2023-264 Verslag raadsvergadering 6 juli 2023 (kaderraad)

Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag gemeenteraad op 6 juli 2023 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Raadsleden:

Datum Portefeuillehouder M.J.T.G. van Beukering-Huijbregts Bijlagen

Raadsgriffier: Afwezig:

mevrouw M.J.T.G. van Beukering-Huijbregts mevrouw H.J. Adriani-Wempe, mevrouw S. Aksakal, mevrouw L. Assalmi, mevrouw B.Z. Bakhtali, mevrouw A.F. Derriks, de heer M.E. Diekstra, de heer J. Doosje, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer S.A. Feenstra, de heer J.A.N. Gadella, mevrouw M. Gathier, de heer V.H.J.M. Goulmy, de heer E.F. Holtermann, de heer G. Horst, de heer A. Houwer, de heer Y. Jean, de heer M. van Keulen, de heer J.F.C. Kupers, mevrouw V.C.D. Lamur, mevrouw A.M.P.M. van der Lugt, mevrouw H.M.G. Peters, mevrouw J.A.G. Plomp-van Rheenen, de heer R.A.J. Scholten , mevrouw M. Spalburg, mevrouw. J. Verbeek-Beverwijk, de heer D.A.J. Verhagen, , de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw M.R. Voorthuijsen-de Boer, de heer J. Vosseberg, de heer R. Wisselo, mevrouw W. Eggengoor, mevrouw M. Schouten, de heer G. Bamberg, de heer J.R.J. van Engelen de heer J. Karens mevrouw K.M.K. Vizee, de heer G. Zondag

Verslaglegging:

mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

College:

1.

Opening en mededelingen De voorzitter: goedemiddag. Hartelijk welkom bij deze raadsvergadering, een bijzondere waarin we de algemene beschouwingen zullen gehouden gelet op de start van het begrotingsproces met de Kadernota 2024 en we gaan terugkijken op het jaar 2022 met de jaarrekening. Welkom aan de leden van de gemeenteraad, leden van het college, de meekijkers thuis via de livestream en een ook welkom aan iedereen hier op de publieke tribune. We beginnen de vergadering met een moment van stilte voor gebed of bezinning. Dank u wel. Er zijn op dit moment 28 raadsleden aanwezig. De heren Diekstra en Scholten hebben aangegeven dat zij later zullen komen en we hebben een bericht van verhindering van mevrouw Vizee en de heer Zondag. De heer Kupers komt ook later. Voor de orde van de vergadering zou ik nog graag een paar punten willen benoemen: de voor 12.00 uur ingediende amendementen en moties treft u aan in iBabs per fractie en voor het college en voor de fractie zijn er geprinte versies. U kunt nog moties en amendementen indienen tot de sluiting van de beraadslaging en ik wijs u erop dat de geldende spreektijdregeling geldt vanaf agendapunt 2. Elke fractie heeft 25 minuten spreektijd en het college 120 minuten. De 1/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

fracties kunnen hun spreektijd naar eigen inzicht verdelen over de termijnen en interrupties. Zijn er nog raadsleden die een mededeling wensen te doen? Mevrouw Verbeek, gaat uw gang. Fractie ieders Belang, mevrouw Verbeek: Ja dank u wel, voorzitter. Voorzitter, bij de stemming zou ik graag bepaalde dingen apart gestemd willen zien en daar kom ik op terug als het zover is. De voorzitter: dank u wel voor deze aankondiging, mevrouw Verbeek. Dan kijk ik of er iemand anders nog een mededeling wenst te doen? Het college? Dat is niet het geval. 2.

Vaststellen agenda De voorzitter: u heeft allemaal de agenda voor deze vergadering ontvangen. Er zijn geen opmerkingen bij de agenda vooraf binnengekomen. Kan ik er daarmee van uitgaan dat we deze agenda op deze manier kunnen vaststellen? Dan stellen we de agenda als zodanig vast.

3.

Besluitenlijst van de vergadering van 22 juni 2023 (2023-243) De voorzitter: mevrouw Bakhtali, gaat uw gang. Fractie Stadspartij Núwegein mevrouw Bakhtali: Ja, dank u wel. Ik heb begrepen dat op die vergadering is gezegd dat ik geen reden had opgegeven voor mijn afwezigheid en ik wil even dat corrigeren, want ik heb wel degelijk een reden opgegeven en daar kom ik straks op terug in mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel mevrouw Bakhtali, dat noteren we als zodanig. Dat was bij mij in ieder geval niet op dat moment bekend. Dan gaan we verder met de besluitenlijst van de vergadering van 22 juni. Ik zei net al, er waren geen opmerkingen binnengekomen anders dan deze mondelinge mededeling zojuist gedaan. Kan ik er daarmee van uitgaan dat we de besluitenlijst kunnen vaststellen? Dat is het geval; dan is daarmee de besluitenlijst van de vergadering van 22 juni 2023 vastgesteld.

4.

Lijst van ingekomen stukken (2023-240) De voorzitter: het voorstel is om de stukken 1.3 en 1.4 voor kennisgeving aan te nemen en ik stel u voor om de lijst van ingekomen stukken vast te stellen. Dan is de afronding van de lijst van ingekomen stukken als volgt vastgesteld.

5.

Eerste termijn Algemene Beschouwingen (2023-200, 2023-201, 2023-158, 2023-233, 2023225) De voorzitter: u heeft daarover een brief ontvangen met de volgorde van de sprekers en we starten de algemene beschouwingen met mevrouw Feenstra van GroenLinks. Ik geef het woord aan mevrouw Feenstra. Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Dank u wel voorzitter en goedemiddag allemaal. Ja, de Kadernota, dat is eigenlijk altijd ook best wel een heel bijzonder stuk, want de Kadernota geeft vooral ook zaken aan die afwijken en allerlei lopende zaken en afspraken die ook reeds geland zijn in het coalitieakkoord en waar ook al geld voor gereserveerd is, die worden eigenlijk niet genoemd. Vandaar dat GroenLinks eigenlijk wil beginnen met een misschien wat ongebruikelijk compliment, namelijk voor al die zaken waar de Kadernota niets over schrijft. Complimenten aan het college dat er zoveel zaken doorgaan en ook complimenten aan het huis voor allerlei nota’s waarvan we weten dat ze eraan zitten te kome zoals het bomenbeschermingsplan, plannen over laaggeletterdheid etc. Dat is belangrijk en er gaat dus ook veel goed en mooi om dat ook met elkaar te kunnen constateren. Het is ook knap want als we kijken naar ons huidige tijdsgewricht, dan is het ook best wel een spannende tijd en het is een tijd waarin we vooruit moeten kijken, dat doen we met de 2/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Kadernota om aan te geven waar we in de begroting de accenten op willen leggen en dat vooruitkijken is natuurlijk de essentie van besturen en dat is wel heel complex en ingewikkeld geworden met alle grote onzekerheden die er zijn. Dank daarvoor aan het college voor de Kadernota zoals die nu voorligt, want wat wij lezen is dat er een goede mix is gevonden tussen aan de ene kant voldoende vertrouwen om zaken in de toekomst mogelijk te maken en tegelijkertijd bent u ook voorzichtig genoeg om rekening te houden met die onzekerheden. Dank daarbij opnieuw ook aan het ambtelijk apparaat voor alle inzet en kennis die inbracht is om deze stukken te maken én ook dank voor alle technische vragen, want het waren er weer heel wat. Het is ook belangrijk, want wij snappen dat er keuzes gemaakt moeten worden. Harde keuzes als gevolg van de inflatie, van de graaiflatie en de oorlog in Oekraïne, dat raakt ook nog steeds onze inwoners hard en we willen vanaf hier onze steun uitspreken aan iedereen die het moeilijk heeft, ook aan de mensen, zeker ook aan de mensen die getroffen zijn door de gevolgen van de toeslagenaffaire en de mensen die nog steeds kampen met de gevolgen van corona bijvoorbeeld door long Covid. Een van de oorzaken van de financiële onzekerheden in ieder geval betreft het wankele beleid van de Rijksoverheid.

Een kabinet dat maar geen structurele oplossingen biedt voor de grote problemen in dit land. Sterker nog: problemen rond armoedebestrijding, eerlijke en tijdige energietransitie en de jeugdzorg schuift ze liever af op het bordje van de gemeenten zonder daarvoor de benodigde middelen mee te geven. Wij vinden het verstandig van dit college dat zij nu niet in een kramp schiet om het ravijnjaar 2026 te dichten, want dit zijn problemen waar alle 400 gemeenten in Nederland mee zitten en waar ook een oplossing vanuit Den Haag voor moet komen en wij weten dat de lobby via de VNG daar ook actief op is. We noemen hier nog een ander algemeen zorgpunt en dat betreft de krapte op de arbeidsmarkt, want ook hierin zijn wij als gemeente Nieuwegein niet uniek, maar we hebben wel met de gevolgen te maken. De zorgen over de tekorten en daarmee ook de consequenties van het moeten uitstellen van activiteiten én het hoge ziekteverzuim delen wij met vrijwel alle werkgevers in dit land en dat vraagt veel flexibiliteit, creativiteit en ook onorthodoxe maatregelen.

Wij danken het college voor de heldere beantwoording van de technische vragen hierover, maar wij missen nog 1 aspect want we weten dat ondanks die krapte, de arbeidsparticipatie van met name mensen met een handicap achterblijft en van de bedrijven weten wij dat dat komt omdat zij de regels niet kennen, maar we mogen er toch van uitgaan dat het college die stimulansmaatregelen wel kent en wij vragen dan ook: heeft het college hier al extra de nadruk op gelegd en wilt u met HR meer expliciet gaan werven onder mensen met een handicap? Dan de prioriteiten, want dat is wat we doen in de Kadernota. We stellen prioriteiten om daar de begroting op te kunnen enten. Voor GroenLinks zijn die keuzes heel helder, die prioriteiten helder. Het gaat om bestaanszekerheid, om gezond wonen en om groen en dierenwelzijn. Als we kijken naar bestaanszekerheid, dan gaat het met name over gelijke kansen voor iedereen en dat vraagt wat ons betreft om ongelijk investeren en ook echt werk maken van het opheffen van armoede en de schuldenproblematiek. Gezond Wonen vraagt om een heldere visie op wonen, op samen een gemeenschap zijn, op gezondheid, klimaatbeleid, duurzaamheid en veiligheid. Maar ook om gezonde en dan bedoelen wij vooral ook goede mobiliteit, gezonde mobiliteit, de fiets en wandelen. Groen en dierenwelzijn, want de aarde is niet van de mensen alleen.

Sterker nog: wij zijn als soort ‘mens’ volledig afhankelijk en we maken integraal onderdeel uit van de natuur en het voortbestaan van ons als soort komt door ons gedrag onder druk te staan. Als we niet veranderen koersen we af op een onleefbare aarde en GroenLinks wil een stem geven aan de dieren en de flora die zichzelf niet kunnen beschermen, maar ook willen we er zijn voor mensen omdat natuur ook van intrinsieke waarde is. Denk maar eens aan het stille geluk als er een roodborstje in je tuin landt of als je thuis komt en je wordt begroot door een hond of door een kat. 3/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Als we vanuit deze prioriteiten kijken naar deze Kadernota, dan kunnen wij in ieder geval ook de pijlers vanuit de omgevingsvisie onderschrijven. Dat lijkt ons ook een heldere lijn, maar we hebben daarbij nog wel een vraag: mogen wij aannemen dat u ‘gezondheid’ net als GroenLinks zo ruim interpreteert dat ook armoedebestrijding en kansengelijkheid daartoe behoren?’ Want weinig tast de gezondheid zo aan als de dagelijkse strijd om te overleven. De stress van schulden en te lage inkomsten. Dus zou bestaanszekerheid, het verbeteren van kansengelijkheid en het aanpakken van sociaal economische gezondheidsverschillen echt hoog op de prioriteitenlijst moeten staan. Hoe ziet het college dat? In dat licht wil ik ook alvast aankondigen dat GroenLinks met smart uitkijkt naar de nota over armoedebestrijding en de verlichting in de bijstand, dus de uitwerking van een maatregelenmix voor deze groep kwetsbare Nieuwegeiners. Met schrik lezen wij dat Nederland daalt van de 4e naar de 20e plek op de ranglijst over kinderrechten en de schending van fundamentele kinderrechten doet zich vooral voor op het gebied van jeugdzorg en jeugdbescherming, waar lange wachtlijsten gelden. Wij vragen dan ook aan het college: wat doet dit college om de Nieuwegeinse jeugd steunen? Want als kinderen of hun ouders hulp nodig hebben van jeugdzorg, dan moet dat snel en goed toegankelijk beschikbaar zijn.

Nog mooier is het natuurlijk als we voor een deel van de kinderen en de jongeren kunnen voorkomen dat ze gespecialiseerde hulp nodig hebben. Psychisch gezond opgroeien en in Afrika zeggen ze het zo mooi: ‘it takes a village to raise a child’. Ofwel: we hebben een hele gemeenschap nodig om jongeren te laten opgroeien. Als we als Nieuwegein die gemeenschap kunnen zijn waar jongeren gezond kunnen opgroeien, dan hebben we wat ons betreft voldoende speeltuintjes nodig, ontmoetingsplekken, laagdrempelige hulp en ook het inzetten van ervaringsdeskundigen. Wij zijn ook blij met de verschillende ideeën die op de motiemarkt hierover zijn gepresenteerd, bijvoorbeeld op het gebied van spelen. Voor GroenLinks is het belangrijk dat er voldoende mogelijkheden zijn om buiten in een groene omgeving te bewegen en ook sociale contacten te versterken. Helaas was de tijd voor de zomer te kort om hier al met een motie over te komen, maar u weet dat wij samen met andere fracties ook bezig zijn om dit initiatief tot een motie in deze raad in te brengen na de vakantie. Verder is het evident dat veel groen goed doet en we zien in onze stad dat het college er veel aan doet om het groen te behouden en te beschermen en te bevorderen, maar wij merken ook dat het nog te weinig door mensen wordt ervaren plus dat in onze stad bij bouwactiviteiten ook bomen verplaatst worden. Ze lijken te verdwijnen.

We hebben de verplichting om ze te herplanten, maar dat is voor heel veel mensen onzichtbaar. Daarom zouden wij graag zien dat het college meer aandacht aan deze communicatieve kant van het groen besteed: niet alleen het juiste doen, maar er ook over vertellen, actief over vertellen. Wij roepen dan ook op: neem de inwoners beter mee in deze ontwikkelingen. Onze vraag aan het college is of zij dat wil toezeggen en dus actiever gaat communiceren over het verplaatsen en toevoegen van groen in onze stad? In datzelfde licht van het vergroenen maken wij ons zorgen over de verstening van de privéterreinen, dit terwijl we weten dat voor de biodiversiteit ook de achtertuinen een heel belangrijke plek zijn. Hoe ziet het college dit en welke instrumenten kan het college inzetten om het ontharden van tuinen te stimuleren? Wij vragen ons af of de instrumenten die nu al ingezet worden voldoende zijn en we willen het college vragen: kunnen we met elkaar ook nadenken over een robuustere aanpak om te zorgen voor meer groene en waterdoorlatende tuinen? Wij horen het graag. Verder zijn wij verbaasd over de korte lijst met ondernomen acties op het gebied van dierenwelzijn, want het gaat in onze ogen vooral, als we nu de plannen lezen, over het tegengaan van plaagdierenoverlast. Dierenwelzijn is in onze ogen zoveel meer dan dat.

Welke acties heeft het college ondernomen of gaat ze ondernemen om het dierenwelzijn in onze stad te verbeteren? Als we dan even wat verder om ons heen kijken, vanuit de tuinen verder om ons heen, dan weten we dat we als stad gelukkig ook geen eiland zijn. Een stad vorm je samen en dat doe je ook de andere culturen. Die verrijken ons leven en dat schuurt soms, maar dat mag nooit een reden zijn om niet meer open te staan voor elkaar. Wij willen er zijn voor elkaar. Ook met mensen die moeten vluchten voor oorlog, klimaatrampen of armoede. Al eerder spraken wij 4/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

onze waardering uit voor het college en deze raad die besloot om vluchtelingen op te vangen, destijds op een riviercruise-boot en het is fijn om te lezen dat het college ook doorgaat met het zoeken naar een geschikte locatie en daarbij ook de omwonenden betrekt. Wat GroenLinks betreft kan dat betrekken van de omwonenden niet vroeg genoeg gebeuren en in de zoektocht naar de locatie willen wij graag meegeven dat het voor GroenLinks belangrijk is om een plek te vinden waar de vluchtelingen en de stad ook met elkaar in contact kunnen komen. Niet ergens aan de rand, omdat we weten dat goede contactmogelijkheden meer kansen biedt om de integratie alvast te laten starten. Onbekend maakt immers onbemind. Wil het college daarmee rekening houden? Ik ga bijna afronden, maar ik heb nog 2 punten die ik wil noemen. Allereerst, het is bijna twee jaar geleden dat GroenLinks motie de motie 252 heeft ingediend “Neem Grondrechten serieus en organiseer tegenkracht op datamacht”. Dat hebben we gedaan samen met de SP, de PvdA, D66 en de VSP. De motie is destijds unaniem aangenomen, maar de toegezegde dialoog is nog steeds niet gevoerd en terwijl we wel zien dat de impact van digitale middelen op de samenleving alleen maar sterker groeit.

Wij vragen dan ook met klem: wanneer komt de toegezegde dialoog met de raad en hoe kan de gemeente kansen verzilveren én risico’s beperken op dit terrein? Onze hoop is gevestigd op de nieuwe burgemeester die dit in de portefeuille heeft: wat kan zij zeggen over de prioriteiten op dit vlak? Tenslotte ons laatste punt: dat betreft onze prioriteit duurzaamheid. Want één van de grootste problemen nu en helemaal in de toekomst is hoe wij met grondstoffen omgaan. Of eigenlijk: de enorme uitputting van de aarde door de mens. Die kaalslag door onverantwoord eigenlijk op de ‘oude manier’ te blijven produceren én consumeren heeft geen toekomst. We moeten een omslag maken van wegwerpproducten naar een circulaire samenleving, dus naar goed grondstoffenbeleid. Dit is nodig voor het klimaat, voor de natuur en voor een gezonde, schone leefomgeving. Wij dienen daarom met De Unie, CDA, LV, PvdA, CU en de VVD motie 38 in, waarin we het college oproepen om wel een eigen programma over circulariteit te maken en daarvoor dan het jaar 2024 te nemen, ik heb het net gehad over de krapte op de arbeidsmarkt, dus we geven daar de tijd voor, maar we willen echt uiterlijk in het eerste kwartaal 2025 dan ook dit als raad voorgelegd hebben ter besluitvorming, want duurzaamheid kan niet zonder circulariteit.

Bent u dat met ons eens en kunt u deze motie dan ook omarmen en dus gaan uitvoeren? Voorzitter, daar wil ik het nu bij laten zodat we ook kunnen luisteren wat onze collega fracties verder inbrengen. Ik dank u wel! De voorzitter: dank u wel, mevrouw Feenstra. U heeft de motie ‘Duurzaamheid kan niet zonder circulariteit’ al aangekondigd, die heeft de aanduiding M38 gekregen en maakt onderdeel uit van de beraadslagingen. Dan geef ik nu graag het woord aan mevrouw Derriks en zij spreekt namens De Unie. Fractie De Unie van Nieuwegein, mevrouw Derriks: Voorzitter, het waren de Romeinen die met de uitspraak “o tempora, o mores” duidelijk maakten dat zij in roerige en vaak onbegrijpelijke tijden leefden. Komt het omdat steller dezes wat ouder is of voelen meer mensen hetzelfde als de Romeinse uitspraak aangaf? In ieder geval is er om ons heen heel wat aan de hand en wij kunnen ons er in Nieuwegein niet aan onttrekken: een enorme verzameling crises. Toeslagen, Groningen, boodschappen, inflatie, Oekraïne, vluchtelingen, stikstof, PFAS, ziektekosten, Kabinet en er zullen er meer zijn. Ze oefenen allen op hun manier invloed uit op onze geldstromen, op onze mogelijk- en onmogelijkheden. De belangrijkste crisis blijft in veel beschouwingen echter al te vaak ongenoemd: wij hebben een overheidscrisis.

Sommigen ervaren de overheid niet langer als legitiem, de interesse in overheid neemt af, de overheid gaat zich te buiten aan te ver gaande regel- en bemoeizucht, de overheid staat niet voor wat ze zegt en het beleid dan wel de handhaving ervan is slap en halfhartig. De

5/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

vermarkting van veel sectoren is in de woorden van De Unie een mislukking gebleken. De overheid vertrouwt op diverse terreinen haar eigen burgers niet meer … en omgekeerd! Ook in Nieuwegein zien wij een overheid die in spagaat lijkt: aan de ene kant pleiten voor een groen, groener en groenst Nieuwegein en aan de andere kant de genadeloze sloop van vele mooie volwassen bomen, bomen die in veel mindere aantallen worden vervangen door sprietjes. Een situatie waarbij de tranen over de wangen lopen. Een actieve plaatsgenoot stuurt ons als raad soms foto’s van voor en na de sloop van bomen, na het amoveren van struiken en stukjes grasperk; in een instantie besloten met de alleszeggende frase “mooi voor liefhebbers van schuttingen”, maar het beeld zegt voldoende: Nieuwegein wordt steeds meer een gemeente van uitsluitend rechte lijnen, zonder beschutting en fraai groen. Een ommekeer in beleid is op dit punt noodzakelijk en de Unie wil daar dan ook nadrukkelijk voor pleiten, zeker waar bij een aantal kleinschalige woningbouwprojecten zoals aan de Binnenwal opnieuw een aantal volwassen prachtige bomen dreigt te verdwijnen. Kleinschalige projecten die op een aantal plekken toch al ten koste gaan van aanwezig groen. Zeker nu blijkt dat Nieuwegein in diverse opzichten meer woningen aankan dan we tot nog toe dachten.

Ziet het college wat dit betreft iets in het idee van minister de Jonge om woningen te splitsen in twee zelfstandige woningen? En gaat het college daarbij proberen om Nieuwegein werkelijk inclusief te maken, te beginnen met het thema bereikbaarheid? Stoepen die te smal zijn, waar midden op de smalle stoep een lantaarnpaal staat, waar tegels schots en scheef liggen, waar geen afritje c.q. opritje aanwezig is voor mensen die dat nodig hebben … En kom niet aan met de gedachte dat men een MOORmelding kan doen. Hebben de gemeentemedewerkers dan geen ogen in hun hoofd? Zij zien toch dagelijks waar het niet goed is. Of denken zij slechts aan hun eigen vakgebiedje (bijv. het legen van prullenbakken) en zijn ze ziende blind voor andere zaken? Het woord MOOR-melding doet ons denken aan het thema van de herkenbare en tastbare overheid. Is de digitalisering niet te ver doorgeschoten? Beleven de mensen ons alleen nog maar als een emailadres? De Unie pleit ervoor om onze gemeentelijke overheid fysiek toegankelijk te houden opdat dat deel van de overheid tastbaar blijft. Evenzo pleiten wij voor meer politie op straat, inzonderheid de wijkagent, die naar ons gevoel minstens 1 dag in de week lopend in zijn wijk aanwezig zou moeten zijn. Zo’n wijkagent kan een enorm belangrijke rol spelen in zijn of haar wijk en bovendien komt er ook wat meer band tussen politie en bewoners.

En neen, om opmerkingen voor te zijn: het ligt niet aan de individuele agent, maar aan de beleidsmatige inzet! Om de interesse van onze inwoners in de raad en haar besluiten groter te maken, terecht waar zoveel mensen vergeleken met een aantal jaren geleden veel meer informatie dus ook een ergens op gebaseerde mening hebben, pleit de Unie voor de invoering van een correctief referendum. Onze raadscollega´s behoeven zich over een dergelijk fenomeen uiteraard geen zorgen te maken want een raad die uitsluitend goede besluiten neemt zal nooit verrast worden door een correctief referendum. Oud-SCP voorzitter Kim Putters pleitte onlangs nadrukkelijk voor zo’n referendum. Wat in Nieuwegein nog steeds ontbreekt is een jeugdbeleid. Hoofdpunt voor de Unie. Zeker, voor probleemjongeren ligt er een hele stapel beleid op de plank, maar wat valt er in Nieuwegein te beleven voor de overgrote meerderheid van de jongeren? Het enige wat we daar in handen hebben is het antwoord van het college op vragen haar in een vorig politiek leven van mij gesteld: zij kunnen gaan vissen! Dit bij monde van portefeuillehouder Kuiper is niet helemaal de vervulling van de dromen van veel jongeren. Die zijn eigenlijk nog steeds gelijk aan die regel in een liedje van Sandie Shaw in de jaren “60: “I want to hang around”.

Inderdaad, hangjongeren of zoals ze in Duitsland zeggen “Halbstarken”, te groot voor het een en te klein voor het ander maar al hangend met elkaar en zich spiegelend aan elkaar leren zij hun plaats in het leven bepalen. En zeker, dat kan soms wat overlast opleveren maar zolang dat niet bedreigend of intimiderend is, zouden we dat moeten kunnen verdragen. En ook hier kan de wijkagent een rol spelen die immers de jongeren gaat leren kennen. En dan is er in Nieuwegein voor het overige voor jongeren geen moer te doen: uit het project van leerlingen van het Cals College kwam nadrukkelijk de wens naar een discotheek naar voren. 6/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Hopelijk gaan we eraan werken om van Nieuwegein een echte stad te maken met een levendig en kloppend stadshart. Heeft het college dienaangaand al plannen of opvattingen? In ieder geval zou het goed zijn om een soort jongerengemeenteraad vorm te geven, een raad waarbij zij zelf kunnen besluiten over de besteding van bijv. 200.000 euro voor jongerenbeleid, al of niet geselecteerd door de gekozen gemeenteraad. En in directe zin: wanneer komt de kermis terug? Het is dus niet de vraag: komt de kermis terug, maar: wanneer komt de kermis terug. Voorzitter, terug naar mijn inleiding. Als het beleid in Nieuwegein is om de fiets ruim baan te geven dan zijn er enkele oversteken van de Noordstedeweg die voor fietsers gevaarlijk zijn. Zelf constateren wij dat de oversteek bij de Doorslagbrug voortdurend bijna-ongelukken oplevert. Ik moet wel eerlijk erbij zeggen dat het met name gaat om fietsers die zelf de verkeersregels niet respecteren, maar uiteindelijk blijft het een gevaarlijke situatie. Moet er echt eerst een dodelijk slachtoffer vallen voordat hier actie wordt ondernomen? De Unie wil graag van het college weten welke concrete plannen er zijn om deze oversteek onmiddellijk veiliger te maken. Daarbij hoort ook het aanpakken van automobilisten die immers op het complex Noordstedeweg/Binnenwal soms hoge snelheden weten te halen.

Tot enkele jaren geleden hingen daar af en toe mobiele camera’s die zo mooi de snelheid aangaven en op sommige momenten ook een leuk fotootje maakten. Waarom doet de gemeente dat al een hele tijd niet meer? Het kan niet liggen aan het geld want het college is voorzichtig in haar koers op dat vlak en dat is tegelijk een groot compliment. Overigens ziet De Unie ook mogelijkheden om het college in haar voorzichtigheid tegemoet te komen. Als inderdaad het gebruik van de parkeergarages 10-15% lager blijkt te liggen dan voorafgaand aan corona, is er wellicht en in ieder geval naar onze inschatting geen noodzaak meer om P15 te bouwen. Want in een gemeente waar we aan het verduurzamen zijn is het niet fijn om een groot bedrag jaarlijks te stoppen in de exploitatietekorten van de parkeergarages, dus alles wat bijdraagt aan het verkleinen van die tekorten lijkt ons mooi meegenomen. Dat brengt ons bij de afdeling complimenten. Een compliment nog een keer want het is haar 11 mei bij de beëdiging van onze burgemeester al gezegd, aan wethouder Schouten en dan citeer ik even uit een cursus die ik in maart 1973 volgde, enkele weken voor het afleggen van het examen scheidsrechter in het voetbal.

De cursusleider zei toen: “de beste scheidsrechter is diegene waarbij mensen na afloop van de wedstrijd vragen ‘zeg, wie was eigenlijk de scheidsrechter’?” Het moet wethouder Schouten plezier doen dat ik een week of twee nadat onze oude burgemeester vertrok, aan een van de leden van de griffie heb gevraagd: wie neemt eigenlijk die portefeuille waar? Dat betekent dat het goed was en dat mag nog een keer nadrukkelijk onderstreept worden. Evenzo een compliment aan onze eigen griffie die voortdurend meedenkt en veel mogelijk maakt. En tot slot aan 1 individueel lid van onze raad, collega mevrouw Feenstra, die direct na de verkiezingen het samenwerken benadrukte en dat nog steeds doet. Het is voor mij, met al mijn ervaring, een ontzettend plezier om in deze raad te functioneren en onze bijdrage aan Nieuwegein te leveren. De Unie zal dat ook in het nu voor ons liggende politieke seizoen positief en enthousiast blijven doen. En zo, voorzitter, zien wij er tevens naar uit om onder uw leiding als een soort primus inter pares, dat te laten blijken. Ik dank u. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Ja, dank u wel, voorzitter. Nog even over mijn afmelding voor de vorige raadsvergadering.

Ik had duidelijk aangegeven dat ik er niet bij zou zijn omdat ik in mijn raadswerk word gefrustreerd, doordat ik niet de documenten ontvang die ik nodig heb om mijn raadswerk goed uit te kunnen voeren. Daarbij ontvang ik wel documenten die valselijk zijn opgemaakt. Daarover meer een volgende keer, want nu heb ik daar niet voldoende spreektijd voor. Dat gezegd hebbende, ga ik nu over tot onze algemene beschouwingen.

7/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

De voorzitter: mevrouw Bakhtali, ik ben de nieuwe voorzitter en u geeft al meteen in uw korte inleiding een aantal woorden mee waarvan ik toch meen dat die hier niet passend zijn. Als u die woorden wilt gebruiken, dan vind ik het ook dat u daar meteen meer inhoud aan mee moet geven. U zegt even heel snel dat u informatie heeft die valselijk is en u zegt ik kom daar op terug. Ik stel voor dat we die inleiding van u even negeren op dit moment. Als u daar op terug wilt komen, dan verwacht ik dat u dat ook meteen op dat moment doet. U kunt verder gaan met uw betoog. Mevrouw Bakhtali (Nú): ik heb het aangekondigd en ik dat dat heel goed onderbouwen en daar kom ik nog op terug. Boven alles vinden wij het voor de Nieuwegeinse gemeenschap belangrijk dat zij een betrouwbaar en transparant bestuur heeft. Helaas valt het bestuur hoe langer hoe harder door de mand als onbetrouwbaar. Deze bestuurlijke houding van het college kunnen wij het beste via de kwestie Aldi supermarkt illustreren, als het topje van de ijsberg. De kwestie Aldi Blok West is slechts een zoveelste kwestie in een reeks van dossiers, waarin het college de eisen die de staatssteunregels voorschrijven en die de Hoge Raad in het Didam-arrest heeft gesteld, niet in acht heeft genomen.

De kwesties Trebbe in Blok-Oost, Scholman in Plettenburg en Shell in Het Klooster zijn de meest recente gevallen die bij ons als gemeenteraad bekend zijn en waar reeds de nodige lessen uit getrokken hadden kunnen worden. Net als die kwesties hebben we ook deze kwestie niet van het college vernomen. Wij kunnen alleen maar raden hoeveel van zulke kwesties het college voor ons achterhoudt. Dus laten we vooral niet doen alsof bij de kwestie Aldi voor het eerst het Didam-arrest speelde. Deze gewoonte om marktpartijen voor te trekken en te bevoordelen zijn in Nieuwegein eerder regel dan uitzondering. Deze bestuurlijke houding manifesteert zich vooral in het grondbeleid. En daar moeten we niet lichtzinnig mee omgaan. We mogen ervan uitgaan dat de gemeentelijke organisatie niet wordt bevolkt door amateurs die de hele dag koffiedrinken en over het weer praten, dat zult u met mij eens zijn. De gemeenschap betaalt dure salarissen aan professionals, dure specialisten op de Juridische afdeling en andere afdelingen met in totaal rond de 175 ambtenaren. Het is daarom al heel vreemd dat de gemeente externe advocaten heeft ingeschakeld in dit dossier in plaats van onze eigen juristen. En als onze eigen juristen het misschien even niet weten dan kunnen ze zo de beleidsplannen van andere gemeenten kopiëren.

Het Didam-arrest dateert van november 2021 en er is in november 2022 een heel duidelijke richtlijn uitgebracht door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De voorzitter: mevrouw Bakhtali, voordat u verder gaat is er een interruptie van mevrouw Feenstra. Gaat uw gang, mevrouw Feenstra. Mevrouw Feenstra (GL): ja, ik heb een vraag want ik hoor u een aantal beschuldigingen doen en u heeft het over de Aldi zaak. We hebben daar een uitgebreid debat over gehad, u bent daar niet aanwezig geweest en u heeft het nu over dat allerlei mensen aan het koffiedrinken zijn en dat er dure specialisten ingehuurd worden, maar dat debat is geweest. Daar bent u niet bij aanwezig geweest, dus ik vraag me even af waar dan nu de algemene beschouwingen over gaan en of u zich daar ook toe kan beperken want als er een debat is, dan is het ook fijn als u daarbij aanwezig bent en op dat moment, op het moment dat het onderwerp er is, we met elkaar het goede gesprek kunnen voeren. Mevrouw Bakhtali (Nú): dank u wel, voorzitter. Ik neem aan dat beantwoording niet van mijn spreektijd af gaat hè? Ik kan er heel kort over zijn. Ik ben wel aanwezig geweest en ik heb heel veel het woord gevoerd, misschien moet u de vergadering maar eens nakijken en ik had aangekondigd dat wij erop zouden terugkomen, dus hierbij.

Het Didam-arrest dateert van november 2021 en er is in november 2022 een heel duidelijke richtlijn uitgebracht door de Vereniging van Nederlandse gemeenten. Met het Didam-arrest moest er een eind komen aan vriendjespolitiek en corruptie. Daarnaast geldt dat ook staatssteun

8/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

verboden is. Het staatssteunrecht is gericht op het beschermen van de mededinging door oneerlijke bevoordeling van bepaalde ondernemingen door overheden te voorkomen. De VSP, het CDA, D66, CU en iB hadden een extra raadsvergadering over het dossier Aldi aangevraagd. Die vond plaats op 30 maart 2023 waar ik dus, in tegenstelling tot wat mevrouw Feenstra van GroenLinks beweert, wel degelijk aanwezig was. Aan het eind van die vergadering meldde ik al dat we informatie en stukken uit het dossier hadden opgevraagd en toen nog niet ontvangen hadden en dat we na bestudering van die stukken erop zouden terugkomen. Die vergadering van 30 maart is heel erg de moeite waard is om even terug te kijken. Een schoolvoorbeeld hoe de Nieuwegeinse inwoners straal voor de gek worden gehouden, maar wel op een heel deftige manier, met moeilijke woorden en ingewikkelde zinnen. Terwijl het een heel eenvoudige zaak is. De aanpak in dit dossier heeft de gemeenschap rond de zeven ton gekost, wat gemakkelijk te voorkomen was geweest. € 700,000,-- waarmee we veel mooie en belangrijke zaken voor de gemeenschap hadden kunnen realiseren. Alles wijst erop dat er is gezocht naar mogelijkheden om de regels te omzeilen en om met alle geweld dat stuk grond aan Aldi te gunnen, in plaats van dat er is geprobeerd om de anticorruptie-regels correct toe te passen.

De argumenten die de wethouder daarbij gaf waren niet steekhoudend, niet geloofwaardig, misleidend of gewoon onwaar. Veel vragen bleven onbeantwoord. De wethouder presteerde het zelfs om na drie pogingen mijnerzijds dezelfde vraag onbeantwoord te laten. U was er allemaal bij, dus ik vertel niets nieuws maar om het geheugen even op te frissen het volgende. De kwestie draait dus om het gunnen van de grond aan Aldi voor het vestigen van een tijdelijke supermarkt zonder een openbare selectieprocedure te organiseren zoals de regels voorschrijven. Het college is er zomaar van uitgegaan dat andere marktpartijen geen belangstelling daarvoor hadden en dat Aldi de enige partij was die in aanmerking kwam. Die aanname was niet onderbouwd met objectieve, toetsbare en redelijke argumenten, zoals de regels voorschrijven. De voorzitter: mevrouw Bakhtali, voordat ik het woord geef aan mevrouw Derriks omdat het mijn eerste keer is dat ik deze vergadering voorzit waarbij u aanwezig bent, ben ik ook even aan het zoeken hoe ik eigenlijk met uw inbreng om wil gaan. Ik snap dat mevrouw Derriks is opgestaan en ik snap ook dat mevrouw Feenstra opstond, want u gebruikt best wel veel woorden eigenlijk om terug te kijken op een dossier wat een paar maanden geleden al in deze raadzaal is behandeld.

Wat mij ook opvalt en ik wil u daar anders graag nog even apart over doorspreken en wellicht kunnen we dan even de vergadering schorsen dat we daar even samen over kunnen praten, dat u nogal wat stevige woorden gebruikt in uw inbreng, waarbij ik het niet chic vind dat mensen die daarbij betrokken zijn zich hier niet kunnen verdedigen, dus ik wil u eigenlijk vragen of u naar de toon van uw inbreng kunt kijken, of u niet teveel terug kunt kijken naar een debat dat hier al plaatsgevonden heeft en uw algemene beschouwingen vooral te richten op waar we vandaag voor bij elkaar zijn en dat is de jaarrekening 2022 en de Kadernota in aanloop naar de begroting volgend jaar. Dat wil ik u vragen en als u zegt: ik heb daar even hulp bij nodig, dan stel ik voor dat we even schorsen, dan ga ik daar even met u over praten en dan kunnen we samen naar uw inbreng kijken en dat geeft dan ook even de gelegenheid om te zorgen dat de juiste namen bij de sprekers komen te staan. Ik geef u even de keuze om te kijken naar uw algemene beschouwingen en of u op deze manier verder wilt gaan, want ik vind het niet heel chic zoals het nu gebeurt en dat wil ik u graag meegeven. Mevrouw Bakhtali (Nú): ik wil graag een vraag stellen, mag dat? De voorzitter: mevrouw Bakhtali, gaat uw gang.

… Nou, u bent met een hele hoop onderwerpen tegelijkertijd bezig en u geeft daarbij ook aan dat informatie … Nee, eigenlijk ga ik dat niet helemaal doen, ik heb duidelijk gemaakt wat mijn punt is, u weet wat u in uw inbreng heeft staan, als we het daar nog even over moeten hebben, dan stel ik voor dat we kort schorsen. Ik stel voor dat we kort schorsen.

9/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Mevrouw Bakhtali (Nú): ik zou graag willen weten wiens naam ik heb genoemd die zich niet kan verdedigen. De voorzitter: we gaan even kort schorsen, dan kunnen we ondertussen een paar minuten ook even zorgen dat de microfoon het goed gaat doen. Ik schors voor 5 minuten, om 14.45 uur gaan we door. (14.41-14.47 uur) De voorzitter: ik verzoek de leden om weer plaats te nemen. Ik begrijp dat het probleem helaas niet is opgelost, dat betekent dat de pasjes op de andere plekken wel werken, alleen op deze plek niet. We gaan in de langere schorsing kijken of we het probleem kunnen oplossen, maar ik stel voor dat we verdergaan met de vergadering en ik geef het word voor het vervolg van haar betoog aan mevrouw Bakhtali. Mevrouw Bakhtali (Nú): ik wil toch even een terugkoppeling geven dat de afspraak is dat als ik niet over ambtenaren mag praten, dan mag een ander ook niet over ambtenaren praten, want we gaan niet met dubbele maten werken hier. Goed, de heer Feenstra van de VSP wilde namens de andere partijen wilde weten hoe het college zichzelf juridisch zodanig schaakmat heeft kunnen zetten dat ze met het lieve bedrag van € 250.000,- moesten schikken en hoe dergelijke wantoestanden in de toekomst voorkomen kunnen worden. Mevrouw Plomp van D66 zette vraagtekens bij de verhouding college-raad en de manier waarop het college met de informatieplicht omgaat.

Mevrouw Adriani van CDA stelde vragen over de huuropbrengsten van € 77.000 per jaar, terwijl zij van een taxateur had vernomen dat een huurbedrag van tussen de € 100.000 en € 135.000 per jaar marktconform was geweest. Dat betekent dat de gemeenschap in totaal over de 5 jaar van de huurovereenkomst een bedrag van € 115.000-290.00 zal mislopen aan huurinkomsten. De wethouder verwees in haar beantwoording naar een taxatie die door een taxateur zou zijn gedaan. Wij vinden het best apart dat mevrouw Adriani niet het taxatierapport heeft opgevraagd, maar dat even terzijde, want waarom A zeggen en niet B? Wij hebben dat na de vergadering wel gedaan. De anti-corruptieregels schrijven immers voor dat de huurprijs marktconform door een erkende taxateur moeten worden vastgesteld. Wat blijkt: er bestaat helemaal geen taxatierapport. De wethouder heeft de raad dus ook op dit punt keihard voorgelogen. Ook de huurprijs is een vriendenprijsje. Wij vinden dit een zeer ernstige zaak, wij tillen daar heel zwaar aan. De zoveelste ernstige zaak die we via anderen moeten vernemen, de zoveelste zaak die door het college achter onze rug, maar ook achter de rug van de organisatie heeft bedisseld, zoals zo vaak in zaken aangaande grondbeleid die rieken naar vriendjespolitiek en corruptie.

De voorzitter: mevrouw Bakhtali, ondanks dat wij elkaar gesproken hebben in de schorsing, gebruikt u nog steeds woorden waarvan ik vind dat ze niet thuishoren in de raadzaal maar goed, u zegt u gaat over uw eigen woorden. Ik stel voor dat ik nog even goed scherp let op uw inbreng. Als ik toch van mening ben dat u dat niet goed doet, dan kom ik er opnieuw bij u op terug en gaan we opnieuw schorsen, maar ik zie dat mevrouw Derriks ook graag even zou willen reageren. Gaat uw gang. Mevrouw Derriks (De Unie): ja voorzitter, ik zou via u aan mijn raadscollega willen vragen wat dit hele verhaal nu te maken heeft met de Kadernota. Ik wil daarbij aantekenen dat het vaak voor komt dat we hier een prachtig verhaal krijgen dat helemaal niets te maken heeft met het onderwerp en dat artikel 24 lid 2 van het reglement van orde daar een mogelijkheid voor geeft om daar een eind aan te maken. De voorzitter: dank u wel, mevrouw Derriks. Gaat u verder, mevrouw Bakhtali. 10/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Mevrouw Bakhtali (Nú): dank u wel, voorzitter. Ik had gehoopt dat u tegen mevrouw Derriks zou zeggen dat dit algemene beschouwingen zijn en dat dat het onderwerp is, dat we terugkijken en vooruitblikken en dat ik nu even terugkijk en focus op een heel belangrijke kwestie die heeft gespeeld, die zodanig belangrijk was dat een aantal partijen een speciale raadsvergadering daarvoor hadden aangevraagd. De zaak ALDI draait helemaal niet om een ingewikkelde juridische interpretatie van het Didamarrest. Het is heel ingewikkeld gemaakt in een poging om onder de regels vandaan te komen. De reacties van de wethouder en de coalitiepartijen was een en al bedoeld om de raad en de Nieuwegeiners zand in de ogen te strooien. Zo ingewikkeld als het verhaal werd gemaakt tijdens de vergadering van 30 maart, zo helder en logisch is het in de rechterlijke uitspraken opgeschreven. Ga dat alstublieft lezen en volg die vergadering nog een keer. In heel begrijpelijke taal wordt duidelijk gemaakt dat de argumenten van de wethouder helemaal nergens op sloegen. De uitspraken treft u aan in iBabs bij de vergadering van 30 maart jongstleden. Als de wethouder de gemeenteraad vroegtijdig had betrokken bij het proces, dan hadden wij op tijd kunnen ingrijpen om ervoor te zorgen dat alles netjes volgens de voorgeschreven regels was verlopen en dan was er helemaal niets aan de hand geweest.

Nogmaals, ik kan het niet genoeg benadrukken: het draait enkel en alleen om het gelijkheidsbeginsel. Om het handelen van de wethouder daaraan te toetsen hoef je helemaal geen jurist te zijn. Een kind weet al dat een ouder oneerlijk is als die een ander kind voortrekt of als die een ander kind een voorkeursbehandeling geeft. Als de overheid dat doet dan is dat vriendjespolitiek, dat heel sterk riekt naar corruptie, een woord dat de voorzitter niet wil horen, maar het is gewoon niet anders, heel spijtig. De wethouder sloot de gemeenteraad buiten om het bij handjeklap achter de rug van de gemeenteraad om te kunnen regelen zoals al heel vaak in Nieuwegein is gebeurd. Dit is zoals we op 30 maart al hadden aangegeven: Onbetrouwbaar Bestuur. Daarom dienen wij een motie van wantrouwen in tegen de portefeuillehouder wethouder Schouten. Als bijlage bij de motie hoort de motie van wantrouwen tegen wethouder van Engelen, die in februari is ingediend. Ik verwacht namelijk dat de fracties die in februari voor die motie hebben getekend, dezelfde fracties dus die de extra Aldi-raadsvergadering van 30 maart hadden aangevraagd, CDA, D66, VSP, CU, iB, ook deze motie gaan ondersteunen. En zo niet hoop ik dat er een goede uitleg wordt gegeven. Wij willen graag een hoofdelijke stemming op onze motie. Dank u wel. De voorzitter: dank u wel, mevrouw Bakhtali.

Als ik u goed begrijp wilt u een motie indienen. Die hebben wij nog niet ontvangen, dan zou ik hem graag van u willen ontvangen, dan moet u hem inderdaad ook even ondertekenen. Als ik het goed heb begrepen, dan heeft u in uw algemene beschouwingen want u vroeg mij daar nog even op te reageren, het zijn inderdaad algemene beschouwingen en dan mag ik wel wat meer ruimte geven om wat breder stil te staan bij de verschillende onderwerpen. Ik heb als ik het goed heb gehoord, geen enkel vraag van u begrepen en alleen aan het einde de motie die u indient. Wij gaan daar straks als college naar kijken. Mevrouw Derriks, u zou nog willen reageren? Gaat uw gang. Mevrouw Derriks (De Unie): ik zou via u voorzitter, de raadscollega willen vragen waarom zij de motie van wantrouwen dan niet richt tegen het hele college, want wethouder Schouten noch wethouder Van Engelen kunnen beleid voeren als de rest van het college het niet steunt en niet achter hen staat. Dan komt de motie wel erg persoonlijk over en mag ik het zien als een afrekening met een persoon en daar zitten we hier in de gemeenteraad niet voor en als u wilt dat het beleidsmatig is, dan dient u de motie van wantrouwen tegen het college te richten. Mevrouw Bakhtali (Nú): dat is natuurlijk zoals je het wilt bekijken. Wij dienen een motie altijd in tegen de portefeuillehouder, dus daarom doe ik het ook in dit geval hetzelfde.

Er is niks persoonlijks aan. Dank u wel.

11/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

De voorzitter: dank u wel, mevrouw Bakhtali. De motie die u zojuist heeft ingediend, de motie van wantrouwen, heeft motie nummer 39 gekregen en maakt onderdeel uit van de beraadslaging en mevrouw Bakhtali heeft daar ook al bij aangekondigd dat zij daarover een hoofdelijke stemming wenst, dat zullen wij straks gaan doen. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Dank u wel voorzitter en dan nu naar plannen voor een kansrijk leven voor iedereen in Nieuwegein. Voorzitter, de Partij van de Arbeid spreekt de waardering uit dat het college er – ondanks de financiële onzekerheid – niet voor kiest om nu al met bezuinigen aan te komen. Ook wij vinden het een juiste strategie om het komende jaar met elkaar te onderzoeken hoe we onze meerjarenbegroting vorm willen geven. Op deze manier voorkomen we dat we in een te vroeg stadium keuzes maken die voor onze stad zeer schadelijk of misschien zelfs onnodig blijken te zijn. Parallel aan dit proces roepen wij het college wel op om nog dit jaar met concreet beleid en daden te komen om het uitgangspunt ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ gestand te doen. Kan het college aangeven wat wij hier op korte termijn en in de komende begroting van kunnen verwachten? Onvoldoende structurele middelen Voorzitter.

Doordat wij onvoldoende structurele middelen van het Rijk ontvangen, wordt het ons bijna onmogelijk gemaakt om verder vooruit te kijken en dat terwijl bestaanszekerheid en kansen voor iedereen om een meerjarige inzet vragen. Onze samenleving heeft juist nu baat bij overheden die samenwerken en problemen oplossen op het gebied van wonen, zorg, armoedebestrijding, onderwijs en klimaat. Wij verzoeken het college dan ook om dit signaal op alle mogelijke manieren en op alle mogelijke momenten te blijven uitdragen. Het afgelopen jaar Voorzitter, het afgelopen jaar heeft het college toch ondanks alle moeilijkheden mooie stappen kunnen zetten. De Partij van de Arbeid is blij met de vorderingen binnen de aanpak leefbaarheid en veiligheid, het instellen van een vereveningsfonds en wij spreken onze waardering uit – aan de gehele organisatie – voor de inzet die in een crisissituatie is geleverd om vluchtelingen een veilige plek in onze stad te bieden. Wij zijn ons ervan bewust dat er veel van iedereen is gevraagd. Krapte op de arbeidsmarkt De Partij van de Arbeid maakt zich wel zorgen over de krapte op de arbeidsmarkt. Een van de redenen die in de afgelopen jaren – en waarschijnlijk ook in de nabije toekomst – van grote invloed is op het verwezenlijken van onze ambities. En wij maken ons ook echt zorgen over de toenemende externe inhuur.

Op die manier maken wij ons steeds meer afhankelijk van externe adviseurs en inhuur met als risico dat inhoudelijke deskundigheid niet meer in voldoende mate wordt opgebouwd en de lerende organisatie onvoldoende vorm krijgt als externe inhuur blijft komen en gaan. De externe inhuur moet daarom omlaag en de Partij van de Arbeid vindt dat we in plaats daarvan meer moeten investeren om een aantrekkelijke werkgever te zijn voor talentvolle medewerkers. Wij horen graag of het college deze zorg met ons deelt en op welke wijze men dit denkt te gaan oppakken. Deltaplan laaggeletterdheid En naast alle uitvoering is het college ook bezig met onder andere de voorbereiding op het Deltaplan laaggeletterdheid. De Partij van de Arbeid is dan ook verheugd dat er binnenkort gestart wordt met cursussen voor laaggeletterden in Kringloop Nieuwe Vorm. Kunnen wij hieruit opmaken – vraag ik aan de wethouder – dat we op korte termijn het Deltaplan laaggeletterdheid te zien krijgen? De Partij van de Arbeid heeft hier de afgelopen jaren veel aandacht voor gevraagd en wij wachten hier dan ook met smart op. 12/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Onderwijskansenbeleid Daarnaast zijn we in afwachting van het nieuwe beleidskader jeugd en het onderwijskansenbeleid en daarover het volgende. Uit het antwoord op onze technische vraag blijkt dat de boekenpakketten en de aanpak ‘Thuis in Taal’ zijn uitgedeeld aan elf kinderopvanglocaties en alle basisscholen. Dat is natuurlijk hartstikke mooi, want ook de Partij van de Arbeid vindt leesonderwijs enorm belangrijk. Maar deze geste aan bijna alle kinderopvanglocaties en alle basisscholen voor de som van zo’n 50.000 euro wordt wel betaald uit de hiervoor ontvangen Rijksmiddelen voor het bestrijden van onderwijsachterstanden. We moeten ons daarbij realiseren dat de gemeente deze middelen van het Rijk ontvangt op basis van een aantal belangrijke criteria zoals opleidingsniveau van de ouders, de verblijfsduur in Nederland, het herkomstland van de ouders en ouders die in de schuldsanering zitten. De Partij van de Arbeid vindt het dan toch vreemd dat deze middelen worden verdeeld over alle basisscholen ongeacht de achterstanden waarmee zij te maken hebben. Dit is wat ons betreft niet de wijze waarop het uitgangspunt ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ moet worden uitgewerkt.

Wij vragen het college om bij de uitwerking van het nieuwe beleidskader jeugd en het onderwijskansenbeleid het uitgangspunt ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ concreet uit te voeren en zichtbaar te maken in de voorgenomen maatregelen. Kan de wethouder dit toezeggen? Leidende principes Voorzitter. Zoals gezegd, komt het college bij de begroting met een plan van aanpak voor het sluitend maken van het meerjarenperspectief. Dat het college de drie pijlers uit onze omgevingsvisie – gezondheid, duurzaamheid en veiligheid – daarbij wil meenemen, kunnen wij begrijpen. Maar zoals de Partij van de Arbeid vorige week al aangaf, zouden een aantal leidende principes ook onderdeel van het plan moeten zijn. Op die manier wordt aan de voorkant duidelijk op welke wijze er wordt gestuurd aan het ontwikkelen en uitvoeren van ons beleid. Voor de Partij van de Arbeid is het uitgangspunt ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ van wezenlijk belang om langjarig hulp en ondersteuning te kunnen blijven bieden aan inwoners die dat het hardst nodig hebben. Want alleen door zorgvuldig om te gaan met onze schaarse middelen en deze gericht in te zetten, helpen we mensen verder vooruit. Het gaat hierbij onder andere om de inzet op meedoen in werk, gezondheid en welzijn, het tegengaan van armoede en schulden en kansen voor de jeugd.

De aanpak leefbaarheid en veiligheid – met die onderliggende thema’s – is daar een goed voorbeeld van. Daarnaast hebben we aan het begin van de coronacrisis met elkaar gekozen voor het overeind houden van onder andere De Kom en de Tweede Verdieping. We hebben destijds al vastgesteld dat deze voorzieningen cruciaal zijn voor onze sociale infrastructuur. Wat de Partij van de Arbeid betreft formuleren we ook nu – in het plan van aanpak – een dergelijk uitgangspunt zodat het behoud van in ieder geval deze plekken ook voor de jaren 2026 en verder geborgd zijn. Graag horen wij van het college hoe zij aankijkt tegen het voorstel om ook leidende principes te formuleren in het plan van aanpak, welke eerste ideeën zij daarbij hebben en op welke wijze het behoud van onze sociale infrastructuur daarbij betrokken wordt? Evenemententerrein En als het gaat om onze sociale infrastructuur – waarbij verbinding tussen inwoners een belangrijke rol speelt – dan is het bruggetje naar het evenemententerrein makkelijk gemaakt. Wij waren teleurgesteld toen wij in de Kadernota lazen dat het college vooralsnog geen ruimte ziet voor verdere uitvoering van deze plannen, want de Partij van de Arbeid heeft in de afgelopen jaren het belang van een goed evenementterrein vaak onder de aandacht gebracht.

Zo hebben wij in 2020 het initiatief genomen en het college de opdracht gegeven om op zoek te gaan naar een geschikte plek in de stad. En in april werd het haalbaarheidsonderzoek aan ons

13/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

gepresenteerd. Daaruit blijkt dat een evenemententerrein mogelijk is en bovendien wordt de waarde van een plek om te ontmoeten en plezier te maken nogmaals onderstreept. Straks wordt door mijn collega van Lokale Vernieuwing een amendement ingediend waarin het college wordt opgedragen om wel verder te gaan met de uitwerking van een raadsvoorstel voor een evenemententerrein. Wij willen dat de stappen die na de presentatie dit voorjaar niet zijn gezet in het komende half jaar wel worden gezet en dienen daarom het amendement van harte in, want de Partij van de Arbeid vindt dat huidige en toekomstige Nieuwegeiners een evenemententerrein verdienen. Nieuw bestuur provincie Utrecht Tot slot voorzitter. Gisteren heeft het nieuwe provinciebestuur in Utrecht een nieuw coalitieakkoord gepresenteerd. Wij kunnen ons voorstellen dat het college deze nog niet heeft doorgenomen, maar er zullen zeker zaken in staan die kansen bieden voor Nieuwegein, maar misschien heb ik het mis. Bijvoorbeeld op het gebied van mobiliteit, versnelling woningbouw, duurzame energie of onderwijs en werk. Wij roepen het college op om zo snel als mogelijk op zoek te gaan naar de kansen die het akkoord voor Nieuwegein biedt en ons hierover te informeren. En ook hier geldt voorzitter: ongelijk investeren voor gelijke kansen! Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Houwer: Dank u wel, voorzitter.

De VSP begint met waar wij vorige keer mee geëindigd zijn: je moet het dak repareren als de zon schijnt. Voorzitter, de fractie van de VSP had hoge verwachtingen van de Kadernota toen we deze mochten ontvangen. En het begon ook erg uitdagend toe we begonnen te lezen en ik citeer even: “We blijven op zoek naar balans en blijven koersen op realisatie van ambities binnen een ingewikkelde arbeidsmarkt. In de voorliggende Kadernota vertaalt dit zich in een financieel meerjarenperspectief dat voor 2024 en 2025 sluitend (te maken) is, maar daarna verslechtert, terwijl de opgaven zeker niet kleiner zijn geworden. Wij vertrouwen erop dat het Rijk met voldoende middelen komt, maar vinden, net als velen denk ik in deze raad, dat als het Rijk niet of te laat met aanvullende middelen komt, het niet meer verantwoord is om (ingrijpende) keuzes langer uit te stellen.” Voorzitter, dat was voor ons de trigger waarvan we hoopten dat er nu al maatregelen zouden worden voorgesteld om het huishoudboekje van onze gemeente voor de komende 4 jaar sluitend te maken. Het vertrouwen in het Rijk is wat ons betreft niet erg groot na alle structurele bezuinigingen en kortingen die zijn doorgevoerd, wat dan weer gecompenseerd wordt met eenmalige middelen.

Maar voorzitter, structurele verlagingen kunnen nooit goedgemaakt worden met eenmalige middelen en het college stelt voor om de lastige keuzes weer een jaar door te schuiven. Het vervolg is dat u bij de begroting 2024 met een voorstel gaat komen voor een plan van aanpak voor het sluitend maken van het meerjarenperspectief. Belangrijke criteria die we daarbij als kaders meenemen zijn in ieder geval het op orde houden van de bestaande stad en de drie pijlers uit de omgevingsvisie, te weten gezondheid, veiligheid en duurzaamheid. Voorzitter, wij zouden niet wachten tot de begroting 2025, maar reeds nu de kaders willen vaststellen waar het plan op gebaseerd is. Vooruitschuiven is wat ons betreft niet meer aan de orde, en zoals ik al eerder zei: je moet het dak repareren als de zon schijnt en niet wachten tot het regent. Er zijn de laatste maanden meerdere voorstellen aan de raad gedaan waarvoor de financiële dekking later moet worden gezocht (Merwestein, fietsveiligheid oversteek Lidl e.d.) en voorzitter dat vinden wij geen goede ontwikkelingen. Financieel evenwicht is iets wat wij hoog in het vaandel hebben staan, je leeft niet op te grote voet en gaat niet te grote risico’s aan met het geld van de samenleving en je gaat geen verplichtingen aan die je (nog) niet kunt betalen…

14/91 Verslag gemeenteraad Nieuwegein d.d. 6 juli 2023

Voorzitter, laten we bij de komende begroting al de maatregelen nemen die nodig zijn en dat kunnen er verschillende zijn. Heroriëntatie op uitgaven, verhogen inkomsten, heroverweging investeringen en moeten we wel blijven doen wat we altijd hebben gedaan. In de Avond voor de Stad gaf de wethouder Financiën al aan dat we soms te positief plannen en dan niet voldoende kunnen uitvoeren. Laten we even afstand nemen voorzitter, en goed reflecteren hoe en wat we verder kunnen doen. We financieren extra budgetten uit de groei van de stad die ook nog niet geheel duidelijk is met alle procedures en dergelijke. Verbindion is hiervan een mooi voorbeeld. Daar gaan tonnen naar toe en zoals door anderen al gezegd, 40% van de in totaal 3,1% middelen die voor het programma Vrije Tijd beschikbaar is. In uw antwoord op de Avond voor de Stad zegt u dat dit niet ten koste gaat van andere programma's. Wij hebben zo onze twijfels bij deze toezegging want het geld kun je maar één keer uitgeven. Is dit nou niet zo'n typisch voorbeeld van je rijk rekenen maar je arm tellen? Zoals gezegd, wij zijn hier dus niet erg gerust op. En als we dan al voldoende middelen hebben voorzitter om onze plannen verder vorm te geven hebben we geen personele capaciteit om het uit te voeren.

Ook het strategisch personeelsbeleid zal op een andere manier ingevuld moeten worden om voldoende gekwalificeerde mensen te hebben en vooral te houden, dus ook hier moeten we naar realistische ambities qua uitvoering. Het hoge ziekteverzuim verdient extra aandacht. Goed werkgeverschap is wat ons betreft vanzelfsprekend, maar is wel eens onderzocht wat de oorzaak is van dat hoge ziekteverzuim? Zijn er tevredenheidonderzoeken gedaan onder het personeel om te kijken waar mogelijke oorzaken liggen en zo ja, hoe deze weg te nemen zijn? De hoge werkdruk wordt altijd aangewezen als oorzaak en ik heb altijd begrepen dat medewerkers die met plezier werken, de werkdruk vaak niet als eerste reden zien om ziek te worden. We lezen voorzitter dat er ruim 5 miljoen overgeheveld gaat worden naar 2024, maar gezien de krapte blijft het lastig om te begrijpen dat als we maar overhevelen, we het dan wel kunnen realiseren of gaat dat dan weer ten koste van de activiteiten die we nu in de begroting hebben staan en blijven we weer schuiven met panelen? Voorzitter, nog een enkele opmerking. Er is in de Avond voor de Stad al veel over gesproken, het evenemententerrein en ook vanmiddag is het al een keer gevallen. In 2020 is de motie aangenomen waar ons inziens uitvoering aangegeven moet worden.

Het lijkt ons dus vanzelfsprekend dat de besluitvorming omtrent de verdere uitvoering van het onderzoek terugkomt naar de raad voor de besluitvorming. Het kan niet zo zijn in onze ogen dat het college de raad hierin passeert. En voorzitter, zoals vanmorgen al te lezen was in De Molenkruier, en ik citeer: “de lokale politiek pleit voor een evenemententerrein in Nieuwegein”. Jammer dat De Molenkruier de grootste lokale partij van de stad, de VSP, niet heeft genoemd, maar ik kan u verzekeren dat Lokale Vernieuwing samen met de VSP en de andere genoemde partijen hiervoor een amendement indient. Ik kom tot een afronding, voorzitter. Er zijn wat ons betreft nog veel onduidelijkheden en de keuzes die u ons voorstelt zijn nog niet allemaal even helder. Wij wachten het debat verder even af en zullen eventueel in een tweede termijn hierop terug komen. Dank u wel. Fractie D66, de heer Verhoeve: Geachte collega’s, kijkers via de livestream, aanwezigen in deze raadzaal en voorzitter. Mocht u denken ‘er is iets mis met het geluid’, maakt u zich geen zorgen, mijn stem heeft vandaag wat moeite. Hopelijk het laatste deel van een vervelende verkoudheid, maar we gaan wel gewoon lekker door. Voorzitter, deze vergadering staat jaarlijks in het teken van terug-, maar vooral ook vooruitkijken.