2023-264 Verslag raadsvergadering 6 juli 2023 (kaderraad)

Wat voor stad willen we zijn over zeg 10 tot 20 jaar? Wat voor stad laat u achter voorzitter, als u uw keten weer doorgeeft aan uw opvolger? Niet dat ik uitnodig om daar nu al 15/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

naar uit te kijken, u bent immers pas net begonnen ;-) Nogmaals, van harte welkom. Ik hoop vooral dat u overal warm bent en wordt ontvangen. Wij zijn in ieder geval heel blij met uw komst. Jaarstukken Voorzitter, als we kijken naar de jaarstukken, dan zien wij een goed en prettig leesbaar document. Een document wat de veelheid van wat gaande is in onze mooie stad goed en samengevat weergeeft. Daardoor roept het uiteraard ook vragen op. Iedere fractie legt natuurlijk haar eigen accenten en ook deze vragen zijn over het algemeen goed, snel en op inhoud beantwoord. Dat hebben we weleens anders gezien en we willen daarom ook onze complimenten overbrengen op deze werkwijze: ga zo door. Dan naar de inhoud. D66 merkt in toenemende mate een soort van ongeduld. We begrijpen dat zaken tijd kosten, zeker als we ook de inbreng van onze inwoners en andere betrokkenen serieus willen meenemen, maar zelfs dan ervaren wij dat zaken, afspraken, beloften, besluiten wel errug lang nodig hebben om gerealiseerd te worden. Laat ik een paar willekeurige punten noemen (nou ja, misschien niet helemaal willekeurig), maar een rijtje: Onderwijshuisvesting Inclusiebeleid De ontwikkeling van de omgeving tramhalte Merwestein (inclusief de lift) ook wel De Knoop genoemd, we kunnen het niet makkelijker maken.

Het algoritmeregister De realisatie van de ecologische verbindingszones De artillerieloods Vreeswijk, waar scouting Vreeswijk gebruik van maakt Het verbeteren van het veiligheidsgevoel Gelukkig lopen een paar ontwikkelingen ook voorspoedig, zoals: - Ontwikkeling City en Rijnhuizen - Gedachtevorming over de A12-zone. En andere zaken moeten dan weer zo snel, dat we eigenlijk niet tot goede afgewogen besluitvorming kunnen komen. Hoor ik daar iemand ’Verbindion’ zeggen? En als we dan de jaarstukken doornemen, dan valt ons op dat over 4 van de 7 zojuist genoemde punten überhaupt niets te vinden is ! Is er dan echt niets gebeurd op deze onderwerpen? We kunnen het ons haast niet voorstellen. Daarom horen we graag van het college wat de actuele stand van zaken is op de volgende onderwerpen. Wat zijn de dilemma’s en uitdagingen waardoor hier ogenschijnlijk niets op gebeurt? - Tramhalte Merwestein (De Knoop/de lift) - Het algoritmeregister - De ecologische verbindingszones - Huisvesting scouting Vreeswijk - De monitoring en sturing op het verbeteren van het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Voorzitter, de jaarstukken gaan over vorig jaar, 2022. Dat klinkt alweer ver weg.

Het was het jaar dat we ontwaakten uit de corona coma, waar we een mooie en belangrijke stap hebben gezet als het gaat om de vluchtelingenopvang, waarvoor onze oprechte complimenten en een jaar dat financieel best gezond is gebleken. Wel stoort het ons dat jaar op jaar het aantal financiële overhevelingen naar het volgend jaar toeneemt. We begrijpen de overwegingen daarachter heel goed. Sommige activiteiten zijn gestart, maar nog niet afgerond. Andere

16/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

activiteiten zijn door onvoorziene omstandigheden nog niet gestart maar moeten nog wel worden uitgevoerd, er is meestal een hele goede reden voor. Maar voor D66 betekent dat wel dat we minder grip krijgen op die financiële situatie. Het wordt voor ons minder transparant, want wat zegt de 3,3 miljoen euro die we over hebben (beslispunt 5 van het voorgestelde raadsbesluit) nu echt? Heffen we dan teveel belastingen of doen we te weinig? En let wel, deze 3,3 miljoen euro blijft over nadat we al met beslispunt 4 ruim 5 miljoen hebben overgeheveld naar dit jaar. Ik zou graag een reflectie van het college hierop willen krijgen. Voorzitter, met uw welbevinden ga ik door naar de Kadernota. Kadernota Dan zal ik maar meteen met de deur in huis vallen: D66 heeft veel moeite met de voorliggende Kadernota. De Kadernota vormt de basis voor de begroting voor 2024 en verder en een begroting gaat onderaan de streep over geld. D66 begrijpt dat bij het opstellen van de Kadernota niet alle financiën volledig in beeld zijn, maar ik kan me niet herinneren dat er eerder een Kadernota is gepresenteerd met zoveel PM-posten: parkeren, elektriciteit, warmte, de tramlijn, de A12-zone, de koers van het sociaal domein en de hervormingsagenda voor de jeugd en dan ben ik nog niet eens compleet.

Dit zijn geen kleine onderwerpen waar een PM-post voor wordt opgenomen en voor de minder goed ingevoerde mensen: PM-posten betekent dat we niet weten hoeveel geld dit gaat kosten: het kan € 100.000 zijn, maar het kan ook € 5 miljoen zijn en het inzicht in de hoogte is belangrijk omdat we anders niet weten of we meer kunnen doen of dat we misschien juist activiteiten moeten uitstellen, prioriteiten stellen, kaders stellen en precies datgene wat we vandaag als raad met deze Kadernota willen doen en op basis van deze Kadernota kan D66 gewoon niet zeggen of dit de juiste prioriteiten zijn en dan kan je zeggen ‘het komt wel goed, want de inhoudelijke thema’s die hier staan, die zijn voor ons als raad natuurlijk wel belangrijk, maar juist die gedachte wordt met de voorliggende Kadernota op in ieder geval 2 punten niet ondersteund. Ten eerste, collega Van Esch refereerde daar ook al naar; in 2020 is door de raad de motie aangenomen door de Partij van de Arbeid, VVD, Groep Verdam en D66 om te komen tot een voorstel voor een evenemententerrein en dat voorstel is er niet gekomen. Voor de finish is het gesneuveld op de collegetafel. De resultaten van een uitgebreid onderzoek zijn op 6 april in de raad gepresenteerd.

Brede instemming alom, slechts 1 partij was op voorhand tegen, toevallig ook de partij die de coalitie aanvoert en er blijkbaar op heeft aangestuurd om er geen raasvoorstel van te maken. D66 vindt dat inhoudelijk en procesmatig verkeerd. Je kan geen uitgebreid onderzoek doen, de stad op stelten jagen om vervolgens een motie van de raad alsnog niet uit te voeren. Dat is geen zuiver proces. Het is aan de raad om aan de hand van de uitwerking van de motie een besluit te nemen en D66 begrijpt dat de collega fractie Lokale Vernieuwing met een amendement op dit punt komt en ik wil niet het gras voor hun voeten wegmaaien, maar het lijkt ons logisch dat we als raad deze fout gaan herstellen en D66 denkt ook dat het qua symboliek prachtig is als de € 1,3 miljoen die nu nog in de coronareserve zit, al dan niet deels benut kan worden om dit evenemententerrein mogelijk te maken als een soort anti-coronamaatregel. Dan het tweede punt, de dekking voor Verbindion. Tijdens de Avond voor de Stad in januari en ook vorige week tijdens de inhoudelijke voorbespreking van vandaag, heeft D66 al gesteld dat het toekennen van het budget dat we apart zetten om de groei van de stad op te vangen, hier oneigenlijk voor wordt gebruikt. Wij hebben als raad kaders opgesteld hoe we deze extra inkomsten willen inzetten en we zien hier dat dat met voeten wordt getreden.

Wat is dan nog de waarde om kaders te stellen? En als het college vindt dat wij dat verkeerd zien en dat er wel degelijk binnen de afgesproken kaders wordt gehandeld, dan horen wij dat graag en als dat zo is, dan wil D66 opnieuw de dialoog aangaan over de opbouw en de besteding van het budget van de groei van de stad want voor ons vormen de financiën rondom groei van de stad nu vooral een

17/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

groot black box budget. Ook hier geldt dus dat we de grip missen. Of de grip is er en er wordt niet naar gehandeld of de grip is er niet en dan moeten we daaraan werken. Voorzitter, naast deze punten hebben we via schriftelijke vragen en onze inbreng vorige week ook al andere punten ingebracht zoals de ontwikkelingen op het gebied van ICT en ook kunnen we natuurlijk nog een keer ons verkiezingsprogramma toelichten, geloof me, ik stel u gerust, dat ga ik hier niet doen. Ik ga ervan uit dat u dat allemaal gewoon kent en zo niet, die kunt u online vinden, maar er zijn nog wel 2 kleinere punten die we wel willen inbrengen. Het voornemen om extra geld naar de U10 over te maken en de tweede waar ik iets later op terug ga komen is de uitdaging als het gaat over voldoende capaciteit bij onze organisatie, onze leveranciers en partners. Maar eerst die U10. U heeft het voornemen college, om structureel € 50.000 over te maken naar de U10 voor de inhuur van gerichte expertise voor de gezamenlijke realisatie van het integraal ruimtelijk perspectief, ogenschijnlijk een klein bedrag. Mevrouw Bakhtali (Nú): dank u wel. Het is nog even over het puntje Verbindion van hier net voor.

U bent het niet eens met de manier waarop de gelden en de kaders worden gesteld, maar u heeft wel het plan goedgekeurd met de garantstelling, dus hoe rijmt u dat? De voorzitter: mevrouw Bakhtali, u spreekt via de voorzitter, dus uw vraag is … Mevrouw Bakhtali (Nú): ja sorry, excuus, via de voorzitter. De voorzitter: aan de heer Verhoeve, hoe rijmt u dat u het plan heeft goedgekeurd dus ofwel meneer Verhoeve, kunt u aangeven hoe dat rijmt? Gaat uw gang. De heer Verhoeve (D66): zeker en dank u wel voor de vraag. Wij hebben dat bij de besluitvorming in februari ook wel aangegeven dat ons dat heel veel pijn heeft gekost, want eigenlijk steunden we de financiële dekking niet, daar voelden we ons echt met de rug tegen de muur gezet en daar hebben we destijds ook een motie voor ingediend, daar was u in ieder geval wel bij. Die motie heeft het niet gehaald, maar dat maakt het plan an sich niet verkeerd. Waar het ons om gaat is dat we de dekking niet goed geregeld hebben en de dekking zou bij de Kadernota gevonden worden, hij ligt nu voor en ik kan u vertellen, ik heb er gigantische buikpijn van, want dit is niet de dekking waarvan wij in januari al hadden gezegd dat die gebruikt moest worden en dat punt maak ik nu. Goed? De voorzitter: dank u wel. Gaat u verder met uw betoog. De heer Verhoeve (D66): dank u wel, voorzitter. Elke keer als u de microfoon aanzet, gaat hij bij mij uit.

Hè, zat ik maar daar! Goed, de U10. Hetzelfde verzoek om structureel geld over te maken naar de U10 is ook aan de andere deelnemende gemeenten gedaan. Zo wordt bijvoorbeeld aan de gemeente Woerden € 43.000 voorgesteld en als alle deelnemende gemeenten bij elkaar zo’n bedrag structureel inleggen, dan kan je een mooie organisatie bouwen en dat was nou juist iets wat we niet wilden met die U10. D66 denkt dat het beter is om eigen capaciteit uit te lenen, helemaal in de geest van die netwerksamenwerking. Daarmee wordt de opgedane expertise geborgd en de lokale kennis echt ingebracht. Graag horen wij van het college waarom daar niet voor is gekozen en is afgeweken van een kader dat we in feite hebben gesteld toen we met de U10 begonnen. Tenslotte voorzitter, de Kadernota en de jaarstukken ademen uit dat we de grootste uitdaging momenteel capaciteit is. Deels valt dat goed te automatiseren, wat een investering vraagt, maar dan nog blijft er meer vraag dan aanbod. Tegelijkertijd hebben en voelen we de verantwoordelijkheid om vluchtelingen op te vangen. Vluchtelingen mogen nu tot 24 weken per jaar werken, terwijl ze vaak meer in hun mars hebben en ook meer willen doen en dat is bovendien goed voor de integratie en acceptatie. Kan het college toezeggen dat terwijl er wordt 18/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

gezocht naar een geschikte opvang in onze gemeente, ook onderzocht wordt hoe, waar en onder welke voorwaarden we deze mensen snel aan het werk kunnen krijgen? Er is genoeg te doen. En daarnaast ook te onderzoeken hoe de huidige wettelijke beperkingen al was het maar als pilot al dan niet tijdelijk kunnen worden opgeheven. Dat is beter voor de werkgever want zodra een werknemer langer verbonden blijft, is de werkgever bereid om daarin te investeren en uiteraard is het geweldig voor de medewerker. Voorzitter, het lijkt erop dat mijn stem het heeft volgehouden. In onze eerste termijn hebben we willen focussen op de traagheid van de realisatie van een aantal projecten, het gebrek aan grip op de financiën als sturingsinstrument en het niet uitvoeren van gemaakte afspraken. Helaas heeft mijn verkoudheid er mede toe geleid dat we onvoldoende tijd hebben kunnen investeren in de vooraf gedeelde moties en amendementen, ook die van andere fracties. Laat ik op voorhand aangeven dat wij het fijn vinden uiteraard dat er moties en amendementen komen om de koers te bepalen of te verleggen en in onze tweede termijn zal ik dan ook ingaan op de dan ingediende moties en amendementen. Voorzitter, aanwezigen, meekijkers, dank u wel. Fractie VVD, de heer Gadella: Mevrouw de burgemeester, collegeleden, raadsleden en belangstellenden.

Graag wil ik mijn dank overbrengen aan de ambtelijke organisatie voor de enorme hoeveelheid werk die is verzet om deze verantwoording en de opmaat naar de begroting 2024 vorm te geven. In 2 werksessies met de raad is ambtelijk veel energie gestoken om het begrotings- en verantwoordingsproces bij de raadsleden goed op het netvlies te krijgen. Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, dank u wel. Volgens mij was het niet toegestaan om over de ambtelijke organisatie te praten. Ja, regel is regel. Als ik het niet mag, dan mag een ander dat ook niet, dat lijkt me logisch. De voorzitter: dank u wel, mevrouw Bakhtali. Ik ben blij dat u er nog even op terugkomt, want blijkbaar ben ik in de schorsing niet duidelijk genoeg geweest. Ik heb bij u aangegeven dat u een hele hoop woorden gebruikte en daarbij een aantal termen gebruikte waarvan ik dacht: die passen niet in deze raadzaal en omdat u het dan ook heeft over dat stukken op een bepaalde manier niet zijn aangeleverd, op dat moment raakt u wel degelijk de ambtelijke organisatie.

Op het moment dat een van uw collega’s hier het woord voert en complimenten geeft aan de ambtelijke organisatie, dan is dat niet herleidbaar tot 1 persoon en dan sta ik dat toe en ik heb u aangegeven dat er een verschil zit tussen het geven van een compliment of het maken van een hele kritische en ook behoorlijk negatieve opmerking, dus ik ben blij dat u daar even bij mij op terugkomt, maar dat zijn de regels en die hanteer ik in deze zaal. Mevrouw Bakhtali (Nú): dat is prima, voorzitter. Het is wel zo dat er 2 punten zijn besproken in de schorsing. Het ene punt was de documenten die valselijk zijn opgemaakt, die niet te herleiden zijn naar een ambtenaar, ik heb dat duidelijk aangegeven, dat kunt u ook nalezen in mijn beschouwingen en dat er gewoon niet over mensen mag gesproken worden die zich hier niet kunnen verdedigen of wat dan ook, maar ik begrijp dus uit uw reactie dat complimenten geven mag, maar kritiek niet. Dat is het enige wat ik uit uw reactie kan concluderen. De voorzitter: nou mevrouw Bakhtali, ik stel voor dat wij na afloop van deze vergadering dan wel in een schorsing nog even doorpraten, dat ik het u duidelijk kan maken wat ik probeer aan te geven. De heer Gadella begon zijn betoog net met complimenten te maken aan de ambtelijke organisatie. Dat is niet herleidbaar tot 1 individu en dat sta ik toe.

In de schorsing die ik even had aangegeven om met u van gedachten te wisselen, heb ik met u een aantal dingen besproken. Die zijn niet duidelijk, maar ik stel voor dat we de heer Gadella nu gelegenheid geven om verder te gaan met zijn inbreng en dat ik met u daar apart nog even over doorpraat. De heer Gadella.

19/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

De heer Gadella (VVD): dank u, voorzitter. Ik ga graag nog even door met het compliment dat ik aan het maken was. In 2 werksessies met de raad is ambtelijk veel energie gestoken om het begrotings- en verantwoordingsproces bij de raadsleden goed op het netvlies te krijgen. De vele vragen n.a.v. de financiële stukken zijn servicegericht opgepakt, waardoor wij als raad ons werk goed kunnen doen. Dank daarvoor. De jaarrekening is door de accountant zeer onlangs beoordeeld met een goedkeurende verklaring. Het jaar werd afgesloten met een positief saldo, terwijl de laatste bestuursrapportage 22 nog uitging van een negatief saldo. Laat binnengekomen rijksmiddelen, overhevelen van activiteiten en krapte op de arbeidsmarkt zijn kort samengevat de oorzaken van dit verschil. In vergelijking tot andere gemeenten zijn bij ons de verschillen tussen begroting en realisatie overigens nog overzichtelijk, het gaat om niet meer dan 2,5% van het begrotingstotaal. De VVD is over het geheel genomen positief over de jaarrekening. Toch zijn er een paar zorgpunten die de VVD niet onbenoemd wil laten: Het echt te hoge ziekteverzuim. Op iedere 12 ambtenaren zat er 1 ambtenaar thuis vorig jaar. Vraag: Wat gaat het college doen om het ziekteverzuim terug te dringen? Dat kan eventueel ook het capaciteitsprobleem verkleinen.

Welke plannen heeft u daartoe, en kan de raad periodiek geïnformeerd worden over de hoogte/verloop van het ziekteverzuim. Naast Ziekteverzuim is er ook sprake van niet ingevulde vacatures. De met de raad begrote en afgesproken ambities komen daardoor onder druk te staan. Hoe denkt het college deze ambities toch tijdig te realiseren en welke prioriteiten worden hierin gesteld? Voor de VVD is veiligheid een kernopdracht voor onze gemeente. Wij constateren dat preventie- cameratoezichtmiddelen zijn overgeheveld naar 2023. Wij pleiten ervoor deze veiligheidsgerelateerde middelen dan ook echt in te zetten zodat er geen gaten vallen. De Kadernota markeert volgens de VVD een omslagpunt. De coronaperiode werd afgesloten, de gevolgen van de oorlog worden ook voor Nieuwegein zichtbaar. Hoge inflatie, stijgende bouwkosten, energieproblematiek, forse rentestijging, natuur- en milieuvraagstukken, toestroom van vluchtelingen, woningnood en tekorten op de arbeidsmarkt markeren ons inziens die omslag. Kijkend naar de Kadernota en het kantelende tijdsgewricht zien wij de Kadernota als een winstwaarschuwing. De tijd van gratis geld (bijna 0% rente) is voorbij, onze voornaamste financieringsbron (het Rijk) is grillig en is de voornaamste oorzaak van begrotingstekorten in de nabije toekomst.

De nota schetst een perspectief van tekortschietende middelen na het ravijnjaar, maar ook van een aantal stevige opgaven zoals het opknappen van verouderende buurten, het vernieuwen van onze scholen en sportvoorzieningen en een forse opgave in het sociaal domein. De Kadernota laat voor 2024 nog een positief beeld zien. Vanaf 2026 verslechtert dat beeld aanzienlijk. Gezien de grilligheid van Rijksfinanciën is het nu niet verstandig om het ombuigingsmes ongericht te hanteren. Wij vinden het wel verstandig dat de gemeente zich voorbereidt en stappen zet om de begroting meerjarig sluitend te gaan krijgen. Volgens de VVD kan en moet dat. Graag willen wij dat de raad meegenomen wordt in de stappen die de komende tijd gezet moeten worden om financieel gezond te blijven. Kunt u dat toezeggen? Het vertrouwen in de politiek is onder de bevolking laag zoals blijkt uit de erg lage verkiezingsopkomsten. In het coalitieakkoord dat in de begroting verwerkt is, is afgesproken een pilot burgerforum 3 jaar lang voor € 50.000 per jaar uit te voeren. De VVD vindt het belangrijk dat het vertrouwen en de betrokkenheid van de burger toeneemt dus ondersteunt dit experiment. Wij vinden echter wel dat de pilot binnen de afgesproken financiële kaders dient te blijven en dat e.e.a. de wettelijke bevoegdheden van de raad niet mag aantasten.

De VVD is van mening het voorzieningenniveau in basis goed moet blijven maar staat ook voor een betaalbare gemeente omdat de hardwerkende burger al voldoende moeite heeft om de rekeningen te kunnen betalen.

20/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Mevrouw Derriks (De Unie): dank, voorzitter. Voorzitter, de heer Gadella heeft het over het vertrouwen van de burgers in de overheid. Ik vraag me af of dat niet meer is de interesse dan wel betrokkenheid en of meneer Gadella die begrippen even uit elkaar zou kunnen halen in zijn betoog. De heer Gadella (VVD): ik heb het idee dat er interesse genoeg is bij de burger. Als je aan de koffietafel bij het werk of waar dan ook staat, dan hebben mensen een mening. Ik heb wel het idee dat de institutionele politiek, dat daar de belangstelling minder voor is en dat zie je ook, je ziet weinig posters meer hangen met verkiezingen op individuele ramen dus dat is in die zin denk ik ook voor een hoop mensen tegenwoordig een beetje ‘ver van mijn bed show’. Mevrouw Derriks (De Unie): een hele korte, voorzitter. Als dat zo is, als de interesse groot is, dan nog is dat voor mij niet synoniem met: het vertrouwen is weg. Kan het niet zo zijn en dat vraag ik via u aan de heer Gadella, dat het in het algemeen de burgers goed gaat en men het wel best vindt zoals het gaat? De heer Gadella (VVD): ja, dat is een observatie die ik aan u laat. Ik denk dat het in Nederland over het algemeen goed gaat, maar ik denk dat mensen toch ook wel een zekere betrokkenheid en mening blijven houden.

Ik was bij het voorzieningenniveau gebleven; de VVD vindt dat dat in de basis goed moet zijn, maar ook staan wij voor een betaalbare gemeente omdat de hardwerkende burger moeite heeft om de huidige rekeningen allemaal te kunnen betalen. Als raad past ons bescheidenheid omdat de bomen niet tot in de hemel groeien, en iedere kleine of grote wens schaarse ambtelijke uren kost waardoor werkzaamheden in de knel kunnen komen en zoals eerder gezegd: de tijd van gratis geld is voorbij.. Enige zelfdiscipline vanuit de raad vindt de VVD daarom belangrijk. Durven de partijen hier in de raad zich daar ook aan te committeren? Er zal de komende periode een ingewikkelde puzzel gelegd moeten worden. Ombuigingsprocessen moeten voorbereid worden voor een meerjarig sluitende begroting. Besluitvorming over parkeervoorzieningen en -exploitatie, prioritering binnen het sociaal domein, vitale scholen en sportvoorzieningen, opknappen verouderende buurten en het in goede banen leiden van de groeiende stad. Dit alles niet meer vanaf de tekentafel bij een groeikern, maar in samenwerking met onze volwassen geworden stad. Daarin willen wij een stad zijn met goede voorzieningen voor onze inwoners, ook voor de nieuwkomers, die verdienen dat! Er wordt nu veel geïnvesteerd in publieke voorzieningen zoals sportcomplexen, het zwembad, Natuurkwartier en de bibliotheek.

Dat is in een volwassen geworden en groeiende stad belangrijk. Vraag: beschikken de overige voorzieningen voorlopig over voldoende capaciteit om de groei ook aan te kunnen? De Kadernota is een opmaat naar de begroting 2024 ev. Belangrijke ijkpunten voor de VVD zijn en blijven: betaalbaarheid, goede bereikbaarheid met alle vervoersmodaliteiten waarbij de auto niet het ondergeschoven kindje mag zijn, veiligheid, een stad op orde (schoon, heel en veilig, ondernemersvriendelijk), een efficiënte en effectieve zorgstructuur, samenwerking zorg en onderwijs, energiezekerheid, werkgelegenheid en leven in de brouwerij. De VVD is geen voorstander van het inzetten van niet gebruikte belastingcapaciteit, dat is echt een laatste redmiddel en in een tijd dat voor veel burgers de kosten van de dagelijkse boodschappen de pan uit rijzen echt ook onwenselijk. De VVD is blij dat de bouwstop na besluitvorming in juni eraf is en de stad kan doorgroeien. Met het aangekondigde vertrek van het Antonius Ziekenhuis en het mogelijk vrijkomen van het terrein van Persil (Henkel/Ecolab) ontstaan nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor woningen, voorzieningen etc. Vraag: op welke manier denkt het college na over deze terreinen, welke ontwikkelmogelijkheden ziet u daarin en op welke termijn?

21/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Zorgen heeft de VVD over de beschikbaarheid van energie/elektriciteitsaansluitingen voor de noodzakelijke ontwikkelingen zoals nieuwe bedrijvigheid, verduurzaming en bijvoorbeeld tijdelijke scholen. Vraag: welke problemen ziet het college rond energieaansluitingen ontstaan de komende jaren waar het gaat om leveringszekerheid en de (on)mogelijkheden van nieuwe of vergrote aansluitingen? Hoe groot is dit vraagstuk in Nieuwegein? Kunnen de ambities en projecten van het college door deze problematiek nog wel tijdig gerealiseerd worden? In het afgelopen jaar is met de raad gesproken over de mogelijkheid van een aandeelhouderschap in Warmtenet en Stedin. Dat vraagt om een enorm bedrag, waarbij de VVD zich afvraagt welke directe voordelen daar voor Nieuwegein voor zijn? We hebben ook een vraag over het omgevingsplan; dat dient 1 januari 2024 ingevoerd te zijn. Ligt die invoering op stoom en hoe worden de raad en de bouwpartijen hierover geïnformeerd en/of bij betrokken? De stadsverwarming kan een belangrijke rol spelen in de verduurzaming van onze energievoorziening. Veel Nieuwegeiners zijn aangewezen op stadsverwarming. Helaas heeft de VVD moeten constateren dat de tarieven van Eneco torenhoog blijven en daar ook niet aan te willen tornen, terwijl de energieprijzen overal fors zijn gezakt. De rekening wordt daarmee wel erg eenzijdig bij de burger en het energieplafond neergelegd.

Vraag: welke ultieme inspanningen wil het college verrichten om Eneco op redelijkere gedachten te brengen en wat is er tot nu toe gedaan? De afgelopen week is er veel gezegd over het evenemententerrein. In de Kadernota wordt voorgesteld e.e.a. op de lange baan te schuiven i.v.m. de financiën. Aan de ene kant heeft de VVD daar begrip voor. Toch kan de VVD de ogen niet sluiten voor de langgekoesterde wens om een dergelijk terrein in Nieuwegein te hebben. Wij willen het college daarom oproepen toch door te gaan met de voorbereidingen. Om een dergelijk terrein te realiseren moeten overigens nog best wat hobbels genomen worden zoals definitieve locatiekeuze, wat ons betreft ook een beheermodel, de acquisitie (we willen tenslotte een gevuld terrein met aantrekkelijke goed bezochte evenementen), veiligheid, beschikbaarheid van elektriciteit, participatie en vergunningstrajecten. Wij verwachten dat het college met een goed doordacht voorstel komt. In de tussentijd ziet de VVD het als wenselijk om - daar waar dat redelijkerwijs kan - ruimhartiger om te gaan met de bestaande mogelijkheden om evenementen te organiseren. Daarbij denken wij aan de tijdelijke mogelijkheden in bijv. Galecopperzoom en bij sportverenigingen die daar zelf ook een stimulerende rol in zouden kunnen vervullen.

Is die bereidheid er, en welke mogelijkheden ziet het college? Helaas heeft de VVD moeten constateren dat het met alle goede bedoelingen omgeven plan om in het voorjaar openbaar groen niet te maaien, forse schade heeft opgeleverd in diverse buurten. Ook van dierenartsen horen we dat er overuren gemaakt worden om bepaalde grasweerhaken bij honden en katten wet te opereren. Daarnaast zien we dat grasvelden dorre stoppelvlaktes geworden zijn en is het aanzien van de stad geschaad. Wij vragen ons af of er wel milieuwinst is gerealiseerd, of dat we slechts een sjofel imago aan het realiseren zijn. Wij verzoeken het college de schade in kaart te brengen en daarover de raad te informeren en vragen ons ook af: is wat u betreft dit beleid voor herhaling vatbaar?

‐ ‐ ‐ ‐ ‐

Afrondend voorzitter, gezien het waarschuwende karakter van de Kadernota, past ons (ook als raad) bescheidenheid. Voor het college ligt er de komende tijd een stevige opdracht: Een oplossing zoeken voor de jaren 2026 en verder om te komen tot een sluitende begroting. De gemeente voor de burger betaalbaar houden. De juiste knoppen hanteren om de parkeerexploitatie in de hand te houden. Zorgen dat de groeiambities van onze stad ook gerealiseerd kunnen worden. De energieinfra toekomstbestendig, betaalbaar en duurzaam te krijgen. 22/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

‐ ‐ ‐

Adequate schoolgebouwen te realiseren. Verouderende wijken op te knappen. Adequate zorg voor oud en jong. We zijn er nog niet, toch ziet de VVD in deze Kadernota is goede aanzet om de opgave te realiseren. Wij wensen het college daar succes mee met de uitwerking en in het gesprek over de begroting in november zien we dat dan ook met vertrouwen tegemoet. Dank u wel. De voorzitter: ja dank u wel voor het signaal. Ik had het gezien maar ik dacht, we zijn met de afronding bezig dus ik heb het even af laten ronden, maar mevrouw Derriks wil nog een vraag stellen. Gaat uw gang. Mevrouw Derriks (De Unie): voorzitter, daar heb ik ook even op gewacht om de heer Gadella de gelegenheid te geven uit te spreken. Er is 1 element in zijn betoog dat mij niet helemaal helder is. Hij heeft gezegd: mensen met financiële problemen in de gemeente Nieuwegein, maar de aanpak daarvan kost kostbare ambtelijke uren en geld dat niet in ruimte mate meer voorhanden is en durven partijen in de raad zich hieraan te committeren? Daaruit leid ik af van: we kunnen het met bestrijden van de armoede daar waar we mogelijkheden hebben, best een tandje minder doen. Heeft de heer Gadella dat echt bedoeld of heb ik hem, hoop ik, verkeerd begrepen? De heer Gadella (VVD): u legt een aantal onlogische verbanden door een aantal dingen op te sommen die niet noodzakelijkerwijs met elkaar verband houden.

Wat ik heb getracht uit te leggen is dat de zelfdiscipline die de raad zou moeten aan de dag leggen, dat dat betekent dat je niet om ieder wissewasje weer een onderzoek vraagt omdat dat ambtelijke uren kost. Waar het om betaalbaarheid van de gemeente gaat, heb ik het over het belastingniveau, eigen bijdrages en al dat soort zaken, dat we daar in een tijd dat de inkomens door de inflatie al onder druk staan, niet nog een tandje op zetten en over het armoedebeleid heb ik verder in mijn betoog niets gezegd. In mijn ogen gaat dat in het sociaal domein waar we aangegeven hebben dat daar een goede balans in moet zijn, gaat dat door zoals we dat op dit moment in gang gezet hebben, waar ik van begrepen heb dat u het ook mee eens bent. De voorzitter: dank u wel, meneer Gadella. Het valt me nog een klein beetje op dat u de neiging heeft allemaal om u te zeggen en het is eigenlijk mevrouw Derriks en meneer Verhoeve en wie dan ook, dus ik ga daar nog wat meer op letten. Nee hoor, dat is een algemene vraag aan u allen: spreek via mij en dan komt het vanzelf goed. Dank voor uw inbreng, meneer Gadella. Ik geef graag het woord aan mevrouw Adriani, zij spreekt namens de fractie van CDA. Fractie CDA, mevrouw Adriani: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, “Het besturen van een stad is als het zeilen op woelige wateren: het vergt wijsheid, vastberadenheid en het vermogen om te navigeren in tijden van uitdaging en verandering." Deze historische uitspraak, toegeschreven aan de verlichtingsdenker Voltaire, blijft ook vandaag de dag relevant in de context van het werk van stadsbestuurders. Ook wij willen onze complimenten uitspreken naar het college en de ambtelijke organisatie voor de successen en prestaties die het afgelopen jaar zijn behaald. We hebben gezien hoe onze stad is getransformeerd met nieuwe infrastructuur, woningen, duurzame ontwikkelingen en innovatieve oplossingen. Culturele evenementen hebben ons na corona weer samengebracht. Er is geïnvesteerd in Nieuwegein als duurzame stad, in de eigen kracht van inwoners en Nieuwegein als inclusieve stad. We hebben stappen gezet in het bevorderen van sociale cohesie en het stimuleren van actieve participatie in onze gemeenschap. Deze resultaten getuigen van de kracht en veerkracht van Nieuwegein. Echter, ondanks deze positieve ontwikkelingen, kunnen we niet voorbijgaan aan onze zorgen en een trend die ons verontrust. We zien dat gemaakte doelen niet altijd worden uitgevoerd zoals 23/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

gepland, dat vertragingen optreden en dat er sprake is van een tekort aan menskracht om de gestelde taken uit te voeren. Het is belangrijk op te merken dat we al ruim een jaar uit de greep van de coronapandemie zijn en dat deze uitdagingen niet enkel aan de nasleep van de crisis kunnen worden toegeschreven. Ook het tekort op de arbeidsmarkt is niet van gisteren. Het anticiperen hierop betekent dat de beleidsambities en -doelen kritisch tegen het licht moeten worden gehouden om vervolgens de planningen en budgetten daarmee in lijn te brengen. Omdat in het raadsvoorstel precies het tegenovergestelde wordt voorgesteld dienen wij samen met de CU en iB het amendement ‘Van ambities via doelen naar planningen’ in. Verder vragen we ons af welke kaders we eigenlijk stellen. Als op 16 van de 47 programmaonderdelen geen bedragen maar PM-posten staan, hoe kunnen we dan als raad kaderstellend zijn en akkoord gaan met een Kadernota waarvan 30% nog niet ingevuld is. Dat is het geven van een blanco cheque, voorzitter. Het CDA wil bij drie onderwerpen stilstaan: het natuurbeleidsplan, het programma Leefbaarheid in de jaarstukken, en de groei van de stad. Natuurbeleidsplan Allereerst het natuurbeleidsplan waarvan was toegezegd dat het er een week geleden zou liggen.

Herhaaldelijk hebben wij benadrukt dat het natuurbeleidsplan, dat eigenlijk al in 2022 gerealiseerd zou zijn, er met spoed moest komen. Vorig jaar hebben we daar een motie over ingediend en van dit meest groene college ooit in Nieuwegein had het CDA meer voortvarendheid verwacht. Om een beeld te geven waarom de natuur niet kan wachten, toch maar wat inkleuring. Op de website van Natuurmonumenten staat het duidelijk; nergens in Europa gaat het zo slecht met de biodiversiteit als in Nederland. Het planbureau voor de leefomgeving heeft 18 soortgroepen benoemd. Van elke soortgroep wordt tenminste 25% bedreigd of is verdwenen. Bij steenvliegen zijn dat 19 van de 20 soorten bedreigd of zijn verdwenen. Dagvlinders 50%, bijen bijna 40% en libellen bijna 25%. Maar ook grotere dieren worden bedreigd of zijn verdwenen; amfibieën ruim 40%, vogels bijna 25% en zoogdieren ruim 20%. Alleen de mens maakt daar als zoogdier een uitzondering op; de wereldbevolking groeit in een rap tempo. Wat het CDA duidelijk wil maken is dat we de urgentie van dit college missen. Na vertraging op vertraging en een hele duidelijke toezegging van het college, is het voor de zoveelste keer vertraagd, en wordt het natuurbeleidsplan pas in december aan de raad voorgelegd.

Dit roept de vraag op wat deze toezegging eigenlijk waard is en of het college zich bewust is van wat deze vertraging voor gevolgen heeft voor de natuur. En natuurlijk is het niet alleen een opgave die op het bordje van Nieuwegein ligt, maar wij zijn wel in de positie om er in Nieuwegein wat aan te doen. In de Avond voor de Stad gaf de wethouder aan dat juist dit programma geen vertraging oploopt door capaciteitstekort. Bij het excuus dat het participatietraject langer duurt vraagt het CDA zich oprecht af of het college de prioriteiten op orde heeft. Voorzitter, om de rol van de insecten bij biodiversiteit te onderstrepen, wil ik de portefeuillehouder graag een insectenhotel aanbieden. Dat doe ik na afloop dus en de handleiding is: hang hem op met de ingang naar het zuiden, want anders kunnen insecten kennelijk het hotel niet vinden en dat zou jammer zijn. Programma Leefbaarheid Dan de jaarstukken. Grosso modo is er veel gedaan en bereikt. Zeker binnen de programma’s wonen, vrije tijd, versterking eigen kracht en veiligheid. Er is echter één programma dat er zichtbaar negatief uitspringt, namelijk het programma Leefbaarheid. Slechts 49% van dit programma is het afgelopen jaar gerealiseerd, nog niet de helft.

Het afgelopen jaar is met zelfs 21% van de activiteiten helemaal nog geen start gemaakt! Dat is in vergelijking met 2020 én 2021 waar 9% niet werd uitgevoerd nog opmerkelijker, want dat waren de coronajaren. Deze achterstand is zorgwekkend voorzitter. Als je door dit programma bladert komen woorden als "veel vacatures niet op kunnen vullen", "proces stilgelegd", "we zijn er niet in geslaagd om", 24/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

"tekort aan personeelscapaciteit", "doorgeschoven", "vertraagd", "onderbezetting", "deels gerealiseerd", "vraagt meer tijd dan voorzien" en "niet worden opgepakt", maar liefst 28 keer voor. We vragen ons hardop af of het college wel in control is op dit programma. Kan het college aangeven hoe het kan dat dit programma in realisatie zo ontzettend afwijkt van de andere programma’s? De groei van de stad Dan kom ik tot het derde onderwerp: de groei van de stad. We groeien de komende jaren door richting de 70.000 inwoners. Het CDA is blij met het besluit dat vorige maand genomen is om nieuwe woningbouw binnen bepaalde kaders weer toe te staan, al was ook hier sprake van uitstel en vertraging. Het blijft een opgave om die groei goed te laten verlopen en het CDA steunt de inzet van het college waar het gaat om de noodzakelijke schaalsprong en het inlopen van achterstanden in de voorzieningen van de stad. De benodigde financiering vinden we terug in het meerjarenperspectief onder andere door de inzet van de middelen uit de zgn. pot van ‘de groei van de stad’ en voorzitter, via u wil ik vragen of de bodes een printje kunnen uitdelen aan de raadsleden waarin de kaders staan voor de besteding van deze middelen. De voorzitter: dat kan, is het de bedoeling dat dit nu meteen op de bureaus ligt zodat u verder even wacht? Ja; dan schorsen we heel even tot het is rondgedeeld.

Klein momentje alstublieft. De voorzitter: gaat u verder. Mevrouw Adriani: dank u wel, voorzitter. Bij de behandeling van de Kadernota in 2021 hebben we namelijk als raad besloten dat 80% van deze middelen verdeeld zouden worden op basis van de relatieve omvang van de programma’s. Nogmaals, en dat herhaal ik, de verdeling vindt plaats op basis van de relatieve omvang van de programma’s en dat jaarlijks in de Kadernota de verhouding tussen de programma’s in de begroting worden vastgesteld o.b.v. de begroting van het jaar ervoor. En daar begint het te wringen. We zien dat het college in deze Kadernota ver buiten de lijntjes van deze kaders kleurt als het gaat om de dekking van Verbindion, het is al eerder gememoreerd. 40% van de middelen voor de groei van de stad wordt hier namelijk voor gebruikt, terwijl het programma Vrije Tijd maar voor 5,5% in de begroting staat en in 2027 loopt dit op naar 45%. Die beide percentages staan dus in geen enkele verhouding tot elkaar. Vanuit onze kaderstellende en controlerende taak kan het CDA alleen maar aangeven dat we hier niet mee akkoord zullen gaan en ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat de collega raadsleden dat wel zullen doen, want waarom stellen we anders kaders? Het CDA vindt de voorziening van het zwembad erg belangrijk, dat staat buiten kijf.

Maar deze graai uit de pot van de ‘groei van de stad’ mag niet ten koste gaan van andere essentiële programma’s zoals woningbouw en economie of veiligheid en leefomgeving maar te noemen. Zolang wij als raad geen andere kaders vaststellen, vraagt het CDA om een concrete toezegging van het college dat vastgehouden wordt aan de verdeling van de middelen uit de groei van de stad op basis van de relatieve omvang van de programma’s en dat voor Verbindion een andere dekking in de meerjarenbegroting wordt gezocht. Voorzitter, ik sluit af met een citaat uit de troonrede van 2022: “Niemand kan voorspellen hoe de wereld eruitziet als de kinderen van nu zelf kinderen hebben. Maar het zal anders zijn, want onze huidige manier van leven stuit op economische, sociale en ecologische grenzen. Dat vergt een andere economie en arbeidsmarkt. Een andere omgang met ruimte en natuur. Andere manieren van wonen, werken, ondernemen en reizen. En andere vormen van samenleven”. Voorzitter, dat betekent dat de besluiten die we nu nemen generaties zullen doorwerken en dat zegt iets over de verantwoordelijkheid die we dragen, de daadkracht en voortvarendheid om ambities en doelen te realiseren en te doen wat we hebben afgesproken. Dank, voorzitter.

25/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

De voorzitter: dank u wel, mevrouw Adriani. Er vliegt hier ook meteen een vliegje rond, dus ik heb zoiets van: ga naar het zuiden! Maar goed, ik wil ook even vermelden dat u een amendement heeft ingediend van ambities via doelen naar planningen, dat krijgt de aanduiding amendement A25 en dat maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Voorthuijsen, zij spreekt namens de fractie van de ChristenUnie. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het zijn bewogen jaren, we zijn de ene crisis nog niet te boven of de nieuwe uitdagingen staan alweer op ons te wachten. We zien dat het college en de ambtenaren hard werken aan de verantwoordelijkheden die hen te wachten staan en daarin verbeterslagen maken en ik zie en weet dat wij als raad daar graag in willen meedenken en bijsturen. We hopen dan ook dat de jaren die ons resten tijdens deze raadsperiode, we groeien in ‘het samen doen’ en het vertrouwen naar elkaar en dit niet enkel in woord maar juist ook in daad. Verder vinden wij het als partij belangrijk dat we voor ogen houden waar het nu precies om draait in de politiek, namelijk de mensen in onze stad. In de bijbel vind ik mooie voorbeelden waarbij er omgezien wordt naar de ander. Jezus, de Zoon van God, is bijvoorbeeld vaak te vinden bij de menigte die hij toespreekt.

Maar wat ook centraal staat is de ontmoeting met die ‘ene’. Die ‘ene’ die in nood is en geen perspectief meer heeft. Die buitengesloten is van de maatschappij. Jezus ontmoet die ‘ene’ en verlost die persoon van het lijden. Voor mij de ultieme inspiratie om altijd te blijven kijken naar de persoon achter een casus, indicatieaanvraag, klacht of welk verhaal dan ook. Wat betreft de jaarrekening 2022: Speciaal kijkend naar het sociaal domein, is er maar 5% van de gestelde doelen van het programma ‘Versterking eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming’ niet gehaald. Dat klinkt best goed. Toch vinden we dit haaks staan op alle berichten uit de media en andere onderzoeken waaruit blijkt dat het helemaal niet zo goed gaat met zorg en welzijn. Wij vinden dan ook dat er te weinig aandacht is voor dit domein in onze raad en op onze raadsagenda. We denken dat er veel verbeteringen mogelijk zijn. Als het bijvoorbeeld gaat om zorg en begeleiding; laat consulenten die indicaties stellen vrij om te handelen in de ‘geest van de wet’ om te komen tot oplossingen die wellicht later geld of maatschappelijke winst opleveren. Kijk naar de toegang van zorg en of dit de doelgroep op de juiste manier bedient. Het aantal dak- en thuislozen groeit ook nog steeds en ook de kosten van de geestelijke gezondheidszorg.

Deze stijging houdt ook deels verband met verslaving aan drugs die sinds de jaren ‘70 een steeds groter probleem zijn geworden in ons land. Hierbij kan je ook een link maken met financiële problematiek en vergeet niet de criminaliteit die daarmee gepaard gaat. Dan iets heel anders over groen. Het is mooi dat de gemeente goed bijhoudt welke ontwikkelingen er zijn betreffende de hoeveelheid groen en de kwaliteit daarvan. En dat dit onderdeel is van het groenbeheerplan. Wij vroegen ons af of we een toezegging van de wethouder kunnen krijgen dat dit voortaan ook in de jaarrekening terugkomt? Circulariteit waarvan volgens ons het doel zou moeten zijn om zoveel mogelijk afval voorkomen en de gebruiksduur van materialen te verlengen en vooral bewustzijn te creëren bij consumenten maar met name ook ondernemers met het vergroten van hun kennis. Daarom dienen wij samen met GroenLinks de motie M38 ‘Duurzaamheid kan niet zonder circulariteit in’. Wat betreft de Kadernota en het financieel meerjarenperspectief zijn wij blij dat het college werkt aan een plan van aanpak. We hopen dat we hier als raad, zoals beloofd, goed in worden

26/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

meegenomen. Om dit onder andere kracht bij te zetten dienen wij samen met het CDA amendement A25 in. Volgens ons lijkt dit een goede volgorde. Dan iets over PM-posten. We begrijpen dat het lastig is als er in december veel gelden binnenkomen die nog niet gepland staan of geland zijn in de begroting. We vragen ons wel af of dit het geval is bij elke post die nu als ‘PM’ is aangemerkt. We verzoeken de wethouder dan ook om hier kritisch op te zijn. Hier ook al een aantal keer genoemd: Verbindion, ik zou bijna willen zeggen blij te zijn dat we tegen gestemd hebben. Maar ‘blij’ is eigenlijk verre van het goede woord als het gaat om dit onderwerp. Dat de gelden voor uit de groei van de stad worden gehaald voor ongeveer een derde van de pot vinden wij niet uit te leggen. Dit betekent veel minder geld voor alle andere programma’s en op deze manier zou je kunnen zeggen dat we het zwembad echt het aller, allerbelangrijkste vinden. Een stad die groeit, moet ook onderhouden worden. Kan de wethouder toch nog eens toelichten waarom dit een goed idee was? En of we dan straks wel genoeg geld hebben om de groei van de stad bij te houden? We hopen dat de uitleg dan anders is dan dat dit de enige optie was.

Gisteren kwam er nog wat moois binnen, mijn collega van de VVD had het er al even over, het was niet zeer onlangs maar gisterenochtend, de goedgekeurde controleverklaring kwam gisteren binnen van de accountant. Wat betreft de verantwoording van de PGB-gelden van 0,7 miljoen, vragen wij ons af hoe het college de prestatielevering hiervan verifieert en hoe zij bezig zijn om deze verifiëring te verbeteren. Er wordt namelijk aangegeven in de controleverklaring dat de PGB-lasten als onzekerheid zijn aangemerkt, vorig jaar was dit ook zo. Met andere woorden, hoe controleert de gemeente of de ondersteuning middels PGB ook daadwerkelijk geleverd is en op welke manier? Graag hier antwoord op van de wethouder. Dit geldt overigens ook voor de besteding bij Wmo, Jeugdzorg. Die onzekerheden zijn wat kleiner, maar we zouden graag zien dat dit verbetert. Voorzitter, tot zover. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Voorzitter, leden van het college, raadsleden, aanwezigen en andere toehoorders. Inleiding 1. Eerst bespreek ik kort de jaarrekening 2022 en de Jaarstukken grondbedrijf 2022, waarna ik wat meer tijd zal besteden aan het vooruitkijken middels een bespreking van de Kadernota 2023. Jaarrekening 2022 en Jaarstukken grondbedrijf 2022 2. Maar dus eerst over de Jaarrekening en Jaarstukken. 3.

Het is goed om te lezen dat de gemeente het jaar 2022 met een positief saldo van ruim € 9 miljoen heeft kunnen afsluiten, m.b.t. welk bedrag wordt voorgesteld om een bedrag van ruim € 5 miljoen naar het jaar 2023 over te hevelen en het overige bedrag aan de reserves toe te voegen. 4. Voor 2022 is het dus nog gelukt om het jaar met een positief resultaat af te sluiten. ‘Nog wel’ gelukt moet ik eigenlijk zeggen, want de Jaarstukken spreken ook over het Ravijnjaar 2026 en het meerjarenperspectief, waarover straks meer, laat zien dat het behouden van een positief resultaat op termijn een grote uitdaging gaat worden. 5. De bestuurlijke inleiding bij de Jaarstukken 2022 herinneren ons er nogmaals aan, en dat is vandaag ook door anderen gezegd, wat voor bijzonder jaar 2022 was: wederom, althans gedeeltelijk, een Corona-jaar. Je zou het bijna vergeten, nu we toch weer in een redelijk Corona-vrije maatschappij leven. 6. Bij het jaar 2022, m.n. als wij terug denken aan de eerste maanden van dat jaar, denkt LV voornamelijk aan de discussie die in de stad gevoerd werd over de komst van vluchtelingen en de in dit verband arriverende ‘boot’. Waar moest die boot dan komen te liggen? En wat vonden onze inwoners en de daarnaast gelegen school daar eigenlijk van? Heftige discussies volgden, soms leidend tot polarisatie. Angst voor het onbekende voerde aanvankelijk de boventoon.

Maar wat fijn om, zoals vooraf verwacht en ook gehoopt, achteraf te kunnen 27/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

constateren dat de afdronk bijzonder positief is: er hebben geen noemenswaardige incidenten plaatsgevonden, de bewoners van de boot hebben zich welkom gevoeld, werden goed geholpen en zijn op hun beurt ook van betekenis geweest voor onze Nieuwegeinse inwoners en voor ons als lokale politici. 7. Ik benoem dit voorzitter, zo expliciet omdat het goed is om ons te realiseren dat dingen soms best spannend en onzeker mogen zijn en er ook best kritisch mag worden gesproken en we ook nog met elkaar van mening mogen verschillen, maar dat het nooit zo mag zijn dat onderbuikgevoelens of het ‘onbekend maakt onbemind-principe’ leidend is of wordt bij het nemen van beslissingen. 8. Verder was voor ons het jaar 2022 bijzonder omdat Frans Backhuijs zijn aftreden aankondigde, hetgeen een drukke periode van zoeken naar een nieuwe burgemeester inluidde. 9. Maar nu even terug naar de Jaarstukken 2022. Wat wil ik hierover namens LV vandaag verder nog opmerken? 10. Ik grijp daarvoor graag even terug naar vorig jaar.

Op 7-7-’22, dus morgen precies 1 jaar geleden, heb ik namens LV het volgende, in het kader van de Kaderraad 2023, gezegd en ik lees een stukje voor, ik citeer uit eigen werk zal ik maar zeggen: ‘Ik noem hier maar gewoon het woord Corona omdat dat duidelijker is, en zoals u weet houden wij daarvan, dan dat er in de financiële stukken heel chic wordt gesproken over dat ‘gegeven de omstandigheden er minder activiteiten hebben kunnen plaatsvinden’. Zeg gewoon zoals het is: door Corona konden er dingen niet worden gedaan’ ‘Voorzitter, ik moet u zeggen dat mijn fractie vindt dat de rek er wel een beetje uit is. Corona was een crisis, maar is dat wat ons betreft al geruime tijd ook niet meer. Wat is het volgende: de inflatie of het personeelstekort?’ 11. U snapt, ik ga verder over dat personeelstekort. Nee voorzitter, ik heb geen glazen bol of een voorspellende gave, althans niet voor zover ik weet, maar het dreigende personeelstekort is een jaar geleden dus al door mijn fractie benoemd. 12. Minder handjes/minder mensen om de vaak oplopende werkzaamheden te verrichten: het mag geen excuus zijn voor alles. Bepaalde dingen moeten, hoe dan ook, gebeuren. Aan de andere kant moeten we ook reëel zijn: je kunt de krant niet openslaan of het nieuws niet aanzetten, of het nieuws over de krapte op de arbeidsmarkt vliegt je om de oren.

Vragen over de krapte in de bezetting bij de gemeente Nieuwegein zoals deze onder andere vorige week donderdag tijdens de voorbereidende vergadering zijn gesteld, zijn ons inziens aan de ene kant dan ook volledig terecht, waarbij wat ons betreft het dient te gaan over de vraag wat er door deze krapte wel en wat niet kan worden verricht of gerealiseerd en wat daaraan wordt gedaan/kan worden gedaan. Kan het college in dit verband aangeven of zij verwachten dat het strategisch personeelsbeleid voldoende tools geeft om de krapte zoveel als mogelijk aan te pakken, althans tools geeft om met een mindere bezetting toch zoveel mogelijk wel te doen? 13. Aan de andere kant, en dat moet mij dan ook wel even van het hart, heb ik mij geërgerd aan het soort en de hoeveelheid vragen die afgelopen donderdag over dit onderwerp zijn gesteld. Laten we nou niet net doen of de Gemeente Nieuwegein de enige organisatie is die de vacatures niet kan invullen en waarbij dus werk blijft liggen. Het is een uitdaging, dat is het dus overal, en zoals wij de berichten begrijpen, blijft dat ook nog wel even zo. Dus laten we het hebben over de oplossingen die het college heeft of ziet en wenst te benutten voor deze uitdaging, in plaats van te wijzen op het feit dat het zo is en om dan vervolgens niet met een oplossing of een reëel inzicht te komen.

Met alleen maar zeuren om het zeuren heeft mijn fractie niet zoveel. Wij horen dan ook graag de visie van het college op dit punt. 14. Er zijn meer oranje en rode bolletjes in de Jaarstukken waarover mijn fractie iets wil opmerken, omdat wij vragen hebben over een bepaalde ontwikkeling of over een gemaakte keuze. Hierbij denken wij onder andere aan de niet-voltooide punten op het gebied van klimaat- en energietransitie en over de niet behaalde resultaten op het gebied van openbare orde en veiligheid. 28/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

15. Teneinde herhaling te voorkomen, behandel ik deze zorgpunten bij de bespreking van de Kadernota, zodat het niet blijft bij het uiten van zorgen, maar het college direct kan aangeven wat zij voornemens is om de aankomende tijd met deze zorgen te gaan doen. Met andere woorden: hoe gaan we de door ons geconstateerde punten oplossen of aanpakken? Kadernota 2024 16. Door het stellen van deze vraag maak ik een sprongetje naar de Kadernota 2024, welke nota voor de jaren ’24 en ’25 nog een positieve begroting kan laten zien, maar waarin ook het genoemde Ravijnjaar, 2026, wordt aangekondigd. 17. Eerst wat over dat meerjarenperspectief. Tot op heden heeft het college moeten concluderen dat het Rijk tot nu toe niet met een structurele oplossing is gekomen voor de dreigende tekorten. Wel gaat het college er nog vanuit dat er dekking komt. 18.

Maar wat nu als die dekking er toch niet komt? En wanneer weten wij als raad dat nou precies? Moet Den Haag uiterlijk de zo gewenste duidelijkheid verschaffen in de septembercirculaire of kan het ook nog zo zijn dat het Rijk pas daarna met een bericht over de financiën komt? En tot hoelang gaat het college dan wachten? Met andere woorden: wat is voor het college de uiterlijke datum? Wanneer gaat het college ingrijpende beslissingen nemen over mogelijke bezuinigingen of over het innen van hogere belastingen? Is er een concrete datum te noemen, ook met het oog op het opstellen van de begroting in het najaar? 19. Laat ik helder/duidelijk zijn: LV is het met het college eens dat bezuinigingen structureel zijn en dat je er ‘dus’ pas mee moet beginnen als je echt zeker weet dat het nodig is. Maar wanneer weet je het dan zeker? Of in ieder geval zeker genoeg om dan toch maar die keuze te maken? Ik snap op dit punt het ongemak van het college. Door het opwerpen van deze vragen probeer ik toch even te kijken of het mogelijk is om het nog wat concreter te krijgen dan het nu op papier is gezet. Maar lukt dat ook? Of moeten wij wat meer geduld hebben? 20. Zoals gebruikelijk voor mijn fractie zal ik de overige inhoud van de Kadernota bespreken en beoordelen aan de hand van de 5 speerpunten van mijn fractie en dat zijn nog steeds: 1. duurzaamheid, 2. veiligheid, 3. gezondheid, 4.

lokale uitdagingen en 5. belang van jong & oud. 21. Te beginnen met duurzaamheid, ons eerste speerpunt en tevens een zorgpunt vanuit de jaarstukken die u nog ter bespreking en nadere invulling van mij tegoed heeft. Ik benoemde bij de korte bespreking van de jaarstukken immers het klimaat en de energietransitie als zorgpunt. 22. LV onderschrijft het belang van verduurzaming, waarbij ook aan de energietransitie kan worden gedacht. Wij vinden het hierbij van groot belang dat verduurzaming niet alleen moet zijn weggelegd voor grote bedrijven en koophuisbezitters. Wij vinden het heel belangrijk maar zien dat tevens als grootste uitdaging, dat verduurzaming voor iedereen realiseerbaar en lonend moet zijn, dus ook voor hen die in een huurhuis wonen, waaronder jongeren, starters en mensen met een kleinere portemonnee. Deze inwoners kunnen immers vaak niet zelf beslissen of er zonnepanelen op het dak komen, het glas wordt vervangen of de cv-ketel wordt vernieuwd of misschien zelfs wordt vervangen door een warmtepomp, maar worden wel opgezadeld met de hoge energiekosten op het moment dat de eigenaar van de woning bedoeld onderhoud of verduurzaming niet uitvoert. Hoe pakken wij dit in Nieuwegein aan? Hoe worden woningbouwcorporaties maar ook andere verhuurders meegenomen in deze ontwikkeling en hoe worden zij gewezen op hun verantwoordelijkheden? 23.

Verder krijgen wij graag antwoord op de vraag hoeveel tijd het college nodig heeft om de ingezette koers met succes te kunnen afronden. Gaan we 2040, zoals we zo ambitieus met elkaar hebben opgesteld, halen? En dan ook nog eens binnen de reeds beschikbare budgetten? Aldus zijn wij voornamelijk benieuwd naar de huidige stand van zaken. Hoever zijn wij op weg? Wanneer horen wij of en zo ja wanneer wij de doelen gaan realiseren? Kan het college ons een update geven van de huidige stand van zaken? 29/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

24. Dan verder met ons tweede speerpunt: veiligheid, een portefeuille van de burgemeester, in ieder geval als we het hebben over openbare orde en veiligheid. Hierbij kom ik tevens terug op een geuit zorgpunt bij de Jaarstukken. 25. In juli 2022, bij de behandeling van de Kaderraad 2023, hield ik uw raad o.a. het volgende voor: ‘Ook vraag ik namens mijn fractie aandacht voor het programma leefbaarheid & veiligheid. Meer in het bijzonder voor de toenemende zorgen over de jeugdcriminaliteit in onze stad. Op de wijze zoals het nu in par. 3.4 staat omschreven, lijkt het wel alsof we er trots op moeten zijn dat wij als gemeente extra geld krijgen om dit hardnekkige, maar tot op heden verkeerd ingeschatte en onderschatte probleem, aan te pakken. Het is niet bepaald om trots op te zijn dat onze stad, als 1 van de 15 steden in het land, extra budget krijgt om de jeugdcriminaliteit effectief te bestrijden.’ Ik sprak toen nog over 1 van de 15; het zijn inmiddels 1 van de 20 gebieden, verspreid over 19 steden. Dit even ter correctie, maar het citaat blijft voor het overige overeind. 26. Ondertussen zijn wij een jaar verder en is het goed om te constateren dat dit programma niet heeft stilgestaan. Ook is ons gebleken dat het belang voor de stad bij de aanpak van jonge aanwas, jeugdcriminaliteit en ondermijning wordt gezien en onderschreven.

Het feit bijvoorbeeld dat vertrekkend burgemeester Frans Backhuijs zijn afscheidssymposium over dit onderwerp/het programma organiseerde, geeft in ieder geval aan dat de focus er echt goed op ligt. 27. Plannen en focus is goed, maar beleid en uitvoering zijn beter. Duidelijk kan en mag maar zijn dat wij vinden dat het tijd is voor actie. 28. Het onderwerp veiligheid was tegen deze achtergrond dan ook een terecht en heel helder onderwerp in het competentieprofiel voor onze nieuwe burgemeester. Onze stad heeft het nodig en wat ons betreft, ik zei het net al even, is de tijd van praten voorbij en de tijd van actie gekomen. In dit verband hopen wij van harte dat als 1 van ons tijdens een volgend symposium over dit onderwerp een vraag stelt naar oplossingen, mogelijk naar onconventionele oplossingen indien dat nodig blijkt, er betere en meer praktische antwoorden komen dan enkele maanden geleden op het bedoelde symposium het geval was. Wat ik maar wil zeggen: er is gewoon werk aan de winkel. 29. Wij geven het voorgaande hierbij graag aan de nieuwe burgemeester mee. Wij kijken uit naar de eerste stappen en resultaten, waarbij wij echt wel snappen dat sommige dingen tijd kosten, terwijl met andere dingen misschien wel snel korte metten moet worden gemaakt. 30.

Vanaf deze plek wensen wij u voorzitter in uw rol als burgemeester alle succes, energie, vindingrijkheid, creativiteit en doortastendheid toe, want er is al veel wel geprobeerd. De vraag is nu: wat gaat u doen als dat tot op heden allemaal niet gewerkt heeft? Op deze vraag verwacht ik, ik stel u gerust, nu geen antwoord, we moeten immers wel reëel blijven. Wel hopen wij hiermee de urgentie en de omvang van het probleem nogmaals te hebben aangegeven en benoemd, welke omvang in onze ogen tot op heden vaak is onderschat. 31. Dan ons derde speerpunt, zijnde gezondheid. 32. In deze raad heb ik namens Lokale Vernieuwing al vaker gezegd dat helaas niet iedereen in onze samenleving en dus ook niet in onze stad, altijd even goede of dezelfde kansen of keuzes heeft. En hoewel zelfredzaamheid wat ons betreft het uitgangspunt is en ook moet blijven, zijn er ook mensen die verdraaid graag zelfredzaam zouden willen zijn, maar die het helaas niet lukt, om welke reden dan ook. En deze mensen moeten niet vergeten worden en moeten worden geholpen. Dit geldt ook en in ieder geval als dat over de jeugd en jeugdzorg in Nieuwegein gaat. Maar tegenover dit belang staat de enorme grote financiële uitdaging: alle zorg en ondersteuning moet immers ook worden betaald. 33. Zo’n 1/3 van onze begroting gaat naar het sociaal domein, dat is dus een klap geld.