2025-275 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Wij beheren betrouwbare basisregistraties.
Activiteiten 2026 D1-A1
We controleren actief op woonfraude.
Effectindicatoren Type
Nr.
Omschrijving
E
1
Waardering algehele gemeentelijke dienstverlening door inwoners (1)
E
2
E
3
Waardering algehele gemeentelijke dienstverlening door ondernemers (1) Waardering dienstverlening via digitale faciliteiten door inwoners (1)
E
4
Waardering dienstverlening via digitale faciliteiten door ondernemers (1)
E
5
"De medewerker verraste mij aangenaam met de service die hij/zij verleende" door inwoners (2) "De medewerker verraste mij aangenaam met de service die hij/zij verleende" door ondernemers (2)
E
E
6
7
Zelfevaluatie Kwaliteit Basisregistratie Personen (BRP)
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde 2025 2026
3,5
4,0
4,1
3,4
4,0
4,1
3,6
4,0
4,1
3,4
4,0
4,1
54%
65%
65%
45%
65%
65%
85%
95%
95%
1. Gemeten op schaal van 1 (laag) tot 5 (hoog). 2. Percentage dat veel of heel veel vertrouwen heeft.
Financiële toelichting Product Burgerzaken In het onderdeel Dienstverlening in de begroting zitten budgetten voor diverse onderdelen. Zo worden hier de kosten van verkiezingen en ontvangen leges voor reisdocumenten en rijbewijzen in verantwoord. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan:
Ambitie 3: Wij beheren een betrouwbare Basisregistratie Personen (BRP) en leveren diensten en producten van burgerzaken en de burgerlijke stand.
Pagina 30 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Burgerzaken Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
1.035
1.206
1.135
1.168
1.204
Baten
1.433
1.642
1.769
1.827
1.889
Saldo
-398
-436
-635
-659
-685
Ten opzichte van de begroting 2025 is te zien dat in 2026 de lasten met ruim € 170.000 toenemen en de baten met bijna € 210.000 toenemen. Het verschil tussen deze jaren hangt hoofdzakelijk samen met de volgende onderdelen: Leges reisdocumenten aan het Rijk, € 77.000 hogere lasten en € 196.000 hogere baten De opbrengsten voor reisdocumenten lopen in meerjarenperspectief op. Voor 2026 worden € 196.000 meer baten verwacht dan in 2025. Daar tegenover staan ook hogere afdrachten van € 77.000 aan het Rijk die samenhangen met de leges. Kosten verkiezingen, € 75.000 hogere lasten De hogere kosten voor verkiezingen in 2026 ten opzichte van 2025 betreft de aanmelding van extra kosten voor het organiseren van gemeenteraadsverkiezingen 2026 zoals opgenomen in de Kadernota 2026 (€ 70.000, het restant betreft indexatie). De overige verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht. Product Klantcontacten en voorlichting Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Klantcontacten en voorlichting Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
149
139
143
147
139
Baten
0
0
0
0
0
Saldo
149
139
143
147
139
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden niet toegelicht. Product Vergunningverlening Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Vergunningsverlening Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
4
5
5
5
5
Baten
58
60
62
65
67
Saldo
-53
-56
-58
-60
-62
Pagina 31 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden niet toegelicht.
Wat mag het kosten?
Thema
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Bestuur
3.843
3.921
3.596
3.606
3.638
3.699
Dienstverlening
1.434
1.188
1.350
1.282
1.320
1.348
Totaal lasten
5.276
5.109
4.945
4.888
4.958
5.047
122
105
109
111
114
118
Dienstverlening
1.700
1.491
1.703
1.832
1.892
1.956
Totaal baten
1.823
1.596
1.811
1.943
2.005
2.073
Saldo van lasten en baten
3.454
3.514
3.134
2.945
2.953
2.974
Storting in reserves
-
-
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
-
-
3.454
3.514
3.134
2.945
2.953
2.974
Bestuur
Totaal van het programma
Pagina 32 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
2.2 Wonen en Economie Wat is de bedoeling van dit programma? De omgevingsvisie Nieuwegein Verstedelijkt en Vergroent is de leidraad in al ons handelen en vertalen we (pro-)actief in de omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en in ruimtelijke projecten. Bij dit programma is voor beide thema’s wonen en economie bij de ambities aangesloten bij de vier speerpunten van de Omgevingsvisie Nieuwegein Verstedelijkt en Vergroent. Hierdoor heeft het thema Wonen een iets andere opbouw dan bij voorgaande programmabegrotingen. Wonen Nieuwegein is een groene, duurzame en veilige stad in de stedelijke regio Utrecht. In Nieuwegein kunnen de huidige en volgende generaties in goede gezondheid wonen, werken, ondernemen en recreëren. Zij zijn trots op hun stad en voelen zich verbonden aan hun stad. Het woningaanbod sluit aan bij de vraag van onze inwoners. De kwaliteit van de omgeving is aantrekkelijk met groene buurten waar men zich thuis voelt en met City als een levendige en duurzame binnenstad. Nieuwegein is een stad die voortbouwt op haar geschiedenis met historische dorpsgezichten en waardevolle cultuurhistorie en archeologie. We zetten slim in op de energietransitie en de verduurzaming en zorgen ervoor dat onze stad de gevolgen van de klimaatverandering aan kan. Economie Ondernemers krijgen de ruimte duurzaam te ondernemen en er is voldoende werkgelegenheid.
In de samenwerking met het bedrijfsleven werken we intensief samen voor herstructurering, intensivering en verduurzaming van de bestaande werklocaties.
Relatie met andere programma's van de Programmabegroting We maken gebruik van de kennis en kunde in onze eigen organisatie en in de regio om tot het best mogelijke resultaat te komen. Met de inzet op vijf kritische succesfactoren die richting geven aan Groei van de stad hebben we een integrale aanpak ontwikkeld. Hiermee wordt wonen verbonden met de andere thema's in de stad, zoals voorzieningen vrije tijd en kwaliteit van leefomgeving en veiligheid. Onze inspanningen voor de ontwikkeling van de stad verbinden we (waar mogelijk) met het programma Leefbaarheid en Veiligheid. We willen daarmee de leefbaarheid in de wijken en de bestaanszekerheid van inwoners in de Centrale As mede versterken. Erfgoed wordt zowel behandeld in het programma Wonen & Economie als in het programma Vrije Tijd.
Thema Wonen Met de uitkomsten van het onderzoek naar de Groei van de stad heeft Nieuwegein de instrumenten en het afwegingskader om te sturen op een samenhangende integrale groei van de stad volgens de doelen van de omgevingsvisie: een duurzaam, gezond en veilig stedelijk leven. Bij de verdere ontwikkeling van de stad wordt ingezet op vijf kritische succesfactoren zoals die zijn vastgesteld in Grip op de Groei van de stad (2023-172).
Pagina 33 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Deze vijf kritische succesfactoren zijn leidend in de aanpak en sturing op de integrale ontwikkeling van de stad en wat de stad aankan. Aan de basis van deze vijf kritische succesfactoren ligt de vastgestelde omgevingsvisie voor Nieuwegein.
Ambitie 1: Verbonden met de stad, verbonden met elkaar. "Verbonden met de stad" gaat over wat Nieuwegein bijzonder maakt. Wat is typisch voor Nieuwegein? Waar zijn mensen trots op? En waarom voelen ze zich thuis in de stad? We willen dat inwoners trots zijn op Nieuwegein en zich verbonden voelen met hun stad. Daarom werken we aan een prettige leefomgeving. Dat doen we op twee manieren: we maken een aantal bestaande buurten mooier en fijner om in te wonen en we zorgen goed voor het erfgoed (oude gebouwen en plekken met een verhaal) in de stad. Ook actualiseren we de bestaande plannen en brengen we eerder gekozen richtingen bij elkaar. Dit doen we voor de buurten Nypelsplantsoen, Herenstraat/Kruyderlaan en Merwestein. Voor deze buurten is geld beschikbaar van de Rijksoverheid via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Voor de hele stad passen we het bestaande beleid over de ruimtelijke kwaliteit aan. We kijken daarbij goed naar oude structuren en erfgoed. Deze zijn belangrijk voor de identiteit van Nieuwegein. Ze maken de stad herkenbaar en geven inwoners iets om trots op te zijn. We willen monumenten en historische plekken behouden. Waar mogelijk maken we ze ook duurzamer. Zo zorgen we ervoor dat inwoners zich meer verbonden voelen met hun stad en haar geschiedenis. Doelstelling(en): 1.
Wijken zijn leefbaar en aantrekkelijk om in te wonen.
2.
Behoud van Nieuwegeinse erfgoed. Zie ook programma Vrije Tijd Ambitie 3. We vergroten de aantrekkingskracht van Nieuwegein op inwoners, toeristen en recreanten.
3.
Met de ruimtelijke projecten en investeringen dragen we bij aan de versterking van de woonkwaliteit van de inwoners in de Centrale As.
Activiteiten 2026 D1-A1 D1-A2 D1-A3 D2-A1 D2-A2 D3-A1
We actualiseren het beleid met betrekking tot ruimtelijke kwaliteit en erfgoed door een omgevingsprogramma Ruimtelijke kwaliteit op te starten. We grijpen kansen aan om de ruimtelijke kwaliteit zoals vastgelegd in de omgevingsvisie op te nemen in verschillende projecten. Wij leggen de - door de de Omgevingswet verplichte - basisgeluidemissie van de lokale (spoor)wegen vast. Met deze basisgeluidemissie bewaken wij de toename van het geluid. Bij herbestemmingen van erfgoed zetten we in op het behoud van monumentale status / cultuurhistorische waarde. We werken verder aan het stimuleren van verduurzaming van monumenten door monumenteigenaren hierover te informeren. We maken plannen om de ruimtelijke kwaliteit van de buurten Nypelsplantsoen, Herenstraat / Kruyderlaan en Merwestein te verbeteren.
Pagina 34 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Ambitie 2: Fijne en groene stad met een levendig centrum. Nieuwegein heeft groene en ruime woonwijken. Rondom het centrum wordt nog veel gebouwd en vernieuwd. We willen dat het ook in de toekomst prettig wonen blijft in de bestaande wijken. En dat er in nieuwe gebieden ook fijne, groene plekken komen die passen bij Nieuwegein. De stad groeit. Er komen steeds meer mensen wonen. Daarom is het belangrijk dat de leefbaarheid en veiligheid goed blijven. Nieuwe plannen worden daarom eerst getoetst aan de vijf criteria uit Groei van de stad. Er is een digitaal model gemaakt dat helpt bij deze toetsing, dat nog verder wordt ontwikkeld. Dit model kijkt niet alleen naar één plek, maar ook naar de invloed op de buurt, wijk en hele stad. We kijken niet alleen naar nieuwe plannen, maar ook naar het verbeteren van bestaande wijken. Het programma Betere Buurten richt zich nu op de Centrale As van de stad. Op plekken waar het nodig is, verbeteren we de openbare ruimte en de sociale structuur. Nu nog lopen de Betere Buurten-projecten Muntenbuurt, Gebouwendriften, Kerkveld e.o. en Zuilenstein. De volgende buurt om aan te pakken wordt gekozen binnen de Centrale As. Dit gebeurt samen met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Voor de toekomstige uitbreiding van de stad werken we aan het gebied Groot Merwede. Voor Nieuwegein gaat het dan vooral om de A12-zone.
We maken plannen voor de ontwikkeling van dit gebied. Daarbij hoort ook het project Groen groeit mee. Het gebied Laagraven-oost wordt ingericht als groen buitengebied voor inwoners. Dit doen we samen met andere betrokken partijen. Een fijne stad heeft ook een leefbaar, bruisend en duurzaam centrum. Een plek waar mensen wonen, winkelen, uit eten gaan of naar de bioscoop. Daarom bouwen we verder aan City. Er zijn inmiddels ruim 800 woningen al opgeleverd, wat betekent dat er nog circa 1.400 worden ontwikkeld de komende jaren. City wordt ook beter bereikbaar door de ontwikkeling van het duurzaamste OV-knooppunt van Nederland, het faciliteren van deelautomobiliteit en de realisatie van betere fietsverbindingen, waaronder de Doorfietsroute. Deze betere bereikbaarheid maakt het mogelijk om het autogebruik juist wat te beperken. Dit zal vragen om een paradigmashift bij een deel van de inwoners omdat het aantal parkeerplekken achter zal blijven bij het aantal nieuw te realiseren woningen. Hierover zal in de beginfase goede en heldere communicatie moeten zijn. Op systeemniveau wordt qua duurzaamheid gewerkt aan het hergebruik van water (Circulair Water), aan een verantwoord energieverbruik (hybride Warmte-KoudeOpslag systemen) en het duurzaam ontwikkelen van de (woon)gebouwen.
Om hittestress tegen te gaan en de leefbaarheid in ons centrum te verbeteren, gaat er een forse vergroening plaatsvinden. Enerzijds door de realisatie van veel meer (publiek toegankelijke) daktuinen en anderzijds door beter kwalitatief openbaar groen. De wijk Rijnhuizen wordt verder ontwikkeld. Er komen nieuwe woningen. Ook wordt het gebied ingericht, bijvoorbeeld met het Oeverpark. Daarnaast starten we met de bouw van definitieve voorzieningen die nodig zijn in deze nieuwe wijk. Naast deze grote projecten zijn er ook veel kleinere ontwikkelingen. Denk aan de verdere invulling van de Zeepfabriek, die Rijnhuizen en City met elkaar verbindt. Ook in Blokhoeve-west gebeurt
Pagina 35 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
veel, zoals de bouw van een nationaal klimcentrum. Verder worden het Middenblok Blokhoeve, Deventerschans en de Pinguïnlocatie opgeleverd. Doelstelling(en): 1.
Integraal werken aan de inrichting van de stad via de aanpak Groei van de Stad met digitale ondersteuning.
2.
Verhogen van de ruimtelijke kwaliteit in de stad waardoor de leefbaarheid en veiligheid verbetert.
3.
Een gebiedsoverstijgende benadering van ruimtelijke initiatieven in het gebied van City, als de meest duurzame binnenstad van Nederland, en de goede aanhechting met omliggende wijken.
4.
De stad doorontwikkelen met plannen voor actief stedelijk leven in Groot Merwede met voldoende buitenstedelijk groen.
Activiteiten 2026 D1-A1 D1-A2
Groei van de Stad: We onderzoeken hoe we het digitale model van Nieuwegein breder kunnen toepassen en bekostigen vanuit gebiedsontwikkeling of innovatiesubsidie. Groei van de Stad: In het kader van de Groei van de stad sturen we erop dat ieder woningbouwproject bijdraagt aan de ontwikkeling van de stad, volgens de vijf kritische succesfactoren. Indien mogelijk zetten hiervoor het digitale model in.
D1-A3
Groei van de Stad: We monitoren en informeren de raad jaarlijks over de Groei van de stad.
D2-A1
Betere Buurten: De herinrichting van de Muntenbuurt wordt afgerond.
D2-A2
Betere Buurten: De uitvoering van de herinrichting van de wijk Zuilenstein wordt gestart.
D2-A3
D2-A5
Betere Buurten: De herinrichting van de wijk Kerkveld en omgeving is in uitvoering en zal doorlopen in 2027. Betere Buurten: Er wordt een keuze gemaakt welke volgende Betere Buurt in de Centrale as wordt opgepakt. Rijnhuizen: Er is een begin gemaakt met de aanleg van het Oeverpark Rijnhuizen.
D2-A6
Rijnhuizen: De grens van 1.750 opgeleverde woningen in Rijnhuizen is bereikt.
D2-A7
Rijnhuizen: De bouw van de wijksupermarkt Rijnhuizen is begonnen.
D2-A8
Rijnhuizen: Het buurtcentrum en eerste lijnszorgvoorziening Rijnhuizen heeft een vaste locatie gekregen. Zeepfabriek: Er is een nieuwe stap gezet in het activeren en ‘placemaken’ van het Zeepfabriekcomplex.
D2-A4
D2-A9 D2-A10
Zeepfabriek: De planuitwerking van het Ontwikkelkader Zeepfabriek wordt afgerond.
D2-A11
D3-A1
Omgevingswet: We inventariseren hoe we ervoor staan met de keuzes en ambities uit de omgevingsvisie. Omgevingswet: Tot 2032 werken we jaarlijks voor enkele gebieden om de oude bestemmingsplannen om te vormen naar het nieuwe stelsel van het omgevingsplan onder Omgevingswet. City: Het nieuwe OV-knooppunt wordt opgeleverd en in gebruik genomen.
D3-A2
City: Er wordt gestart met de bouw van de ABC locatie.
D3-A3
City: De bouw van C3 (hoek Kapittelstede en Zuidstedeweg) - ontwikkeling Woonin - start.
D3-A4
City: De vergroening van het Stadsbalkon start en wordt afgerond.
D3-A5
City: De Doorfietsroute wordt opgeleverd.
D3-A6
City: De openbare ruimte van de Doorslagzone wordt opgeleverd.
D3-A7
City: In het kader van toekomstplan Nijpelsplantsoen wordt flat 2 opgeleverd en start groot onderhoud flat 3.
D2-A12
Pagina 36 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Activiteiten 2026 D3-A8
Herenstraat-Kruyderlaan: We gaan aan de slag met het ontwikkelkader Van Bentumkwartier.
D3-A9
Kauwenhof: De Lidl-locatie Kauwenhof komt in gemeentelijk bezit. Samen met het gezondheidscentrum wordt gewerkt aan de planvoorbereiding voor nieuwbouw bestaande uit woningen, gezondheidscentrum, buurtplein en cafetaria.
D4-A1
Groot Merwede: We bereiden een gebiedsvisie Groot Merwede voor, waarbij de gebiedsvisie de doorvertaling is van de ruimtelijke keuzes die in lokaal en regionaal verband worden gemaakt. Groot Merwede: We starten met noodzakelijke onderzoeken als voorbereiding op de gebiedsontwikkeling Groot Merwede. Groot Merwede: We maken bestuurlijke afspraken over regionale gebiedsontwikkeling en Hoogwaardig openbaar vervoer (Merwedelijn) samen met rijk en regiopartners. Groot Merwede: Een aantal concrete projecten in Laagraven Oost uit het uitvoeringsprogramma Groen Groeit Mee (2025-101) is gerealiseerd. Groot Merwede: Er is een Visie op het landschapspark Laagraven ontwikkeld als uitloopgebied voor onder andere de verstedelijkingsopgave in Groot Merwede.
D4-A2 D4-A3 D4-A4 D4-A5
Ambitie 3: Een toekomstbestendige stad voor jong en oud. Met het bouwen van extra woningen accommoderen we de steeds groeiende woningvraag. We zetten ons de komende decennia in op het energieneutraal en circulair maken van de stad en om de effecten van klimaatsverandering te beperken. Dat zorgt voor uitdagingen op het gebied van wonen en duurzaamheid. Daarover gaat ‘Een toekomstbestendige stad voor jong en oud’. Er zijn grote uitdagingen op het gebied van wonen, duurzaamheid, klimaat en hergebruik van materialen (circulariteit). In verschillende plannen hebben we onze doelen opgeschreven. Daardoor kunnen we nu beter sturen op wat we willen bereiken. We letten goed op wat mensen nodig hebben om fijn te kunnen wonen. Ook vinden we het belangrijk dat woningen betaalbaar zijn. We zorgen voor: voldoende sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen voor starters, betaalbare huurwoningen in het middensegment, voor mensen die te veel verdienen voor sociale huur, maar geen huis kunnen kopen, woningen voor ouderen, zoals gelijkvloerse woningen met genoeg ruimte. Zo kunnen zij verhuizen en komt hun oude woning vrij voor anderen. Ook is er aandacht voor veel verschillende aandachtsgroepen en stellen we alles in het werk om hen een woonplek te bieden in onze stad. Niet alleen nieuwbouw is belangrijk. We willen ook dat bestaande woningen klaar zijn voor de toekomst.
Daarom helpen we bewoners met het isoleren van hun woning, gaan we in gesprek met verenigingen van eigenaren (VVE) om samen hele appartementencomplexen aan te pakken en richten we een loket in waar mensen terecht kunnen voor hulp en advies. We willen ook dat woningen zonder aardgas kunnen. In verschillende wijken praten we met bewoners over een goed alternatief. Hiervoor maken we wijkuitvoeringsplannen. We kijken ook naar het klimaat in de stad. Op verschillende plekken nemen we maatregelen tegen hitte en wateroverlast. We doen dit zoveel mogelijk tegelijk met andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Voor wat betreft circulariteit zal de focus liggen op het verbeteren van afvalscheiding en aandacht hiervoor bij inkooptrajecten. Daarnaast zal het omgevingsprogramma Duurzaam Bouwen Woningbouw worden geactualiseerd met meer aandacht voor circulariteit.
Pagina 37 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Doelstelling(en): 1.
Onze woningvoorraad sluit aan bij de veranderende woningbehoefte. Zo is tweederde van de nieuwe woningen betaalbaar.
2.
Ouderen en kwetsbare inwoners kunnen beter zelfstandig wonen.
3.
De woningvoorraad is kwalitatief goed en toekomstbestendig.
4.
In 2040 is Nieuwegein energieneutraal en in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht.
5.
Nieuwegein wordt een circulaire stad: slimmer en zuiniger omgaan met grondstoffen.
Activiteiten 2026 D1-A1 D1-A2 D1-A3
Woningbouw: Via de locatiescan wonen sturen we op de ambities uit het omgevingsprogramma wonen. Woningbouw: We sturen op het percentage betaalbare woningbouw, waarbij we naast sociale huur met name aandacht hebben voor (lage) middenhuur en betaalbare koop. Woningbouw: We werken regionaal aan een nieuwe huisvestingsverordening, waarin we aandacht hebben voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en meer kansen voor hen die nog geen woning hebben.
D2-A1
Woningbouw: Het project flexwonen aan de Acaciastraat wordt opgeleverd.
D2-A2
Woningbouw: We realiseren de taakstelling statushouders en huisvesting van aandachtsgroepen, hiervoor realiseren we ook creatieve woonvormen zoals woningdelen en doorstroomlocaties. Woningbouw: Voor inwoners organiseren we de Dag van het Wonen en een open dag voor senioren, Wonen voor later. Verder hebben we het woonloket voor algemene woonvragen. Energietransitie: Stadsbrede isolatieaanpak voor grondgebonden koopwoningen waarbij inwoners met (kans op) energie armoede de meeste hulp en subsidie krijgen wordt geoptimaliseerd. Energietransitie: Onze VvE-isolatieaanpak inclusief het VvE+loket is operationeel. Diverse VvE’s starten met het verduurzamingsproces onder begeleiding van het VvE+loket. Energietransitie: Huurders worden geholpen met kleine energiebesparende maatregelen bijvoorbeeld via de Energiebox en FIXbrigade. Energietransitie: Wijktraject Gebouwendriften aardgasvrij: De haalbaarheidsfase voor de ontwikkeling van een warmtenet wordt afgerond en alle 22 VvE's hebben een besluit genomen over de te nemen isolatiemaatregelen voor hun complex. Energietransitie: Wijktraject Vreeswijk aardgasvrij: In samenwerking met WarmVreeswijk, inwoners en stakeholders is het Warmteuitvoeringsplan (WUP) opgesteld.
D2-A3 D3-A1 D3-A2 D3-A3 D4-A1
D4-A2: D4-A3 D4-A4
Energietransitie: We bereiden een warmteprogramma voor om daarin gebieden aan te wijzen die we in de komende 10 jaar aardgasvrij gaan maken. Energietransitie: De gebiedsgerichte isolatieaanpak wordt uitgebreid om de isolatieopgave te versnellen en inwoners beter te ondersteunen. De gebieden in 2026 zijn: Vreeswijk, Zandveld en Fokkesteeg waarmee ruim 5.000 huishoudens bereikt worden
D4-A5
Klimaatadaptie: We updaten het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie.
D4-A6
Klimaatadaptie: We nemen klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte in de Betere Buurten en de gebiedsontwikkeling Rijnhuizen, vervangen 2.000 m2 aan verharding door groen en continueren de uitvoering van het Omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2023-2026
D5-A1
Circulaire Stad: De focus bij de uitvoering van het Omgevingsprogramma Circulaire Stad ligt op het verbeteren van huishoudelijke afvalscheiding en bij minimaal 2 inkoopgerelateerde trajecten ligt de focus op circulair. Circulaire Stad: Het Omgevingsprogramma Duurzaam Bouwen Woningbouw is geactualiseerd op circulariteit, biobased-materiaalgebruik en netbewust bouwen.
D5-A2
Pagina 38 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Prestatie-indicatoren Type Amb. P
Nr.
Omschrijving
1
Taakstelling huisvesting statushouders
2
P
2
2
Flexwoningen voor spoedzoekers en statushouders
P
3
1
Aantal monumenten
P
4
1
Hoeveelheid van grijs naar groen gerealiseerde m2.
Realisatie 2024
Streef waarde 2025
Streef waarde 2026
116
170 (schatting) (1)
120
0
50
50
43
43
43
2.000
2.000
2.000
1. Taakstelling huisvesting statushouders; De opgave van het Rijk is in de loop van 2025 voor Nieuwegein 110 geworden
Effectindicatoren Type
Nr.
Omschrijving
E
1
E
2
Tevredenheid over de omgevingskwaliteit en fysieke leefomgeving (voorzieningen) (1) Tevredenheid over omgevingskwaliteit en fysieke leefomgeving (woonwijk) (1)
E
3
Tevredenheid over het woningaanbod in Nieuwegein (1)
E
4
E
5
Algemene tevredenheid over de kwaliteit van de woning (1) Aantal woningen uitbreiding woningvoorraad
E
6
Aantal sociale huurwoningen
E
7
E
8
E
9
Het percentage aanbod betaalbare sociale huur ten opzichte van het totale aanbod Uitbreiding aantal toegevoegde nultreden woningen en woningen voor verzorgd wonen Uitbreiding aantal middeldure huurwoningen
E
10
Aantal geïsoleerde huizen via NIP
E
11
Aantal verleende subsidies
E
12
Mate van energieneutraliteit (2)
E
13
Percentage sociale huur nieuwbouw
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde 2025 2026
3,7
3,7
3,7
4,1
4,1
4,1
2,8
2,7
2,8
4,0
4,0
4,0
617
1.250
900
8.727
9.050
9.250
78%
70%
70%
185
559
210
25
54
16
287
200
300
212
200
200
PM
14%
-
-
30%
1. Gemeten op een schaal van 1 tot 5 (1 is zeer ontevreden, 5 is zeer tevreden). 2. Energieneutraliteit = opgewekte duurzame energie / energiegebruik * 100 %
Financiële toelichting Product Grondzaken Het product Grondzaken bevat de budgetten gerelateerd aan het Grondbedrijf. Dit betreft de totale lasten en baten vanuit de diverse grondexploitaties en daarnaast ook kleinere budgetten voor onder andere het snippergroen en verhuurde gronden. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan de volgende ambities:
Pagina 39 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Ambitie 1: Verbonden met de stad, verbonden met elkaar
Ambitie 2: Fijne en groene stad met een levendig centrum
Ambitie 3: Een toekomstbestendige stad voor jong en oud
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Grondzaken Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
29.291
38.601
31.421
22.906
24.377
Baten
29.297
38.556
31.578
23.076
24.482
Saldo
-6
45
-157
-170
-105
Ten opzichte van de begroting 2025 is te zien dat de lasten en baten in 2026 toenemen. Het verschil tussen deze jaren hangt samen met de verwachte jaarlijkse inkomsten en uitgaven van de verschillende grondexploitatieprojecten. Hiernaast wordt voor Groot Merwede het werkbudget in 2026 met € 200.000 verhoogd, vooruitlopend op het koersdocument, van € 400.000 naar € 600.000, zodat de voorbereidende werkzaamheden kunnen worden voortgezet. Het verwachte saldo op het product Grondzaken bedraagt € 45.000 negatief. In het kader van het traject Sluitende Meerjarenbegroting (SMB) is besloten om de structurele netto huurinkomsten van het Grondbedrijf, begroot op € 685.000 in 2026, niet langer ten gunste te laten komen aan het Grondbedrijf, maar aan de algemene dienst. Daarnaast worden de tijdelijke huuropbrengsten (€ 75.000) vanuit het pauzelandschap Galecopperzoom ten gunste gebracht van de reserve bijdrage Merwedelijn en ontwikkeling Groot Merwede. Dit betekent dat ondanks het (kleine) negatieve resultaat op dit programma er een reserveonttrekking van € 805.000 wordt begroot. Hierin is nog geen rekening gehouden met eventuele winstnemingen of bijstellingen van voorzieningen. Voor een uitgebreide toelichting op het product Grondzaken wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid (3.6).
Product Duurzaamheid Het product Milieu en klimaatadaptatie omvat de budgetten voor onder andere de energietransitie, duurzaamheid en klimaatadaptatie, evenals de baten en lasten voor de subsidies Energiearmoede in de wijk (tot 2028), programma circulariteit en Nationaal Isolatieprogramma (tot 2027). Ook het bouw- en milieutoezicht is onderdeel van dit product, hier valt onder andere de bijdrage aan de Omgevingsdienst Utrecht onder. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan de volgende ambitie:
Ambitie 3: Een toekomstbestendige stad voor jong en oud
Pagina 40 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Duurzaamheid Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
4.791
3.982
3.647
3.681
3.716
Baten
1.792
479
1.879
1.877
1.882
Saldo
2.999
3.503
1.768
1.805
1.834
Ten opzichte van de begroting 2025 is te zien dat in 2026 de lasten en baten met ongeveer € 800.000 en € 1.300.000 afnemen. Het verschil tussen deze jaren hangt hoofdzakelijk samen met de volgende onderdelen: Handhaving milieu en bouwen, € 50.000 hogere baten en € 132.000 hogere lasten Op het product Handhaving milieu en bouwen stijgen de lasten in 2026 (ten opzichte van 2025) met € 132.000. Door het vervallen van de bijdrage van de provincie voor bodemtaken stijgt de gemeentelijke bijdrage. Dit heeft een effect van € 33.000 hogere lasten. Verder zijn er taken overgaan van de gemeente naar de Omgevingsdienst Utrecht, wat de gemeente € 90.000 kost. Het resterende deel betreft het effect indexaties. De baten worden € 50.000 hoger ingeschat. Dit als onderdeel van de maatregel risicovoller ramen uit het traject Sluitende Meerjarenbegroting. Wet betaalbare huur, € 134.000 lagere lasten Bij de kadernota 2022 waren er tot en met 2025 incidentele middelen beschikbaar gesteld die voor 2026 dus niet meer beschikbaar zijn. Hierdoor dalen de lasten in 2026 met € 134.000.
Duurzaamheid, € 1.364.000 lagere baten en € 478.000 hogere lasten De stijging van de begrote kosten houdt verband met de opvolger van de rijksuitkeringen CDOKE (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid ter medeuitvoering van het Klimaatakkoord) en NIP (Nationaal isolatie programma) en de uitvoering hiervan. Doordat de uitkering CDOKE in 2026 wordt verstrekt via de algemene uitkering in plaats van als specifieke uitkering nemen de baten op dit programma af. Dit is voor de begroting budgetneutraal, omdat het leidt tot een hogere algemene uitkering (programma Algemene dekkingsmiddelen). De middelen CDOKE worden door het rijk jaarlijks verstrekt tot en met 2030. Na 2030 is het onzeker of de uitkering wordt voortgezet. Energietransitie, € 173.000 hogere lasten De lasten op het onderdeel energietransitie zijn in 2026 € 173.000 hoger dan de bijgestelde begroting 2025. Dit wordt veroorzaakt doordat er in 2025 incidenteel minder middelen benodigd zijn om de activiteiten uit te voeren. Vanaf 2026 wordt verwacht dat het budget weer volledig benodigd zal zijn. Klimaatadaptatie, € 654.000 lagere lasten De lasten op het gebied van klimaatadaptatie zijn in 2026 ca. € 741.000 lager dan de begroting in 2025. Dit hangt hoofdzakelijk samen met incidenteel beschikbaar gestelde middelen voor deze raadsperiode (€ 654.000).
Daarnaast betreft een deel van de lagere lasten (€ 87.000) een saldo-
Pagina 41 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
neutrale verschuiving tussen het programma Bedrijfsvoering en het programma Wonen en economie. Hiermee wordt deze personele inzet centraal verantwoord binnen het programma Bedrijfsvoering. Verduurzaming ondernemers, € 791.000 lagere lasten Ook voor dit onderwerp geldt dat de begrote lasten in 2026 lager zijn dan in 2025. Dit hangt samen met middelen die beschikbaar zijn gesteld voor de huidige raadsperiode ten behoeve van verduurzaming bij ondernemers. De overige verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht. Product Natuur en dier Dit product bestaat uit het Natuurkwartier, Milieu Educatie Centrum, BuitenWijs en Dierenwelzijn. Samen met inwoners en organisaties maken we inwoners bewust van het belang van de Nieuwegeinse natuur en dierenwelzijn onder andere via natuur- en milieueducatie vanuit het Natuurkwartier en Milieu Educatie Centrum. Met meer bewustwording waarderen inwoners hun fysieke leefomgeving meer en gaan daar bewuster mee om. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan de volgende ambities:
Ambitie 2: Fijne en groene stad met een levendig centrum
Ambitie 3: Een toekomstbestendige stad voor jong en oud
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Natuur en dier Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
247
256
261
265
269
Baten
91
95
97
99
103
Saldo
156
161
164
166
165
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden niet toegelicht. Product Ruimtelijk ontwikkeling wonen Dit product bestaat uit het programma Betere Buurten, stedenbouw, vergunningverlening in de fysieke leefomgeving, woonbeleid en starters-, verzilverleningen en het beleefbaar en zichtbaar maken van Nieuwegeins erfgoed. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan de volgende ambities:
Ambitie 1: Verbonden met de stad, verbonden met elkaar
Ambitie 2: Fijne en groene stad met een levendig centrum
Ambitie 3: Een toekomstbestendige stad voor jong en oud
Pagina 42 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Ruimtelijke ontwikkeling wonen Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
3.667
5.076
4.807
4.770
4.780
Baten
2.979
2.992
2.804
2.706
2.710
Saldo
688
2.084
2.004
2.063
2.070
Ten opzichte van de begroting 2025 is te zien dat de lasten toenemen en de baten afnemen in 2026. Het verschil tussen deze jaren hangt hoofdzakelijk samen met de volgende onderdelen: Betere Buurten, € 88.000 lagere lasten In de kadernota is bij het onderdeel Sluitende Meerjarenbegroting het budget voor het programma Betere Buurten naar beneden bijgesteld met ca. € 50.000. Aanvullend zien we een aanpassing in de kapitaalslasten van € 38.000. Regio deal Muntenbuurt, € 418.000 lagere baten en lagere lasten Het programma regio deal Muntenbuurt is tot en met 2025 begroot, waarbij subsidie vanuit het rijk werd verkregen. Wij zijn in gesprek om te komen tot een nieuwe regiodeal. Wanneer een beschikking wordt afgegeven door het rijk zullen de middelen worden opgenomen in de begroting. Omgevingsvergunningen, € 485.000 hogere baten en € 1.949.000 hogere lasten De hogere lasten betreffen voor € 1,5 mln. een saldo-neutrale aanpassing tussen het programma Bedrijfsvoering en het programma Wonen en economie. Door de begroting transparanter en inzichtelijker te maken worden de personele kosten vanaf deze begrotingsperiode programmatisch toegerekend. Waar de personele kosten (excl. inhuur) voorheen extracomptabel werden toegerekend, zijn deze nu opgenomen binnen de desbetreffende programma's.
Bij de personele kosten stellen wij ook voor om deze structureel ruimer te begroten en minder gedurende het jaar omhoog bij te stellen. De legesinkomsten zijn sterk afhankelijk van het moment waarop vergunningen voor grote bouwprojecten verleend worden. Hierdoor waren de inkomsten in 2024 bijvoorbeeld erg hoog. De extra kosten aan toezicht drukken vervolgens op de daaropvolgende jaren. Dit effect wordt opgevangen door de egalisatiereserve. Wij gaan uit van 100% kostendekking als gemiddelde over een langere periode. De tarieven mogen niet structureel meer dan kostendekkend zijn. De reserve heeft zich gevuld met de resultaten van de periode 2018-2024 en zal normaliter afnemen in de daaropvolgende periode. Het theoretische evenwicht in baten en lasten lag in de periode tussen € 2,6 en € 2,7 mln. Daarom hebben wij voor de periode 2026-2029 eveneens waarden binnen deze bandbreedte opgenomen voor de inkomsten. Dit is enkel om de beoogde tendens inzichtelijk te maken. De daadwerkelijke waarden worden zo goed als mogelijk gemonitord en waar nodig bijgesteld. Plankosten, € 58.000 lagere baten en € 38.000 lagere lasten Voor 2026 zijn de inkomsten uit de flexpoolmiddelen (subsidie voor activiteiten die bijdragen aan het versnellen van woningbouw) evenals de lasten vooralsnog naar beneden bijgesteld.
De provincie heeft toegezegd om deze middelen grotendeels te blijven verstrekken voor de komende
Pagina 43 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
jaren. Zodra de hoogtes bekend zijn, nemen we deze op in de begroting. De lasten waren deels al naar beneden bijgesteld, daarom is de daling in lasten niet gelijk aan de daling van de inkomsten. Ruimtelijke kwaliteit, € 77.000 lagere lasten Dit betreft een saldo-neutrale correctie tussen het programma Bedrijfsvoering en het programma Wonen en economie. De doorbelasting van personele inzet vanuit het programma is beëindigd. In plaats daarvan worden deze kosten centraal verantwoord binnen het programma bedrijfsvoering, om de begroting meer overzichtelijk en transparanter te maken.
Thema Economie Een sterke en toekomstbestendige economie is niet vanzelfsprekend. Dat geldt ook voor onze regio. De wereld verandert steeds. Ondernemers en overheden moeten daar goed op letten. Door bijvoorbeeld vergrijzing is er steeds vaker een tekort aan goede werknemers. Om onze welvaart te behouden, moeten we zorgen dat bedrijven meer kunnen produceren met minder middelen. Dit betekent dat we zuinig moeten omgaan met dingen zoals ruimte, en dat we bedrijven helpen om te vernieuwen en goed te kunnen werken. Wij zetten ons in voor een toekomstbestendige economie via beleid, samenwerking en goede dienstverlening. Zo zorgen we voor eerlijke kansen voor ondernemers. We willen een betrouwbare partner zijn en een omgeving bieden waarin ondernemers goed kunnen werken. Daardoor kunnen zij blijven vernieuwen, wat zorgt voor groei in productiviteit.
Ambitie 1: Nieuwegein is een bedrijvige stad in een sterke regio. Nieuwegein bevindt zich in het hart van de sterke Metropoolregio Utrecht. Het bedrijfsleven kenmerkt zich door veelzijdigheid waarbij we zien dat de sectoren transport en logistiek en de zorg oververtegenwoordigd zijn. De bedrijventerreinen draaien goed, maar een aandachtspunt is dat we moeten voorkomen dat hier verval optreedt. We werken in de regio samen aan een bedrijvige stad in een sterke regio. We willen dat bedrijven en kantoren op de juiste plek komen. Ook zorgen we ervoor dat de gebouwen en gebieden van goede kwaliteit blijven. Als er meer banen bijkomen in de regio, dan is dat ook goed voor de werkgelegenheid in Nieuwegein en voor de Nieuwegeiners. Startende ondernemers, zoals creatieve bedrijven, zijn belangrijk voor de stad. Ze zorgen voor nieuwe ideeën en energie. We vinden het belangrijk om te weten wat er speelt bij ondernemers en in ondernemersnetwerken. Met ons accountmanagement sluiten we hier goed bij aan. Als ondernemers, winkeliers of vastgoedeigenaren plannen hebben die passen bij de vijf criteria van Groei van de stad, dan denken wij graag mee. We zeggen dan: ja, mits het past. Voor bedrijventerreinen betekent dit: zuinig en slim omgaan met de ruimte. Omdat de stad groeit, neemt de behoefte aan voldoende en een gevarieerd winkelaanbod toe.
Winkelcentra zijn daarbij het sociale hart van een wijk. We volgen de ontwikkelingen in onze winkelcentra goed. De ontwikkeling van City is ook belangrijk. We blijven samenwerken met partners in de binnenstad, zoals Wereldhave, De Kom, de Bibliotheek en Stichting Markten. Samen zorgen we
Pagina 44 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
ervoor dat de binnenstad levendig en aantrekkelijk blijft. Zo blijven bezoekers langer en trekken we ook nieuwe bezoekers aan. Tot slot voeren we acties uit het plan Omgevingsprogramma Horeca uit. We zorgen dat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten. Ook letten we op gezondheid en duurzaamheid in de horeca. Doelstelling(en): 1.
Nieuwegein heeft een gezond ondernemersklimaat.
2.
Ondernemers ondernemen niet alleen voor zichzelf, maar ook voor een welvarend Nieuwegein en Utrecht10 regio.
3.
We hebben een gevarieerd winkelaanbod dat aansluit op de klantvraag.
4.
Onze bedrijventerreinen zijn toekomstbestendig.
Activiteiten 2026 D1-A1 D1-A2 D1-A3 D2-A1 D3-A1 D3-A2 D4-A1 D4-A2
D4-A3
Wij brengen in beeld welke factoren het ondernemersklimaat van Nieuwegein kunnen verbeteren of frustreren. Wij ontwikkelen maatregelen die de ondernemer kunnen laten ondernemen en ook een positieve bijdrage leveren aan de stad. We gaan het netwerk tussen jonge ondernemers met de gemeente vergroten en de onderlinge verbinding versterken Wij werken als deelnemer in Heart of Health-regio aan het identificeren van de banen van de toekomst via de Utrecht Talent Alliantie. Om de sterke winkelstructuur in stand te houden willen we eigenaren en winkeliers bewegen te blijven investeren in de herontwikkeling van hun winkelcentrum. Gezamenlijk met onze partners in de Stichting Binnenstadsmanagement organiseren wij op maat gesneden campagnes en evenementen in City. We ondersteunen bedrijven op met name de bedrijventerreinen Plettenburg-De Wiers en Het Klooster naar een collectieve aanpak van netcongestie. Met actief accountmanagement willen wij aansluiten op het verduurzamen van bedrijfsvastgoed of bedrijfsprocessen. Wij willen bedrijven vanuit best practices van andere bedrijven en kennis van de procedures verleiden om te investeren in verduurzaming. Wij verleiden bedrijven om vanuit best practices van andere bedrijven en kennis van de procedures te investeren in verduurzaming.
Effectindicatoren Type
Nr.
Omschrijving
E
1
Tevredenheid ondernemers over ondernemersklimaat (1)
E
2
Tevredenheid over het winkelaanbod (1)
E
3
Ontwikkeling aantal bezoekers Cityplaza (2)
E
4
Aantal arbeidsplaatsen
E
5
Bedrijfsvestigingen in Nieuwegein
E
6
Arbeidsplaatsen in U10-regio (3)
E
7
Aantal nieuwe bedrijven op Het Klooster
E
8
Aantal toeristenovernachtingen
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde 2025 2026
3,4
3,7
3.7
4,0
4,0
4.0
102%
104%
105%
50.800
52.000
51.000
7.800
7.600
7.800
654.000
675.000
700.000
2
2
1
44.854
33.245
45.000
1. Gemeten op schaal van 1 (laag) tot 5 (hoog). 2. 2014 = 100% 3. U10 bestaat uit 16 gemeenten.
Pagina 45 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Financiële toelichting Product Economisch beleid Het product Economisch beleid bestaat uit toekomstbestendige bedrijfsterreinen, binnenstadsmanagement, onze bijdrage aan de regionale samenwerking Economic Board Utrecht (EBU) en andere onderdelen voor de uitvoering van de economische visie Nieuwegein. De activiteiten die vanuit de budgetten in dit onderdeel betaald worden, dragen in dit thema met name bij aan de volgende ambitie:
Ambitie 1: Nieuwegein is een bedrijvige stad in een sterke regio.
Hieronder vindt u de meerjarige ontwikkelingen ten opzichte van 2025 Product
Economisch beleid Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten
236
250
256
264
270
Baten
14
14
15
15
16
Saldo
222
235
242
249
254
De verschillen op dit product zijn kleiner dan € 25.000 en worden verder niet toegelicht.
Wat mag het kosten?
Rekening 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
308
236
250
256
264
270
Wonen
27.982
37.996
47.914
40.136
31.621
33.141
Totaal lasten
28.290
38.232
48.163
40.392
31.885
33.411
Wonen
30.332
34.160
42.122
36.358
27.758
29.177
39
14
14
15
15
16
Totaal baten
30.371
34.174
42.136
36.372
27.773
29.193
Saldo van lasten en baten
-2.081
4.059
6.027
4.020
4.112
4.219
Storting in reserves
3.628
735
75
75
75
75
Onttrekking aan reserves
9.222
592
455
147
94
-3
-7.675
4.202
5.648
3.948
4.093
4.296
Thema Economie
Economie
Totaal van het programma
Op dit programma worden de volgende reservemutaties geraamd:
In 2026 wordt vanuit de inkomsten vanuit het pauzelandschap Galecopperzoom een bedrag van € 75.000 gestort in de reserve bijdrage Merwedelijn en ontwikkeling Groot Merwede.
In 2026 wordt een bedrag van € 447.100 onttrokken aan de reserve Omgevingswet voor uitvoering van (nieuwe) wettelijke taken, die niet uit legesinkomsten gedekt kunnen worden.
Er wordt € 7.700 onttrokken aan de reserve startersleningen voor de kosten van deze leningen.
Pagina 46 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
2.3 Leefomgeving en Veiligheid Wat is de bedoeling van dit programma? Leefomgeving De openbare ruimte is onze woon-, werk- en leefomgeving en daarmee van groot belang voor inwoners, ondernemers en bezoekers van Nieuwegein. Wij streven ernaar de openbare ruimte toegankelijk en aantrekkelijk te maken en zo te behouden voor huidige en toekomstige generaties – jong en oud – als omgeving om in te wonen, recreëren en werken. We behouden en versterken de kwaliteit van de openbare ruimte en stellen de gebruiker en/of functie centraal. We doen dat samen met collega’s, inwoners, gebruikers en partners. Veiligheid Nieuwegein is een veilige gemeente waar de huidige en volgende generaties graag zijn. Samen kunnen we Nieuwegein veiliger maken. Door een nauwe en effectieve samenwerking met partners, inwoners en ondernemers realiseren we een veilige en weerbare gemeente. We richten ons daarbij op het tegengaan van georganiseerde ondermijnende criminaliteit, het voorkomen van jonge aanwas en het doorbreken van criminele doorgroeiers. Ook versterken we de digitale veiligheid en handelen we adequaat bij maatschappelijke onrust. Tegelijkertijd blijven we inzetten op onze reguliere veiligheidsaanpak, zoals de lokale persoonsgerichte aanpak, crisisbeheersing en het tegengaan van woon- en adresfraude.
Relatie met andere programma's ‘Leefomgeving’ heeft een belangrijke relatie met het programma ‘Wonen en Economie’ waar het gaat om Betere Buurten, (betaald) parkeren, spelen, Omgevingswet, Actieplan geluid, afval, duurzaamheid. En met het programma ‘Vrije tijd’ als het gaat om spelen en sport en bewegen. Verder willen we ook de aandacht voor het omgaan met hemel- en afvalwater onder ontwikkelaars en inwoners vergroten. Hiervoor gebruiken we de instrumenten geschreven op de omgevingsprogramma’s ‘Duurzaam Bouwen: Woningbouw’, Wonen 2024-2040' en ‘Klimaatadaptatie 2023-2026: Samen klaar voor klimaatverandering’. Op deze wijze dragen wij zorg voor goede en voldoende voorzieningen op het gebied van riolering en waterhuishouding, die goed te beheren zijn. Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid We werken vanuit het programma Leefomgeving en Veiligheid mee aan de aanpak voor de opgaven in de Centrale As (oostelijk Batau en de wijken Zuilenstein, Jutphaas-Wijkersloot, Merwestein en Fokkesteeg), in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid binnen het programma Versterking Eigen kracht. Vanuit deze aanpak wordt langjarige inzet geboden om zo de leefbaarheid en veiligheid in de buurten te verbeteren, het perspectief voor de jeugd te verbeteren en voor onze inwoners bestaanszekerheid te vergroten.
Dit doen we als gemeente niet alleen, maar we werken hier vanuit een samenwerkingsalliantie met verschillende organisaties in de stad. Samen met deze partijen werken we aan ons uitvoeringsplan en bezien we op welke wijze bestaande activiteiten bij kunnen dragen aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de Centrale As. Domeinoverstijgende veiligheidsthema's Veiligheidsthema’s zijn vaak domeinoverstijgend. Overlast en criminaliteit zijn onder andere zichtbaar in de buitenruimte en raken daarom aan de programmaonderdelen van het Programma
Pagina 47 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Wonen en Economie. Hierbij zijn de Omgevingswet, aansluiting bij de omgevingsprogramma's en een gezond ondernemersklimaat belangrijke elementen. In het bijzonder werken we in het kader van het project toekomstbestendige bedrijventerreinen aan het weerbaar houden van bedrijven op het bedrijventerrein Plettenburg-De Wiers. Digitale criminaliteit wordt steeds meer een onderdeel van het dagelijks leven. Denk bijvoorbeeld aan ransomware-aanvallen, waarbij gegevens worden versleuteld en alleen tegen betaling weer beschikbaar worden gesteld of aan phishing waarbij criminelen proberen je bankgegevens en identiteit te stelen. Het is daarom belangrijk dat inwoners en ondernemers zich bewust zijn van deze risico’s en zich hiertegen kunnen beschermen. Naast het verhogen van het bewustzijn en de weerbaarheid van inwoners en ondernemers op het gebied van digitale veiligheid, zullen ook medewerkers van de gemeente Nieuwegein voldoende basisvaardigheden nodig hebben om digitaal veilig te werken. Dit speerpunt is reeds onderdeel van het programma ‘Samenwerken aan ICT’ van de afdeling Support, dat zich richt op het waarborgen van interne digitale veiligheid.
Een bijzonder aandachtspunt is de relatie met het Programma Versterking Eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming waar met name rond de thema's huiselijk geweld/kindermishandeling, complexe multiproblematiek en preventie van jeugdcriminaliteit samenwerking tussen het sociaal- en veiligheidsdomein van waarde is. Ook kan vroegtijdig signaleren en inzetten van interventies voorkomen dat casussen in het sociaal domein escaleren naar het veiligheidsdomein. Daarnaast is er ook een relatie tussen het thema gezondheid en veiligheid met betrekking tot het tegengaan van drugsgebruik. Naast de nadelige gezondheidseffecten van drugsgebruik, draagt de drugsgebruiker ook bij aan het in stand houden van criminaliteit. Belangrijke speerpunten zijn het voorkomen dat Nieuwegeinse jeugd drugs gaat gebruiken en/of in de drugscriminaliteit belandt. Vanuit het programma Veiligheid dragen we bij aan de uitvoering van het uitvoeringsprogramma integrale preventie middelengebruik 2025-2026.
Wat doen we samen? Leefomgeving U10 Via de U10-bestuurstafel mobiliteit werken we aan de uitvoering van de doelen uit de ‘Mobiliteitsvisie grootstedelijk Utrecht’: • Kiezen voor het verantwoord accommoderen van de mobiliteitsgroei. • Kiezen voor de meest geschikte vervoerwijze per gebied. • Kiezen voor kwaliteit voor de fietser. • Kiezen voor kwaliteit voor de OV-reiziger. • Kiezen voor een gezamenlijke aanpak van leefbaarheid en bereikbaarheid bij de grote weg. Projecten als Ring Utrecht, noordelijke Randweg Utrecht (NRU) en aanpak A27. Daarnaast wordt ook de regionale inzet richting het Rijk veelal via de U10 verricht. Coöperatie ParkeerService Onze gemeente is één van de 13 leden van de Coöperatie ParkeerService. ParkeerService verzorgt in onze stad een groot deel van de operationele zaken met betrekking tot het betaald parkeren. De omvang van dit dienstenpakket wordt ieder jaar vastgelegd in een Uitvoeringsovereenkomst. Dit betreft zowel afspraken over de werkzaamheden als de bijbehorende kosten.
Pagina 48 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Afval en grondstoffen We werken samen met RMN en de andere RMN-gemeenten aan het verbeteren van de inzameling van afval en grondstoffen en aan een toekomstbestendige organisatie. Ook werken we samen met de AVU (Afvalverwijdering Utrecht). Dit is een gemeenschappelijke regeling die verantwoordelijk is voor het aanbesteden en beheren van contracten voor de verwerking van afval en grondstoffen. Riolering en water Het (afval)watersysteem houdt niet op aan de gemeentegrenzen en daarom werken we regionaal samen in het Netwerk Water & Klimaat. De partijen van het netwerk zijn het waterschap Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, 14 gemeenten, de provincie en de Veiligheidsregio. Belangrijke thema’s zijn de opgave als gevolg van de klimaatverandering, duurzaamheid en kostenbesparing. Veiligheid Het waarborgen en vergroten van de veiligheid binnen Nieuwegein, kan niet zonder samenwerking met lokale, regionale en landelijke partners. Een voorbeeld van een lokale integrale aanpak is de Aanpak Nypels. Vanuit de uitgangspunten 'Anders doen op het Nypelsplantsoen' en 'dat doen wat nodig is' zetten we samen met onder andere Woonin, politie, stichting JoU, WIL en Geynwijs in op leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken rond het Nypelsplantsoen. Een ander voorbeeld van de lokale integrale aanpak is het bondgenotennetwerk van Nieuwegein.
Het bondgenotennetwerk is in 2024 gezamenlijk met de politie opgestart met als doel het opbouwen van relaties met sleutelfiguren in de stad. De sleutelfiguren zijn geen professionals, maar inwoners die actief zijn en een achterban hebben bij bijvoorbeeld een stichting of sportclub. Tijdens de bijeenkomsten met de bondgenoten halen we, met de focus op openbare orde en veiligheid, op wat het sentiment is en wat er speelt in de wijken van Nieuwegein op het gebied van o.a. radicalisering, polarisatie en overlast. Ook fungeren onze bondgenoten als klankbord op het moment dat er sprake is van landelijke, regionale of lokale ontwikkelingen die mogelijk de openbare orde in Nieuwegein kunnen verstoren. Maar, problematiek op het gebied van de openbare orde en veiligheid stopt vaak niet bij de gemeentegrenzen. We zetten daarom in op goede samenwerking met onze buurgemeenten en regionale/landelijke partners zoals Bureau RVS, het RIEC en het Zorg- en Veiligheidshuis Regio Utrecht. In het kader van Preventie met Gezag wordt er samengewerkt met andere manifestgemeenten en specifiek in Midden-Nederland intensiever met Utrecht, Almere en Lelystad. Vanuit het Rijk is het ministerie van Justitie en Veiligheid betrokken bij de beide programma's.
Ook is de gemeente Nieuwegein één van de deelnemers aan de gemeenschappelijke regelingen Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht (wordt waarschijnlijk ODU) en de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). De RUD voert milieutaken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De VRU geeft uitvoering aan een adequate risico-/ crisisbeheersings- en brandweerorganisatie en draagt daarmee bij aan een veilige leefomgeving in Nieuwegein.
Pagina 49 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Thema Leefomgeving Onder dit thema valt het onderhoud en verbetering van de openbare ruimte. We hanteren hierbij de onderstaande verdeling in ambitiegebieden.
Riolering en waterhuishouding (Blauw)
Openbaar groen, spelen en dierenwelzijn (Groen)
Mobiliteit, wegen, kunstwerken (Grijs)
Afval en grondstoffen (Wit)
Parkeren
In de paragraaf kapitaalgoederen kunt u meer informatie lezen over de beheerplannen en het assetmanagement met als basis de in 2023 door de raad vastgestelde Nota kapitaalgoederen Openbare Ruimte 2024-2027.
Ambitie 1: Nieuwegein heeft een goede waterhuishouding. De gemeente Nieuwegein heeft drie zorgplichten: het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater, het inzamelen en verwerken van afstromend hemelwater en het voorkomen van belemmering in een gebied door overtollig grondwater waardoor inwoners minder hinder of overlast hebben. Om aan deze plichten te voldoen voeren wij de acties uit die zijn beschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2024-2027. Wij werken aan een watersysteem met voldoende capaciteit met aandacht voor de waterkwaliteit. Wij gebruiken het meerjarenplan waterkwaliteit als leidraad. Er zijn diverse reparaties aan de riolering benodigd. Er worden aanpassingen gedaan op basis van hydraulische berekeningen en inspecties. Daarnaast is een aantal installaties toe aan renovatie. Doelstelling(en): 1.
Nieuwegein heeft voldoende kwalitatief water.
2.
De riolering is goed onderhouden.
3.
De waterhuishouding is toegerust op de huidige en toekomstige situatie.
Activiteiten 2026 D1-A1 D1-A2 D1-A3 D2-A1 D2-A2 D3-A1
Wij vragen, via de media, bij inwoners en ondernemers aandacht voor het goed gebruik van de riolering. We voeren baggerwerkzaamheden in meerdere locaties uit conform het baggerplan 2024-2027. Dit betreft ongeveer 5 km watergangen. We sporen aansluitingen van huishoudelijk afvalwater die op het regenwaterriool zijn aangesloten op en herstellen deze. We voeren werkzaamheden uit om het oorspronkelijk functioneren ten aanzien van waterdichtheid, stabiliteit en afstroming van de riolen te herstellen. We voeren onderzoek uit om de constructieve sterkte van delen van het hoofdriool te bepalen. We passen, zowel bij het reguliere onderhoudsprogramma als nieuwe projecten, klimaat adaptieve maatregelen toe.
Ambitie 2: Een stad die kwalitatief goede en voldoende voorzieningen en groen biedt om te kunnen recreëren, ondernemen en te verplaatsen of verblijven. Gemeente Nieuwegein is een groene natuurvriendelijke gemeente. We willen dit blijven en dit verder ontwikkelen. Nieuwegein is trots op haar bomen, groen en natuur. In een tijd waarin vele functies om ruimte vragen, is het de uitdaging om bomen en groen te behouden. Een nog grotere
Pagina 50 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
uitdaging is het om dit te versterken en uit te breiden, met name in relatie tot toekomstige woningbouw, klimaatadaptatie, gezondere leefomgeving en andere ontwikkelingen zoals energietransitie. Ook in de ruimtelijke opgave waar Nieuwegein voor staat is het de uitdaging voldoende ruimte te reserveren voor een gezonde (biodiverse) leefomgeving voor alle inwoners van Nieuwegein. Bomen en groen vervullen belangrijke functies als het gaat om een gezonde leefomgeving. Ze dragen onder andere bij aan:
gezondheid van mens en dier;
verbeteren van lichamelijke en geestelijke gezondheid;
voedselvoorziening;
luchtzuivering;
verkoeling;
waterhuishouding;
herkenbaarheid;
biodiversiteit;
ruimte voor recreatie;
waarde van onroerend goed.
Om te zorgen voor een gezondere en robuuste leefomgeving hebben we het omgevingsprogramma ’Natuur in de Stad’ opgesteld. Inmiddels hebben we dit uitgebreid met het onderdeel bomen zodat er één integraal omgevingsprogramma is voor alles wat ‘groeit en bloeit’. Deze aanvulling wordt naar verwachting eind 2025 vastgesteld. (buiten)Spelen en ontmoeten Het doel is om inwoners uit te dagen om buiten te spelen en te bewegen. Buiten spelen en bewegen draagt bij aan een gezonde leefstijl. Spelen en bewegen in de openbare ruimte geeft ook kans op ontmoeting en ontmoeting heeft weer een sociale (veiligheids-) functie. Het doel bereiken we door te streven naar voldoende, conform de Speelvisie Nieuwegein 20192029, aantrekkelijke en uitdagende voorzieningen en aanleidingen voor jong en oud om naar buiten te gaan. In 2026 worden de (onderhouds)werkzaamheden volgens “Beheerplan spelen en bewegen Gemeente Nieuwegein 2024-2027" uitgevoerd. Doelstelling(en): 1.
Het (openbare) groen (inclusief de bomen) draagt bij aan een gezondere leefomgeving.
2.
Het openbare groen (inclusief de bomen) is adequaat onderhouden.
3.
We vergroten het aandeel groen (en bomen) in de stad.
4.
In toenemende mate is ons groen verbonden (Natuurnetwerk Nieuwegein), inheems, divers en robuust.
5.
We vergroten de actieve betrokkenheid van inwoners zodat deze zich mede-eigenaar voelen van ons groen.
6.
Er zijn voldoende en goed onderhouden mogelijkheden om te spelen voor iedere leeftijdscategorie.
Pagina 51 van 236
Raadsnummer 2025-275
Programmabegroting 2026-2029
Activiteiten 2026 D1-A1
D1-A2 D2-A1
We gaan verder met de uit te voeren aanbevelingen uit het omgevingsprogramma Natuur in de Stad. Een van deze aanbevelingen (maatregel 5.2-1.6) gaat over het oplossen van knelpunten in het Natuurnetwerk Nieuwegein. Ook is het Soortenmanagementplan in de afrondende fase en deze zal in Q1 2026 inzetbaar zijn. We maken een uitvoeringsplan voor de BasisKwaliteitNatuur.
D2-A2
We onderhouden de openbare ruimte op basis van de integrale onderhoudsbestekken groen en het onderhoudsbestek bomen. Het maken van een meerjarenonderhoudsplan vooruitlopend op de beheerplannen van 2027.
D3-A1
Aanpak knelpunten in Natuurnetwerk Nieuwegein op basis van de inventarisatie uit 2025.
D6-A1
Aanpak speelbuurten volgens 'Beheerplan spelen en bewegen Gemeente Nieuwegein Beheer en onderhoud 2024-2027' binnen kaders 'Speelvisie Nieuwegein 2019-2029'.
Ambitie 3: We zorgen voor minder druk op de bereikbaarheid, het verkeer in Nieuwegein verloopt veilig, vlot en comfortabel. Mobiliteit De Mobiliteitsvisie Nieuwegein 2030 (2021-067) is, samen met het bijbehorende Mobiliteitsprogramma Nieuwegein 2030 (2021-386), de gidslijn voor de uitvoer van mobiliteitsprojecten in de komende jaren. Het programma bevat een uitgebreid pakket aan maatregelen om de mobiliteit en bereikbaarheid van Nieuwegein de komende jaren te verbeteren. We willen dat zo veel mogelijk mensen gebruik maken van andere vervoersvormen dan de auto. In 2026 gaan we verder met onder andere de realisatie van fietsstraten, doorfietsroutes en de inrichting van schoolzones bij nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast blijven we inzetten op versnelling van het openbaar vervoer door het wegnemen van knelpunten en uitbreiding van het project ‘Bus halteert op rijbaan’. Verder werken we aan een goede bereikbaarheid van City, rekening houdend met de regionale functie van de binnenstad, bezoekers en (nieuwe) bewoners. Het doel is dat City met verschillende vervoersvormen snel, comfortabel en veilig te bereiken is vanuit alle wijken en de regio. We stimuleren daarbij het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer. Dat verbetert de bereikbaarheid, verbetert de gezondheid en draagt bij aan duurzaamheid.
Wegen Het doel van het wegennet is om het verkeer veilig, vlot en comfortabel te laten doorstromen. De focus bij wegen is drieledig. Allereerst is er de voorbereiding en de uitvoering van een aantal, voor een deel al lopende, (grootschalige) asfaltwerkzaamheden die gebaseerd zijn op het beheerplan wegen. Daarnaast continueren we buurtgerichte aanpak van de elementenverhardingen. Dit houdt in dat we ook in 2026 het groot onderhoud aan de elementenverhardingen samenvoegen tot één groot totaalproject waarin we een aantal buurten aanpakken. Samen met team Groen en Klimaatadaptatie continueren we ook het verkleinen van het verhardingsareaal door op een aantal plaatsen verharding om te vormen naar groen. Kunstwerken Civiele kunstwerken zorgen voor een goede doorstroom van verkeer over land of water. Iedereen die door Nieuwegein "reist", of het nu gaat om wandelen, met de fiets, de auto of de boot, maakt