2025-282 Bijlage 1 Concept definitief Koersdocument Groot Merwede-Nieuwegein 14 oktober - digi toegankelijk

En voor de situering en bereikbaarheid van (maatschappelijke) wijkvoorzieningen. Onze reactie: Wij vinden de genoemde aandachtspunten ook belangrijk, en hebben deze dan ook in onze uitgangspunten opgenomen (zie B3.3). De sportvelden blijven in de directe omgeving (Galecopperzoom-West), en er komt extra sportgelegenheid bij vanwege de bewonersgroei. In de opbouw van de wijk vinden we een mix van voorzieningen erg belangrijk, en nemen de genoemde aandachtspunten mee naar de uitwerking wanneer we concrete ontwikkelplannen gaan maken voor het gebied.

66

ling geven aan het wensbeeld van een levendige en verrassende gebiedsidentiteit. De plinten van gebouwen (het zichtbare deel van de

B4 Maatschappelijke uitgangspunten

begane grond) zijn hierbij heel belangrijk. Zichtbare activiteiten in de plint zorgen voor een levendige

De Galecopperzoom wordt een sociale woonwijk

sfeer. Door tegen betaalbare prijzen in de plinten

die we doelbewust willen inrichten op het verster-

ruimte te bieden aan start ups willen we onderne-

ken van gemeenschapszin, bestaanszekerheid en

merschap én levendigheid in het gebied bevorderen.

zorg. Dit doen we door vanaf het ontwerp aandacht

Dit vereist een integrale benadering van het gebouw

te geven aan ontmoetingsplekken, sociale veilig-

en gebied.

heid, inclusie, participatie, betaalbare woningen, lokaal ondernemerschap en toegankelijke zorg

De invulling hiervan zullen we pas in een latere ont-

en welzijn. Daarnaast willen we ook dat bestaand

wikkelfase vaststellen. Belangrijk is om vooraf goed

Nieuwegein profijt heeft van de uitbreiding van de

in beeld te brengen wat de kwantitatieve vraag is

stad. Door het gebied uitnodigend en verbindend

en wat de gebruikerswensen zijn met betrekking tot

te maken. Met verschillende aanleidingen om hier

de specifieke locatie, bereikbaarheid, unitgrootte en

naartoe te gaan, zachte grenzen naar de omliggen-

prijsniveau. Dit zullen we goed moeten afstemmen

de wijken en een goede bereikbaarheid voor alle

op de ruimtelijke plannen. Niet elke functie past in

modaliteiten (met een focus op lopen, fietsen en

een plint van een woongebouw. En betaalbaarheid

openbaar vervoer).

is een belangrijk issue. Evenals de mobiliteit die hoort bij de werkgelegenheid. Dit vraagt specifieke

B4.1

Koers Sociaal Domein

aandacht in het uit te werken mobiliteitsconcept.

Wij vinden het belangrijk dat de komst van Groot Merwede bij gaat dragen aan bestaand Nieuwe-

Zonder dat we het nu kunnen vastleggen is het voor

gein. Niet alleen ruimtelijk en economisch, maar ook

het begrip belangrijk om een beeld te hebben. We

maatschappelijk. Nieuwegein is een stad waar veel

denken aan een mix van verschillende typen lokaal

goed gaat, maar er zijn ook zorgen en uitdagingen.

ondernemerschap. Naast de genoemde buurtwin-

Bij een deel van de inwoners zien we een sociale

kels en horeca valt te denken aan lokale dienstver-

kwetsbaarheid, financiële moeilijkheden, laaggelet-

lening (fietsenmaker, kinderopvang, zorginitiatief,

terdheid en fysieke en mentale gezondheidsproble-

klusbedrijf, catering, kledingreparatie, meubelmaker

men. We willen hier actief aan werken. We streven

e.d.), cultuur en educatie (jongerenhub, muziek-

naar een bloeiende samenleving waarin inwoners

studio, wijkatelier e.d.) en een co-work omgeving

mee kunnen doen, goed en gezond kunnen leven

(zzp-ers, makersplek e.d.). Het gaat ons kortom om

en grip hebben op hun leven. Onze visie op de stad

functies die de gewenste identiteit versterken.

hebben we verwoord in de Koers Sociaal Domein 2024-2040. Deze is gebaseerd op drie ambities: gemeenschapszin, gelijke kansen op bestaanszekerheid en toekomstbestendige zorg en ondersteuning. Een gezonde leefomgeving is daarbij het overkoepelend thema wat ook in de omgevingsvisie van Nieuwegein centraal staat. Onze ambities gelden voor heel Nieuwegein. Dus ook voor de nieuwe stadswijken in Groot Merwede. We zijn als new town (nieuwe stad) ervaren met het ontwikkelen van grote stukken stad. En hebben

67

geleerd van wat goed ging en minder goed. Voor

Gemeenschapszin

Galecopperzoom betekent het dat we bij de inrich-

We willen dat de ruimtelijke inrichting en program-

ting van de nieuwe wijk doelbewust in willen zetten

matische invulling van het gebied actief bijdraagt

op een gezonde leefomgeving en het versterken

aan gemeenschapszin en ontmoeting. Dat geldt

van gemeenschapszin, bestaanszekerheid en zorg.

voor zowel de buitenruimte als de bebouwing. In

Daarbij kijken we verder dan alleen de toekomstige

de buitenruimte willen we zoveel mogelijk ontmoe-

bewoners. Ook bestaand Nieuwegein moet profijt

tingsplekken integreren. Dat begint bij de steden-

gaan hebben van de uitbreiding van de stad. Door

bouwkundige opzet met het creëren van een stelsel

het gebied verbindend en uitnodigend te maken

van betekenisvolle plekken (pleintjes, parkjes, pick-

(zie ook B4.3).

nickplekken, sportvelden etc.). En bij de keuze voor een autoluwe en voetgangersvriendelijke inrichting

Voor Liesbosch-West leidt dit tot andere uitdagin-

zodat er groene looproutes zijn die de plekken met

gen. Bij een mogelijke verstedelijking komt deze

elkaar verbinden. Groen zien we ook als sociale

woonwijk langs het Merwedekanaal te liggen met

ruimte. Routes en verblijfsplekken moeten sociaal

de rug naar het bedrijventerrein. De nabijheid van

veilig zijn ingericht, en dus zijn ‘ogen op de straat’

bedrijvigheid vraagt extra aandacht bij het zor-

belangrijk bij het ontwerp van de bebouwing. Ook

gen voor een veilig en gezond woonklimaat. De

in de opzet van de bebouwing willen we gemeen-

samenhang wordt hier vooral gezocht met Stad-

schapszin en ontmoeting stimuleren. Met variatie in

seiland-Zuid aan de overzijde van het kanaal. Dit

woningtypen en mix van doelgroepen stimuleer je

vraagt om goede voet- en fietsverbindingen tussen

diversiteit en inclusiviteit. Met collectieve voorzienin-

Stadseiland-Zuid en bedrijventerrein De Liesbosch,

gen zoals gemeenschappelijke tuinen, buurthuizen

en tussen Liesbosch-West en Laagraven-Oost,

en deelruimtes kunnen we het gevoel van samen-

waarmee dit gebied onderdeel wordt van de groene

hang versterken. Daarbij willen we ook aandacht

verbinding naar het recreatieve landschap.

voor de organisatie van activiteiten en de zorg voor dit soort gemeenschappelijke plekken in menskracht (fte) en ‘samenkracht’ van buurtbewoners. Soci-

B4.2

Samen en ontmoeten

ale cohesie vraagt ook inzet van mensen die dat

Een belangrijke pijler (verhaallijn) van de nieuwe ge-

vormgeven. Tenslotte willen we goed doordacht de

biedsidentiteit is ‘samen en ontmoeten’. Deze woor-

strategische plekken (zoals straathoeken of buurt-

den staan voor onze maatschappelijke ambities. We

pleinen) inzetten voor voorzieningen in de plinten

willen Galecopperzoom inrichten als een wijk die

van gebouwen. Zoals een café, een buurthuis of

gemeenschapsvorming, ontmoeten, betaalbaarheid

fietsenmaker.

en zorg voor elkaar stimuleert. Dit start al met het ruimtelijk ontwerp en de fysieke inrichting van het

Bestaanszekerheid

gebied. In dit Koersdocument gaat het vooral nog

We willen dat de nieuwe wijk de kansen op be-

hierom. In een latere fase is het belangrijk om te

staanszekerheid gaat bevorderen. Dat begint bij

focussen op de programmering van sociale activitei-

de ontwikkeling van betaalbare woningen en het

ten en het duurzaam organiseren hiervan. We lopen

streven naar diversiteit op buurtniveau. Twee-derde

de drie ambities uit het Koers Sociaal Domein even

van de woningen zullen vallen in het betaalbare

langs.

segment (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop). Op buurtniveau willen we een mix van sociale huur, middenhuur en koopwoningen en willen we de mogelijkheden voor zelfstandig wonen van kwetsbare inwoners vergroten met alternatieve woonvormen (zoals woongroepen en coöperatieve

68

vormen) als ook levensloopbestendige woningen.

Toekomstbestendige zorg en ondersteuning

Waarbij aandacht is voor de daarbij benodigde zorg

We willen dat Galecopperzoom als woonwijk

en ondersteuning.

toegankelijk is voor ouderen en kwetsbare groepen.

We zetten in op het bevorderen van lokaal onder-

Daarom vinden we het belangrijk dat zorgvoorzie-

nemerschap (zie ook B2) en werkgelegenheid voor

ningen dichtbij en laagdrempelig zijn, het liefst met

langdurig werklozen. Belangrijk is een goede be-

zorg en welzijn onder één dak. Om te zorgen dat

reikbaarheid met de fiets en openbaar vervoer. We

mensen langer thuis kunnen blijven wonen willen

willen dat voorzieningen met een bovenwijks bereik

we levensloopbestendige woningen die aanpasbaar

nabij OV-haltes worden gesitueerd en gekoppeld

zijn aan veranderende zorgbehoeften. Met een

zijn aan ontmoetingsplekken. Daarbij is fysieke toe-

gebiedsgerichte aanpak van samenwerkende wijk-

gankelijkheid een belangrijk aandachtspunt zodat

teams, een flexibele zorginfrastructuur en een slim-

ook rolstoelgebruikers, mensen die slecht ter been

me inzet van technologie kunnen we goed inspelen

zijn, ouderen en mensen met een kinderwagen

op de groeiende behoefte aan zorg aan huis. Naast

zelfstandig en gelijkwaardig gebruik kunnen maken

zorg gaat het ook om welzijn. Met diverse ruimten

van de openbare ruimte. Naast bereikbaarheid van

voor ontmoetingen, een toegankelijke en veilige

bovenwijkse voorzieningen is nabijheid van maat-

openbare ruimte (drempelloze stoepen, goede ver-

schappelijke basisvoorzieningen gericht op hulp en

lichting en rustplekken) en laagdrempelige welzijn-

ondersteuning aan kwetsbare inwoners om mee

sactiviteiten willen we eenzaamheid en isolement

te kunnen doen in de samenleving een belangrijk

tegengaan. Daarom willen we in de ruimtelijke set-

aandachtspunt. Hiervoor willen we al vanaf het

ting van gebouwen ook een mix van woningtypen

ontwerpproces participatie en betrokkenheid bij de

(voor jong en oud) en collectieve ruimtes (tuinen)

buurt bevorderen, ook van groepen die niet altijd

realiseren. Dit bevordert de interactie en de infor-

mondig zijn.

mele zorg voor elkaar. Tenslotte is het belangrijk dat iedereen mobiel kan zijn. Met voldoende OV-haltes en voorzieningen op loopafstand (rollatorafstand) en routes die toegankelijk zijn voor rolstoelen en scootmobielen.

Uitgangspunten | Samen en ontmoeten • Nabijheid van basisvoorzieningen met een laagdrempelige toegang tot gezondheidszorg, kinderop vang, onderwijs, buurtvoorzieningen e.d. en zorgcirkels rond essentiële voorzieningen. • Ontmoetingen stimuleren, met ontmoetingsplekken in de openbare ruimte, in collectieve buitenruim tes, binnen gebouwen en met publiekgerichte voorzieningen. • Sociale cohesie en inclusie stimuleren door buurtjes te maken waar verschillende leeftijden en inko mensgroepen samenleven. Met een mix van sociale huur, middenhuur en koopwoningen. • Betrokkenheid, verantwoordelijkheid en eigenaarschap van toekomstige bewoners en mogelijkheden van collectieve woonvormen stimuleren. • Lokale economie opbouwen door betaalbare werkruimtes, kansen geven aan (kleine) ondernemers en zelfstandigen en door aan te sluiten bij het arbeidspotentieel van Nieuwegein. • Stimuleren dat jongeren hun talenten benutten, bijv. met een jongerenhub, leerwerkbedrijven samen werking met onderwijs en integratieprojecten. • Bevorderen van ‘positieve gezondheid’ met voorzieningen en een groene leefomgeving gericht op preventie, bewegen, mentale gezondheid, gezonde voeding en sociale activiteiten.

69

B4.3 Uitnodigend en verbindend

ners. Zoals een stadsplein bij de halte Merwedelijn,

De laatste belangrijke pijler (verhaallijn) van de nieu-

en parkzones langs het Amsterdam-Rijnkanaal en de

we gebiedsidentiteit is ‘uitnodigend en verbindend’.

Galecopperwetering. Zie ook B3.3 (voorzieningen).

Dit staat voor onze ambitie dat we willen dat deze

De belevingswaarde kan verhoogd worden met

stadsuitbreiding een gebied wordt voor alle Nieuwe-

spannende, innovatieve en bijzondere architectuur

geiners. En dat heel Nieuwegein kan meeprofiteren

en landschappelijke inrichting. Zodat de wijk ook

met de ontwikkelingen die hier plaatsvinden. Zodat

aantrekkelijk is voor bezoekers om er doorheen te

er een ‘wij-gevoel’ ontstaat, en niet een gevoel dat

wandelen en te verwonderen.

de nieuwe wijk ‘buiten’ het bestaande Nieuwegein gaat vallen. We zien daarbij twee belangrijke voor-

Verbindend

waarden. Ten eerste willen we dat het gebied ‘uit-

We willen dat Galecopperzoom nabij en toegan-

nodigend’ is, met diverse aanleidingen voor Nieu-

kelijk gaat voelen. In het ruimtelijk ontwerp willen

wegeiners om hier naartoe te komen. Ten tweede

we daarom ‘zachte’ begrenzingen met Galecop

willen we dat het gebied ‘verbindend’ is, met een

en Blokhoeve en geen fysieke barrières opwerpen.

open uitstraling, een goede doorwaadbaarheid en

Daarnaast is het belangrijk dat er goede fiets- en

voor iedereen makkelijk bereikbaar en toegankelijk.

voetgangersverbindingen komen, en de voorzieningen (waaronder de sportvelden) goed bereikbaar

Uitnodigend

zijn met het openbaar vervoer.

We willen dat Galecopperzoom een bijzondere wijk wordt. Er is hier meer te doen en te beleven dan alleen een plek om te wonen. Buiten de wijkvoorzieningen (die uiteraard ook toegankelijk zijn voor heel Nieuwegein) wordt het gebied ook een aantrekkelijke plek om naar toe te gaan voor ontspanning, ontmoeten, sporten en recreatie. Zo is de buitensport, die geconcentreerd wordt in het westelijke deel van Galecopperzoom, een belangrijke stedelijke voorziening, die goed bereikbaar moet zijn voor alle leeftijden. Daarnaast willen we een aantal fijne verblijfsplekken in het gebied realiseren met aantrekkelijke voorzieningen voor alle Nieuwegei-

Uitgangspunten | Uitnodigend en verbindend • Een gebied maken waar alle Nieuwegeiners welkom zijn. • Creëren van aantrekkelijke, groene en recreatieve fiets- en wandelroutes tussen de bestaande stad en Groot Merwede. • Een verbeterde bereikbaarheid van Nieuwegein per openbaar vervoer. • Goed bereikbaar maken van de sportvelden in Galecopperzoom-west voor alle inwoners. • Creëren van een groen park langs het Amsterdam-Rijnkanaal met verschillende programmatische aan leidingen voor Nieuwegeiners om hier naartoe te gaan. • Ontwerpen van een open en doorwaadbaar gebied met ‘zachte’ grenzen richting de omliggende wijken.

70

INBRENG VANUIT DE PARTICIPATIE Uit de verschillende participatieactiviteiten zijn diverse aandachtspunten naar voren gekomen die te maken hebben met de maatschappelijke structuur van de wijk. Die gingen vooral over ontmoetingsmogelijkheden en de verbinding met de omliggende woonwijken. We noemen de belangrijkste punten hier, en geven aan wat we ermee hebben gedaan in dit Koersdocument. Over ontmoetingsmogelijkheden Veel deelnemers wijzen op het belang van een ruimtelijke en programmatische structuur die aanzet tot ontmoeten. Met bijvoorbeeld het creëren van een ‘dorps’ karakter en aandacht aan buurtpleinen, horeca en kleinschalige evenementen. Onze reactie: We vinden het stimuleren van ontmoetingen heel belangrijk. We delen daarom de ambitie om te zorgen dat de ruimtelijke opzet bijdraagt aan ontmoetingen en sociale cohesie. De uitgangspunten zijn erop gericht dit in de planuitwerking mee te ontwerpen. Over de verbinding met de omgeving Veel aanwezigen vinden het belangrijk dat Groot Merwede geen losstaand eiland wordt, en (ruimtelijk) goed wordt aangesloten op de bestaande wijken en het landschap. De wens is dat het ook voor andere Nieuwegeiners interessant is om hier te komen. Onze reactie: Wij delen deze wensen. Met onze uitgangspunten voor de planuitwerking wordt hier optimaal invulling aan gegeven.

Referentiebeelden Groot Merwede na 2030

71

C

CONDITIES

In deel C hebben we vanuit het perspectief van de gemeente Nieuwegein een variant opgesteld waarin al onze ambities en uitgangspunten in gezamenlijkheid tot hun recht komen, en die we ook haalbaar en voorstelbaar achten. Deze noemen we onze ‘ambitievariant’. In de ambitievariant zitten voor ons de meest optimale ruimtelijke en programmatische condities voor het ontwikkelen van de Nieuwegeinse delen van Groot Merwede. Voor het realiseren van onze ambitievariant is regionale samenwerking nodig. Want om Groot Merwede tot ontwikkeling te brengen moeten er nog veel keuzes worden gemaakt over ‘bovenplanse’ vraagstukken. Hiermee doelen we op (ruimtelijke) vraagstukken die de grenzen van het plangebied overstijgen, en die op regionaal niveau moeten worden afgestemd en opgelost. We zijn hierbij dus afhankelijk van gezamenlijke besluitvorming in de samenwerking met de gemeente Utrecht, de regio, de Provincie en het Rijk. Omdat de gemeente Nieuwegein deze keuzes niet alleen kan maken, noemen we ze dan ook ‘afhankelijkheden’. Het gaat om afhankelijkheden die nader uitgewerkt moeten worden en waar in de regionale samenwerking beslissingen over genomen gaan worden. Omdat onze ambitievariant vanwege de afhankelijkheden op onderdelen nog kan veranderen, hebben we (naast de ambitievariant) op vijf grote thema’s ook alternatieve oplossingsrichtingen onderzocht.

Deze oplossingsrichtingen geven nader inzicht in de diverse ruimtelijke en programmatische condities die bepalend zijn voor het kunnen ontwikkelen van de Nieuwegeinse delen van Groot Merwede. Tenslotte is het belangrijk om te benoemen dat de mogelijkheden voor verstedelijking mede bepaald worden door technische condities, waaronder bodem- en watersturend bouwen, geluid- en luchtkwaliteit en duurzame energie. In deel C worden achtereenvolgens de ambitievariant, de afhankelijkheden, de belangrijkste oplossingsrichtingen en de technische condities gegeven.

72

C1 Ambitievariant en afhankelijkheden C1.1

Ambitievariant

Het optimaliseren van de ruimtelijke en programma-

zieningen. Zo creëren we een hart voor de nieuwe wijk, die goed is verbonden met zowel Nieuwegein City als Utrecht Centrum. De voorzieningen zorgen voor een levendig gebied, dat goed bereikbaar is voor de inwoners van de Galecopperzoom en Nieuwegein.

tische condities is cruciaal voor een succesvolle ontwikkeling van Groot Merwede. Daarom hebben we

Verdiepte A.C. Verhoefweg en groen plein

in de afgelopen tijd verschillende oplossingsrichtin-

De A.C. Verhoefweg wordt voor doorgaand verkeer

gen onderzocht voor de belangrijkste structureren-

tussen Nieuwegein en de snelweg verdiept aange-

de kwaliteiten binnen het plangebied. Vervolgens

legd, en wordt overkluisd met een tweede maaiveld.

hebben we, vanuit het perspectief van de gemeente

Rondom de centrale halte worden de gebieden aan

Nieuwegein, een variant opgesteld met de meest

beide zijden van de weg met elkaar verbonden door

optimale ruimtelijke en programmatische condities.

een groen plein en stevige bebouwing. Ter hoogte

Dit noemen wij onze ambitievariant.

van de Galecopperwetering worden beide zijdes van de weg met elkaar verbonden door een groen

Om de ambitievariant te realiseren moeten nog

opgetild maaiveld, zodat de groenstructuur van

veel keuzes worden gemaakt. Hiervoor is regionale

de Galecopperwetering verbonden wordt met de

samenwerking nodig. Nieuwegein kan bepaalde

groenstructuur langs het Amsterdam-Rijnkanaal.

keuzes niet alleen maken en is hiervoor afhankelijk van de gemeente Utrecht, de regio U10, de Provin-

Boven de tramsporen, naast de tramhalte, komt

cie en het Rijk.

een busplatform om een soepele overstap op de

De keuzes hebben een grote impact op hoe Nieu-

Merwedelijn te faciliteren. In de eindsituatie rijdt

wegein haar gebieden kan gaan ontwikkelen. Deze

hier 20 à 24 keer per uur een tram. Het strekken

keuzes zijn veelal nog afhankelijk van technische

van het tracé, in combinatie met een alzijdig ontslo-

en financiële haalbaarheid. In het vervolgproces zal

ten OV-halte met hoogfrequente bediening, maakt

hier steeds verder in getrechterd worden. Met de

optimale stedelijke ontwikkeling rondom de halte

ambitievariant neemt Nieuwegein positie in voor het

mogelijk. Binnen een straal van 500 meter wordt in

vervolgproces met de samenwerkende partijen.

hoge dichtheden gebouwd en tot 800 meter met wat lagere dichtheden.

De ambitievariant laat de gewenste toekomstige ruimtelijke structuur van Groot Merwede zien.

Ontwikkeling Dwelfsloot en inpassing

Hierin zijn circa 6.000 tot 8.000 woningen gepland,

tramremise

aangevuld met een passende mix aan voorzieningen

De locatie Dwelfsloot grenst direct aan de nieuwe

en werkfuncties.

centrale tramhalte en het busstation, en wordt bebouwd om zoveel mogelijk woningen te concen-

Nieuw tracé en centrale halte Merwedelijn

treren rondom de halte. Dit maakt het mogelijk om

De ambitievariant gaat uit van een nieuw tracé voor

hoogbouw en stedelijke voorzieningen te realiseren

de Merwedelijn met een nieuwe brug over het Am-

rond de halte en de hoogte van de bebouwing af

sterdam-Rijnkanaal en een centrale HOV-halte in de

te laten lopen naar de bestaande bebouwing van

Galecopperzoom. De nieuwe brug over het water

Galecop en Blokhoeve. De tramremise wordt land-

is tegelijk ook een nieuwe groene en recreatieve

schappelijk ingepast of ingepakt zodat de remise

verbinding voor voetgangers en fietsers. Rondom

niet zichtbaar is vanaf het omliggende gebied.

de centrale halte wordt in een hoge dichtheid gebouwd met een stedelijke mix aan wonen en voor-

73

Impressie Verdiepte A.C. Verhoefweg en groen plein

74

Impressie Verdiepte A.C. Verhoefweg en groen plein

75

Robuuste groenstructuur

getroffen om een aangenaam woon- en

De huidige natuurwaarden in de Galecopperzoom

leefklimaat te realiseren.

krijgen een plek in de robuuste groenstructuur langs de Galecopperzoom en de oevers van het Amster-

Om een optimale verstedelijking mogelijk te maken

dam-Rijnkanaal. Het groen wordt beter beleefbaar

in het Utrechtse deelgebied Westraven (in Stadsei-

en doorwaadbaar, zodat de inwoners van Nieuwe-

land-Zuid) is het in beide scenario’s noodzakelijk om

gein hier ook beter van kunnen genieten. Het huidi-

bedrijventerrein De Liesbosch aan de noordzijde te

ge tramtracé langs Blokhoeve en Huis de Geer biedt

dezoneren, in combinatie met het verlagen van de

kansen voor groenontwikkeling en fietsroutes.

nu geldende milieucategorieën (rekening houdend met het huidige gebruik van veelal lichte bedrijvig-

Afscherming A12

heid), en hiervoor planologisch-juridisch instrumen-

De A12 wordt afgeschermd, deels met bebouwing

tarium in te zetten. Dit blijkt uit adviesonderzoek. In

en deels met schermen, om de hinder van de snel-

het onderzoek is niet meegenomen of er nog aan-

weg zo weinig mogelijk te ervaren. Niet geluidsge-

vullende maatregelen nodig zijn om de eventuele

voelige functies kunnen hier een plek krijgen, zoals

woningbouw mogelijk te maken in Liesbosch-West.

mobiliteitshubs, bedrijvigheid of indoor sportfuncties. Naar Papendorp wordt de verbinding veiliger,

Bij een keuze voor scenario A zonder verstedelijking

aantrekkelijker en groener.

in Liesbosch-West gaan we onderzoeken of het woonprogramma dat dan niet in Liesbosch-West

Inpassing Rijnenburglijn

gerealiseerd kan worden in de Galecopperzoom kan

De Rijnenburglijn wordt - zorgvuldig ingepast -

worden gerealiseerd. Bij een keuze voor scenario B

doorgetrokken langs de verplaatste sportvelden met

met verstedelijking in Liesbosch-West zal de planuit-

een breed viaduct over de A2. Op het brede viaduct

werking daarvoor altijd plaatsvinden in samenhang

komt ruimte voor landschappelijk groen, sport en

met de planuitwerking voor Stadseiland-Zuid (waar

fiets- en voetgangersverbindingen. Zo wordt de

Westraven een deelgebied van is).

aansluiting gezocht met het toekomstige landschapspark Rijnenburg-Noord.

De uiteindelijke keuze voor één van de scenario’s heeft consequenties voor de optimale verstedelijking

Liesbosch-West

in Groot Merwede. De scenariokeuze wordt daarom

Liesbosch-West (circa 6 hectare) is het westelijke

in gezamenlijkheid met de gemeente Utrecht, de

deel van bedrijventerrein De Liesbosch dat langs

regio U10 en de Provincie binnen de gebiedsalliantie

het Merwedekanaal is gesitueerd, recht tegenover

Groot Merwede gemaakt. Hierbij geldt dat ge-

Stadseiland-Zuid (deelgebied Westraven). Voor Lies-

streefd wordt naar het geven van meer duidelijkheid

bosch-West hanteren we binnen de ambitievariant

aan de ondernemers op De Liesbosch in 2026.

twee mogelijke scenario’s waar nu nog geen keuze in is gemaakt: A. In dit scenario blijft het gehele bedrijventerrein De Liesbosch economisch kerngebied, dus inclusief Liesbosch-West. De bestaande bedrijven kunnen hierbij operationeel blijven. B. In dit scenario gaat Liesbosch West verstedelijken naar een stoer woonwerkgebied langs het water, waarbij een deel van de bestaande bedrijvigheid van functie verandert en maatregelen worden

76

Ambitievariant Groot Merwede na 2030

77

C1.2 Afhankelijkheden Voor het realiseren van onze ambitievariant is regionale samenwerking nodig. Er zijn immers nog veel ruimtelijke vraagstukken die de grenzen van het

lijk watertransport bij transformatie van Liesbosch-West. • Ruimte voor de ‘barcode’ functies, met name wat betreft de functie sport.

plangebied overstijgen, en die op regionaal niveau

• Realiseren landschapspark Laagraven-Oost.

moeten worden afgestemd en opgelost. Het gaat

• Tracé Rijnenburglijn en de ruimtelijke inpassing

om afhankelijkheden die nader uitgewerkt moeten

daarvan.

worden en waar in de regionale samenwerking

• Overkluizen van de A2.

beslissingen over genomen gaan worden

• Ruimtelijke ontwikkeling op de locatie Dwelfsloot en inpassing van de tramremise.

De oplossingsrichtingen waar uiteindelijk in de regionale samenwerking voor wordt gekozen hebben

Over deze vraagstukken is nog geen definitieve

niet alleen invloed op de ontwikkelmogelijkheden

keuze gemaakt en is nog nader onderzoek nodig in

van de Nieuwegeinse deelgebieden, maar ook

de planvormingsfase.

op die van de Utrechtse deelgebieden van Groot Merwede. In dat kader voorzien wij nog een aantal gebiedsoverstijgende vervolgvraagstukken, als gevolg van de te kiezen oplossingsrichtingen met betrekking tot het hoofdwegennet, de Merwedeen Rijnenburglijn, het onderliggend wegennet, de mate van de verstedelijking in Stadseiland-Zuid en het groenblauwe raamwerk. Deze vervolgvraagstukken betreffen onder meer: • Het tracé van de Merwedelijn; over een nieuwe brug en met centrale halte of over de bestaande brug. Dit is bepalend voor de omvang van het aantal te realiseren woningen. • Consequenties van het opheffen van de op- en afritten van snelwegaansluiting 17 (A12) bij Westraven en mogelijkheden om verkeerseffecten te beheersen. • Het onderliggend wegennet zoals het al dan niet knippen of knijpen van de Europalaan-zuid en de consequenties daarvan voor de taludweg en A.C. Verhoefweg en voor de ontsluiting van bedrijventerrein De Liesbosch. • De locatie van overstap van bus op tram en Park & Ride. • Ruimteclaims van het hoofdwegennet.

“Denk aan de bereikbaarheid van de sportvelden (waar dan ook). Sporten moet laagdrempelig zijn om het zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Dus niet te ver.”

• Afschermen of inpakken van de A12. • Mogelijkheden van vervoer over water (personenvervoer zoals watertaxi’s, goederen vervoer zoals aanvoer bouwmaterialen, aanleg plek etc.). Inclusief de gevolgen voor moge-

78

uitspraak inwoner

C2 Oplossingsrichtingen in onderzoek Omdat in het vervolgproces op regionaal niveau nog veel keuzes moeten worden gemaakt, kan de ambitievariant op onderdelen nog veranderen. Daarom hebben we ook andere oplossingsrichtingen in beeld gebracht die in regionale studies nog nader worden onderzocht. De verschillende oplossingsrichtingen hebben uiteraard ook invloed op kosten en programma. De uiteindelijke keuze voor (een combinatie van) bepaalde oplossingsrichtingen heeft grote impact op hoe Nieuwegein haar deelgebieden kan ontwikkelen. De keuzes binnen de gebiedsalliantie en tussen Rijk en regio zijn afhankelijk van politieke, technische, programmatische en financiële haalbaarheid. In het vervolgproces zal hier steeds verder in getrechterd worden. Voor dit Koersdocument zijn verschillende oplossingsrichtingen onderzocht. Op vijf thema’s laten we verschillende oplossingsmogelijkheden zien. Deze thema’s zijn het meest bepalend voor de ruimtelijke condities en ontwikkelmogelijkheden van de Nieuwegeinse delen van Groot Merwede: 1. Oplossingsrichtingen groenstructuur 2. Oplossingsrichtingen verkeersinfrastructuur 3. Oplossingsrichtingen tracé Merwedelijn en Rijnenbruglijn 4. Alternatieve opties verstedelijkingslocaties 5. Programma Stadseiland-Zuid De verschillende oplossingsrichtingen laten verschillende mogelijkheden zien, maar zijn nog niet uitputtend.

In een volgende fase moet hierop doorgestudeerd worden om de verdere haalbaarheid

“Creëer sportvoorzieningen en groen op overkappingen van infrastructuur zoals de A2 of op daken om extra ruimte voor groen te realiseren.”

en wenselijkheid per oplossingsrichtingen nader te onderzoeken. uitspraak inwoner

79

C2.1

Oplossingsrichtingen groenstructuur

Om een samenhangende en verbonden groenstructuur te realiseren moeten er nieuwe verbindingen en gebieden gerealiseerd worden. In alle gevallen is het van belang dat er een samenhangend en sterk groenblauw raamwerk komt. Om dit vorm te geven zijn op verschillende plekken nog keuzes mogelijk. Verbinding over de A2

Verbinding over de A2

Een verbinding over of onder de snelweg A2 verbindt de polder Galecop met Rijnenburg voor voetgangers, fietsers en is tevens een ecologische verbinding. Met een ‘dak’ over de A2 zouden er (op dit dak) ook sportvelden, recreatieve voorzieningen, fietsverbindingen en een OV-verbinding gerealiseerd kunnen worden. Verbinding Amsterdam-Rijnkanaal Een nieuwe fiets- en voetgangersbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal verbindt de beide groene

Verbinding Amsterdam-Rijnkanaal

en recreatieve oevers van het kanaal. De brug kan naast een recreatieve verbinding ook betekenis hebben als ecologische verbinding. Een brug zorgt voor een fijnmazig fietsnetwerk binnen Groot Merwede en betere verbindingen met de omgeving. Dwelfsloot Het natuurcompensatiegebied Dwelfsloot heeft ecologische waarden. In vervolgfases moet onderzocht worden hoe verstedelijking op deze locatie wordt ingepast en hoe natuur in heel Groot Merwede

Dwelfsloot

ruimte krijgt en bijdraagt aan de ecologische hoofdstructuur en het Natuurnetwerk Nieuwegein. Verbinding Groot Merwede – Laagraven-Oost Er moet een aangename recreatieve fiets-wandelroute over de kanalen en door bedrijventerrein De Liesbosch worden gerealiseerd om het landschapspark Laagraven-Oost goed te verbinden met de rest van Groot Merwede. In vervolgfases moet onderzocht worden hoe dit kan plaatsvinden en kan worden ingepast. Verbinding Groot Merwede - Laagraven-Oost

80

C2.2

Oplossingsrichtingen verkeersinfrastructuur

Omklappen afslag 16 en verleggen Galecopperlaan

Om een samenhangende en aaneengesloten

Snelwegafslag 16 (Papendorp/Nieuwegein) vormt

groenstructuur met fietsverbindingen te realiseren,

een barrière aan beide zijden rondom de onderdoor-

en de negatieve impact van het autoverkeer op de

gang van de A12. Deze onderdoorgang kan geen

leefomgeving in te perken, moeten de infrastruc-

kwalitatief hoogwaardige inrichting krijgen met een

turele barrières verminderd worden en zijn extra

afslag op deze plek. Door afslag 16 ‘om te klappen’

fietsverbindingen noodzakelijk. Niet alleen voor de

naar het westen ontstaat de mogelijkheid om de

ontwikkeling van de Nieuwegeinse deelgebieden,

groene en recreatieve oevers langs het Amster-

maar ook voor de Utrechtse deelgebieden van

dam-Rijnkanaal continu te maken en te verbinden

Groot Merwede en voor Rijnenburg.

met de groene oevers in Papendorp. Het omklappen levert mogelijk wel nieuwe barrières

Verminderen barrière A.C. Verhoefweg

op tussen Galecopperzoom-Oost en Galecop, en

De A.C. Verhoefweg vormt een barrière in de oost-

richting het sportpark in Galecopperzoom-West.

west groenstructuur en de langzaam verkeersstruc-

De nieuwe afslag zal niet kunnen aansluiten op de

tuur in de Galecopperzoom. Door bijvoorbeeld de

huidige Galecopperlaan, maar wordt als stadsstraat

A.C. Verhoefweg te verlagen en een groen dak over

gesitueerd in Galecopperzoom-Oost. De inpassing

de weg te leggen, kan de barrière worden opge-

en intensiteit van deze stadsstraat is bepalend

heven. Hierdoor kan de oost-west groenstructuur

voor de barrièrewerking die hierdoor mogelijk

worden verbonden met de noord-zuid groenstruc-

ontstaat binnen de nieuwe wijk, en tussen Galeco-

tuur langs de oevers.

pperzoom-Oost en het sportpark in Galecopperzoom-West. De huidige Galecopperlaan heeft de potentie om een groenzone te worden waarbij de woningen worden ontsloten via de parallelwegen. Om deze oplossingsrichting nader uit te werken is verdiepend vervolgonderzoek nodig.

Verminderen barrière A.C. Verhoefweg

Omklappen afslag 16 en verleggen Galecopperlaan

81

C2.3

Oplossingsrichtingen tracé Merwedelijn en Rijnenburglijn

van de Galecopperlaan. Het verleggen tracé binnen Nieuwegein geeft de

De tracékeuze voor de Merwedelijn en Rijnenburg-

mogelijkheid om het huidige tracé te saneren en

lijn is van grote invloed op de ligging en bediening

een nieuwe fiets- en groenverbinding te maken. Het

van de halte(s) in de Galecopperzoom, en op de

betekent ook dat er een nieuwe entree naar de wijk

komst van een nieuwe brug (tevens fietsbrug) over

Zuilenstein kan worden gerealiseerd.

het Amsterdam-Rijnkanaal. Gemeente Nieuwegein heeft de voorkeur voor een tracé met een nieuwe

Tracé over bestaande brug en halte langs de

brug en een gecombineerde centrale halte in de

Taludweg/Galecopperlaan

Galecopperzoom. In de volgende planfase willen we

In deze (alternatieve) oplossingsrichting volgt de

onderzoeken en vaststellen hoeveel haltes de lijnen

Merwedelijn het tracé van de bestaande tramlijn

moeten krijgen.

20/21. Bij dit tracé is een gecombineerde halte op beide sporen niet maakbaar. De halte voor de

Tracé met nieuwe brug over Amsterdam-

Galecopperzoom wordt gepositioneerd langs de

Rijnkanaal en halte centraal in de

Taludweg of de Galecopperlaan. De halte is een

Galecopperzoom

halte voor de Merwedelijn. De Rijnenburglijn wordt

Dit tracé met een nieuwe brug en een centrale halte

doorgetrokken langs de Galecopperlaan en krijgt

heeft onze voorkeur. De nieuwe tracé-brug over het

een halte aan de Galecopperlaan. In deze variant

Amsterdam-Rijnkanaal zorgt ook voor een nieuwe

liggen er minder woningen in de directe omgeving

fietsverbinding over het kanaal. Met een nieuw

van de halte en kan de knoopwaarde minder wor-

tracé komt de halte centraal in de Galecopperzoom

den benut met hoogbouw rond de halte. Het boch-

te liggen. De halte is een gecombineerde halte

tige tracé langs de wijk Huis de Geer blijft bestaan.

voor zowel de Merwedelijn als de Rijnenburglijn.

Deze variant betekent dat er een lagere frequentie

Dit levert een optimale knoopwaarde op. Hierdoor

zal zijn voor het HOV in de Galecopperzoom, en

kunnen zoveel mogelijk woningen en voorzieningen

deze variant mist een directe verbinding vanuit de

in de nabijheid van de halte gesitueerd worden. De

Galecopperzoom naar City.

Rijnenburglijn wordt doorgetrokken ten noorden

Tracé met nieuwe brug over Amsterdam-Rijnkanaal

Tracé over bestaande brug en halte langs de

en halte centraal in de Galecopperzoom

Taludweg/Galecopperlaan

82

Met een tramtracé over de bestaande brug kan er

Alternatieve opties verstedelijkingslocaties

ook worden gekozen om deze met bochten alsnog

Hoeveel woningen er uiteindelijk gerealiseerd

naar een centrale halte in de Galecopperzoom te

kunnen worden hangt samen met de hoeveel-

leiden. In dat geval doorsnijdt het tracé de ontwik-

heid ruimte die op termijn beschikbaar komt voor

kelbare deelgebieden, is er door de bochten in het

verstedelijking, en waar die ruimte zich binnen het

tracé meer kans op geluidshinder en wordt er in

plangebied bevindt. Zo is de beschikbaarheid van

lagere snelheden gereden. De consequentie van de

een aantal deelgebieden nog onzeker, en kunnen

doorsnijdingen en het benodigde ruimtebeslag rond

we nog niet vaststellen met welke dichtheden we

de tramlijn is dat er, in vergelijking met de ambi-

woningen kunnen realiseren. Dit is afhankelijk van

tievariant, aanzienlijk minder beschikbare ruimte

nog te maken bovenplanse verstedelijkingskeuzes

zal zijn voor de realisatie van woningen en ander

met de regiopartners en het Rijk. De genoemde

programma.

woningaantallen van 6.000 tot 8.000 woningen zul-

Tracé over bestaande brug met centrale halte

C2.4

len niet gehaald kunnen worden wanneer er minder ontwikkelruimte beschikbaar komt. Er liggen nog verschillende opties open. Het heeft de voorkeur om een substantieel deel van de woningen rondom de toekomstige HOV-halte te realiseren. Een centrale tramhalte geeft een optimale bereikbaarheid met openbaar vervoer, en nodigt uit om te verdichten met woningbouw en voorzieningen. Daarbij wordt gekeken naar hogere dichtheden nabij de halte (met een straal van 500 meter) en minder hoge dichtheden verder weg (met een straal van 800 meter rondom de halte). Afhankelijk van de situering van de halte kunnen alle woningen geconcentreerd worden in Galecopperzoom-Oost of kan er ook ten westen van de Galecopperdijk worden gebouwd. Het al dan niet ontwikkelen van de locatie Dwelfsloot is een belangrijke keuze die nog gemaakt moet worden:

Tracé over bestaande brug met centrale halte

83

Geheel Galecopperzoom-Oost bebouwen inclusief Dwelfsloot In dit alternatief worden alle deelgebieden in Galecopperzoom-Oost verstedelijkt, inclusief het groengebied Dwelfsloot. De tramremise wordt landschappelijk ingepast, ingepakt of overkapt zodat de remise niet zichtbaar is vanaf het omliggende gebied. Binnen de deelgebieden komt een mix aan woningen, voorzieningen en buurtgroen. Rondom de HOV-halte wordt in een hogere dichtheid gebouwd. Galecopperzoom-Oost bebouwen zonder Dwelfsloot

Geheel Galecopperzoom-Oost bebouwen inclusief

Het deelgebied Dwelfsloot blijft in dit alternatief

Dwelfsloot

een groengebied, alle andere deelgebieden in Galecopperzoom-Oost worden verstedelijkt. De tramremise wordt landschappelijk ingepast, ingepakt of overkapt zodat de remise niet zichtbaar is vanaf het omliggende gebied. Binnen de deelgebieden komt een mix aan woningen, voorzieningen en buurtgroen. Rondom de HOVhalte kan ter plekke van de locatie Dwelfsloot niet gebouwd worden. Tramremise De tramremise is de remise voor de huidige tramlijnen 20 en 21 en voor de toekomstige Merwedelijn. De tramremise zal niet verplaatst worden. Maar omdat het gebied eromheen

Galecopperzoom-Oost bebouwen zonder

gaat verstedelijken moet in samenspraak met

Dwelfsloot

de Provincie Utrecht onderzocht worden hoe dit deelgebied kan worden ingepast in het stedelijke gebied. Te denken valt bijvoorbeeld aan een dak op de tramremise als onderdeel van de groenstructuur of voor sportfuncties, een natuurlijke afscherming van de remise als buffer van de verstedelijking en/of een gedeeltelijke overkluizing van de sporen.

“Het is in Galecop nu al druk met parkeren. Als je hier geen goed plan voor hebt, wordt het hier nog drukker.”

uitspraak inwoner

84

C2.5

Programma Stadseiland-Zuid

land-Zuid wordt hierbij uit een stedelijk knooppunt

Voor de ontwikkeling van de Galecopperzoom en

met een hoge dichtheid aan woningen, centrum-

Liesbosch-West is de ontwikkeling van het deelge-

voorzieningen en werkgelegenheid. Dit geeft een

bied Westraven in Stadseiland-Zuid als centrum-

aanvullend programma op de Nieuwegeinse deel-

knoop belangrijk. Stadseiland-Zuid bestaat uit het

gebieden. In de Galecopperzoom zullen dagelijkse

meest zuidelijke deel van de Merwedekanaalzone

voorzieningen gerealiseerd worden die aanvullend

(fase 2 van deelgebied 6), de Woonboulevard en

zijn op de centrumstedelijke voorzieningen van

Westraven. Een nieuwe fiets- en voetgangersbrug

Stadseiland-Zuid, waarbij vooral het deelgebied

over het Amsterdam-Rijnkanaal) zorgt voor bewo-

Westraven als centrumknoop bepalend is voor de

ners van de Galecopperzoom voor een nabijheid

programmatische samenhang met Galecopper-

van centrumvoorzieningen op loop- en fietsafstand.

zoom. Beide gebieden maken gebruik van elkaars

In de fasering zullen grote delen van de Galeco-

voorzieningen. Een nieuwe brug over het Amster-

pperzoom eerder bebouwd worden dan Stadsei-

dam-Rijnkanaal verbindt de twee gebieden met

land-Zuid. Voor Nieuwegein is het belangrijk dat er

elkaar. In Liesbosch-West is een gemengd stedelijk

zekerheid komt over de ontwikkeling van met name

programma denkbaar.

deelgebied Westraven tot volwaardige stedelijke knoop.

Stadseiland-Zuid overwegend bedrijvigheid Het alternatief voor bovengenoemde transformatie

Stadseiland-Zuid hoogstedelijk gemengd ge-

is dat er slechts een gedeeltelijke transformatie van

bied

Stadseiland-Zuid gaat plaatsvinden. Waarbij veel

De gemeente Utrecht zet met haar programmati-

bestaande bedrijven en kantoren blijven behouden

sche verkenning voor Stadseiland-Zuid in op een

en alleen waar mogelijk woningen en voorzieningen

transformatie van het gebied naar een hoogstede-

worden toegevoegd. Bewoners van de Galecopper-

lijk woon-werkmilieu met een stoer en spannend

zoom kunnen in dit geval slechts beperkt gebruik

programma. En met een goede samenhang met de

maken van voorzieningen in Stadseiland-Zuid. In

Nieuwegeinse deelgebieden van Groot Merwede

deze situatie is er nauwelijks sprake van een pro-

dat tot uiting komt in een (gedeeld) overkoepe-

grammatische samenhang tussen de gebieden. In

lende identiteit van ‘actief stedelijk leven’. Stadsei-

Liesbosch-West is alleen werkprogramma denkbaar.

Stadseiland-Zuid hoogstedelijk gemengd gebied

Stadseiland-Zuid overwegend bedrijvigheid

85

C3 (Milieu-) technische condities

Daarnaast geldt dat mogelijk ook andere milieu- en technische condities een rol zullen spelen, zoals externe veiligheid, ecologie- en stikstofdepositie, geurhinder van bedrijfslocaties, bodem- en grondwater-

Voor de ontwikkeling van de Galecopperzoom

verontreiniging, eventuele lichthinder als gevolg van

moeten de (milieu-) technische condities op orde

buitensportlocaties, netcongestie, beperkingen door

zijn. Ten eerste willen we in Nieuwegein water en

ondergrondse infrastructuur en grondmechanische

bodem centraal stellen bij de (her)inrichting van

condities. Deze thema’s zullen, wanneer relevant,

onze stad. In de laaggelegen Galecopperzoom moet

eveneens randvoorwaardelijk zijn.

daarom slim worden gebouwd in het kader van bodem- en watersturend bouwen. In afstemming

C3.1 Bodem- en watersturend bouwen

met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

In 2022/2023 is de geschiktheidskaart voor nieuwe

(HDSR) en Rijkswaterstaat moeten hier afspraken

woon- en werklocaties ontwikkeld voor de provincie

over gemaakt worden. Ten tweede geldt dat zonder

Utrecht. Hierin is de Galecopperzoom aangeduid

te voldoen aan de geluidsnormen en de normen

als ‘nee, tenzij’ voor overstromingsrisico en ‘ja, mits’

voor luchtkwaliteit er niet kan worden gebouwd.

voor wateroverlast en bodemdaling. De Galecop-

In overleg met Rijkswaterstaat moeten de oplos-

perzoom is lager gelegen dan zijn omgeving en is

singen verkend worden. Ten derde is een integrale

daarmee gevoelig voor wateroverlast. Dit betekent

oplossing voor energie ook één van de technische

dat er in de planuitwerking extra aandacht nodig is

condities die (samen met de netbeheerder) in een

voor hoe er wordt gebouwd.

volgende fase verder moet worden uitgewerkt. Deze drie condities worden hierna verder toegelicht.

Hoogteligging Galecopperzoom

86

Wateroverlast

Bodemdaling

De Galecopperzoom is aangeduid met ‘Ja, mits’

De Galecopperzoom heeft voor bodemdaling de ca-

voor wateroverlast. Indicatieve berekeningen tonen

tegorie ‘Ja, mits’ vanwege klei- en veenlagen in de

aan dat het gebied klimaatbestendig en robuust

ondergrond. Bodemdaling is een landschapseigen-

ontwikkeld kan worden, mits voldoende rekening

schap waar rekening mee gehouden moet worden.

wordt gehouden met het realiseren van voldoende

Dit betekent dat infrastructuur aan restzettings- en

waterberging. Door de lage ligging van het gebied

droogleggingseisen moet voldoen, gebouwen op

en het feit dat meerdere gebieden afwateren op

heipalen worden gefundeerd, en groen zo min mo-

de Galecopperzoom, is het cruciaal dat minimaal

gelijk vergraven of voorbelast wordt. Dit vraagt om

22,5% open water (inclusief bestaand water) wordt

een specifiek ontwerp van landschap en gebouwen;

gerealiseerd om extreme neerslag op te vangen.

zo wordt de vitaliteit van de ondergrond behouden

Afhankelijk van o.a. de mogelijkheden van water-

en wordt een kosteneffectief ontwerp gemaakt.

berging binnen de ontwikkelvelden en de bergings-

Daarnaast kunnen de lager gelegen groengebieden

behoefte vanuit aangrenzende peilvakken, bestaat

als waterberging worden gebruikt. Op kleinere

het ruimtebeslag voor open water uit de reeds aan-

schaal, waar waterberging (open water) gerealiseerd

wezige 12,1 ha – vermeerderd met de compensatie

wordt, is drijvend bouwen een interessante optie

van nieuwe verharding en bebouwing. Wanneer

om nader te onderzoeken. Zo mogelijk biedt dit

die compensatie volledig wordt voorzien door extra

goede combinatiekansen met o.a. waterberging,

open water, zal het totaal aan open water circa 21

(water)recreatie en natuurontwikkeling.

ha bedragen. In een volgende fase is verder onderzoek nodig naar de afvoer- en bergingsopgave voor de Galecopperzoom en de nog lager gelegen polder Rijnenburg. Daarbij geldt daarnaast ook het belang dat er voldoende drinkwater moet zijn voor nu en de komende vijftig jaar. Een goede afstemming tussen de gemeenten Nieuwegein, Utrecht en waterschap HDSR is essentieel. Overstromingsrisico Galecopperzoom heeft deels de categorie ‘Nee, tenzij’ vanwege overstromingsrisico’s van meer dan 2 meter waterdiepte en deels ‘Ja, tenzij’ voor overstromingen tussen 0,5 en 2 meter. Er moet voor gezorgd worden dat de schade beperkt wordt. Dit kan door gebouwen 50 cm boven de groengebieden te bouwen en gebruik te maken van wet- en dryproofing. Evacuatie en schuilen moeten altijd mogelijk zijn. Er moet kritisch gekeken worden welke vitale functies in het gebied gerealiseerd worden.

87

C3.2 Geluid- en luchtkwaliteit In het plangebied is geluid en luchtkwaliteit als gevolg van de ligging naast snelwegen een belangrijk aandachtspunt. De Galecopperzoom en Liesbosch-West zijn belaste locaties ten aanzien van milieuhinder. Bestaande hindercontouren zijn in kaart gebracht. Op basis van gebiedsspecifieke kenmerken zal naar specifieke oplossingen gekeken moeten worden. Die oplossingen kunnen verschillend van aard zijn zoals het inpassen of opheffen van de hindercontour of het inpassen van maatregelen in het ruimtelijk raamwerk. De huidige geluidsniveaus overschrijden in een groot deel van het gebied de standaardwaarde. Om in het gebied toch geluidgevoelige gebouwen (zoals woningen) te kunnen realiseren dienen er geluidsmaatregelen in de vorm van geluidsschermen of andere oplossingen getroffen te worden. De maximale grenswaarde van 70 dB mag niet worden overschreden, in dat geval moet gewerkt worden met niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen. Ook kan er gekeken worden naar snelheidsbeperkende maatregelen op het hoofdwegennet en het onderliggend wegennet. Voor geluid

“Wij wonen vlakbij de snelweg. Slapen met het raam open kan niet door het lawaai”

geldt dat ook geluid als gevolg van de nieuwe Merwedelijn en bedrijfsactiviteiten (zoals bij Lies-

uitspraak inwoner

bosch-West) relevant kan zijn. De luchtkwaliteit in de Galecopperzoom en Lies

65-70 dB 60-65 dB 55-60 dB

Indicatie geluidsbelasting snelwegen

88

De luchtkwaliteit in de Galecopperzoom en Lies-

Voor de energietransitie hanteren we de volgende

bosch-West moet binnen de normen blijven om de

uitgangspunten voor dit gebied:

woningen te kunnen ontwikkelen. In het vervolgproces zal een quickscan worden uitgevoerd om

• Natuurlijke oplossingen gaan voor technische

geluid, luchtkwaliteit en andere relevante omge-

oplossingen. In de eerste plaats gaan we voor

vingsfactoren in beeld te brengen.

maatregelen die zorgen voor een energiebespa ring. Daarbij zetten we in op biobased materia

C3.3 Energie

len, installatiearm, netbewust en passief bouwen

De gemeente Nieuwegein wil in 2040 energieneu-

(circulariteit).

traal zijn. Voor Groot Merwede betekent dit dat het

• Collectieve oplossingen gaan voor individuele

gebied zoveel mogelijk moet voorzien in zijn eigen

oplossingen omdat deze vaak duurzamer zijn en

energiebehoefte en dat deze energie duurzaam is

een minder grote impact hebben op de bodem

opgewekt. We willen een energiesysteem dat toe-

en ondergrond. Dit betekent dat we op tijd

komstbestendig is, waarbij er netbebewust wordt

moeten starten om een collectief aanbod te

gebouwd en de energiebron zo dicht mogelijk bij de

organiseren. Denk hierbij aan ecologische

gebruiker is gesitueerd.

onderzoeken voor aqua-thermie (2 à 3 jaar), het

Aqua-thermie is een kansrijke oplossing voor het

rond krijgen van de business case en de

opwekken van warmte. Voor overige warmte-op-

bijbehorende besluitvorming.

wekking moet onderzocht worden in hoeverre een warmtenet, WKO en andere innovatieve oplossingen het meest passend zijn voor deze ontwikkeling. Dat geldt ook voor elektriciteit. De ruimteclaims voor energievoorzieningen moeten in een volgende fase verder uitgewerkt worden. Hierbij moeten ook andere locaties dan de Galecopperzoom onderzocht worden zoals bijvoorbeeld het Amsterdam-Rijnkanaal voor aqua-thermie.

Uitgangspunten technische condities • In de planuitwerking wordt rekening gehouden met bodem en water, dit is medebepalend voor hoe er wordt gebouwd en de waterbergingsopgave van dit gebied. • De bovenregionale waterbergingsopgave wordt niet in de Galecopperzoom gerealiseerd. • Geluidshinder wordt zoveel mogelijk teruggedrongen, danwel door bronmaatregelen danwel door afscherming om gezond stedelijk leven mogelijk te maken. • Om woningbouw mogelijk te maken op Stadseiland-Zuid zal het noordelijke deel van bedrijventerrein De Liesbosch worden gedezoneerd, in combinatie met het verlagen van de nu geldende milieucategorieën (rekening houdend met het huidige gebruik van veelal lichte bedrijvigheid). Wij zetten hier voor planologisch-juridisch instrumentarium in. • Duurzame energie is uitgangspunt. In de planuitwerking wordt gestreefd naar één integrale oplossing voor duurzame energie in de Galecopperzoom.

89

D

VAN PERSPECTIEF NAAR REALISATIE

Groot Merwede is veel meer dan een gebiedsontwikkeling of woningbouwproject. Het is een gezamenlijke zoektocht naar hoe we een nieuw stuk stad maken dat écht van en voor iedereen is. Een opgave die we alleen kunnen waarmaken door samen te werken: met onze buren in Utrecht, de provincie, het Rijk, ketenpartners zoals bijvoorbeeld het waterschap en met inwoners en ondernemers uit Nieuwegein. Dit vraagt om lef en verbeeldingskracht. Hoe bouwen we een wijk die ruimte biedt aan duizenden nieuwe woningen, maar waar ook plek is om te sporten, te recreëren, te ondernemen en elkaar te ontmoeten? Hoe zorgen we ervoor dat Groot Merwede een gebied wordt waar groen, water en mobiliteit samenkomen in een gezonde leefomgeving? Hoe zorgen we ervoor dat onze bestaande stad optimaal meeprofiteert van de investeringen die nodig zijn om Groot Merwede tot stand te brengen? In de afgelopen jaren hebben we met alle betrokkenen samengewerkt aan het schetsen van het gewenste perspectief voor Groot Merwede. Het resultaat hiervan staat in dit Koersdocument. Vanaf nu begint de planontwikkelingsfase waarin we dit perspectief gaan vertalen naar concrete stappen, plannen en projecten. Ook dit willen we weer samen doen met alle betrokkenen. Dit hoofdstuk gaat over die gezamenlijke reis. Over hoe we stap voor stap onze dromen gaan omzetten in daden.

Over hoe we ruimte willen blijven houden voor nieuwe ideeën en tegelijkertijd koersvast willen blijven in onze ambities. En over hoe we dat doen in openheid, met onze inwoners, ondernemers en partners. De uitnodiging staat: laten we samen bouwen aan een bijzonder stadsdeel dat niet alleen nu van betekenis is, maar ook voor de generaties die na ons komen.

90

D1 Ontwikkelstrategie

samenwerkingspartners bij nodig. Met het Koersdocument hebben we de eerste belangrijke stap gezet. Naar een toekomst waarin mensen in dit gebied fijn en gelukkig kunnen wonen, werken en recreë-

D1.1 Afsluiting van de verkenningsfase

ren. En waarbij de investeringen in dit gebied ook

Met dit Koersdocument sluiten we de verkennings-

een impuls gaan geven aan de leefbaarheid van de

fase af voor het verstedelijken van Groot Merwede

bestaande stad Nieuwegein, zodat de hele stad gaat

na 2030. In deze fase hebben we, als vervolg op

meeprofiteren van deze ontwikkeling. In dit verdere

onze Ruimtelijke positiebepaling, met alle betrokke-

hoofdstuk hoe we de ambities uit dit Koersdocu-

nen het mogelijke toekomstperspectief van Groot

ment in de volgende planfase willen uitvoeren.

Merwede verkend. Onderdeel van deze verkenning was het doen van uiteenlopende onderzoeken

D1.2 Adaptieve ontwikkelstrategie

voor zowel de Nieuwegeinse deelgebieden als voor

Ontwikkeling van de Nieuwegeinse deelgebieden

de diverse gemeentegrens-overschrijdende opga-

binnen Groot Merwede is mogelijk als aan drie

ven die we in samenwerking met de regio en het

belangrijke randvoorwaarden wordt voldaan (zie

Rijk uitvoeren. Met alles wat we inmiddels weten

A3.3):

kunnen we concluderen dat de ontwikkeling van

1. Het realiseren van de Merwedelijn – een hoog

Groot Merwede haalbaar, maakbaar, voorstelbaar en wenselijk is.

waardige en snelle tramlijn. 2. Een centraal gelegen halte in de Galecopper zoom.

Dat is goed nieuws voor Nieuwegein. Het ontwik-

3. Het tot ontwikkeling brengen van heel Groot

kelen van Groot Merwede naar een nieuw stedelijk

Merwede, inclusief het ontwikkelen van Stad

gebied zorgt voor allerlei kansen en mogelijkhe-

seiland-Zuid tot een hoogstedelijk centrum- en

den voor de bewoners, ondernemers en maat-

woonmilieu.

schappelijke organisaties van Nieuwegein. Met de verstedelijking kunnen we bijvoorbeeld duizenden

Daarnaast zijn er nog diverse gemeentegrens-over-

extra woningen bouwen, nieuwe werkgelegenheid

stijgende condities belangrijk voor de nadere invul-

creëren, aanvullende voorzieningen een plek geven,

ling en uitwerking van de Nieuwegeinse deelgebie-

een groene leefomgeving maken en uitstekend

den (zie C1 t/m C3). Met deze opgaven voor ogen

openbaar vervoer realiseren. In dit Koersdocument

is het duidelijk dat we, met het aangaan van deze

hebben we uitgelegd hoe we dit perspectief zien.

gebiedsontwikkeling, een traject in gaan waarin we

Hiermee geven we invulling aan de gewenste groei

de komende vijftien jaar blijven samenwerken met

van de stad in de richting die we met de Omge-

het Rijk en de regio. We zullen elkaar daarin dus

vingsvisie hebben ingezet.

ook moeten vasthouden.

Vanaf nu begint de planontwikkelingsfase waarin we dit perspectief gaan vertalen naar concrete stappen, plannen en projecten. Als Nieuwegein zijn we in staat om dit goed tot uitvoering te brengen. We zijn bereid om hard te werken aan het waarmaken van de ambities, en tempo te maken om hier een succes van te maken. Vanzelfsprekend hebben we daar onze regiopartners en het Rijk bij nodig, gelet op de diverse bovenplanse opgaven. En niet in het minst hebben we daar onze inwoners en onze

91

Hoe aan de verschillende randvoorwaarden en con-

afhankelijkheden waarbij op verschillende schaal-

dities invulling wordt gegeven – en welke afspra-

niveaus moet worden samengewerkt. Dit levert

ken en besluiten hierover met het Rijk en de regio

nog veel onzekerheden op voor het planontwikke-

worden gemaakt – heeft invloed op het planontwik-

lingsproces van de Nieuwegeinse deelgebieden, en

kelingsproces. De invulling hiervan is bepalend voor

vraagt daarom naast een adaptieve ontwikkelstra-

de mate waarin uitvoering kan worden gegeven aan

tegie ook om een flexibel proces- en financierings-

het Nieuwegeinse perspectief. Daarnaast hebben

aanpak.

we bij een langjarig ontwikkelproces als deze natuurlijk ook te maken met andere onzekerheden die

Als er voldoende comfort bestaat op de totstand-

het project kunnen beïnvloeden, zoals veranderende

koming van de genoemde randvoorwaarden kan

marktomstandigheden en eventuele technologische

Nieuwegein zelf overgaan tot planontwikkeling

ontwikkelingen.

van de Nieuwegeinse deelgebieden in lijn met dit Koersdocument. We werken daarbij stapsgewijs met

De ontwikkelstrategie van het Koersdocument moet

tussentijdse beslismomenten voor de gemeenteraad.

daarom adaptief te zijn: sturend op de ambities, en

Zo toetsen we regelmatig of er voldoende vertrou-

meebewegend met de bestuurlijke besluitvorming

wen is om de volgende stap te zetten in de gebieds-

in regionaal en Rijk-regio verband. De bestuurlijke

ontwikkeling, en of er zicht is op het realiseren van

besluitvorming gaat over: * de invulling van de

de genoemde randvoorwaarden.

randvoorwaarden en condities, * uit welke maatregelen deze bestaan, * de kosten en financiering

In het kader van afspraken met het Rijk over de

van deze maatregelen, * het moment waarop

verstedelijking is het van belang dat in 2035 de

de planvorming en realisatie hiervan kan worden

eerste woningen zijn opgeleverd. Om tijdig te kun-

gestart en * hoe dit wordt georganiseerd. Keuzes

nen starten met de realisatie en om het planproces

hierin hebben weer invloed op de nadere invulling,

waar mogelijk te kunnen versnellen, plannen we

inrichting, financiering, planning en organisatie van

parallel. Alleen waar het niet anders kan plan-

de Nieuwegeinse deelgebieden.

nen we volgordelijk. Daarbij sluiten we aan op de

Met andere woorden: om de deelgebieden van

systematiek van het Rijk. Dit Koersdocument is, als

Groot Merwede en Rijnenburg in samenhang te

uitwerking van de Omgevingsvisie voor de Nieuwe-

kunnen realiseren en te zorgen voor zoveel mogelijk

geinse deelgebieden van Groot Merwede, het kader

toegevoegde waarde voor het bestaande stedelijke

voor de komende planfase waarin de ruimtelijke en

gebied, hebben we te maken met veel wederzijdse

programmatische planvorming plaatsvindt.

Uitgangspunten | Adaptieve ontwikkelstrategie • Adaptief planproces: sturend op de ambities en meebewegend op de bestuurlijke besluitvorming in regionaal en Rijk-regio verband. • Een flexibele proces- en financieringsaanpak, vanwege de diverse onzekerheden. • Nieuwegein voert de gebiedsontwikkeling van de Nieuwegeinse deelgebieden in beginsel zelf uit binnen de condities en uitgangspunten die in dit Koersdocument staan beschreven. • We werken stapsgewijs, met tussentijdse beslismomenten voor de gemeenteraad. • We plannen parallel en alleen volgordelijk als het niet anders kan. Daarbij sluiten we aan op de systematiek van het Rijk om het planproces te versnellen. • Het Koersdocument Groot Merwede Nieuwegein is het kader voor de komende fase waarin de planvorming plaatsvindt. Tot nu toe was dit de Ruimtelijke Positiebepaling A12-zone (2022).

92

D1.3 Samenwerking gebiedsalliantie en Rijk-regio Om de samenhang tussen de diverse deelgebieden te borgen wordt door de Gebiedsalliantie Groot Merwede en Rijnenburg ook een gezamenlijk ontwikkelperspectief op Groot Merwede opgesteld. Deze gebiedsalliantie is een samenwerking van de gemeente Nieuwegein met de gemeente Utrecht, de regio (U10) en de provincie Utrecht. Dit gezamenlijke perspectief brengt de samenhang tussen

“Ik zou het goed vinden als Nieuwegeinse ouderen en jongeren voorrang krijgen bij de huur en verkoop van woningen. We moeten niet alleen bouwen voor de buurgemeenten.”

de verschillende deelgebieden in beeld wat betreft identiteit, ruimtelijk raamwerk, programmatische invulling en ruimteclaims. Dit Koersdocument is daar

uitspraak inwoner

een onderlegger voor. In overeenstemming met het Akkoord van Rijnenburg wordt ook op het niveau van heel Groot Merwede en Rijnenburg nagedacht over de ontwikkelstrategie, waarbij wordt toegewerkt naar een raamwerk voor samenwerking en financiering van de opgaven. Op basis van dit raamwerk kunnen publiek-publieke en publiek-private samenwerkingsafspraken worden gemaakt tussen de betrokken partijen: onder andere over de invulling van de randvoorwaarden en condities zoals die in deel C zijn benoemd. Voor de Merwedelijn zullen samenwerkingsafspraken, risicoverdeling en financiering concreter worden vastgelegd in een bestuursovereenkomst tussen Rijk en regio, gekoppeld aan besluitvorming over het vast te stellen voorkeursalternatief voor de Merwedelijn.

Uitgangspunt | Samenwerking Rijk en regio • In een parallel lopend proces met Rijk en regio maken we samenwerkingsafspraken over randvoorwaarden, condities, bovenplanse vraagstukken, afhankelijkheden, risico’s en comfort.

93

D2 Ontwikkeling Nieuwegeinse deelgebieden

Liesbosch-West Zoals in onze ambitievariant (C1.1) is beschreven, zijn er twee scenario’s mogelijk voor Liesbosch-West. In het ene scenario blijft deze zone economisch kerngebied, net als de rest van bedrijventerrein De Liesbosch. In het andere scenario gaat

D2.1

Uitgangssituatie grondposities

Liesbosch-West verstedelijken naar een mix van wo-

Galecopperzoom