2025-275 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Pagina 75 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Activiteiten 2026 D1-A4 D2-A1 D2-A2
We renoveren de artillerieloods van Fort Vreeswijk, waarbij de erfgoedwaarde van het pand beter zichtbaar wordt. Actueel en aantrekkelijk houden van de website Zie meer in Nieuwegein. We werken actief samen met lokale organisaties, ondernemers en culturele instellingen om hun activiteiten zichtbaar te maken via de UITagenda.
Prestatie-indicatoren Type Amb.
Nr.
Omschrijving
P
1
1
Aantal beweeglinten
P
2
3
Aantal bezoekers theater
P
2
4
Aantal bezoekers Sport- en Evenementencomplex Merwestein
P
2
5
Aantal bezoekers zwembad Merwestein
P
2
6
Aantal sportverenigingen met sport en beweegactiviteiten als voorliggende voorziening voor inwoners met een beperking
P
2
7
P
2
8
Realisatie 2024
Streef waarde 2025
Streef waarde 2026
-
7
8
66.220
55.380
65.000
302.500
120.000 (1)
120.000 (1)
189.500
120.000 (1)
120.000 (1)
15
16
16
154
140
145
50%
50%
50%
Nieuwegein Stadspas: aantal aanbieders dat is opgenomen in het aanbod van de Stadspas Nieuwegein Stadspas: kinderen uit gezinnen met problematische schulden hebben een stadspas
1. Verbindion verbouwt Merwestein en is in 2025 en 2026 grotendeels gesloten. Enkele activiteiten, van o.a. de zwemverenigingen en de zwemlessen, worden in een aangepaste programmering aangeboden.
Effectindicatoren Type
Nr.
Omschrijving
E
1
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde 2025 2026
E
2
Inwoners hebben in Nieuwegein voldoende mogelijkheden om hun vrije tijd door te brengen (1) Aantal subsidieaanvragen: Geins Geluk
E
3
Aantal bezoekers Stadshuis
E
4
Aantal deelnemers activiteiten gericht op Kennis en Informatie bibliotheek Nieuwegein
898
2.100
1.250
E
5
Aantal deelnemers activiteiten gericht op Educatie en Ontwikkeling bibliotheek Nieuwegein
7.238
7.500
7.500
1.260
2.250
1.250
1.584
1.200
1.500
1.434
500
1.000
220.000
250.000
220.000
758
650
700
E
E
E
6
7
8
Aantal deelnemers activiteiten gericht op Leesbevordering en Kennismaking met literatuur Ontwikkeling bibliotheek Nieuwegein Aantal deelnemers activiteiten gericht op Ontmoeting en Debat Ontwikkeling bibliotheek Nieuwegein Aantal deelnemers activiteiten gericht op Kunst en Cultuur Ontwikkeling bibliotheek Nieuwegein
E
9
Aantal bezoekers DE KOM (totaal)
E
10
Aantal bezoekende leerlingen kunstencentrum DE KOM
Pagina 76 van 236
4,1
4,3
4,3
44
40
40
-
-
500.000 (2)
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
E
11
Deelnemers cultuureducatie: aantal leerlingen primair onderwijs (Kunstmenu, Cultuurprogramma, CMK)
E
12
E
13
E
14
E
15
Aantal bezoekers / huishoudens Gluren bij de Buren
E
16
Aantal bezoekers museum Warsenhoeck en Museumwerf Vreeswijk
E
17
Totaal aantal deelnemers beweegactiviteiten
E
18
Aantal unieke deelnemers beweegactiviteiten
E
19
Aantal beweegactiviteiten in samenwerking
E
20
Nieuwegein Stadspas: percentage pashouders dat minimaal eenmaal gebruik heeft gemaakt van de Stadspas Aantal unieke bezoekers per maand website www.ZiemeerinNieuwegein.nl
E
21
E
22
Deelnemers cultuureducatie: aantal leerlingen voortgezet onderwijs (CKV) Deelnemers cultuurcoach activiteiten: aantal leerlingen primair en voortgezet onderwijs Aantal bezoekers culturele initiatieven
5.284
5.400
5.522
1.014
985
974
4.838
4.800
4.880
59.530
21.000
59.500 (4)
1.908
2.400 / 40
1.800/35
15.400 / 3.372 15.000 / 3.000
16.000/3.000
64.500
65.000
65.000
20.200
21.000
21.000
1.750
1.750
1.750
43%
45%
45%
40.400
7.000
58.200
Aantal bijdragers (verenigingen, organisaties, instellingen, etc.) aan de UITagenda op www.ZiemeerinNieuwegein.nl
12
15
18
E
23
Aantal betalende volwassen leden bibliotheek Nieuwegein
2.229
2.300
2.400
E
24
Aantal niet-betalende leden bibliotheek Nieuwegein
8.576
6.200
9.000
1. Gemeten op een schaal van 1 tot 5 (1 is zeer ontevreden, 5 is zeer tevreden). 2. Het aantal bezoekers is door de verbouwing van het Stadshuis flink toegenomen. Er is geen uitsplitsing meer mogelijk tussen bibliotheek, Stadswinkel, GGD etc. Het zijn de totale cijfers van bezoekers van het Stadshuis. 3. Er is een groei te zien in aantallen. In de jaren voor 2024 werden alleen de leerlingen geteld die deelnamen aan buitenschoolse activiteiten. Met ingang van 2024 nemen we alle leerlingen mee. De hoge aantallen worden verder verklaard doordat eenzelfde leerling aan verschillende activiteiten kan deelnemen. In het genoemde aantal is dus niet uitgegaan van unieke deelnemers. 4. Met ingang van 2023 is de subsidieregeling voor amateurkunst komen te vervallen. In plaats daarvan is een bredere subsidieregeling culturele initiatieven gekomen. Het verwachte aantal bezoekers is een inschatting van bezoekers aan grotere evenementen en kleinere voorstellingen.
Financiële toelichting Product Cultuur Het product Cultuur bevat onder meer de onderdelen subsidies voor de Bibliotheek Nieuwegein, DE KOM, de musea en culturele initiatieven. De baten betreffen de Rijksmiddelen Informatiepunten Digitale Overheid (IDO). De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: Inwoners hebben de ruimte om in hun vrije tijd zelf en met anderen actief te zijn en initiatieven te nemen
Ambitie 2: Inwoners kunnen gebruik maken van voorzieningen voor activiteiten die hen een zinvolle en gezonde vrijetijdsbesteding geven.
Pagina 77 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Cultuur Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
6.549
6.707
6.933
7.147
7.383
Baten
63
0
0
0
0
Saldo
6.486
6.707
6.933
7.147
7.383
De lasten voor het product Cultuur stijgen ten opzichte van 2025 met € 158.000, de baten zijn ongewijzigd. Dit wordt verklaard door het volgende; Subsidies instellingen, hogere lasten € 196.000 De subsidies voor diverse (culturele) instellingen stijgen voornamelijk als gevolg van de toegepaste loon- en prijscompensatie. Dit betreft voor DE KOM (€ 110.000), Bibliotheek (€ 75.000) en Musea (€ 11.000). Cultuurvisie, lagere lasten € 46.000 De afwijking wordt veroorzaakt doordat in 2025 incidentele budgetten zijn begroot voor diverse projecten (Plofsluis en Omgevingsvisie Vrije Tijd) die per 2026 dus komen te vervallen. Het resterende verschil (€ 8.000) betreft een samenstel van diverse kleine verschillen, die niet nader worden toegelicht. Sluitende meerjarenbegroting, lagere lasten € 59.000 Daarnaast is de bezuinigingsmaatregel voor het budget van cultuureducatie, die ook in 2025 al was verwerkt, structureel opgenomen. Product Sport Het onderdeel Sport bestaat uit de bijdrage aan Verbindion voor Sport- en Evenementencomplex Merwestein, de subsidie voor de buurtsportcoaches, sportstimulering, en de subsidies van het Rijk voor Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 2: Inwoners kunnen gebruik maken van voorzieningen voor activiteiten die hen een zinvolle en gezonde vrijetijdsbesteding geven.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Sport Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
2.546
3.154
3.382
3.571
3.655
Baten
445
518
526
637
647
Saldo
2.101
2.635
2.856
2.935
3.008
Pagina 78 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
De lasten voor het product Sport stijgen ten opzichte van 2025 met € 608.000, de baten stijgen met € 73.000. Dit wordt verklaard door het volgende. Merwestein, hogere lasten € 588.000, hogere baten € 134.000 In de begroting 2026 is het oorspronkelijke budget voor de dienstverleningsovereenkomst opgenomen. De effecten van de tijdelijke sluiting, de verhuurbaten en de SPUK Sport BTW, zijn nog niet in de gemeentebegroting verwerkt, omdat de begroting van Verbindion in de aandeelhoudersvergadering van december vastgesteld wordt. De precieze effecten daarvan zijn nu nog niet bekend en nemen we daarom op in later document binnen de P&C cyclus 2026. Sportstimulering, hogere lasten € 45.000 Het budget Sportstimulering 2026 is aangepast met de maatregel "Efficiëntere uitvoering sportstimulering" van de Sluitende meerjarenbegroting (€ 40.000). Ten opzichte van 2025 is dit budget hoger begroot, waardoor dit nu een afwijking geeft. Buurtsportcoaches en Lokaal sportakkoord, lagere lasten € 25.000 en lagere baten € 60.000 De middelen voor SPUK-GALA voor deze budgetten zijn voor 2026 lager beschikt door het Rijk. Daarnaast heeft het Rijk de Spuk geïndexeerd en tegelijkertijd is het Rijk voornemens om deze SPUK te korten met 10%. De lasten en baten zijn hierop aangepast. Het budget Buurtsportcoaches bevat tevens een gemeentelijk aandeel, dat is geïndexeerd.
De resterende verschillen betreft een samenstel van diverse kleine verschillen, die niet nader worden toegelicht. Product Toerisme en recreatie Het onderdeel Toerisme en Recreatie bevat de bijdrage aan het recreatieschap Stichtse Groenlanden, stadsmarketing en evenementen(beleid). De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: Inwoners hebben de ruimte om in hun vrije tijd zelf en met anderen actief te zijn en initiatieven te nemen
Ambitie 3: We vergroten de aantrekkingskracht van Nieuwegein op inwoners, toeristen en recreanten.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Toerisme en recreatie Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
628
529
508
579
588
Baten
57
30
30
31
32
Saldo
571
500
478
548
556
De lasten van dit product zijn € 99.000 lager, de baten zijn € 27.000 lager.
Pagina 79 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
De lasten zijn voornamelijk lager als gevolg van in 2025 eenmalig begrote middelen voor aanleg voetpaden volkstuinen (€ 40.000), Ideeënmarkt (€ 50.000), en subsidies in het kader van 80 jaar vrijheid (zowel lasten als baten € 29.000), die in 2026 komen te vervallen. De resterende verschillen betreft een samenstel van diverse kleine verschillen, die niet nader worden toegelicht.
Wat mag het kosten?
Thema
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Vrije tijd
8.943
9.723
10.389
10.823
11.297
11.626
Totaal lasten
8.943
9.723
10.389
10.823
11.297
11.626
Vrije tijd
669
565
548
557
668
679
Totaal baten
669
565
548
557
668
679
8.274
9.158
9.841
10.267
10.630
10.947
Storting in reserves
-
-
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
46
-
-
-
-
8.274
9.112
9.841
10.267
10.630
10.947
Saldo van lasten en baten
Totaal van het programma
Pagina 80 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
2.5 Versterking eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming Wat is de bedoeling van dit programma? Onze ambitie is dat mensen in Nieuwegein zoveel als mogelijk op eigen kracht, goed en gezond kunnen leven. En, wanneer dat (even) niet lukt, bieden wij ondersteuning en bescherming als dat nodig is. We bieden inwoners leermogelijkheden en ruimte om hun eigen keuzes te maken en op eigen kracht problemen op te lossen. Dit doen we om problemen te voorkomen (preventie) en bieden ondersteuning waar dat nodig is. En we bieden bescherming door in te grijpen als kinderen niet veilig kunnen opgroeien, als volwassenen niet voor zichzelf kunnen zorgen en/of anderen in gevaar brengen. Nieuwegein is daarmee een stad waar mensen zich thuis voelen, elkaar respecteren, elkaar kunnen ontmoeten, energie hebben en ruimte voelen om met elkaar initiatieven te ontplooien en voor elkaar iets te betekenen. De speerpunten van de begin 2024 vastgestelde Koers Sociaal Domein vormen - ook al komen ze niet één op één terug in de Programmabegroting - wel de basis voor dit programma: 1.
Het behouden en versterken van gemeenschapszin;
2.
Vergroten van gelijke kansen op bestaanszekerheid;
3.
Toekomstbestendige zorg en ondersteuning.
De drie speerpunten hebben een nadrukkelijke relatie met elkaar en voor al deze punten geldt dat we ongelijk investeren voor gelijke kansen. De sociale basis op orde geldt voor iedere inwoner. Voor een deel van onze inwoners is bestaanszekerheid niet vanzelfsprekend, daar hebben we extra aandacht voor. Als het met de eerste twee speerpunten goed gaat, kan dat bijdragen aan vermindering van het beroep dat op geïndiceerde zorg en ondersteuning wordt gedaan. Daarmee proberen we dus ook de uitgaven binnen de perken te houden. Overigens laten de uitkomsten van de Monitor Sociale Kracht (2024) een verslechtering zien ten aanzien van het gevoel van eenzaamheid en de mate waarin men sociale cohesie ervaart. Wij zien hierin het belang van een blijvende investering in ondersteuning van de informele sociale infrastructuur in onze buurten en wijken. Dit laatste punt – de uitgaven – is zeker gezien het financieel perspectief na 2027 van groot belang. De landelijke trend van stijging van de uitgaven voor jeugdhulp en voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), speelt ook in Nieuwegein. Het programma Parels van de Wijken (voorheen Vitale Scholen) legt op termijn ook een groot beslag op onze financiële middelen. Mede hierom bevatte de Kadernota 2026 al voorstellen die bijdragen aan het streven naar een sluitende meerjarenbegroting.
Ook zijn er in de Kaderraad van 10 juli 2025 besluiten genomen over het versterken van het voorliggend veld11 (tijdelijk extra middelen) en zijn er moties aangenomen (bijvoorbeeld over meerjarige afspraken met maatschappelijke partners). De uitwerking en implementatie van dit alles vraagt ook in 2026 veel inzet van ons, opdat we bijdragen aan een gezondere financiële situatie voor onze gemeente. De Koers Sociaal Domein geeft aan wat wij belangrijk vinden; wat zijn onze speerpunten voor de sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van Nieuwegein. Hoe we daarop inzetten, is en wordt meer 1
Het 'voorliggend veld' is het netwerk van algemene, vrij toegankelijke voorzieningen in een wijk of gemeente, zoals welzijnswerk of maatschappelijk werk. Dit aanbod is beschikbaar voor inwoners zonder dat er een speciale indicatie of beslissing van een professional nodig is, en draagt bij aan het voorkomen of te verhelpen van problemen voordat ze erger worden.
Pagina 81 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
geconcretiseerd in onderliggende beleidsdocumenten en uitvoeringsprogramma's. Denk bijvoorbeeld aan de beleidskaders Jeugd, Welzijn & Maatschappelijke Ondersteuning, Bestaanszekerheid, het deltaplan laaggeletterdheid Nieuwegein Basisvaardig, het uitvoeringsprogramma Inclusie en de omgevingsprogramma's Nieuwegein Gezond en Vrije Tijd.
Relatie met andere programma's Het programma Vrije Tijd en het programma Versterking Eigen Kracht, Ondersteuning & Bescherming (VEKOB) vormen de hoofdmoot voor het sociaal domein. De thema's Vrije Tijd en Versterking Eigen Kracht zijn belangrijke pijlers van de sociale basisinfrastructuur. Met het programma Vrije Tijd ligt de relatie op mogelijkheden voor mensen om elkaar te ontmoeten, om energie te hebben door een zinvolle vrijetijdsbesteding en de ruimte te hebben en voelen om iets met elkaar te ondernemen. Een nuttige en prettige vrijetijdsbesteding draagt bij aan het versterken van de eigen kracht van onze inwoners én voorkomt risicogedragingen die de gezondheid negatief kunnen beïnvloeden (bijvoorbeeld middelengebruik, verleiding naar criminaliteit, verveling dat negatief effect heeft op mentaal welbevinden). Voor wat betreft de optimalisatie van onderwijshuisvesting & sportaccommodaties geldt dat dit beschreven is in dit programma (de betreffende kapitaallasten zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering), de inhoudelijke aspecten van sportaccommodaties komen aan de orde in het programma Vrije Tijd. Met het programma Wonen & Economie zijn er vanuit Versterking Eigen Kracht, Ondersteuning en Bescherming verbanden met het realiseren van een goede leefomgeving die uitnodigt tot gezond leven.
Daarnaast is er een sterke relatie als het gaat om de aanpak van energiearmoede. Dit gaat om een gecombineerde insteek van het bevorderen van energiebesparende maatregelen en het bestrijden van armoede. Verder zien we bij gezinnen waar ondersteuning wordt geboden dat ook gebrek aan een passende woonplek bijdraagt aan de hulp en ondersteuning die een inwoner nodig heeft. Met het programma Leefomgeving & Veiligheid liggen er gezamenlijke opdrachten vanuit Versterking Eigen Kracht, Ondersteuning en Bescherming ten aanzien van het verbeteren van de openbare ruimte voor ouderen en inwoners met een beperking. Een andere belangrijke relatie met veiligheid zien we in diverse inspanningen op de thema's huiselijk geweld/kindermishandeling, complexe multiprobleemgezinnen, lokale Persoonsgerichte Aanpak (PGA), mensenhandel, verward/onbegrepen gedrag met een gevaarrisico en preventie van jeugdcriminaliteit. De aanpak jonge aanwas is van het laatste een voorbeeld. Een integrale aanpak - waarbij we inzetten op het vroegtijdig signaleren van (potentiële) problematiek en daaraan gekoppelde interventies - kan helpen voorkomen dat complexe zorg casuïstiek in de (repressieve) veiligheidshoek terechtkomt. Een ander voorbeeld is de aanpak op verward/onbegrepen gedrag met een gevaarrisico.
De twee steekincidenten in 2025 in Nieuwegein geven eens te meer aan dat we te maken hebben met een aantal knelpunten voor de hulp en ondersteuning in Nederland aan deze doelgroep. We zetten in op versterken van de samenwerking en het komen tot doorbraken. Gezondheid heeft een relatie met alle programma’s. Het is een belangrijk onderwerp in de Omgevingsvisie en de Betere Buurtenaanpak, waar met name aandacht is voor een gezonde leefomgeving. Daarom is in december 2023 het omgevingsprogramma "Nieuwegein Gezond" vastgesteld. Veel zaken hebben effect op de gezondheid van mensen en gezondheid in de brede zin is vaak een basis om optimaal mee te kunnen doen in de samenleving. Daarnaast is er ook een
Pagina 82 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
relatie tussen het thema gezondheid en veiligheid met betrekking tot preventie van alcohol- en drugsgebruik en suïcidepreventie. Zowel inzet op preventie als op handhaving is hiervoor nodig.
Wat doen we samen? Wij vinden het belangrijk te investeren in regionale samenwerking, zodat wij onze ambities kunnen realiseren en een sterke partner kunnen blijven in de regio. Dat doen wij ook voor het sociaal domein. Deels vindt die samenwerking plaats op het niveau van de Lekstroomgemeenten (naast Nieuwegein Vijfheerenlanden, Houten, IJsselstein en Lopik, maar ook maken wij gebruik van onze netwerken die zich op een grotere schaal richten, zoals samenwerking met andere partners uit de Health Hub Utrecht. Vanaf 2013 werkt Nieuwegein in Lekstroomverband met andere gemeenten samen in het sociaal domein. Er is een samenwerkingsagenda Sociaal Domein vastgesteld, waarin gezamenlijke opgaven staan. Denk aan opgaven met betrekking tot wonen en zorg (waaronder Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen), Wmo, toezicht rechtmatigheid Wmo en jeugdhulp, doelgroepenvervoer, jeugd (inkoop), Passend Onderwijs en werk. Daarnaast is er sprake van een gezamenlijke regionale backoffice (RBL) voor de inkoop en administratie van de Jeugdhulp en Wmo en het tegengaan van zorgfraude, ondergebracht in gastgemeente Houten. In het Bestuurlijk Platform Sociaal Domein Lekstroom (BPSDL) nemen de wethouders sociaal domein deel. Voor de uitvoering van de regionale samenwerkingsagenda worden door Nieuwegein diverse projectleiders en coördinatoren aan de regio beschikbaar gesteld.
De samenwerking binnen het Integraal Zorg Akkoord (IZA) maakt onderdeel uit van deze samenwerkingsagenda. In 2026 zal helder moeten worden wat deelname aan de IZA-programma's betekent voor het sociaal domein in Nieuwegein. Het wetsvoorstel Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg bevordert de regionale samenwerking bij de inkoop van jeugdzorg, waardoor specialistische zorg toegankelijker moet worden. De nieuwe wet brengt een aantal verplichtingen met zich mee, waaronder het publiekrechtelijk formaliseren van de samenwerking in de jeugdhulpregio’s. Veel taken in de nieuwe wet doen we al binnen de regio Lekstroom. We verwachten met relatief weinig aanpassingen aan de nieuwe wet te voldoen. Op het gebied van werk en inkomen, zijn wij onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Werk en Inkomen Lekstroom (WIL). Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen we in het lokale werkteam, als onderdeel van Geynwijs. Werkcoaches van WIL in het lokale werkteam helpen inwoners actief aan betaald of onbetaald werk, zoals een werkervaringsplek, een reguliere baan (inclusief Social Return On Investment) of een garantiebaan. Samen met WIL proberen we het gebruik van de minimaregelingen te vergroten en het hulpaanbod bij armoedeproblematiek te optimaliseren.
Het vergroten van de bestaanszekerheid bij onze inwoners staat daarbij centraal, waarbij preventie een steeds belangrijkere rol heeft. Rond huiselijk geweld en kindermishandeling werken we samen met Samen Veilig MiddenNederland (waaronder Veilig Thuis Utrecht valt, waar iedereen advies kan vragen en vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling kan melden). Bij het structureel en in samenhang aanpakken van problematiek werken we met vele instellingen samen, waaronder bijvoorbeeld de woningcorporaties, WIL, politie en Movactor. Voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen werken we als Lekstroomgemeenten samen met centrumgemeente Utrecht. Het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid sluit aan bij de grote opgaven in de zes wijken in de Centrale as. Wij werken in een alliantie van partijen, inwoners en andere partners samen aan een integrale aanpak die zich richt op drie samenhangende vraagstukken, namelijk leefbaarheid in
Pagina 83 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
wijken en buurten, perspectief voor jeugd en bestaanszekerheid. De financiering van deze aanpak komt voor een deel vanuit geoormerkte incidentele middelen vanuit de Regiodeal en de SPUK Kansrijke Wijk tweede tranche (2026-2028). Het budget voor het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid is opgenomen in het programma VEKOB. We werken samen met de Provincie Utrecht en 22 andere Utrechtse gemeenten aan een grotere toegankelijkheid van het openbaar vervoer voor mensen met een beperking, een betere aansluiting tussen doelgroepenvervoer en aanvullend openbaar vervoer en vernieuwing van het sociaal recreatieve Wmo-vervoer.
Thema Versterking eigen kracht Onze inzet op het thema Versterking Eigen Kracht is erop gericht bij te dragen aan het geluk en welbevinden van onze inwoners. Wat is er nodig om hen in positie te brengen om zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en in hun levensonderhoud te voorzien? Wij dragen met een basis sociale infrastructuur bij aan zelfredzaamheid van al onze inwoners door activiteiten uit te voeren en voorzieningen te bieden op de terreinen welzijn, onderwijs, werk en inkomen. Hierbij ligt de nadruk op preventie. Samen met de inzet op het programma Vrije Tijd (nuttige en prettige vrijetijdsbesteding) biedt dit al onze inwoners de mogelijkheid om in hun kracht te komen en te blijven. Door een goede basis voor onze inwoners te bieden, voorkomen of beperken we de kosten voor hulp en zorg (bijvoorbeeld Jeugdhulp, Wet maatschappelijke ondersteuning en inkomensondersteuning). Het thema Versterking Eigen Kracht draagt samen met het programma Vrije Tijd in belangrijke mate bij aan het eerste speerpunt van de Koers Sociaal Domein: 'het behouden en versterken van gemeenschapszin'. Er zijn ook onderdelen van dit thema die bijdragen aan het speerpunt 'vergroten van gelijke kansen op bestaanszekerheid'.
Ambitie 1: Inwoners zijn in staat op eigen kracht en gezond te leven. Om zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn en op eigen kracht (zo lang mogelijk) goed en gezond te kunnen leven, is de veerkracht van de samenleving van groot belang. Het versterken hiervan blijft een belangrijk thema. Samen met onze maatschappelijke partners en inwoners werken we aan het versterken van de sociale basis door ontmoeting te faciliteren en inwonersinitiatieven te ondersteunen. Hierbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij bestaande sociale netwerken in buurten en wijken. Vrijwillige inzet speelt hierin een cruciale rol; daarom stimuleren, faciliteren en waarderen we dit actief, zodat inwoners een sterk netwerk kunnen opbouwen en hiervan gebruik kunnen maken. Essentieel voor zelfredzaamheid zijn goede voorzieningen en een gezonde leefomgeving. Om kinderen en jeugdigen te ondersteunen in het maken van een goede start, besteden we binnen dit thema ook aandacht aan adequate onderwijshuisvesting: een belangrijke voorwaarde voor goed onderwijs. Veel schoolgebouwen in Nieuwegein zijn ongeveer 50 jaar oud, wat de noodzaak onderstreept van (ver)nieuwbouw van onderwijsgebouwen en binnensportaccommodaties. Onder het programma Parels van de Wijken (voorheen Vitale Scholen) werken we de komende jaren aan deze opgave.
Vanuit het omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond werken we aan een gezonde stad, met een focus op preventie en samenwerking op wijk- en buurtniveau. Gezond leven krijgt betekenis wanneer mensen zich veilig voelen en het thema concreet wordt. Daarom stellen we samen met inwoners en professionals gezondheidsagenda’s op in verschillende wijken. Deze samenwerking versterkt de informatie- en kennislijnen tussen inwoners, initiatieven, wijkprofessionals en
Pagina 84 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
kennispartners, wat bijdraagt aan het gezamenlijke inzicht in factoren die gezondheid in de wijk bevorderen. Zo kunnen inwoners eigen regie nemen over hun gezondheid en beter meedoen in de samenleving. Vanuit daar worden met name jongeren gestimuleerd om zelfbewust en gezonde keuzes te maken hoe ze hun leven invullen als het gaat om middelengebruik, mentale gezondheid en bewegen. In Nieuwegein is 12% van de inwoners tussen de 15 en 65 jaar laaggeletterd. Dit komt overeen met het landelijk gemiddelde, maar overtreft het gemiddelde percentage van 5% in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht. Door de snelle digitalisering verwachten we een toename in de instroom van laaggeletterden. Met het deltaplan laaggeletterdheid Nieuwegein Basisvaardig, streven we ernaar dat de uitstroom van laaggeletterden jaarlijks hoger is dan de instroom, zodat we onder het landelijk gemiddelde percentage laaggeletterden komen. Wij stimuleren zorgaanbieders om in de individuele begeleiding meer gebruik te maken van voorzieningen in het voorliggend veld en het netwerk van de inwoner. We blijven ons inzetten voor structurele samenwerking tussen organisaties in het voorliggend veld en formele zorgaanbieders, met een kritisch oog op het welzijnslandschap om overlap en versnippering te voorkomen. Ook in het kader van subsidies die wij verlenen, bewaken we deze samenhang.
Met het besluit over de Kadernota 2026 is er tijdelijk extra budget beschikbaar in 2026 en 2027 om het voorliggend veld te versterken. Begin 2026 willen we in beeld hebben hoe we deze middelen zo goed mogelijk gaan inzetten. Daarnaast hebben we met maatschappelijke organisaties afgesproken om vanuit de bij het traject Sluitende Meerjarenbegroting ingeslagen weg, verder in te zetten op optimalisatie van onze samenwerking. Doelstelling(en): 1.
Meer inwoners lossen hun problemen op in het gewone leven.
2.
Meer inwoners ontmoeten elkaar en zijn van betekenis voor elkaar.
3.
We hebben een kwalitatief inzicht in de brede gezondheid van inwoners met een plan van aanpak met gerichte preventieve maatregelen om de gezondheidsverschillen te verkleinen.
4.
Samen met onze partners en de sportverenigingen werken we aan een gezonde en veilige sportomgeving.
5.
We willen dat steeds meer inwoners voldoende basisvaardig zijn (dus minder laaggeletterden, hierbij hoort ook digitale vaardigheid).
6.
We willen extra aandacht geven aan jongvolwassenen en ervoor zorgen dat er voor hen voldoende voorzieningen zijn omdat de overgang naar volwassenheid veel uitdagingen met zich meebrengt, zoals zelfstandig wonen, werken en studeren. In deze levensfase is de kans groter dat zij problemen ontwikkelen, zoals mentale klachten, eenzaamheid, schooluitval of van financiële aard.
Activiteiten 2026 D1-A1
D1-A2
D1-A3
We stimuleren inwoners bij het oplossen van problemen, gebruik te maken van hun netwerk. Waar dit niet of onvoldoende mogelijk is, kunnen zij gebruik maken van algemeen toegankelijke voorzieningen (normaliseren). Om een bijdrage te leveren aan het normaliseren (meer oplossen in het gewone leven) blijven we bouwen aan de versteviging van het voorliggend veld. Onder andere door de inzet van maatjes, ervaringsdeskundigen, vrijwillige vervoersdiensten, bestrijden van eenzaamheid, netwerkversterking en activiteiten op buurtpleinen en buurtkamers. Binnen het project Gevoel van thuis-steun in de wijk maken we samen met inwoners een plan over het samenleven in de buurt. We sluiten hierin aan bij bestaande activiteiten in de wijk, inwonersinitiatieven of daar waar bewoners zich anderszins organiseren.
Pagina 85 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Activiteiten 2026 D2-A1 D2-A2
We faciliteren ontmoetingsplekken waarbij we aansluiten bij de behoeften, mogelijkheden en initiatieven van inwoners en we aandacht hebben voor kwetsbare wijken / buurten. We onderzoeken de mogelijkheid van een zorg- & welzijnsvoorziening in Rijnhuizen.
D2-A3
Samenwerkingspartijen bundelen hun krachten in een netwerksamenwerking (coalitie) om eenzaamheid tegen te gaan.
D2-A4
We stimuleren organisaties om een groter vrijwilligerspotentieel te ontsluiten, bijvoorbeeld door in te spelen op de behoefte aan flexibilisering van vrijwilligers en door anders te kijken naar de talenten en mogelijkheden van vrijwilligers. We onderzoeken de mogelijkheden om de samenwerking en samenhang tussen vrijwilligersorganisaties te versterken. We onderzoeken de mogelijkheden om de samenwerking tussen formele en informele zorg te versterken. We continueren, verbinden en borgen de gezondheidsagenda's in de wijken Jutphaas / Wijkersloot, Zuilenstein en Vitaal Nieuwegein Zuid, Rijnhuizen, Doorslag en Galecop. Daarmee verbinden we zorg en welzijn. We werken verder met Stichting Hartslag en de wijkcoördinatoren aan een hartveilig Nieuwegein, waarbij we wijkgericht toewerken naar een dekkend AED-netwerk. We zetten de huidige activiteiten en het aanbod van cursussen die gericht zijn op valpreventie voort. Deze vinden plaats bij fysiotherapiepraktijken verspreid over Nieuwegein. We besteden extra aandacht aan promotie om een grotere en meer diverse groep aan te spreken, waaronder inwoners met een migratieachtergrond, een lage sociaaleconomische positie of die in eerste instantie niet zelf gemotiveerd zijn. We verkennen de mogelijkheden voor een gezonde voedselomgeving waarin gezondheid, duurzaamheid en toegankelijkheid centraal staan.
We zetten in op het verhogen van de vaccinatiegraad binnen de gemeente door middel van gerichte lokale interventies en communicatie op maat. Samenwerking met GGDrU, huisartsen, scholen, consultatiebureaus en sleutelpersonen uit de stad staat centraal. We zetten in op een veilige sportomgeving met aandacht voor discriminatie en grensoverschrijdend gedrag. We werken vanuit de 4 V's: verenigingsbrede gedragscode, vertrouwenscontactpersoon op vereniging, VOG voor vrijwilligers, en vakkundig geschoolde leraren. We continueren de aandacht voor een verantwoord alcoholbeleid bij sportverenigingen en zetten daar extra op in via voorlichting, contactmomenten en eventuele controles. In samenwerking met taalaanbieder Prago en de Bibliotheek Nieuwegein organiseren we over diverse thema's bijeenkomsten waarbij het aspect 'taal' meegenomen wordt. Door laaggeletterdheid niet centraal te stellen, verwachten we meer NT1 inwoners te bereiken. Er worden meer taaloefenmomenten in de bibliotheek gecreëerd zodat nog meer inwoners met taal kunnen oefenen.
D2-A5 D2-A6 D3-A1
D3-A2 D3-A3
D3-A4 D3-A5
D4-A1
D4-A2 D5-A1
D5-A2 D5-A3 D6-A1
D6-A2
We gaan de samenwerking tussen de taalaanbieders stimuleren en verbeteren door het organiseren van het taalnetwerkbijeenkomsten. Naast voldoende aanbod is vooral een outreachende aanpak nodig specifiek gericht op jongvolwassenen van 16 – 27 jaar waarbij preventie, aansluiten op passende vindplekken en een adequate vroegsignalering van belang is. Denk aan preventieteams op middelbare scholen, een aparte pagina voor jongeren (en hun ouders) die bijna 18 jaar zijn, samen met de jongvolwassene een Toekomstplan opstellen, etc. We streven ernaar dat iedere kwetsbare jongvolwassene een duurzame steunfiguur heeft, bij voorkeur uit het eigen netwerk, die hen ondersteunt in deze belangrijke levensfase. Iemand die helpt bij het maken van gezonde keuzes, versterken van hun zelfredzaamheid en vroegtijdig signaleren van risico’s, zoals dreigende schooluitval. Door de jongvolwassene op tijd in beeld te hebben en perspectief te bieden, hopen we grotere problemen zoals sociale uitsluiting of zelfs criminaliteit tegen te gaan.
Ambitie 2: Inwoners vinden de weg naar informatie, ondersteuning en hulp op alle levensterreinen. De gemeente en veel van haar maatschappelijke partners kunnen inwoners ondersteunen bij het op eigen kracht leven. Er is een diversiteit aan mogelijkheden beschikbaar om hierbij te helpen (zeker niet alleen de gemeente biedt hulp, er zijn tal van instanties die dat ook doen). Het is van belang dat inwoners hun weg weten te vinden naar informatie, ondersteuning en hulp die
Pagina 86 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
beschikbaar is. Dit doen we - afhankelijk van wat nodig is - in het algemeen en ook meer gericht op specifieke doelgroepen. We zetten bijvoorbeeld in op het vergroten van het bereik van minimaregelingen, inkomensondersteunende maatregelen en hulp bij financiële problemen. De Wegwijzer Geldzaken is het platform waar informatie te vinden is over lokale, regionale en landelijke regelingen en over lokale organisaties waar inwoners om hulp kunnen vragen. We zetten in op het vergroten van de financiële bestaanszekerheid. In het kader van de Wet Inburgering voeren we Brede Intakes uit en maken we voor elke inburgeraar een Plan Inburgering en Participatie (PIP). Tijdens de inburgering voeren we voortgangsgesprekken met de inburgeraar en passen we het traject aan waar nodig. Na vaststelling van het PIP wordt de statushouder (inburgeraar) gelijk aangemeld bij de taalaanbieder voor een intake en een zinvolle (taal)start. Er is veel aanbod beschikbaar, van daaruit werken we door en bekijken we vanuit de inburgeraar wat er nodig is op het gebied van taal en (extra)ondersteuning. Waar mogelijk combineren we (leer) werken met taalonderwijs. Specifiek voor jongeren en hun ouders willen we de toeleiding naar hulp verbeteren door samen te werken aan oplossingen voor hulpvragen vanuit hun leefwereld en alle levensgebieden.
Veel dagelijkse opvoed- en opgroeizorgen kunnen vaak worden opgelost door een sterk pedagogisch klimaat te creëren rondom de jongere en het gezin. We kunnen meer voor elkaar betekenen dan we nu doen, met name binnen het eigen netwerk (ruimer dan het gezin), in de buurt en met informele hulp zoals een mentor. De oplossing moet meer gezocht worden binnen onszelf en in de verwachtingen die we van elkaar en vanuit de maatschappij hebben, in plaats van direct jeugdhulp in te schakelen. Daarnaast is het belangrijk om te normaliseren: iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar leven, en hoogte- en dieptepunten horen daar nu eenmaal bij. Naast normaliseren moeten we kijken naar achterliggende oorzaken van opvoed- en opgroeiproblemen: Is er voldoende inkomen? In hoeverre speelt de woonsituatie een rol? Zijn ouders voldoende geletterd? Hebben jongeren mantelzorgtaken? Is er een steunend netwerk? Zijn ouders zich bewust van hun rol in de opvoeding? Door deze vragen te beantwoorden kunnen we de kern van de problemen aanpakken en voorkomen dat hulpvragen verergeren. Daarom is het belangrijk om het beleid op verschillende leefgebieden die jongeren raken te verbinden, zoals armoedebestrijding (financiële bestaanszekerheid), gezondheid, veiligheid, wonen, horeca en vrijetijdsbesteding. Zo kunnen we beter inspelen op de behoeften van jongeren en hun gezinnen. Doelstelling(en): 1.
De sociale kaart Zorg4Nieuwegein maakt het mogelijk dat inwoners en professionals (digitaal) goed geïnformeerd zijn over de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden. Fysieke informatieoverdracht is mogelijk via een aanspreekpunt op een ontmoetingsplek (bijvoorbeeld een buurtplein) en door Geynwijs. Door Zorg4 Nieuwegein zijn professionals ook beter in staat om informatie te verstrekken over beschikbare (in)formele ondersteuningsmogelijkheden.
Pagina 87 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
2.
Onafhankelijke cliëntondersteuning, een dienst waarbij de inwoner geholpen wordt in het vinden van de weg naar de juiste zorg en ondersteuning, vinden we belangrijk. We willen deze dienst (financieel) toekomstbestendig houden en zien kansen om dit meer te verbinden met informele partijen.
Activiteiten 2026 D1-A1
D2-A1
We verstevigen de website Zorg4Nieuwegein als platform voor samenwerking tussen en vindbaarheid van professionals van zorg naar welzijn. Daarnaast biedt Zorg4Nieuwegein een overzichtelijk zorg- en welzijnsaanbod voor de inwoner. In projectvorm werken we samen met betrokkenen aan een optimale inrichting van Onafhankelijke Cliëntondersteuning. De uitkomsten van dit project worden in 2026 geïmplementeerd.
Ambitie 3: We bevorderen een positief opgroei- en opvoedklimaat waarin kwetsbaarheid ook wordt gezien als onderdeel van het gewone leven. Om op eigen kracht te kunnen leven, is het van belang te werken aan een positief opgroei- en opvoedklimaat. Daarbij is het normaliseren van kwetsbaarheid belangrijk. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat (hulp)vragen tijdig worden opgepakt wanneer nodig om te voorkomen dat problemen uitgroeien tot ernstige problemen. Binnen een gezond en veilig opgroeiklimaat geven wij ook aandacht aan seksuele gezondheid in samenhang met inclusie (bijvoorbeeld via programma’s van de GGDrU en Pretty Woman). Met het landelijk beschikbaar gestelde budget voor Onderwijskansenbeleid en de SPUK ‘Ontwikkeling van het Jonge Kind’ blijven wij ons in 2026 inzetten om (dreigende) taal- en ontwikkelingsachterstanden bij jeugdigen en hun ouders te verminderen. Dit geeft jonge kinderen meer kansen om voor en tijdens hun schoolloopbaan eventuele achterstanden in taal en ontwikkeling in te halen of te voorkomen, onder andere door middel van voor- en vroegschoolse educatie, professionaliseringstrajecten voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers, huisbezoeken en inzet op ouder en kind-activiteiten. We zien enerzijds dat complexe hulpvragen toenemen waarbij aandacht nodig is voor de jeugdige zelf maar ook vraagstukken rond wonen en bestaanszekerheid.
Ook zien we dat het nodig is om de ondersteuning die de gemeente kan bieden te begrenzen en aan te geven dat hoogte- en dieptepunten bij het leven horen en niet direct tot een hulpvraag aan de gemeente hoeven te leiden. Daarom hebben we vanuit de taskforce Jeugd in 2025 pilots opgestart en uitgebreid. Het betrof de uitbreiding van het spreekuur over relaties en scheidingen, de laagdrempelige Individuele Begeleiding door jongerenwerk en GWOS op het voortgezet onderwijs. Daarnaast is de peuter+groep en de samenwerking met het voorliggende veld en triageteam van Geynwijs gestart. In 2026 zetten we de succesvolle pilots voort en breiden we (verder) uit waar nodig. Doelstelling(en): 1.
We voorkomen dat gewone, alledaagse opgroei- en opvoedproblemen uitgroeien tot ernstige problemen.
2.
Het voorliggende veld (voorzieningen waar jeugdigen en ouders zonder indicatie met hulpvragen terecht kunnen) ontwikkelen wij door zodat het beter aansluit bij de behoeften van jeugdigen en hun ouders.
3.
We bevorderen een doorgaande leer- en ontwikkellijn 0-18 jaar.
Pagina 88 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
4.
We willen ervoor zorgen dat jongeren met een beperking, steeds zelfstandiger kunnen gaan reizen op een veilige manier, zodat ze op een later moment helemaal geen ondersteuning meer nodig hebben. We willen hiermee werken aan het vergroten van de leefwereld en toewerken naar meer zelfvertrouwen.
Activiteiten 2026 D1-A1
D1-A2
We zetten de succesvolle activiteiten vanuit de Taskforce Jeugd voort in 2026. Met behulp van monitoring bepalen we het vervolg van het voortzetten of door ontwikkelen van de activiteiten en het toevoegen van nieuwe activiteiten. Dit is mede afhankelijk van de effecten op de uitgaven jeugdhulp. We bouwen voort aan een sterke pedagogische omgeving samen met onze partners in de stad.
D1-A3
We voeren de pilot ‘verrijkte schooldag’ in het schooljaar 2025-2026 uit, bekostigd uit de SPUK Kansrijke Wijk (NPLV). Het vervolg op deze pilot in schooljaar 2026-2027 is mede afhankelijk van de middelen die het rijk beschikbaar gaat stellen in de tweede tranche SPUK Kansrijke Wijk.
D1-A4
We evalueren de pilot Brugfunctionaris op vier basisscholen. Op basis van de evaluatie bepalen we het vervolg. We zetten de preventieve activiteiten rondom mentale weerbaarheid, opvoedondersteuning, financiële voorlichting, ontmoetingsplekken voor jeugdigen, talentontwikkeling, nuttige vrijetijdsbesteding, toekomstperspectief, pesten, ondersteuning bij scheidingsvraagstukken en het voorkomen van jeugdcriminaliteit voort. Dit zowel om de vraag naar jeugdhulp te voorkomen als ook de uitstroom te bevorderen.
D2-A1
D2-A2
D2-A3 D3-A1
D3-A2
D3-A3 D3-A4
D4-A1
Nieuwegeinse jeugdigen met ouders met psychische en/of verslavingsproblemen kunnen deelnemen aan ondersteuning die door de stad Utrecht beschikbaar is gesteld. Echter heeft de Utrechtse jeugd voorrang bij een wachtlijst t.o.v. omliggende gemeenten. Gezien het belang van laagdrempelig aanbod voor onze jeugdigen worden de mogelijkheden onderzocht voor vernieuwd aanbod in 2026. We zetten de ondersteuning en samenwerking in de zorg voor kwetsbare ouders voor, tijdens en na de zwangerschap (aanpak Kansrijke Start) voort. Samen met educatief verbinders zetten we de activiteiten uit het Uitvoeringsplan Onderwijskansenbeleid 2024-2028 voort, zoals voor- en vroegschoolse educatie, ouder-kind bijeenkomsten rondom taal, het programma Thuis in Taal, bibliotheek op school, maatwerkgroepen in de kinderopvang en de zomeracademie. Samen met diverse partners zetten we in de wijken van de Centrale As de activiteiten voort uit het plan van aanpak SPUK ‘Ontwikkeling van het Jonge Kind’. Hierbij is onder andere aandacht voor het bevorderen van deelname aan en voorkomen van uitval uit de peuteropvang, het professionaliseren van professionals, een peuter/kleutergroep, het werken met specialisten jonge kind bij Geynwijs en het intensiveren van bijeenkomsten voor ouders en kinderen in de centrale wijken.
Door middel van vroegtijdige signalering zetten we formele of informele ondersteuning in binnen het onderwijs aan jeugdigen die dat nodig hebben. Met behulp van leerplicht implementeren we het nieuwe regionale aanwezigheidsprotocol op de scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Zo kunnen we zorgen en leerachterstanden vroegtijdig signaleren en voorkomen we dat jeugdigen thuis komen te zitten. Binnen het leerlingenvervoer bieden we als alternatief fietstrainingen en e-bikes aan om op deze manier kinderen die hierin leerbaar zijn meer zelfstandigheid te laten ontwikkelen voor in de toekomst.
Ambitie 4: Nieuwegein is een inclusieve gemeente, waar iedereen zichzelf kan zijn en kan meedoen. Wij streven naar een inclusieve stad waar iedereen naar eigen behoefte kan meedoen. In een inclusieve samenleving draait het om zowel de mogelijkheid, als de vrijheid om deel te nemen. Inclusie betekent dat iedereen de ruimte krijgt om mee te doen én dat deze deelname daadwerkelijk toegankelijk is. Dit omvat twee belangrijke aspecten: samenleven en toegang. Samenleven gaat over hoe we met elkaar omgaan en de openheid in onze houding naar anderen. Toegang betreft zowel fysieke als digitale toegankelijkheid, en omvat ook aspecten zoals het gebruik van begrijpelijke taal.
Pagina 89 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Doelstelling(en): 1.
We werken samen aan de bevordering van emancipatie van de LHBTIQ+-gemeenschap, de implementatie van het VN-verdrag en de bestrijding van discriminatie en racisme welke tot sociale uitsluiting leiden.
2.
Inwoners van Nieuwegein ervaren minder belemmeringen door meervoudige uitsluiting en voelen zich meer gezien en gehoord in hun diversiteit.
3.
We willen seksuele gezondheid stimuleren.
4.
We zetten ons actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen aan de samenleving.
Activiteiten 2026 D1-A1
D2-A1 D3-A1
D3-A1
We coördineren en faciliteren activiteiten als Keti-Koti, Week van Respect en de anti-discriminatie campagne waarbij we ons richten op omstanders en wat zij kunnen doen als zij getuige zijn van een incident. Het toepassen van kruispuntdenken (1) bij beleidsontwikkeling en uitvoering, onder andere door training van medewerkers. Wij gaan vanuit het Uitvoeringsprogramma Inclusie aan de slag met de handelingsperspectieven die eind 2025 uit het onderzoek van de GGDrU naar seksuele gezondheid (acceptatie en seksuele diversiteit Nieuwegein) naar voren komen. We geven voorlichting over dementie en bieden dagactiviteiten en mantelzorgondersteuning aan voor deze specifieke doelgroep. Daarbij zetten we in op een integrale aanpak om ervoor te zorgen dat inwoners met dementie zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen.
1. Kruispuntdenken (intersectionaliteit) helpt om vormen van ongelijkheid in samenhang te begrijpen en meer doelgericht beleid te ontwikkelen. Mensen dragen niet één identiteit, maar bewegen zich op het snijvlak van meerdere sociale posities. Kruispuntdenken helpt om de gelaagdheid van uitsluiting te begrijpen. Hiermee kan de gemeente in haar (Inclusie)beleid bewuster aandacht geven aan meervoudige uitsluiting.
Ambitie 5: Verkleinen van de kansenongelijkheid van de inwoners van de centrale as. Vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid willen we de leefbaarheid en veiligheid in de wijken en buurten in de centrale as (oostelijk Batau en de wijken Zuilenstein, JutphaasWijkersloot, Merwestein en Fokkesteeg) verbeteren en de kansen voor de inwoners vergroten. We zetten ons hier langjarig voor in en doen dit als gemeente niet alleen: we werken hier samen vanuit een samenwerkingsalliantie met verschillende organisaties en met de inwoners van de stad op de thema's Perspectief voor de jeugd, Bestaanszekerheid en Wijken en Wonen. Doelstelling(en): 1.
We continueren onze bijdrage aan een duidelijke verbetering van de leefbaarheid en veiligheid in de wijken van de centrale as, zoals beschreven in het uitvoeringsplan en het ambitiedocument. De totale aanpak heeft een doorlooptijd van 15 jaar.
Activiteiten 2026 D1-A1
Uitvoering geven aan de activiteiten zoals opgenomen in het vastgestelde Uitvoeringsplan.
Pagina 90 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Prestatie-indicatoren Type Amb.
Nr.
Omschrijving
P
1
1
P
1
2
Aantal geregistreerde Nieuwegeinse burgerhulpverleners bij HartslagNU Aantal AED’s in eigendom gemeente Nieuwegein
P
1
3
Aantal AED’s in particulier eigendom (1)
P
1
4
Aantal huisbezoeken bij 75-plussers
P
1
5
P
2
1
Aantal inwoners dat deelneemt aan valpreventieve cursus In Balans, Vallen verleden tijd of Otago Aantal verschillende formele cursussen Laaggeletterdheid, lokaal
P
2
2
P
3
1
P
3
2
P
3
3
Het aandeel kinderen met een VVE-indicatie dat hier gebruik van maakt
P
3
4
Het aantal instromingen in het speciaal (basis) onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs
P
3
5
P
3
6
Het aantal jeugdigen dat bekend is met het voorliggend veld Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van het voorliggend veld
P
3
7
P
3
8
P
3
9
P
3
10
Aantal verschillende formele cursussen Laaggeletterdheid, regionaal Het percentage voortijdige schoolverlaters van 12 tot 23 jaar in het voorgaande schooljaar Het aantal kinderen met een VVE-indicatie
Het aandeel jeugdigen en ouders die steun voelen van grootouders, vrienden of buren om bij te springen indien nodig Het aandeel ouders dat weet wie ze kunnen betrekken bij de opvoeding Het aandeel ouders dat zich gehoord en gesteund voelt door andere (mede)opvoeders Het aandeel jeugdigen en ouders dat toegang heeft tot laagdrempelige voorzieningen die ontmoetingen stimuleren zoals kinderboerderijen, speeltuinen, sportveldjes, buurtmoestuinen, bibliotheken of jongerencentrum
P
3
11
Het aandeel jongeren dat voldoende weerbaar is
P
3
12
Het aantal lichte begeleidingstrajecten door Geynwijs
P
3
13
Het aandeel werkloze jongeren
Realisatie 2024
Streef waarde 2025
Streef waarde 2026
708
710
750
28
25
40
61
110
110
132
- (2)
120
180
210
5
3
3
13
12
23
2%
- (3)
- (3)
113
- (3)
- (3)
83%
- (3)
- (3)
-
- (3)
- (3)
-
- (3)
- (3)
-
- (3)
- (3)
84%
- (3)
- (3)
96%
- (3)
- (3)
22%
- (3)
- (3)
57%
- (3)
- (3)
-
- (3)
- (3)
17
- (3)
- (3)
3,5%
- (3)
- (3)
1. Aangemeld bij HartslagNU. 2. Momenteel wordt nog onderzocht hoe we de aanpak Eenzaamheid onder Ouderen kunnen borgen. Voorheen werd dit gefinancierd uit incidentele GALA-middelen. 3. Deze indicator komt uit het Beleidskader Jeugd. Vanuit het beleidskader stellen we geen streefwaarden centraal. Deze indicatoren worden wel gemeten, zodat de realisatie na afloop van het jaar kan worden aangegeven. Dit geldt voor alle prestatie-indicatoren die onderdeel uitmaken van ambitie 3, 'We bevorderen een positief opgroei- en opvoedklimaat waarin kwetsbaarheid ook wordt gezien als onderdeel van het gewone leven' (dus op P3 1 t/m 13).
Pagina 91 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Financiële toelichting Product Gezondheid In het onderdeel Gezondheid zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo wordt uit dit onderdeel de bijdragen voor de Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) betaald en de activiteiten voor lokale gezondheid (Gezond en Actief Leven Akkoord/GALA). De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: Inwoners zijn in staat op eigen kracht en gezond te leven.
Ambitie 3: We bevorderen een positief opgroei- en opvoedklimaat waarin kwetsbaarheid ook wordt gezien als onderdeel van het gewone leven.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Gezondheid Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
9.449
5.730
3.885
3.979
4.062
Baten
3.308
2.406
483
483
483
Saldo
6.141
3.324
3.402
3.496
3.579
De lasten van het product Gezondheid nemen af met € 3.719.000, de baten nemen af met € 902.000. Dit wordt verklaard door het volgende. Bijdrage Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU), hogere lasten € 86.000 De gemeentelijke bijdrage aan de GGDrU 2026, die is bestemd voor de uitvoering van Publieke Gezondheidstaken en kennis- en adviesfunctie, is vastgesteld op € 3.433.000. Binnen dit product leidt dit tot een toename van € 86.000, voornamelijk als gevolg van indexering lonen, prijzen en volumemutaties. Gezondheid, lagere lasten, lagere baten € 268.400 De daling van de lasten heeft betrekking op de verlaging van de rijksmiddelen van de SPUKGezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Een deel van deze budgetten zijn niet structureel toegekend, dit geeft ten opzichte van 2025 een verlaging van € 205.000. Daarnaast voert het Rijk een korting van 10% op deze middelen door. Dit effect bedraagt circa € 65.000, en is verwerkt op zowel de lasten als de baten. Nationaal programma Leefbaarheid & Veiligheid, lagere lasten € 3.537.000, lagere baten € 631.000 Het nationaal programma Leefbaarheid en veiligheid bestaat voor een groot deel uit de subsidie Kansrijke wijk. De eerste tranche van deze subsidie eindigt in 2026, sommige onderdelen lopen echter tot uiterlijk 2025. Dit leidt tot lagere lasten en lagere bijbehorende baten (subsidie) van € 631.000.
Daarnaast is er in 2025 sprake van een incidentele programmamiddelen, beschikbaar gesteld vanuit het Rijk (€ 500.000) en beschikbaar voor deze raadsperiode (€ 2.400.000). Vanwege de incidentele aard zijn deze niet in 2026 begroot, maar kunnen in een later stadium nog worden overgeheveld om zo te besluiten deze middelen voor dit doeleinde beschikbaar te houden.
Pagina 92 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Overige verschillen ten opzichte van de begroting 2025 binnen dit product zijn vanwege de geringe omvang niet verder toegelicht. Product Monitoring en onderzoek In het onderdeel Monitoring en onderzoek zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo wordt uit dit onderdeel de bijdrage voor onderzoekskosten en facilitaire uitgaven betaald, zoals de Monitor Sociale Kracht. Ook in 2026 monitoren we onze inzet en sturen bij waar nodig. Altijd met het doel te onderzoeken of we de juiste dingen doen voor de inwoner en wat dit bijdraagt aan de doelstellingen voor de stad die in dit programma zijn benoemd. We maken daarvoor zoveel mogelijk gebruik van onderzoeken die we al langer inzetten (zoals de Monitor Sociale Kracht) omdat we hiermee ontwikkelingen over een langere tijd in beeld krijgen. Daarnaast kijken we hoe elders beschikbare informatie ons kan helpen en werken we samen met de kennisinstellingen die zich in onze regionale netwerken bevinden. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema bij aan alle ambities. Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Monitoring en onderzoek Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
147
153
157
162
166
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
147
153
157
162
166
De lasten van het product Monitoring en onderzoek nemen toe met € 6.000. Vanwege de geringe omvang wordt deze stijging verder niet toegelicht. Product Onderwijs In het onderdeel Onderwijs zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo wordt uit dit onderdeel de bijdragen voor leerlingenvervoer, laaggeletterdheid, vroegschoolse educatie, en de algemene kosten voor onderwijshuisvesting betaald. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan: Ambitie 3: We bevorderen een positief opgroei- en opvoedklimaat waarin kwetsbaarheid ook wordt gezien als onderdeel van het gewone leven. De kapitaallasten vanuit het programma Parels van de Wijken voor scholen en sportaccommodaties zijn niet binnen dit product begroot, maar zijn begroot binnen het onderdeel Vastgoed van het programma Bedrijfsvoering.
Pagina 93 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Onderwijs Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
6.076
5.536
5.619
5.675
5.781
Baten
3.427
3.312
3.357
3.364
3.450
Saldo
2.649
2.224
2.262
2.310
2.331
De lasten van het product Onderwijs nemen af met € 640.000, de baten nemen af met € 115.000. Dit wordt verklaard door het volgende. Nationaal Programma Onderwijsvertragingen (NPO), lagere lasten en baten € 250.000 De incidentele Rijksmiddelen voor het wegwerken van Onderwijsachterstanden als gevolg van corona (NPO-middelen) zijn in 2025 volledig besteed. Dit geeft een afwijking op de lasten en de baten van € 250.000. Laaggeletterdheid, lagere lasten € 790.000 Het budget Laaggeletterdheid 2026 is begroot exclusief de tijdelijk ter beschikking gestelde middelen over de raadsperiode 2023 - 2026 (Deltaplan Laaggeletterdheid). Ten opzichte van de begroting 2025 geeft dit een verschil van € 790.000. Voor het Deltaplan Laaggeletterdheid is over de gehele bestuursperiode 2022 tot met 2026 € 1.100.000 beschikbaar gesteld. Omdat de bestedingen jaarlijks fluctueren, worden niet uitgegeven middelen overgeheveld. Zo is in 2024 een bedrag van € 700.000 meegenomen naar 2025. Eventuele niet bestede middelen ultimo 2025 zullen ook beschikbaar moeten blijven voor de resterende periode in 2026 (in lijn met de looptijd van het Deltaplan). Regionale Leerplicht Doorstroompunt, hogere lasten € 52.800 en hogere baten € 64.300 In afwachting van de definitieve beschikkingen door het ministerie van OCW, houden we voor het doorstroompunt rekening met een geïndexeerde stijging ten opzichte van 2025.
Nieuwegein handelt als centrumgemeente voor de regio Lekstroom en heeft naast de baten uit de specifieke uitkering ook baten uit het doorbelasten van de kosten voor administratieve taken naar de andere deelnemende gemeenten. Onderwijskansenbeleid (OKB), hogere lasten € 67.800 en hogere baten € 67.800 De besluitvorming over de begroting Onderwijskansenbeleid 2026 vindt eind dit jaar door het college plaats, aan de hand van de dan bekende informatie over de te verstrekken subsidies, inkoopkosten en de omvang van de middelen uit de beschikking OKB 2026 van het Rijk. De effecten worden budgetneutraal verwerkt. Om die reden zijn de oorspronkelijk begrote budgetten uit de meerjarenschijf 2026 aangehouden. Aanpassingen worden in de Bestuursrapportage 2026 verwerkt. Onderwijshuisvesting, hogere lasten € 250.000 In het kader van de huisvestingsverordening Onderwijs is een aanvraag voor uitbreiding klaslokalen voor het Cals ingediend, als gevolg van groei van het aantal leerlingen. Over deze aanvraag nemen wij in het najaar een (positief) besluit. De uitbreiding wordt gerealiseerd door
Pagina 94 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
huur van een naastgelegen voormalig kantoorpand. De jaarlijkse huurkosten schatten wij in op € 250.000 en zijn vooruitlopend alvast verwerkt in deze begroting. Programmakosten Parels van de Wijken, hogere lasten € 100.000, hogere baten € 100.000 Voor de realisatie van het programma Parels van de Wijken is een budget nodig om kosten te dekken die niet aan de projecten kunnen worden doorberekend. Voorbeelden hiervan zijn kosten voor communicatie en participatie, externe advisering en onderzoekskosten, representatie e.d. Vooralsnog zijn deze (incidentele) kosten over de periode 2026 - 2029 begroot. Deze worden gedekt uit de reserve Scholen en maatschappelijk vastgoed. Overige verschillen, € 22.000 Binnen het product zijn diverse kleine financiële verschillen ten opzichte van de begroting 2025 (zoals indexering van baten en lasten), die vanwege de omvang niet verder worden toegelicht. Product Welzijn en deelname In het onderdeel Welzijn & Deelname zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo wordt uit dit onderdeel de subsidies voor inwonersinitiatieven en diverse partners betaald. Ook de kosten voor inburgering en de maatschappelijke kosten voor de opvang van Oekraïense ontheemden vallen onder dit onderdeel. Daarnaast zijn middelen voor De inclusieve en betrokken stad vanuit het coalitieakkoord opgenomen.
De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 1: Inwoners zijn in staat op eigen kracht en gezond te leven.
Ambitie 2: Inwoners vinden de weg naar informatie, ondersteuning en hulp op alle levensterreinen.
Ambitie 4: Nieuwegein is een inclusieve gemeente, waar iedereen zichzelf kan zijn en kan meedoen.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Welzijn en deelname Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
10.122
11.422
11.449
10.483
10.666
Baten
3.404
3.968
3.898
3.073
3.073
Saldo
6.718
7.454
7.551
7.409
7.592
De lasten en baten voor het product Welzijn stijgen met respectievelijk € 1.300.000 en € 561.000. Dit wordt verklaard door het volgende. Inburgering, hogere lasten € 110.000 In het kader van de Sluitende meerjarenbegroting is het Inburgeringsbudget 2025 eenmalig afgeraamd. Die incidentele aframing is in 2026 niet haalbaar; de middelen zijn nodig om de taakstelling voor de inburgering te kunnen halen.
Pagina 95 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Opvang Oekraïners, lagere lasten € 237.000 en lagere baten € 237.000 De kosten voor Opvang Oekraïners (maatschappelijke- en huisvestingskosten) zijn voor 2026 begroot op basis van de geschatte realisatie 2025. Dit geeft een afwijking van € 237.000 lagere lasten. De vergoedingen van het Rijk worden gelijk aan de lasten begroot, waardoor het effect budgetneutraal is. De inschatting is dat de (verlaagde) normvergoeding toereikend is om de kosten te dekken. Opvanglocaties Celsiusbaan, hogere lasten € 773.000 en hogere baten € 825.000 De lasten en baten voor de opvanglocatie Celsiusbaan worden begroot op € 825.000. In 2025 is door resultaatbestemming eenmalig een bedrag van € 52.000 (taakmutatie Vluchtelingen) begroot, waardoor er op de lasten ten opzichte van 2025 een afwijking ontstaat van € 773.000. Omdat de gemeente deze kosten volledig kan declareren bij het COA, zal dit budgetneutraal verlopen. Subsidies Welzijn Vrijwilligers en Inwonersinitiatieven, hogere lasten € 644.000 In de raadsvergadering van 10 juli 2025 over de Kadernota 2026 is het amendement A 60 "Extra voorinvestering voorliggende veld" opgenomen. Hiervan is € 400.000 toegevoegd aan het budget Welzijnssubsidies in afwachting van een nader bestedingsplan. Daarnaast is ook besloten om structureel geld vrij te maken voor de extra formatie Buurtpleinen voor subsidie aan Movactor van € 100.000.