in de begroting 2023 voor klimaatadaptatie (€ 30.000), Leader projecten (€ 73.000) de Regionale Energie Strategie (€ 114.000), en de realisatie van laadinfrastructuur waterrecreatie (€ 25.000) en een

Programmabegroting 2023-2026

32

als penvoerder ontvangen subsidie voor (marketing van) de Hollandse plassen in de regio (€103.000). Het restant is het saldo van diverse mutaties kleiner dan € 15.000 en een technische doorbelasting. € 13.000 lagere baten De baten zijn in 2023 hoger ten opzichte van 2022 door de bijdrage voor het aansluiten van bedrijfsgebouwen op het warmtenet onder Schoterhoek II (€ 41.000). Maar juist lager doordat er in 2022 een incidentele provinciale subsidie voor de (marketing van) de Hollandse Plassen (€ 32.000) en voor de aanleg van laadinfrastructuur voor waterrecreatie (€ 25.000) is ontvangen. Het restant is het saldo van diverse mutaties kleiner dan € 15.000. Mutatie reserves € 7.858.000 meer toevoeging Voor de uitvoering van activiteiten uit het coalitieakkoord wordt in 2023 in dit programma € 7.201.000 aan de reserves toegevoegd € 5.000.000 hiervan is een reservering voor realisatie van de goede en veilige toekomstige ontsluiting van nieuwe woonwijken. De reserve reservering Woningbouw, bedoeld om de realisatie van betaalbare woningbouw mogelijk te maken, wordt aangevuld tot € 3 miljoen (toevoeging van € 1.051.000). Verder wordt € 1.000.000 gestort in de reserve 'gemeentelijke kosten flexibele woonvormen' voor de versnelde realisatie van (tijdelijke) woningbouw. Daarnaast wordt € 150.000 in de reserve Economie en Toerisme gestort voor de uitvoering van de economische actieagenda.

In 2024 zal € 1.000.000 in een reserve worden gestort voor het verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte in en rondom de centra in onze gemeente. Tot slot zijn er enkele toevoegingen aan de reserves vanuit het grondbedrijf maar deze zijn lager dan in 2022. € 2.242.000 minder onttrekking In 2023 zijn lagere onttrekkingen aan de reserves voor de Omgevingswet, Economie en Toerisme en Duurzaamheid voorzien. Maar het grootste deel (€ 1.799.000) wordt verklaard door lagere onttrekkingen voor het grondbedrijf.

Programmabegroting 2023-2026

33

2.2 Ruimtelijk beheer Dit programma bevat de volgende thema’s:  Milieu  Beheer openbare ruimte Beoogde maatschappelijke effecten Onze inwoners mogen rekenen op een kwalitatief goede en veilige woonomgeving. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier en het welzijn van onze inwoners. De openbare ruimte moet onze inwoners, bezoekers en in het bijzonder de jeugd, uitdagen om buiten te spelen, te recreëren en te ontmoeten. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en draagt bij aan de cohesie in de wijk. Door de inwoners te betrekken bij de inrichting en het beheren van hun woonomgeving willen wij bereiken dat zij zich verbonden en verantwoordelijk voelen voor hun woonomgeving. In de openbare ruimte komen diverse thema's, zoals klimaatadaptatie, recreatie, de energietransitie, duurzaamheid en biodiversiteit, bodemdaling, bewegen en spelen bij elkaar. Ook de (verkeers)veiligheid is voor ons altijd een speerpunt. Het Gemeentelijke Verkeers- en VervoersPlan (GVVP) vormt de basis om onveilige situaties aan te pakken en onder meer overlast en gevaar door doorgaand verkeer, waaronder vracht- en landbouwverkeer, aantoonbaar te verminderen. Door het integraal en wijkgericht werken nemen we zoveel mogelijk van de hierboven genoemde thema's mee wanneer er (groot)onderhoud of reconstructie staat gepland van een weg, straat of wijk.

Dit is vastgelegd in de diverse beheerplannen en het programma van eisen openbare ruimte. Samenwerking verbonden partijen Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten  Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland  Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst West-Holland (ODWH)  Cyclus N.V. Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen

2.2.1 Thema Milieu Riolering Klimaatverandering vraagt om een adequate aanpak. Ook van de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Het nieuwe Gemeentelijke RioolbeheerPlan (GRP) legt hiervoor de basis. Door de uitgevoerde stresstesten is inzicht verkregen in de locaties waar wateroverlast, droogte en hitte knelpunten veroorzaken. In het GRP worden deze locaties vertaald naar maatregelen. Deze, maar ook andere maatregelen, moeten ervoor zorgen dat de gevolgen van klimaatverandering niet leiden tot meer overlast. Bijvoorbeeld door wateroverlast en droogte of vermindering van de leefbaarheid van de openbare ruimte. Om dit te voorkomen brengen we extra groen aan in de wijken en straten. Met inwoners gaan we het gesprek aan en geven we voorlichting over de maatregelen die zij zelf kunnen nemen in hun tuinen. Met ondernemers gaan we het gesprek aan om de bedrijventerreinen meer klimaatadaptief te maken. We maken hiervoor gebruik van de actie Steenbreek en zoeken naar koppelkansen bij reconstructies en revitaliseren van bedrijventerreinen. Met een meer natuurlijk en ecologische groenbeheer, willen wij een bijdrage leveren aan een duurzame woonomgeving en een lokale verbetering van de biodiversiteit. Afval Met een circulaire economie als stip op de horizon streven wij naar een drastische vermindering van de hoeveelheid afval.

De afgelopen raadsperiode is voor de afvalinzameling overgestapt op het Diftar

Programmabegroting 2023-2026

34

systeem. Het Diftar-systeem helpt aantoonbaar in het verminderen van afval. Het is een feit dat afvalverwerkingskosten zijn gestegen, maar door goed scheiden is de afvalstoffenheffing minder hard gestegen. Eind 2022 is het afvalstoffenbeleid geëvalueerd. De bevindingen en aanbevelingen uit deze evaluatie voeren we in 2023 door. Bodemtaken Door een wetswijziging van de Omgevingswet wordt de gemeente in plaats van de provincie bevoegd gezag voor het uitvoeren van de bodemtaken. Dit betekent dat de gemeente nieuwe taken krijgt op het gebied van vergunningverlening en handhaving. De gemeente besteedt deze taken uit aan de Omgevingsdienst West Holland. De verwachting is dat de bodemtaken op 1 januari 2023 worden overgedragen. De kosten voor de bodemtaken zijn opgenomen in deze begroting. Voor Nieuwkoop is dat ongeveer € 76.000. Op het moment van schrijven van de deze begroting is er nog geen zicht op hoeveel middelen er vanuit de provincie mee overgedragen worden. Wat willen we bereiken? Wij vinden dat de kosten en baten in balans moeten blijven. Dit geldt zowel voor de rioolheffing als de afvalstoffenheffing. De balans hangt af van de inkomsten en de uitgaven. Om hier grip op te houden kijken we constant naar de kosten versus het effect.

Voor het thema riolering zetten we ons in voor de volgende doelstellingen; We zamelen afvalwater in dat binnen de gemeente wordt geproduceerd Het afvloeiend hemelwater wordt doelmatig ingezameld en verwerkt We beperken de structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand We zorgen dat ingezameld water naar een geschikt lozingspunt wordt getransporteerd De riolering beheren we doelmatig en gebruiken we op de juiste manier. In samenhang met de inrichting van de openbare ruimte maken we het rioolstelsel klimaat adaptief. Voor afval kijken we naar vier factoren;  kosten voor de inwoner;  efficiëntie van het systeem;  effect op het milieu;  de afweging van mogelijke overstap in relatie tot gemaakte kosten voor het Diftar systeem. Op basis van onze ervaringen en meldingen van onze inwoners willen we het serviceniveau verder verhogen en verhoging van de afvalstoffenheffing zoveel mogelijk beperken. Wat gaan we er voor doen? Wat gaan we doen?

Wanneer? jaarlijks

We monitoren en evalueren het Diftarsysteem. Als de balans uit evenwicht raakt, onderzoeken we of alternatieve manieren van afvalinzameling wenselijk zijn. We inventariseren mogelijkheden om extra papiercontainers op centrale plaatsen toe te voegen. Bij nieuwe wijken brengen we het ‘groen’ en ‘blauw’ de wijk in.

doorlopend

We planten extra bomen in (nieuwe) woonwijken en daarbuiten.

doorlopend

We zetten de actie ‘Steenbreek’ door en koppelen dit aan wijkgericht werken en revitaliseren van bedrijventerreinen. We stellen een hemelwaterverordening op om de verantwoordelijkheden voor inwoners en gemeente inzichtelijk te maken. We stimuleren inwoners en ondernemers met een eigen pand om de dakoppervlakte af te koppelen van de riolering.

doorlopend

2023

2023 doorlopend

Programmabegroting 2023-2026

35

We zetten ons in om meer Tiny Forests aan te leggen.

doorlopend

Particuliere initiatieven voor de aanleg van voedselbossen en (dorps)moestuinen juichen we toe en ondersteunen we. We maken heldere afspraken met de omgevingsdienst over het uitvoeren van de bodemtaken en leggen deze vast.

doorlopend 2023

2.2.2 Thema Beheer openbare ruimte De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en goed toegankelijk voor onze inwoners en bezoekers. De kwaliteit van het onderhoud komt overeen met de vastgestelde kwaliteitsniveaus en er is geen achterstallig onderhoud. Dit is vastgelegd in de beheerplannen. Dit betekent dat we inzetten en toetsen op een kwalitatief goede openbare ruimte met voldoende groen, waar nodig vullen we dit verder aan. De openbare ruimte is voor senioren en mensen met een beperking goed toegankelijk en looproutes zijn vrij van obstakels. Dit toetsen we samen met de Stichting Platform Gehandicapten Nieuwkoop. Bij de inrichting van de openbare ruimte zorgen we ervoor dat deze klimaat robuust is door aandacht te hebben voor hittestress. Het overtallig regenwater wordt goed afgevoerd, gebufferd of wordt geïnfiltreerd. Het onderhoud wordt planmatig uitgevoerd conform de vastgestelde beheerprogramma's en Beheerplannen. Deze worden periodiek geactualiseerd. Door het adequaat uitvoeren van de beheerprogramma's voorkomen wij dat achterstallig onderhoud ontstaat die gevaar kan opleveren voor onze inwoners en bezoekers. Voor de openbare ruimte beschikken wij over een actueel programma van eisen voor de inrichting van de openbare ruimte. Het programma van eisen draagt bij aan een kwalitatief goede inrichting van de woonomgeving van onze inwoners.

Het stelt randvoorwaarden waar projectontwikkelaars, aannemers en adviesbureaus, maar ook de gemeente zelf, zich aan moeten houden bij het ontwerpen, aanleggen en uitgeven van de openbare ruimte. Onze buitendienst zet zich met hun aanwezigheid in de wijk in om gebreken snel te verhelpen en meldingen voor te zijn. We verbeteren het meldingssysteem 'Verbeter de buurt' en informeren de raad hierover met een meldingenrapportage. Onkruid en zwerfvuil bepalen in sterke mate het beeld en de netheid van de openbare ruimte. Sinds 2018 bestrijden wij onkruid op verhardingen zonder chemische middelen met heet water. Wij doen dat in eigen beheer. Het steeds zwaarder wordende vracht- en landbouwverkeer veroorzaakt schade aan onze wegen. Dat leidt ook in toenemende mate tot klachten over overlast door trillingen en soms schade aan woningen. In 2023 gaan wij verder met het uitvoeren van de maatregelen uit het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Inwoners hebben ruime invloed op en medezeggenschap over de inrichting en het beheer van de woonomgeving. Dit kunnen zij doen door mee te denken over, mee te werken aan en soms mee te beslissen over de (her)inrichting van hun woonomgeving. Zij kunnen met initiatieven komen voor hun woonomgeving. Inwoners mogen erop vertrouwen dat we haalbare initiatieven waarvoor draagvlak bestaat ondersteunen.

Door inwoners te betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte voelen zij zich verbonden en verantwoordelijk voor de omgeving en dragen zij bij aan het beheer en netjes houden van de openbare ruimte. Uit onderzoek blijkt dat inwoners de kwaliteit van de openbare ruimte waarderen met een ruime voldoende. Deze waardering willen wij minimaal behouden en waar mogelijk verbeteren. De waardering monitoren wij regelmatig via ‘waar staat je gemeente’. Met ons omgevingsmanagement weten wij wat er speelt in de kernen en brengen wij de belangen van inwoners en andere betrokkenen in beeld. Door inwoners en belanghebbenden bij projecten te betrekken houden we rekening met hun wensen en belangen. Inwoners kunnen meedenken en vaak ook meebeslissen over de inrichting en veranderingen in hun woonomgeving. Ook de komende jaren blijven wij werken aan het verder ontwikkelen van het omgevingsmanagement en blijven wij experimenteren met nieuwe vormen van participatie en communicatie. Hiervoor zetten we diverse

Programmabegroting 2023-2026

36

middelen in zoals DenkMeeNieuwkoop, de Verbeterdebuurtapp, de bouwapp en diverse kanalen zoals de gemeentelijke website, Nieuwkoop Nieuws en Facebook. Rond het thema klimaatadaptatie en de noodzaak van het vergroenen van de woonomgeving, inclusief de eigen tuin, zetten wij actief in op voorlichting en stimuleren van het vergroenen. We maken hierbij gebruik van de landelijke organisatie 'Operatie Steenbreek'. Beheer openbare ruimte De nieuwe woonwijken richten we toekomstbestendig in. Dit betekent energieneutraal, natuur inclusief en bio divers, klimaatbestendig, met een goed ingerichte infrastructuur en een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten voor alle leeftijden en gebruikers. Verkeer en mobiliteit Verkeersveiligheid is en blijft een belangrijk speerpunt. Met alle nieuwe woningbouwontwikkelingen is het belangrijk dat we oog hebben voor de leefbaarheid in de bestaande wijken. Bij de ontwikkeling van de nieuwe grote woonwijken in bijvoorbeeld Nieuwkoop, Ter Aar en Langeraar, is goede, veilige en ordentelijke ontsluiting van de nieuwe wijken een belangrijk aandachtspunt. Verder blijven wij uitvoering geven aan de maatregelen die benoemd zijn in het GVVP. Voorzieningen (nautische) recreatie voor inwoners en toeristen Nieuwkoop is onlosmakelijk verbonden met water. Een groot deel van de Nieuwkoopse Plassen is beschermd natuurgebied.

Dit heeft impact op de omliggende vaarten en sloten. De Langeraarse Plassen hebben een centrale plek in onze gemeente. We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen genieten van de plassen. We werken actief samen met stakeholders in en rondom de plassen, zoals Natuurmonumenten, grondeigenaren etc.. Wat willen we bereiken? Nieuwe wijken (Nieuwe) woonwijken richten we met behulp van landschapsplannen in. Op deze manier trekken we de natuur de wijk in. Zo ontstaat een mooie, natuurlijke overgang naar het groene open landschap. Rondom en door de wijken richten we wandel- en fietspaden zo in dat inwoners worden gestimuleerd om actief buiten te bewegen. We zorgen ervoor dat de openbare ruimte voor iedereen geschikt is en goed toegankelijk voor bijvoorbeeld senioren, rolstoelgebruikers of mensen met een beperking. Ecologisch groenbeheer Daar waar (bedrijfsmatig) mogelijk is, zetten we in op bio divers en ecologisch groenbeheer. Dit bevordert de populaties van onze flora en fauna. Hierbij houden wij oog voor (verkeer)veiligheid en kosten. We vergroenen de openbare ruimte verder met bomen, bloemrijke bermen en bloembakken. Inwoners langs de aansluitende wegen belasten we niet onevenredig met extra verkeer en we voorkomen verkeersonveilige situaties.

Dit betekent dat we voorafgaand aan de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk expliciet kijken naar de impact van de toename aan mobiliteit en hoe we de nieuwe wijken zo efficiënt mogelijk kunnen aansluiten op de hoofdwegen. De kosten van de (extra) ontsluitingen of alternatieve (rond)wegen komen in eerste instantie ten laste van de grondexploitaties. Als dit zorgt voor een negatieve exploitatie, zoeken we alternatieve financieringsmogelijkheden. Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020 - 2030 Het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (GVVP) vormt de basis voor het verbeteren van bestaande infrastructuur. We zetten de lijn door om (doorgaand) autoverkeer door de kernen te ontmoedigen en fietsen veiliger te maken. Vanuit het GVVP blijven we aandacht geven aan veilige oversteekplaatsen in de dorpscentra door deze te accentueren en zebrapaden te verlichten. Ook kijken we naar mogelijkheden om de verkeersveiligheid te verhogen van de oversteek bij de N231 richting de scholen in Nieuwkoop. Waar mogelijk, wenselijk en passend verlagen we binnen de dorpen de snelheid naar 30 kilometer.

Programmabegroting 2023-2026

37

Vanuit het GVVP zetten we in op een opwaardering van de N231 als hoofdas voor alle vervoersvormen. In de realisatie hiervan zijn wij ook afhankelijk van partner-overheden. Ook is het realistisch om te beseffen dat de realisatie en uitvoering lange tijd vergt en veel geld kost. Dit is dus expliciet een ambitie voor de lange termijn. Om dit te bereiken moeten we wel nu deze keuze maken en zetten wij de ingezette lijn door conform de uitgangspunten in de strategische visies van de Rijn- en Veenstreek en Holland Rijnland. De huidige verkeerssituatie op de Kerkweg in Ter Aar vraagt aandacht. Het komende jaar gaan we aan de slag om verschillende opties in kaart te brengen om de knelpunten aan de Kerkweg aan te pakken, bij voorkeur slim gekoppeld aan (woning)bouwprojecten en met bijbehorende financieringsmogelijkheden. Aanvullend monitoren we (doorgaand) vrachtverkeer in Ter Aar en specifiek de kanaalwegen. Indien de situatie daarom vraagt, nemen we maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Overlast en onveiligheid door doorgaand verkeer, vooral vracht- en landbouwverkeer, moet aantoonbaar verminderen. Wij pakken onveilige situaties aan voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers, met name de oversteken. Dit doen wij onder andere door de oversteken te accentueren. Laadinfrastructuur De komende jaren neemt het elektrisch rijden toe.

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het realiseren van laadinfrastructuur. We gaan meer proactief plaatsen. We monitoren scherp de ontwikkelingen in de markt, zoals nieuwe technologieën, en passen indien nodig het beleid hierop aan. Bij de nieuwe woonwijken nemen we laadinfra standaard mee. Om milieubewuste recreanten en toeristen gastvrij te ontvangen, plaatsen we laadvoorzieningen op openbare parkeerterreinen. Voorzieningen (nautische) recreatie voor inwoners en toeristen Om sloten en vaarten toegankelijk te houden voor uiteenlopende vaartuigen, voeren we een actief maaibeleid. Waar mogelijk breiden we vaarroutes uit. Ook willen we de recreatie eilanden in de Nieuwkoopse Plassen opknappen en voorzieningen uitbreiden waar nodig en passend. We maken actief afspraken met grondeigenaren en belangenorganisaties zoals Natuurmonumenten, provincie en waterschap. Hierbij betrekken we lokale ondernemers en verenigingen. Om Nieuwkoop beter toegankelijk te maken voor sloepen, zoeken wij naar kansen voor nieuwe vaarverbindingen zoals de Drechtdoorsteek. De provincie(s), buurgemeenten en Natuurmonumenten zijn hierin belangrijke samenwerkingspartners. Voor een gevarieerd aanbod aan wateractiviteiten, passend bij de natuurwaarden, zoeken we mogelijkheden om andere watersporten beter te faciliteren.

Via het beheerplan recreatieve voorzieningen reserveren we budget voor het onderhoud en toevoegen van voorzieningen. In Noorden is behoefte aan zwemlocaties. We gaan in overleg met de provincie Zuid-Holland om te onderzoeken welke voorwaarden en mogelijkheden hiervoor zijn. We nemen hierin ook eventuele (koppel)kansen met de natuurontwikkelgebieden Ruygeborg en Noordse Buurt mee. De resultaten van het onderzoek leggen we voor aan de gemeenteraad. Naast waterrecreatie nodigt onze groene omgeving ook uit tot actief buiten bewegen. Dit gaan wij verder versterken met de aanleg van extra (wandel)paden, voorzien van watertappunten. We motiveren inwoners en recreanten om nét een stapje actiever te worden met behulp van uitdagende beweegroutes en beweegplekken. Om het wandelnetwerk uit te breiden, is het nodig om gebruik te maken van particuliere gronden. We gaan hierover in gesprek met de landeigenaren. Waar openstelling/gebruik van gronden niet mogelijk is, maken we gebruik van de bestaande infrastructuur. We vergroenen de openbare ruimte verder met bomen, bloemrijke bermen en bloembakken.

Programmabegroting 2023-2026

38

Kabels en leidingen Het elektriciteitsnetwerk wordt aangepast aan de energietransitie die is ingezet. Het waterleidingnet sluit hierbij aan om de toekomstbestendige drinkwatervoorziening te kunnen leveren. Ook de telecom bedrijven maken een transitie naar glasvezelnetwerken. Deze ontwikkelingen zorgen voor een flinke toename van graafwerkzaamheden in onze openbare ruimte. De graafwerkzaamheden zijn vergunningsplichtig. Door de graafwerkzaamheden en bijbehorende (rest)zetting in de ondergrond wordt de infrastructuur aangetast en verouderd (degenereert) sneller. Naast de legeskosten voor de vergunning rekent de gemeente daarom een vergoeding door voor de degeneratie aan onze infrastructuur. In de afgelopen jaren zien we een toename aan inkomsten vanuit de kabel en leidingen werkzaamheden. Deze inkomsten worden gestort in de Voorziening Wegen om vanuit hier ingezet te worden voor herstel werkzaamheden. De voorziening Wegen groeit hierdoor jaarlijks. Dit is vanuit de BBV wetgeving niet wenselijk. In 2023 gaan we een deel van de inkomsten vanuit de degeneratievergoeding ten goede laten komen van het begrotingssaldo zodat deze vrij besteedbaar wordt.

Dit gaat niet ten koste van de kwaliteit van onze infrastructuur omdat we het benodigde deel van de degeneratiegelden blijven gebruiken voor de kwalitatieve goede en veilige infrastructuur die besloten is in het Beleid- en beheerplan Wegen 2021-2025. Wat gaan we er voor doen? Wat gaan we doen? Bij nieuwe woonwijken meten we het effect van de te verwachte mobiliteitsvraag. Uitgangspunt is de verkeersveiligheid van bestaande wijken behouden. Bij nieuwe woonwijken, als uit verkeersonderzoek blijkt dat dit nodig is, brengen we alternatieve ontsluitingen in kaart met mogelijke financieringsvormen. Nieuwe plannen voor woonwijken en (her)inrichting van de openbare ruimte toetsen we aan de uitgangspunten van het handboek openbare ruimte. We continueren de contacten met het platform Gehandicapten en Senioren Nieuwkoop en dorpsraden om in overleg openbare ruimten, waar mogelijk, te verbeteren. Hiermee zorgen we voor een inclusieve openbare ruimte. We breiden, waar mogelijk, wandelpaden uit, voorzien van fitnessmogelijkheden en extra watertappunten. Periodiek flora- en fauna onderzoek om de effecten van het ecologisch groenbeheer inzichtelijk te maken.

Wanneer? doorlopend

In overleg met IVN zetten we de motie ‘maai mei niet’ door. We continueren het bio divers maaibeleid, waarbij we insecten en dieren een handje helpen.

2023

doorlopend doorlopend doorlopend

doorlopend 2023

2023

We voeren het GVVP uit volgens de vastgestelde planning. We voeren een verkeersstudie uit naar alternatieve ontsluitingen van de Kerkweg in Ter Aar. We ontmoedigen doorgaand vrachtverkeer door de dorpskernen.

doorlopend

We continueren het openmarktmodel voor laadpalen en breiden dit uit met aanbieders.

doorlopend

Oversteken verbeteren die vanuit het GVVP zijn aangemerkt als ‘gevaarlijk’. We gaan in overleg met grondeigenaren en Natuurmonumenten om te komen tot afspraken voor toegankelijkheid, handhaven, beheer en onderhoud van de plassen.

doorlopend

2023 doorlopend

2023

We zetten in op actief maaibeleid om de sloten bevaarbaar te houden.

2023

We knappen de recreatie eilanden in de Nieuwkoopse Plassen op. We breiden vaarroutes uit waar mogelijk op basis van afspraken met stakeholders. In overleg met de provincie onderzoeken we mogelijke zwemlocaties in Noorden met bijbehorende voorwaarden. We gaan in gesprek met (land)eigenaren om het wandelnetwerk verder uit te breiden. Waar dit niet mogelijk is, maken we gebruik van bestaande infrastructuur.

2023 doorlopend 2023 doorlopend

Programmabegroting 2023-2026

39

We gaan in gesprek met de drinkwaterleverancier over extra watertappunten langs 2023 wandelroutes. doorlopend In het beheerplan Spelen is een koppeling gemaakt met het gezondheidsbeleid. Bij vervanging van speeltuinen en elementen zetten we in overleg met de doelgroepen in op een uitdagende inrichting. 2.2.1 Financieel overzicht Rekening Thema

Begroting

Raming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

5.971 8.779

6.298 8.538

6.619 8.510

6.630 8.198

6.629 8.279

6.718 8.332

14.750

14.836

15.129

14.828

14.908

15.050

Milieu Beheer Openbare Ruimte

-6.734 -1.496

-7.094 -1.076

-7.512 -1.041

-7.447 -1.041

-7.447 -1.041

-7.447 -1.041

Totaal Baten Totaal saldo van lasten en baten

-8.230 6.521

-8.170 6.666

-8.553 6.577

-8.488 6.341

-8.488 6.420

-8.488 6.562

Geraamd resultaat

6.728

6.488

6.821

6.643

6.708

6.850

Toevoeging Res

650

631

554

402

385

385

Onttrekking Res

-442

-810

-310

-99

-97

-97

Saldo mutaties Res

207

-178

244

303

288

288

Lasten Milieu Beheer Openbare Ruimte

Totaal Lasten Baten

Programmabegroting 2023-2026

40

2.2.2 Financiële toelichting Toelichting op hoofdlijnen De verschillen tussen de begrote bedragen voor 2022 en 2023 staan hieronder per thema op hoofdlijnen toegelicht. Thema Milieu € 321.000 hogere lasten  € 187.000 hogere doorbelasting van interne uren door uitbreiding van fte op de rioleringstaken in voor de klimaatadaptatie doelstellingen conform het vastgestelde GRP;  € 98.000 hogere lasten in verband met de bodemtaken die per 1 januari vanuit de Provincie worden overgedragen naar de gemeente. De omgevingsdienst West-Holland voert deze taken uit voor ons;  € 37.000 lagere lasten voor externe inhuur bij het product riolering;  € 28.000 hogere lasten voor afschrijvingen van vervangingsinvesteringen uitgevoerd conform het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) € 418.000 hogere baten  € 143.000 door vervallen van in 2022 als negatieve baten verwerkte kosten van inzet van extra medewerkers op de Milieustraat door de coronamaatregelen  € 79.000 hogere baten voor rioolrechten  € 216.000 hogere baten door onttrekking aan Voorziening  Het niet verklaarde verschil is het saldo van diverse mutaties kleiner dan € 15.000. Voorstellen uit het collegeprogramma € 50.000 hogere lasten Naast landbouw is de luchtvaart een grote veroorzaker van een overschot aan stikstofneerslag. De luchtvaart blijft in de stikstofaanpak echter vaak onder de radar.

Zeker voor onze Natura 2000 gebieden is het van belang dat hier nadrukkelijk aandacht voor komt, onder andere in de gebiedsgerichte aanpak. We zijn en blijven kritisch op de overlast van de luchthaven. Hiervoor wordt structureel € 50.000 vrijgemaakt voor 0,5 fte. Thema Beheer Openbare Ruimte € 28.000 lagere lasten  € 310.000 lagere lasten door afronding van het project Rotonde Achttienkavels in 2022 waardoor dit niet meer op de begroting 2023 voorkomt;  € 438.000 minder exploitatielasten i.v.m. activering projecten  € 121.500 hogere lasten i.v.m. de vervanging van paden op de begraafplaats Ter Aar zoals besloten bij de vaststelling van het Beheerplan Begraven;  € 160.000 hogere doorbelasting van interne uren;  € 60.000 hogere lasten openbaar groen i.v.m. areaalcorrecties en prijsstijgingen (inflatie)  € 24.000 hogere lasten voor onderhoud speelvoorzieningen conform het in 2022 vastgestelde beheerplan Speelvoorzieningen;  € 320.000 hogere lasten (zie voorstellen collegeprogramma) € 35.000 lagere baten  € 100.000 hogere baten degeneratie-inkomsten vanuit de kabels en leidingen.  € 135.000 lagere baten door het project "Rotonde Achttienkavels" inclusief wegverharding waarvoor de provincie subsidie beschikbaar stelde en in 2022 is afgerond

Programmabegroting 2023-2026

41

Voorstellen uit het collegeprogramma € 175.000 hogere lasten Voor het uitvoeren van maatregelen vanuit het beheerplan Recreatieve Voorzieningen 2022-2026. € 50.000 hogere lasten Voor het nemen van maatregelen voor bestaande verkeersknelpunten vanuit het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (GVVP). € 50.000 hogere lasten Voor de aanleg van extra wandelpaden en beweegplekken en - routes voorzien van watertappunten vanuit het collegeprogramma. € 25.000 hogere lasten Voor het verduurzamen van waterrecreatie, onder andere door het plaatsen van laadpalen voor esloepen. € 20.000 hogere lasten Voor het in kaart brengen van mogelijk extra openbare zwemlocaties in Noorden. Hierbij worden ook de gebieden Noordse Buurt en Ruygeborg II meegenomen. Mutatie reserves € 77.000 minder toevoeging Conform de beheer- en beleidsplan wegen 2021-2025 wordt er in 2023 € 66.000 minder aan de Reserve herwaardering Investering maatschappelijk nut toegevoegd. De overige toevoegingen (€ 11.000 ) betreffen kleine bedragen die een relatie hebben met de verschillende beheerplannen. € 500.0000 minder onttrekking  € 388.000 lagere onttrekking aan de Reserve GVVP  € 30.000 lagere onttrekking aan de Reserve Speelvoorzieningen  € 155.000 vervallen eenmalige onttrekking 2022 in verband met de herinrichting van Achttienkavels  € 48.000 lagere onttrekking i.v.m.

lagere kapitaallasten;  € 121.500 onttrekken aan de reserve begraafplaatsen voor de werkzaamheden aan de paden op de begraafplaats Ter Aar.

Programmabegroting 2023-2026

42

2.3 Sociaal domein In het programma bevinden zich de volgende thema’s:  Zorg en Leefstijl  Werk en Inkomen  Vrije tijd en Cultuur  Onderwijs en Ontwikkeling Beoogde maatschappelijke effecten In het regeerakkoord staan binnen het sociaal domein drie opgaven centraal die de komende jaren ook in Nieuwkoop volle aandacht vragen: 1. Het herstellen van bestaanszekerheid; 2. Het vergroten van kansengelijkheid en; 3. Het makkelijker maken van gezond leven. Deze grote opgaven hangen sterk met elkaar samen. Om kwetsbare inwoners het beste te kunnen ondersteunen, te motiveren meer mee te doen en te stimuleren om eigen regie en verantwoordelijkheid te nemen, is stabiliteit in de hulpverlening nodig. Dit geldt specifiek in zekerheid over de woonsituatie, het inkomen en/of de ondersteuning. Tegelijk is juist het sociaal domein altijd in beweging, met continue veranderende wetgeving, waardoor een stabiele dienstverlening richting onze meest kwetsbare inwoners moeilijk is. We zetten daarom in op een langdurige samenwerking met onze partners zodat we samen de kwetsbare inwoners beter kunnen ondersteunen en continuïteit kunnen waarborgen. We ondersteunen samen met onze partners allerlei mensen in verschillende levensfases: van jongeren met een licht verstandelijke beperking, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, tot ouderen met dementie.

Van ouders met zorgen over een verslaafde puber tot mantelzorgers die overbelast dreigen te raken. Het sociaal domein biedt wat nodig is, vaak eventjes, soms structureel. Hulp, zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. Zeven jaar na de decentralisaties weten we wat werkt en waar verbetering nodig is. Inwoners zijn in toenemende mate tevreden én de kosten stijgen minder hard dan elders in het zorglandschap. We maken de samenleving als geheel gezonder door meer mensen mee te laten doen aan alle activiteiten die er al zijn, in de vele mooie accommodaties die Nieuwkoop rijk is. Gezond leven is onmisbaar voor het welzijn in onze dorpen. Mensen die zich gezond en fit voelen, dragen actief bij aan de samenleving en ondersteunen de economie. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte of een gebrek. Het gaat over lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Dit biedt een mooie basis om de uitdagingen in het sociaal domein samenhangend te benaderen en ons daarnaast meer te richten op het voorkomen van problemen en het vergroten van de kwaliteit van leven. Door de sterke verbondenheid binnen de dorpen, voelen minder mensen zich eenzaam en staan minder mensen buiten de samenleving. In een maatschappij die steeds individualistischer wordt, willen wij de gezondheid en sociale verbinding verder versterken.