2023-172 Bijlage 1 Onderzoek Groei van de Stad.pdf
Tekst van het document
globaal. De woningbouwplannen voor Rijnhuizen en het Stadscentrum zijn vanwege het grote belang en meer kennis over de plannen
met meer precisie ingevuld dan de overige
wijken. Tochis de overtuiging dat gezien het doel en het schaalniveau van het onderzoek een meer gedetailleerde invoer van de
woningbouwplannen niet tot fundamenteel
40
Vervolgstappen Om de stad te worden in 2040 zoals is
succesfactoren ook bij programma’s
zich moeten doorontwikkelen aan de hand van
afwegingen en bij gebiedsontwikkelingen
zoals Betere buurten, bij gebiedsgerichte
vastgelegd in de omgevingsvisie zal Nieuwegein
leidraad zijn voor ontwikkeling.
de vijf kritische succesfactoren. Dit vraagt om
een gebalanceerde en evenwichtige ontwikkeling om te werken aan het behalen van de doelen
2. De groei van de stad (inclusief “digital twin”)
en veilig stedelijk leven in Nieuwegein. Het
van de stad te sturen, te begeleiden en te
van de omgevingsvisie: een duurzaam, gezond onderzoek geeft grip voor dit moment. Maar om
de gewenste richting op te ontwikkelen gaat het ook om grip houden. Het gaat om het totaal van
te gaan gebruiken als instrument om de groei toetsen
•
strategisch en integraal werken, monitoren en
het niveau van de stad versus projectniveau.
Voor een gezonde groei en ontwikkeling van de stad worden de volgende stappen aanbevolen: 1. In te zetten op de vijf kritische
succesfactoren bij verdere ontwikkeling van de stad.
•
Om te sturen op de doelen van de omgevingsvisie worden
de kritische succesfactoren
meegenomen bij de diverse (te
ontwikkelen) omgevingsprogramma’s van de omgevingsvisie. De
omgevingsprogramma’s zijn hiermee een
bijvoorbeeld gebiedsgerichte afwegingen inclusief gebiedsontwikkelingen zoals de
(bij)sturen. Dit vereist met elkaar een constant
afwegen tussen de ambities en haalbaarheid op
Als hulpmiddel/instrument in te zetten bij
•
A12 zone en strategisch beleid
De groei van de stad op regelmatige basis te monitoren
3. Gebiedsgerichte afwegingen in te zetten •
Het is van essentieel belang om aan de voorkant van een ontwikkeling
gebiedsgericht af te wegen. Hierbij wordt onderzocht en afgewogen op welke
manier een gebied waar gebouwd wordt kan bijdragen aan de doelen van de
omgevingsvisie. Door de gebiedsgerichte afweging wordt aan de voorkant
gestuurd op de integrale doelen van de omgevingsvisie.
verdere uitwerking van de omgevingsvisie inclusief een “uitvoeringsbudget” en leggen een link tussen de doelen uit de omgevingsvisie enerzijds en de
projecten en organisatie anderzijds.
Op deze wijze worden niet alleen qua “beleid” de kritische succesfactoren
verankerd maar ook qua uitvoering en
financiering. Daarnaast zullen de kritische 41
4. Verdieping op onderzoeksresultaten
42
In deel 2 is stil gestaan bij een aantal
Scenario’s
onderzoek heeft opgeleverd. Daaraan ten
doorgerekend wat betreft de toekomstige groei;
hoofdbevindingen en aanbevelingen die het grondslag ligt het bestuderen van een brede
set aan thema’s en subthema’s (indicatoren),
zowel kwantitatief als kwalitatief. In dit hoofdstuk staan we hier uitgebreider bij stil. We hebben
de bevindingen ondergebracht in vier thema’s. Per thema komen meerdere indicatoren aan bod, waarvan een deel in het digitale model
gemodelleerd zijn. Zoveel als mogelijk wordt aan
de hand van de indicatoren in beeld gebracht wat
In het digitale model zijn twee scenario’s
de groei exclusief en inclusief de pas op de
plaatslocaties. Vanuit een behoefte aan precisie is dit onderscheid in scenario’s gemaakt. In de
onderzoeksresultaten zijn de verschillen tussen deze twee scenario’s echter te verwaarlozen.
Wanneer wordt gesproken over de toekomstige
groei betreft dit dus de groei inclusief de pas op de plaats locaties, tenzij anders vermeld.
het effect is van de groei van de stad op deze
verschillende thema’s, waarbij de huidige situatie wordt vergeleken met de toekomstige situatie. Dit hoofdstuk is opgedeeld in de volgende hoofdstukken:
4.1 Demografie en wonen 4.2 Gezondheid 4.3 Duurzaamheid 4.4 Leefbaarheid en Veiligheid 4.5 Totaalbeeld
43
4.1 Demografie en wonen
44
Introductie De manier waarop in Nieuwegein gewoond,
gewerkt en bewogen wordt zal de komende jaren veranderen. De stad gaat een nieuwe groeifase in, die weer anders is dan eerdere groeifasen. Het karakter van wijken waar relatief veel
gebouwd wordt (Stadscentrum en Rijnhuizen) zorgen voor een duidelijke verandering in
uitstraling en karakter van die delen Nieuwegein. Tegelijkertijd zullen veel wijken, waar maar
nauwelijks woningen worden toegevoegd maar beperkt van karakter wijzigen. Dit eerste thema kijkt naar de meer algemene demografische ontwikkeling van Nieuwegein gebaseerd op
demografisch onderzoek, maar schetst ook welke veranderingen in de woningmix (verhouding in het soort woningen) en de balans tussen wonen en werken optreden.
Binnen het thema Demografie en Wonen kijken we naar de volgende subthema’s: •
Demografie
•
Woningmix
•
Woon-werk balans
45
DEMOGRAFIE EN WONEN | Demografie
4.1.1 Demografie
Bevolkingsopbouw en -prognose Dit hoofdstuk wordt gestart met een korte kenschets van
De voorspelling van het CBS is dat in 2035 de bevolking
bij het interpreteren van de veranderingen die worden
15,5% uit 65-79 jarigen (tov. 4,4% 80+’ers nu en 13,6%
de bevolkingsopbouw van Nieuwegein die waardevol is gemeten in dit onderzoek.
Een relatief seniore bevolking die ouder wordt De basiskaarten met demografische informatie van
in Nieuwegein voor 7,5% uit 80+’ers bestaat, en voor
65-79 jarigen). Bij een bevolkingsprognose van +- 72.238 inwoners in 2035 komt dat neer op 5.250 85+ers en 10.850 65-80 jarigen.
bevolkingsopbouw tussen de verschillende wijken. Een
Oudere wijken dichter bevolkt en kleinere huishoudens
vergrijzing. Op dit moment kent Nieuwegein al een grote
hogere bevolkingsdichtheid en tegelijkertijd relatief
Nieuwegein laten zien dat er een verschil is in de
belangrijke en meest opvallende trend voor Nieuwegein is
De oudere wijken van de stad kennen een relatief
groep 65+’ers.
kleine huishoudens. De groep senioren woont gemiddeld
In de komende jaren zal deze groep ouder worden en
genomen vaker in meer dunbevolkte wijken.
voor een deel van deze groep aanleiding zijn om hun eengezinswoning in te (willen) ruilen voor een meer
levensloopbestendige woning, zoals een gelijkvloers
appartement. De wijken met het hoogste aandeel ouderen zijn in veel gevallen niet de wijken waar op dit moment de ruimte voor deze doorstroming is. Ook zijn deze wijken
aan de rand van de gemeente gelegen, op relatief grotere afstand van het centrum.
Figuur 21. Bevolkingsprognose gemeente Nieuwegein (Pronexus, 2021)
Figuur 22. Bevolkingsprognose gemeente Nieuwegein (Pronexus, 2021)
46
Figuur 23. Aandeel 65+ in de wijk (huidige situatie, CBS, 2022) Nieuwegein
Buurtstatistieken
Figuur 25. Gemiddelde huishoudensgrootte / wijk (huidige situatie, CBS, 2022) Nieuwegein
Aandeel 65+ in de buurt
Aantal inwoners/hectare
Gemiddeld aantal personen/huishouden
47
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Figuur 24. Dichtheid inwoners / wijk (huidige situatie, cbs, Nieuwegein 2022)
DEMOGRAFIE EN WONEN | Woningmix
4.1.2 Woningmix
Verhouding eengezinswoningen-meergezinswoningen per wijk De huidige situatie: •
55% van de woningen in Nieuwegein is een
•
De verdeling van appartementen over de stad is
redelijk gelijkmatig, met grootste concentraties in het Wijkersloot.
De toekomstige situatie: •
85% van de woningen die worden gebouwd zijn
•
De pas op de plaats locaties zijn nog minder concreet
appartementen.
in invulling: voor nu is 38% appartementen, 25% nog onbekend en 33% eengezinswoningen.
Het percentage appartementen neemt in de meeste
wijken iets toe, maar in Rijnhuizen neemt dit juist iets af.
•
In het toekomstige scenario is 47% van de woningen
Het toevoegen van appartementen is in lijn met de
vraag die ontstaat door vergrijzing en de vraag die er bestaat naar woonruimte voor starters.
eengezinswoning en 45% een appartement
Stadscentrum, Rijnhuizen, Merwestein en Jutphaas-
•
3.
4.
Op lokaal niveau is er aandacht nodig voor de impact
die het toevoegen van woningbouw kan hebben voor de woonbeleving van omwonenden.
Betaalbare woningbouw
Uit de Woningbouwmonitor (peildatum 1 oktober 2022) blijkt dat met de huidige plannen netto 650-800 extra sociale huurwoningen nodig zijn om op het niveau
van 30% in geheel Nieuwegein te komen. Ook zijn er nog extra 320 lage middenhuurwoningen nodig. De woningbouwmonitor geeft ook aan dat circa 2600
woningen binnen het woningbouwprogramma nog kansrijk lijken om in bij te sturen omdat ze bijvoorbeeld onderdeel uitmaken van de pas op de plaats, in gemeentelijk
eigendom zijn of omdat het potentiële locaties zijn waar nog geen project is.
in Nieuwegein een eengezinswoning en 53% een appartement
•
De grootste wijziging in het % appartementen vindt plaats in Hoogzandveld (van 8% naar 16%) en Jutphaas-Wijkersloot (van 57% naar 65%)
Conclusie: 1.
Het karakter van Nieuwegein verandert enigszins doordat de verhouding eengezinswoningen/
appartementen verandert. Het gaat om enige procentpunten per wijk. 2.
De grootste verandering vindt plaats in het
Stadscentrum en Rijnhuizen, waar in totaal ruim 4.600 appartementen worden toegevoegd. Toch blijft hier
het % appartement gelijk (Stadscentrum) en daalt het zelfs in Rijnhuizen, omdat het % appartementen in
deze wijken nu al erg hoog is (96% in Stadscentrum en 91% in Rijnhuizen)
48
HUIDIG hittes tres s
TOEKOMST Nieuwegein
Verhouding meer- en eengezinswoningen verschil = toekomst/heden ++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) INDICATOR o blijft hezelfde (0% 1 mix wonenvermindering egw mgw (-1 - -10%) - kleine SCORES -- vermindering (< -10%)
Wijken: Meergezinswoningen verhouding toekomst %meergezinswoningen in de 0-10% wijk (huidige situatie) 10-20%
20-30%
BASE_top 30-40% 40-505 Projectlocaties 50-60% Pas op de Plaats 60-70% Wordt ontwikkeld
BASE_top Gemeentegrenzen_Nieuwegein
bbg_water kopie 70-80% Al opgeleverd/ in realisatie Water
80-90%
Wijken
Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
90-100%
Locaties V5 - 26 jan 2023
INDICATOR BASE_top Overzichtkaart BASE_top Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein Projectlocaties 1 mix wonen egw mgw bbg_water kopie Verdeling een- en 1 - 10 woningen HUIDIG meergezinswoningen Wordt ontwikkeld
10 - 30 woningen
Water Pas op de Plaats Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
WoninggebouwenLocaties MGW EGW V5 -of 26 jan 2023 Overzichtkaart opgeleverd/ in realisatie 90 > woningen BASE_topAl Eengezinswoning Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen Wijken 0 - 10 bbg_waterMeergezinswoning kopie Water
10 - 30 woningen
30 - 60 woningen WijkenOverige gebouwen INDICATOR
Woningbouwmonitor Locaties
N.B. De zwarte belijning op de kaart betreft de begrenzing van wijken en slaat niet op verkeerswegen
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
60 - 90 woningen
10 - 30
30 - 60 60 - 90
Locaties - 26 jan 2023 egw mgw 1 mixV5 wonen BASE_back 90 > Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Opgeleverde plannen Pas op de plaats vlak Niet-pas opwit de plaats plannen HUIDIG 1 - 10 0 - 10 1 - 10 woningen - 30 10 - 30 10 - 30 woningen Woninggebouwen MGW of EGW10 Gebouwen 30 - 60 30 - 60 30 - 60 woningen 60 - 90 60 -kopie 90 60 Eengezinswoning - 90 woningen pand_nieuwegein kopie
90 > 90 > 90 Meergezinswoning > woningen bbg_water Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen BASE_back Overige Water gebouwen 1 - 10
Pas op de plaats 0 - 10 10 - 30
Nieuwegein
BASE_back 30 - 60 wit vlak
60 - 90
10 - 30 30 - 60 60 - 90
wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water
49
DEMOGRAFIE EN WONEN | Woon-werk balans
4.1.3 Woon-werk balans Menging wonen en werken in de stad Huidige situatie:
Nieuwegein is een stad met een relatieve sterke
functiescheiding. Aan de Oostkant van de stad vinden we grote bedrijventerreinen waar uitsluitend gewerkt wordt.
Aan de Westkant van de stad is er vooral woonprogramma, met een buurtcentrum of werklocatie waar meer menging is per wijk,
plekken de balans tussen wonen en werken zal verschuiven naar meer wonen.
Echter, de herontwikkeling van deze locaties gaat niet
ten koste van arbeidsplaatsen omdat deze locaties vaak niet meer courant zijn als kantoor of bedrijfsgebouw.
Hieraan kunnen economische ontwikkelingen ten gronde
liggen, waardoor de vraag naar kantoor- en bedrijfsruimte
Uitzonderingen op deze regel zijn het Stadscentrum,
veranderd is. Woningbouw geeft op deze plekken vaak
is. Ook de historische linten kennen meer menging tussen
verloedering op de loer liggen.
Merwestein en Rijnhuizen waar wonen en werken gemengd wonen en werken. En tenslotte zijn er binnenstedelijke werklocaties zoals bedrijventerrein Blokhoeve, het
ziekenhuis en een aantal binnenstedelijke kantoorlocaties. Op dit moment telt Nieuwegein 64.554 inwoners en ca.
een kwalitatieve impuls, waar anders leegstand en
Conclusie: 1.
Nieuwegein kent relatief veel werkgelegenheid
2.
Werkgelegenheid is sterk afhankelijk van
48.300 banen (748 banen per 1.000 inwoners). Deze
programmering op regionaal schaalniveau en laat zich
verhouding is hoger dan de Provincie en het Nederlands gemiddelde, maar iets lager dan die in de Gemeente
Utrecht. Nieuwegein is dus naast een woonstad ook echt een werkstad.
onderliggende economische processen en
in dit onderzoek niet modelleren naar de toekomst 3.
Lokaal verandert soms de verandert de verhouding
werkgelegenheid vs woningen door transformatie van
verouderde werklocaties, maar vaak is er al sprake van
leegstand op de werklocaties (bijv. door veranderende ecnomische context).
Relatief veel werkende Nieuwegeiners (68%) werken
buiten Nieuwegein, en 77% van de banen in Nieuwegein worden vervuld door mensen van buiten Nieuwegein.
Toekomstige situatie:
Het aantal arbeidsplaatsen in de toekomst laat zich moeilijk voorspellen en het programmeren van werklocaties vindt plaats op regionaal niveau. Het ontwikkelde toekomstmodel rekent dit dus niet door.
Als we kijken naar de invloed van woningbouw in
Nieuwegein valt het op dat dit op een aantal locaties
gebeurt op plekken waar nu werklocaties of gemengde gebieden liggen. Dit zijn bijvoorbeeld te transformeren bedrijfspanden of scholen. Dit betekent dat op deze
50
Verschil door woningbouw Nieuwegein
Verschil in aandeel werken in de buurt ++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) o blijft hezelfde (0% - kleine vermindering (-1 - -10%) -- vermindering (< -10%)
BASE_top Projectlocaties Pas op de Plaats Wordt ontwikkeld Al opgeleverd/ in realisatie Wijken
Mate van menging INDICATOR wonen/werken/andere functies 2 woon-werk balans (Mixed Use Index, Rudifun) BASE_top Rudifun_Bruto_Bouwblok_Mix gradatie Alleen maar werken 0 - 0,13 Gemeentegrenzen_Nieuwegein
bbg_water kopie Water
0,13 - 0,25 0,25 - 0,38 BASE_top
Wijken
Woningbouwmonitor Locaties Locaties V5 - 26 jan 2023 Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen
0,38Gemengd - 0,5 gebied bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
0,5 - 0,63 Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
0,63 - 0,75 Overzichtkaart
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10
0,75 - 0, 88
0, 88Alleen - 1 maar wonen
bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
10 - 30 woningen
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties BASE_back 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
wit vlak
Pas op de plaats 0 - 10
90 > Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
60 - 90
Gebouwen
pand_nieuwegein kopie kopie 90 >
90 > woningen Pas op de plaats 0 - 10
Wegen
90 >
Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie
bgt_wegdeel — TrafficArea baan voor vliegverkeer 90 >
90 >
bbg_water Water
Ontwikkellocaties
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90 90 >
BASE_back
fietspad
wit vlak
inrit
pand_nieuwegein kopie kopie
Gebouwen
bbg_water Water
OV-baan
Ontwikkellocaties
Nieuwegein
BASE_back wit vlak
Gebouwen
overweg
51
Conclusies Demografie en Wonen Nieuwegein kent een veranderende bevolking,
De verandere bevolkingsopbouw betekent onder
zijn. De wijken die het meest vergrijsd zijn,
bij alle leeftijden past. Vooral voor de groeiende
waarbij groei en vergrijzing dominante thema’s zijn niet persé de wijken waar nabijheid van
OV, de aanwezigheid van voorzieningen of de aanwezigheid van appartementen het beste is. Aandacht voor toegankelijkheid van OV
en voorzieningen voor de ouder wordende doelgroep is belangrijk.
meer dat de stad ontworpen op een manier die groep ouderen is hierin aandacht nodig. Het
sturen op het bij elkaar brengen van doelgroepen, het woningbouwprogramma en voorzieningen,
met name voor ouderen biedt kansen voor goede woonmilieus die de vergrijzende Nieuwegeiner kan bedienen
Door de transformatie van werklocaties verandert
Door gebiedsgericht en integraal te werken
iets. De onderliggende oorzaak is echter niet de
werken en voorzieningen aan elkaar gekoppeld
de verhouding wonen-werken in Nieuwegein
woningbouw, maar de veranderende vraag naar
bedrijfsruimte. Nieuwegein blijft ook een stad met veel arbeidsplaatsen.
Het aantal meergezinswoningen (appartementen) in Nieuwegein neemt toe (van 45% naar 53%). Dit komt vooral door de woningbouw in het
Stadscentrum en Rijnhuizen. In de andere wijken neemt het aantal appartementen ook iets toe, maar het gaat om beperkte veranderingen
per wijk. Het centrum van de stad wordt dus
kunnen demografische ontwikkelingen, wonen, worden en elkaar versterken
Kritische succesfactor: Ruimtelijke ordening en inrichting moeten bijdragen aan een leefbare en veilige stad
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid
Kritische succesfactor: Gebiedsgericht en integraal werken is een voorwaarde
stedelijker, terwijl het karakter van de andere wijken niet veel verandert.
Figuur 26. Het aantal ouderen neemt toe, woonvormen zoals het ‘Knarrenhof’ zijn in trek. Hier kunnen ouderen collectief samen leven.
52
53
4.2 Gezondheid
54
Introductie Het thema gezondheid richt zich in dit
onderzoek voor een belangrijk deel op de
nabijheid van verschillende voorzieningen:
van groene plekken en sportvoorzieningen tot dagelijkse voorzieningen in de wijk.
Daarnaast is in kaart gebracht hoe het op stadsniveau gesteld is met de capaciteit van belangrijke basis- en dagelijkse
voorzieningen. In tegenstelling tot de
nabijheid van voorzieningen is de capaciteit van deze voorzieningen stadsbreed onderzocht.
Een aantal subthema’s die aan bod komen gaan behalve over Gezondheid ook over het thema Veiligheid en leefbaarheid. De volgende subthema’s komen aan bod: •
Capaciteit voorzieningen
•
Nabijheid informele buitensportlocaties
•
Nabijheid formele buitensport locaties
•
Zicht op groen
•
Nabijheid gebruiksgroen
•
Nabijheid speelvoorzieningen
•
Nabijheid zorgvoorzieningen
•
Nabijheid onderwijs
•
Nabijheid winkels dagelijkse levensbehoeften
55
GEZONDHEID | Capaciteit voorzieningen
4.2.1 Capaciteit voorzieningen Aantal voorzieningen in verhouding tot inwoners De capaciteit van voorzieningen is stadsbreed onderzocht.
Over het algemeen kan gesteld worden dat het aanbod
aan de hand van onder andere landelijke normen berekent
meegroeit met de groei in inwoners. Daarbij is het vooral
Een eerste indicatief inzicht in de benodigde capaciteit is
van voorzieningen in de basis op orde is en gestaag
uitgaande van de toekomstige groei. Het overzicht in de
van belang dat de capaciteitsgroei ook in de nabijheid
tabel is een hulpmiddel. Het geeft lineair aan wat er nodig
gebeurt, dus voor zoveel mogelijk mensen op de best
is als er meer inwoners bijkomen. In de praktijk kan het
bereikbare plek. Stadsbreed zien we als eerste een
ook zijn dat de groei bijvoorbeeld (voor een deel) kan
benodigde capaciteitsverhoging op het gebied van zorg
opgevangen worden binnen de bestaande voorzieningen.
en welzijnsvoorzieningen. Daarnaast komt er met een
Wat daadwerkelijk aan capaciteit benodigd is zal verder
groeiend aantal inwoners in het algemeen een grotere druk
onderzoek moeten uitwijzen. Voor de scholen wordt
op de bestaande voorzieningen, maar tegelijkertijd kan dit
bijvoorbeeld door Pronexeus een onderzoek uitgevoerd
ook een extra kans betekenen voor meer draagvlak voor
die verder inzicht geeft in de benodigde capaciteit. En met
bijvoorbeeld een nieuwe bioscoop. Bij de groei van de
de supermarkt in Blokhoeve en de geplande supermarkt in
stad is het belangrijk om ook ruimte te programmeren voor
Rijnhuizen wordt er al aan de behoefte van supermarkten
voorzieningen (ook projectoverstijgend).
voorzien en is er geen extra locatie meer nodig. Door
daarbij goed te monitoren kan geëvalueerd worden wat er
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten
nodig is voor de stad.
Voorziening
meegroeien in de nabijheid
Huidig aantal voorzieningen
eenheid
Huidig aantal Extra vraag bij inwoners/voorz +10.000 eenheid
(landelijke) norm
Onderwijs Kinderdagverblijf
991 plekken
64
145 plekken
BSO Basisschool *
1144 plekken
55
168 plekken
18 scholen
2.739
3 scholen
Huisartsen
30 huisartsen
2.100
4 huisartsen
Tandartsen
39 tandartsen
1.615
6 tandartsen
Fysiotherapeuten
80 fysios
788
12 fysios
Verloskundigen
10 verloskundigen
6.300
1 verloskundigen
Apotheken
7 apotheken
9.000
1 apotheken
GGZ en Jeugdhulp
11 locaties
5.727
2 locaties
0,5 locatie / 10.000 inwoners
Woonzorglocaties
4 locaties
15.750
1 locaties
0,25 locatie / 10.000 inwoners
Sporthallen en gymzalen**
11 locaties
5.250
2 locaties
Sportvelden***
63 locaties
1.000
9 locaties
Zorg
Sport
nederlands gemiddelde: 1.327 KDV plekken /10.000 inwoners => 47 inwoners per plek
5 basisscholen /10.000 woningen volgens de Utrechtse Barcode = 2,5 /10.000 inwoners => 4.000 inwoners/school
2.095 patiënten per huisarts volgens de NZA tandartsratio 2022: 1.865 patiënten per tandarts (www.staatvandemondzorg.nl / KNMT/CBS). Maar sterke regionale verschillen (provincie Utrecht: 1.635) gemiddeld aantal patiënten per praktijk (2021): 1786 (Nivel.nl jaarcijfers 2021). landelijk (2020): 161.699 zwangere vrouwen, 3940 verloskundigen = ongeveer 40 zwangere vrouwen gemiddeld per verloskundige (KNOV.nl) gemiddelde populatie openbare apotheken 8.100 (Data en Feiten 2020 Stichting Frarmaceutische Kerngetallen)
-
Andere voorzieningen
Supermarkt
13 locaties
4.846
2 locaties
1-2 supermarkten per wijk
buurtcentrum
6 locaties
10.500
1 locaties
1 buurtplein per wijk
bibliotheken
2 locaties
31.500
0 locaties
0,25 bibliotheken / 10.000 inwoners = ongeveer
musea
2 locaties
31.500
0 locaties
0,15 museum / 10.000 inwoners
podiumkunsten
2 locaties
31.500
0 locaties
1 locatie per stad
bioscopen
0 locaties
-
-
locaties
* Het aantal scholen is het aantal hoofdlocaties inclusief de dis- en nevenlocaties, er kunnen meerdere scholen in 1 gebouw zitten. ** Dit is het aantal binnensportaccommodaties waar door de gemeente gebruik van wordt gemaakt/afspraken over zijn gemaakt. Er zijn er meer (particulier) in gebruik. *** Dit zijn alleen de velden waar georganiseerde sport plaatsvindt. De informelere trapveldjes/basketbalveldjes worden hier niet meegeteld als speelvelden.
1-2 bioscopen per stad
!"#$%&#'#%&(')#$&*+',&*-&.$'/%0#'$&'#1*-&#'2&3)).$'-&('4&-&&#(&
*Indien niet anders vermeld zijn de normen bepaald met gemeente
56
Extra kansen voor leefbaarheid...
...en soms meer druk op leefbaarheid.
57
GEZONDHEID | Informele buitensportlocaties
4.2.2 Nabijheid informele buitensport routes Hittekaarten hardlopen, fietsen, watersport Bewoners van Nieuwegein gebruiken steeds vaker de openbare ruimte voor sport. Van een hardlooprondje
door de buurt en de fietsroutes langs het water tot een
bootcamp in het park. De nabijheid van de mogelijkheden voor informeel buitensporten is belangrijk om gezond gedrag de bevorderen.
Conclusie en aanbeveling
Bij het verder ontwikkelen van de stad is het belangrijk dat bewoners gemakkelijk kunnen aanhaken op het informele sportnetwerk. Daarvoor is nabijheid belangrijk, maar ook
de kwaliteit van de inrichting van het groen. Dit vraagt om duidelijke keuzes over welke groene gebieden in de stad moeten bijdragen aan welke kwaliteit. Dus waar richt de
Huidige situatie
Om het netwerk van informele buitensport in kaart te
brengen maken we gebruik van publieke gegevens van Strava, een populaire applicatie voor buitensporters.
Deze brengt op basis van gebruikersdata in beeld waar mensen in Nieuwegein voornamelijk hardlopen, fietsen
stad het groen in op sporten en recreëren en waar juist
voor andere doelen, zoals ecologie en biodiversiteit. Door hierin duidelijk onderscheid te maken kan er gerichter
worden geïnvesteerd in het groen, bijvoorbeeld via het omgevingsprogramma Natuur in de Stad.
en aan watersport doen. Het laat zien dat op veel plekken van de stad hardgelopen wordt en dat er ook een aantal
belangrijke fietssportroutes liggen. Vooral de routes langs het water en over de historische linten vallen daarbij op,
net als de hardlooprondjes door Park Oudegein en aan de Westkant van de stad langs het groen van de geluidswal.
Fietssport heatmap (Strava)
Kritische succesfactor: Investeren in
kwalitatieve versterking van het groen Kritische succesfactor: Blijvend inzetten op lopen, fietsen en OV
Hardloop heatmap (Strava)
Watersport heatmap (Strava)
Figuur 27. Heatmaps van Strava (een app om sportactiviteiten bij te houden) zijn gebaseerd op de data van veel sporters die de app gebruiken, de kaartjes laten zien wat populaire sportroutes zijn voor verschillende sporten. Rood = veelgebruikt, blauw = rustiger. (Strava, 2023) 58
Informele buitensportnetwerken BASE_top
Gemeentegrenzen_Nieuwegein
Sportroutes op Strava
bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
Zeer veelgebruikte routes Overzichtkaart BASE_top
Locaties V5 - 26 jan 2023
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen
bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
Overzichtkaart Minder veel gebruikte sport routes 10 - 30 woningen
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10
bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Locaties V5 - 26 jan 2023 Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
90 > woningen
90 >
60 - 90 90 > Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90 90 >
Nieuwegein
90 > Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
Pas op de plaats 0 - 10
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Pas op de plaats 0 - 10
Ontwikkellocaties
BASE_back
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
59
GEZONDHEID | Nabijheid Buitensportlocaties
4.2.3 Nabijheid formele sport locaties Locaties van formele buitensportlocaties in de stad Wat we meten
Van alle formele sportlocaties, zowel publiek als privaat,
zijn de locaties op de kaart gezet. Dit geeft een beeld van de spreiding van deze sportlocaties.
Huidige situatie
Conclusie en aanbeveling Over het algemeen is de spreiding van formele
sportlocaties goed, behalve in het westelijk deel van
de stad. Dit hoeft niet meteen iets te zeggen over het
feitelijke gezonde gedrag in de desbetreffende wijken.
Als gekeken wordt naar de spreiding van de sportlocaties
Voor specifieke formele sportlocaties (bijvoorbeeld de
dichtheid kent. Ook zijn in dit deel van de stad vooral
te reizen, deze kunnen ook niet in elke wijk aanwezig
vinden. In de rest van de stad is de aanwezigheid van
fietsverbindingen tussen wijken zodat het aanbod in de
valt op dat het westelijk deel van de stad een lagere
judovereniging) geldt dat men bereid is hier langer voor
publieke sportlocaties zoals gymzalen en sporthallen te
zijn. Tegelijkertijd raakt dit wel aan goede wandel- en
private sportlocaties zoals een sportschool groter.
ene wijk ook goed toegankelijk is voor de andere wijken.
Toekomstige situatie
en meer ongeorganiseerd plaats. Of een wijk deze vorm
Wanneer gekeken wordt naar de nieuwe
woningbouwlocaties is te zien dat veel locaties in
de nabijheid van sportlocaties liggen. Er zijn weinig
woningbouwlocaties die relatief ver van een sportlocatie liggen. In een aantal wijken, zoals Rijnhuizen, zijn de
sportlocaties relatief geclusterd gesitueerd. Onderdeel van de pas op de plaats locaties zijn een aantal
gymzalen. Onduidelijk is of deze onderdeel van de
woningbouwlocaties zijn en daarmee terugkomen in de wijk.
Daarnaast vindt sport ook steeds meer op individuele basis van sport aantrekkelijk maakt is dan meer afhankelijk van
de hoeveelheid groen en de informele sportnetwerken. Tot slot verdient het de aanbeveling om de westkant van de
stad nader te bestuderen als het gaat om gezond gedrag
en leefbaarheid in relatie tot de aanwezigheid van formele sportlocaties.
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid
60
roeivereniging
BASE_top Gemeentegrenzen_Nieuwegein bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties Locaties V5 - 26 jan 2023
Sportlocaties BASE_top
Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen
bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
Verschillende sportlocaties in de stad
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
Overzichtkaart
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
Groen
Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Locaties V5 - 26 jan 2023 Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
90 > woningen
90 >
60 - 90 90 > Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90
Nieuwegein - Aantal woningen per buurt die
90 > Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
Pas op de plaats 0 - 10
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90
90 > Ontwikkellocaties
BASE_back wit vlak
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
61
GEZONDHEID | Zicht op groen
4.2.4 Zicht op groen
% woningen met zicht op groen vanaf de gevel Wat we meten
Het zien van groen vanuit de woning heeft een positief effect heeft op de gezondheid. Zicht op groen is onderdeel van de ‘3-30-300’ richtlijn. Deze richtlijn stelt dat vanuit elke elke woning minimaal 3 bomen te zien moeten zijn, dat 30% van de wijk in de schaduw van een boom valt en dat vanuit elke woning op 300 meter een groenplek is. In dit onderzoek in de digital twin van de stad hebben we dit benaderd door het aantal woningen te tellen dat zicht heeft op bestaand groen, (bijvoorbeeld een grasveld, boom of parkje) uitgedrukt in percentages. Als basiskwaliteit wordt gesteld dat 60% van de woningen zicht heeft op groen tot een optimale kwaliteit waarin >80% van de woningen dat heeft. Daarnaast meten we ook de afstand tot dit groen. Zo kan het zijn dat een relatief groot aantal woningen in de wijk op groen uitkijkt maar kan de afstand tot dit groen relatief groot zijn ten opzichte van andere wijken, die misschien minder woningen een groen uitzicht geven. Met dit inzicht kunnen nuances worden geboden op hoge of lage score qua zicht op groen.
Bestaande situatie
De bestaande wijken bieden dusdanig veel groen dat er gemiddeld genomen 80% tot 100% van de woningen zicht heeft op groen. De gemiddelde afstanden waarover dat groen zichtbaar is lopen uiteen van 7 meter tot en met 21 meter. Daarin zijn de verschillen tussen de wijken vrij groot.
Toekomstige situatie
Het zicht op groen verandert op stadsniveau gemiddeld genomen niet of nauwelijks als gevolg van nieuwe woningbouwprojecten. Nog steeds scoort Nieuwegein hier goed op. Wel is er een aantal wijken die zowel in het percentage
woningen met zicht op groen alsook in de afstand van het groen tot de woning verslechteren. Dit geldt vooral in Rijnhuizen, maar ook in het Stadscentrum. In deze wijken neemt het aandeel (percentage) woningen met zicht op groen licht af en neemt de afstand naar de dichtstbijzijnde boom substantieel toe. Dit verschil is ook te wijten aan de nog niet volledig ingevoerde bomenplannen in het model en de nog te realiseren groenstructuur in Rijnhuizen en het Stadscentrum: met het ontwerp van de openbare ruimte heeft de gemeente veel invloed op de spreiding van bomen in de wijk zodat iedere woning zicht heeft op groen. Gezien de groene kwaliteit van de plannen in zowel Rijnhuizen als in het Stadscentrum zal de score hoger uitvallen in de werkelijke toekomstige situatie.
Conclusie en aanbeveling
De invloed van nieuwe woningbouwprojecten heeft nauwelijks effect op het aantal woningen dat zicht heeft op groen. Dit percentage blijft in de meeste gevallen gelijk en wijkt slechts in een enkel geval af. Daarmee scoren de wijken alsnog gemiddeld boven de 80%. De afstand waarop groen in het zicht is vormt in de toekomstige situatie in twee wijken een aandachtspunt. Met name bij het ontwerp van de wijken is het van belang hoe groen en bomen verdeeld zijn in de buurt opdat er zicht is op groen vanuit iedere woning. Bij de inrichting van woningbouwplannen blijft zicht op groen een aandachtspunt.
Kritische succesfactor: Ruimtelijke ordening en
inrichting moeten bijdragen aan een leefbare en veilige stad
Kritische succesfactor: Investeren in kwalitatieve versterking van het groen
Scores voor zicht op groen
verschil = toekomst/heden ++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) o blijft hezelfde (0% - kleine vermindering (-1 - -10%) -- vermindering (< -10%)
HUIDIG hittes tres s
score zicht op groen
TOEKOMST Nieuwegein
score zicht op groen
62
Zicht op groen vanaf gevel Afstand:
63
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
SCENARIO 4: ontwikkellocaties Nieuwegein
GEZONDHEID | Nabijheid gebruiksgroen
4.2.5 Nabijheid gebruiksgroen
% woningen met toegankelijk groen op loopafstand van <300m Wat we meten
Toekomstige situatie
Het gebruik en beleving van groen wordt voor een deel
Nieuwe woningen brengen geen noemenswaardige
(park, ligweides etc) bereikbaar zijn en binnen een
zich mee. In alle wijken is in de toekomst de nabijheid
bepaald door de mate waarin groene gebruiksplekken
veranderingen in de nabijheid van gebruiksgroen met
bepaalde (loop)afstand liggen ten opzichte van een
van gebruiksgroen op orde. Rijnhuizen en Plettenburg,
woning. Nabijheid van groen is onderdeel van de ‘3-30-
die het laagst scoren in de huidige situatie, kennen
300’ richtlijn. Deze richtlijn stelt dat vanuit elke woning
een verbetering in de toekomst. Dit is omdat er
minimaal 3 bomen te zien moeten zijn, dat 30% van
nieuw gebruiksgroen wordt gerealiseerd in de wijk en
de wijk in de schaduw van een boom valt en dat vanuit
omdat meer woningen in de nabijheid van bestaand
elke woning op 300 meter een groenplek is. Ook in het
gebruiksgroen worden gebouwd. Een aantal wijken kent
kader van hittestress is de nabijheid van een groene en
schaduwrijke plekken van belang. Door in kaart te brengen hoeveel procent van de woningen binnen een afstand
een kleine afname van het percentage woningen dat in
de directe omgeving van gebruiksgroen ligt. Dit betekent dat de geplande woningen die erbij komen niet allemaal
van 300 meter tot een park of groene gebruiksruimte
in de directe omgeving van gebruiksgroen ligt. Er zijn
(van minimaal 1 ha) ligt krijgen we een beeld van deze
geen plannen bekend die ten koste gaan van bestaand
bereikbaarheid.
gebruiksgroen.
Bestaande situatie
De nabijheid van gebruiksgroen is gemiddeld genomen
Conclusie en aanbeveling
90% tot 100% van de woningen binnen een afstand
niet om aandacht. De uitdaging zal eerder zijn om het
Voor Nieuwegein als geheel geldt dit voor 89% van de
het geschikt te maken voor intensiever gebruik bij een
Plettenburg met 26%. Dit komt dat in de huidige situatie
van deze gebruiksplekken komt te liggen, vooral in de
goed op orde in Nieuwegein. In vrijwel alle wijken ligt
De nabijheid tot gebruiksgroen vraagt stadsbreed
van 300 meter van een park of groene gebruiksruimte.
gebruiksgroen dusdanig in te richten en beheren om
woningen. Rijnhuizen scoort met 35% relatief laag, evenals
toenemend aantal woningen dat in de invloedssfeer
veel van het gebruiksgroen in Rijnhuizen nog niet is
omgeving van Rijnhuizen en het Stadscentrum.
gerealiseerd of niet goed ontsloten is.
Kritische succesfactor: Investeren in
kwalitatieve versterking van het groen
LEGENDA score op basis van woningen binnen 300m tot groene gebruiksplek
verschil = toekomst/heden ++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) o blijft hezelfde (0% - kleine vermindering (-1 - -10%) -- vermindering (< -10%)
HUIDIG hittes tres s
TOEKOMST Nieuwegein
64
Gebieden met gebruiksgroen op <300m loopafstand Groene gebruiksplek Gebied binnen 300m loopafstand van groene gebruiksplek BASE_top
Gemeentegrenzen_Nieuwegein
bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties Locaties V5 - 26 jan 2023
Verder dan 300m lopen tot groene gebruiksplek* BASE_top
Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen
bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
90 > woningen *Dit zijn veelal niet-publiek toeganOverzichtkaart kelijke plekken, zoals bedrijventerreinen, tramremises, ruimte rondom rijkswegen
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
90 > woningen
90 >
60 - 90 90 > Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen
Opgeleverde plannen 1 - 10 30 - 60 60 - 90 90 > Ontwikkellocaties
BASE_back wit vlak
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
65
pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties
10 - 30
Nieuwegein - Aantal woningen per buurt die
90 > Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
Pas op de plaats 0 - 10
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90
GEZONDHEID | Speelvoorzieningen
4.2.6 Nabijheid speelvoorzieningen % woningen met speelplekken dichtbij
Wat we meten
Toekomstige situatie
gezond gedrag bij kinderen. Afstand tot een speelplek en
verslechtering van het percentage woningen dat nabij
Aanwezigheid van groen en speelplekken stimuleren
het aantal speelplekken zijn hierbij belangrijk en bepalen
het gebruik. We brengen twee type speelvoorzieningen in kaart. Voorzieningen voor 0-5 jaar en van 6-11 jaar. Beide kennen een andere norm als het gaat over afstanden.
Zo liggen speelplekken voor 0-5 jarige idealiter binnen
150 meter van een woning en speelplekken voor oudere kinderen binnen de 400 meter. Door in kaart te brengen
hoeveel procent van de woningen binnen deze afstanden ten opzichte van speelplekken krijgen we een beeld de nabijheid in relatie tot het aantal speelplekken.
NB. Nabijheid van speel/sportvoorzieningen voor oudere jeugd is buitenwege gelaten vanwege de grotere
actieradius van oudere jongeren en buitensporters.
Nabijheid is hier minder van belang dan voor de leeftijden 0-11 jaar.
Bestaande situatie
Vrijwel alle woningen in Nieuwegein liggen binnen 400
meter van een speelplek voor kinderen van 6-11 jaar. Het enige aandachtspunt ligt in Plettenburg, waar maar en 3% van de woningen nabij een speelplek liggen in de
huidige situatie. Dit komt omdat in de getransformeerde
kantoorgebouwen relatief weinig gezinnen met kinderen wonen.
In de toekomstige situatie is in veel wijken een kleine
een speelvoorziening voor 0-5-jarigen ligt. Dit betekent dat er woningen bij komen waarbij deze voorzieningen niet binnen 150 meter afstand liggen. In Jutphaas-
Wijkersloot en Fokkesteeg is dit effect het grootst. In
Rijnhuizen wordt de situatie juist beter omdat hier nieuwe speelvoorzieningen gepland zijn.
Voor speelplekken van 6-11 jarigen is het effect minder
groot. De verandering in de wijken is beperkt. Ook voor deze groep kinderen verbetert de situatie in Rijnhuizen sterk door toevoeging van speelplekken.
Conclusie en aanbeveling
De aandacht ligt met name op het voldoende op orde
houden van de nabijheid van speelvoorzieningen voor 0-5
jarigen. Bij woningbouwprojecten zal er aandacht nodig zijn voor het toevoegen van nieuwe speelvoorzieningen waar deze niet in de buurt liggen.
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid
Kritische succesfactor: Investeren in
kwalitatieve versterking van het groen
De fijnmazige dekkingsgraad van de speelplekken voor jonge kinderen verschilt per wijk. In de meeste wijken ligt meer dan 70% van de woningen binnen de 150m
loopafstand. In Blokhoeve en Huis de Geer liggen echter
slechts 53-54% van de woningen binnen loopafstand van speelvoorzieningen voor jonge kinderen.
66
% woningen binnen 150m van speelplekken voor kinderen tussen de 0-5 jaar
BASE_top Gemeentegrenzen_Nieuwegein bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
Dekkingsgraad voor speelplekken kinderen 0-5 jaar Nieuwegein
Verschil in dekkingsgraad huidig en toekomst Nieuwegein
Locaties V5 - 26 jan 2023 BASE_top
Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen
bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
Loopafstand tot speelplekken
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
Overzichtkaart
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
woningen binnen 150/300m
Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90 90 >
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
60 - 90
90 > woningen
90 >
Pas op de plaats 0 - 10
% woningen binnen 300m van speelplekken voor kinderen tussen de 6-11 jaar
90 > Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
BASE_back
10 - 30 10 - 30 score op basis van % woningen binGebouwen 30 - 60 30 - 60 pand_nieuwegein kopie kopie 60 - 90 nen60loopafstand van speelplek - 90 bbg_water 90 >
90 >
wit vlak
Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90 90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie
verschil = toekomst/heden bbg_water Water
++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) o blijft hezelfde (0% - kleine vermindering (-1 - -10%) -- vermindering (< -10%)
Dekkingsgraad voor speelplekken kinderen 6-11 jaar Nieuwegein
Verschil in dekkingsgraad huidig en toekomst Nieuwegein
67
GEZONDHEID | Zorgvoorizieningen
4.2.7 Nabijheid zorgvoorzieningen % woningen binnen 400m van zorgvoorzieningen Wat we meten
plekken die weinig zorgvoorzieningen hebben. In de wijken
gemeente als Nieuwgein – een groot goed. We meten
scores nauwelijks,
Bereikbaarheid van zorg is – zeker in een vergrijzende
hoeveel woningen binnen een afstand van 400 meter van een zorgvoorziening liggen. Dit is een afstand die voor
kwetsbare doelgroepen als richtlijn wordt gebruikt, maar
dit betekent niet dat de gehele stad aan deze norm kan of moet voldoen. Daarnaast kijken we op stadsniveau naar
de dekkingsgraad van zorgvoorzieningen (voorzieningen afgezet tegen het aantal huishoudens).
Bestaande situatie
Op dit moment ligt het merendeel van de woningen
in Nieuwegein verder dan 400 meter van eerstelijns zorgvoorzieningen. •
36% ligt binnen 400 meter van een huisarts (15 huisartsenpraktijken)
•
44% ligt binnen 400 meter van een apotheek.
•
61% ligt binnen 400 meter van een fysiotherapeut
Een aantal wijken ligt bijna volledig buiten de 400 meter afstand ten opzichte van een huisarts, waaronder het Stadscentrum, Rijnhuizen, Blokhoeve, Huis de Geer,
Plettenburg en Merwestein. Stadsbreed voldoet het
aantal huisartsen aan de norm voor het aantal artsen per
huishouden en ook de overige zorgvoorzieningen zijn in lijn met landelijke normen of gemiddelden.
Toekomstige situatie
In de toekomstige situatie neemt het aandeel woningen nabij zorgvoorzieningen af als de zorgvoorzieningen op dezelfde locatie blijven. In het doorgerekende toekomstbeeld ligt: •
33% van de woningen binnen 400 meter van een huidige huisarts
•
43% van de woningen binnen 400 meter van een
•
59% van de woningen binnen 400 meter van een
apotheek
fysiotherapeut
Dit betekent dat er meer woningen bijkomen buiten een
straal van 400 meter van deze voorzieningen dan erbinnen (bijvoorbeeld in Rijnhuizen en het Stadscentrum). De
afname komt dus vooral omdat er veel gebouwd wordt op
waar wel zorgvoorzieningen aanwezig zijn veranderen de
Het aantal zorgvoorzieningen zal mee moeten groeien met
de bevolking. Bij een verwachte groei van 8.000 inwoners zullen ongeveer 4 extra huisartsen, 1 apotheek en 5 fysiotherapeuten nodig zijn.
Conclusie en aanbeveling
Het effect van de nieuwe woningbouw op de nabijheid
en capaciteit van zorgvoorzieningen is niet significant in de wijken waar zorgvoorzieningen aanwezig zijn. Meer
aandacht vraagt het gebrek aan nabije zorgvoorzieningen in wijken waar op dit moment al gewoond wordt en in
de toekomst meer woningen gebouwd worden. Op dit moment groeien Rijnhuizen en het Stadscentrum het
sterkst, terwijl beiden geen zorgvoorzieningen hebben.
Ook zien we dat op plekken waar vooral appartementen
worden gebouwd, bijvoorbeeld ook voor de vergrijzende doelgroep, de toegang tot zorgvoorzieningen binnen de
400 meter afstand vaak beperkt is. In de omgevingsvisie is het Stadscentrum als een woonzorgcirkel aangemerkt, terwijl zorgvoorzieningen ontbreken. Bij het meegroeien van zorgvoorzieningen is het dus belangrijk deze
voorzieningen toe te voegen op de ‘blinde vlekken’ in de zorgkaart, met name in het Stadscentrum en Rijnhuizen
en/of op plekken waar woonzorgcirkels versterkt kunnen
worden. In de planontwikkeling van Rijnhuizen zijn daarom zorgvoorzieningen meegenomen en in het stadscentrum worden de mogelijkheden onderzocht.
In de doorontwikkeling van de stad is voor
zorgvoorzieningen dus van belang dat de capaciteit meegroeit met de stad, en dat de nabijheid en
toegankelijkheid in orde is, vooral voor kwetsbare
doelgroepen. Daarop moet gestuurd worden, vooral in zorgcirkels.
Kritische succesfactor: Ruimtelijke ordening en
inrichting moeten bijdragen aan een leefbare en veilige stad
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid
68
Figuur 28. Apotheek binnen 400m
Figuur 29. Gezondheidscentra binnen 400m Nieuwegein
BASE_top
Gemeentegrenzen_Nieuwegei bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties Locaties V5 - 26 jan 2023 BASE_top
Overzichtkaart
dekkingsgraad voorzieningen
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023
BASE_top
90 > woningen
binnen 400m loopafstand Overzichtkaart
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
Figuur 30. Huisarts binnen 400m Nieuwegein
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Figuur 31. Tandarts binnen 400m
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90 90 >
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
60 - 90
90 > woningen
90 >
Pas op de plaats 0 - 10 10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 > Ontwikkellocaties
Opgeleverde plannen 1 - 10
90 >
69
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water
GEZONDHEID | Scholen en kinderopvang
4.2.8 Nabijheid onderwijs
% woningen binnen 400m van basisscholen/kinderopvang Wat we meten
Pronexeus een prognose gemaakt. Hierin wordt enige
scholen en kinderopvangvoorzieningen. We meten
sterk als de groei van de bevolking. In de toekomst
basisschool of kinderopvang gesitueerd zijn in de huidige
integrale kindcentra waarin verschillende voorzieningen
Een vitale stad biedt voldoende en goed bereikbare
groei verwacht, maar door de vergrijzing is dit niet zo
daarom hoeveel woningen binnen 400 meter van een
zullen solitaire schoolgebouwen vervangen worden door
en toekomstige situatie.
voor kinderen worden geconcentreerd. De keuzes die
Bestaande situatie
In Nieuwegein zijn 17 basisscholen en 1 school voor speciaal onderwijs aanwezig. Op dit moment ligt: • •
59% van de woningen binnen 400 meter van een basisschool
62% van de woningen binnen 400 meter van een kinderopvang
In de wijken Blokhoeve, Vreeswijk, Plettenburg en
Lekboulevard liggen vrijwel alle woningen buiten een
straal van 400 meter van een basisschool, in Jutphaas-
Wijkersloot ligt dit meer dan 50% van de woningen buiten de straal.
Op een aantal plekken zijn meerdere basisscholen bij elkaar in de buurt geclusterd, zoals bijvoorbeeld de
drie basisscholen in Zuilenstein (openbaar, protestants en katholiek) die naast elkaar liggen. Verschillende
hierin gemaakt worden zullen invloed hebben op de nabijheid van basisscholen en kinderopvang.
Conclusie
De meeste wijken hebben een goede nabijheid van
basisonderwijs en kinderopvang. Vooral Blokhoeve,
Vreeswijk, Lekboulevard en Plettenburg zijn hier een uitzondering op. De woningbouw heeft slechts een
beperkte invloed op de nabijheid van deze voorzieningen. We zien dat door de groei van de stad ook een groei
in onderwijsvoorzieningen nodig zal zijn. Tegelijkertijd
verandert de aard van deze voorzieningen: van solitaire
scholen en kinderopvanglocaties naar integrale kindcentra. Bij de keuzes die de gemeente maakt in de vernieuwing van onderwijsvoorzieningen is een goed samenspel
van nabijheid en toekomstvastheid belangrijk. Vooral de
bereikbaarheid te voet en met de fiets is voor scholen erg belangrijk.
schoolgebouwen zijn verouderd en aan vervanging of
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten
Toekomstige situatie
Kritische succesfactor: Blijvend inzetten op
vernieuwing toe.
Als we uitgaan van de bestaande locaties voor
basisonderwijs en kinderopvang zien we in de toekomstige
meegroeien in de nabijheid
lopen, fietsen en openbaar vervoer
situatie een kleine verandering in het aantal woningen binnen 400 meter van onderwijsvoorzieningen. In de toekomstige situatie ligt: •
55% van de woningen binnen 400 meter van een
•
65% van de woningen binnen 400 meter van een
basisschool
kinderopvang
Dit laat dus een gemengd beeld zien: meer woningen
worden gebouwd die verder van een basisschool liggen, maar voor kinderopvang verbetert de nabijheid juist. Voor de groei van het basisonderwijs wordt door
70
BASE_top Gemeentegrenzen_Nieuwegein bbg_water kopie Water Wijken
Woningbouwmonitor Locaties Locaties V5 - 26 jan 2023 BASE_top
LEGENDA
Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
score op basis van woningen binnen 400m tot voorziening
Locaties V5 - 26 jan 2023
Dekkingsgraad voorzieningen Overzichtkaart
BASE_top
binnen 400m loopafstand 60 - 90 woningen
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
verschil = toekomst/heden
Nieuwegein
++ stijging (> +10%) + kleine stijging (+1-10%) o blijft hezelfde (0% - kleine vermindering (-1 - -10%) -- vermindering (< -10%)
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
TOEKOMST (score nabijheid basisschool)
Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen bbg_water kopie
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90 90 >
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
60 - 90
90 > woningen
90 >
Pas op de plaats 0 - 10
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 > Ontwikkellocaties
90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90 90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Figuur 32. Scholen binnen 400m Nieuwegein
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Figuur 33. Kinderdagverblijven binnen 400m Nieuwegein
71
GEZONDHEID | Winkels dagelijkse voorzieningen
4.2.9 Nabijheid winkels dagelijkse levensbehoeften Wat we meten
in de toekomst: zo is er in Blokhoeve een tijdelijke
buurtwinkelcentra die in de belangrijkste dagelijkse
op de definitieve plek en in Rijnhuizen is een supermarkt
van deze centra over de wijken van Nieuwegein is ook
meter van een supermarkt flink stijgen in de toekomstige
dat binnen de gewenste afstand tot deze wijk- en
nabijheid van een supermarkt.
Er is gekeken naar het netwerk van wijk- en
supermarkt geopend in afwachting van de supermarkt
levensbehoeften voorzien. Behalve naar de verdeling
voorzien. Hierdoor zal het aantal woningen binnen 400
gekeken naar het aandeel woningen (huidig en toekomstig)
situatie, omdat juist deze wijken slecht scoren op de
buurtwinkelcentra ligt.
De vraag naar winkels en winkeloppervlak is aan het
Bestaande situatie
veranderen. De vraag naar dagelijkse voorzieningen blijft
van de Nieuwegeins winkels en de mate waarin wijken
ondanks dat er ook steeds vaker boodschappen thuis
de dagelijkse levensbehoeften. De winkelstructuur van
De vraag naar niet-dagelijkse winkelvoorzieningen
Voor de huidige situatie is gekeken naar de structuur
sterk en groeit mee met het aantal inwoners van de stad,
zijn voorzien van buurt- of wijkcentra die voorzien in
worden bezorgd.
Nieuwegein kent de volgende opbouw: •
•
• •
• •
verandert snel. De groei van de stad biedt kansen
Stadscentrum: Cityplaza met ca. 45.000
omdat het draagvlak voor winkelvoorzieningen daarmee
verzorgingsgebied de stad Nieuwegein, IJsselstein en
maatschappelijke ontwikkelingen de winkelmarkt sneller.
m2 winkelvloeroppervlak met als directe
ook groeit, maar tegelijkertijd beïnvloeden andere
het Noordelijke deel van Vijfheerenlanden
Conclusie
2 wijkcentra:
Muntplein met ca 4.200 m2 winkelvloeroppervlak en als verzorgingsgebied het noorden van Nieuwegein Hoog Zandveld met ca. 4.500 m2
winkelvloeroppervlak en als verzorgingsgebied het zuiden van Nieuwegein
7 buurtcentra
Een cluster voor perifere detailhandel (PDV) op
bedrijventerrein De Liesbosch (m.n. bouwmarkten)
In totaal gaat het (incl PDV) in Nieuwegein om 500 verkooppunten met in opgeteld ca. 147.000 m2 winkelvloeroppervlak.
De nabijheid van dagelijks winkelaanbod is in Nieuwegein goed voor elkaar en waar dit nog niet zo is zal dit
in de nabije toekomst verbeteren. De groei van het
aantal inwoners biedt kansen voor de toekomst van de winkelstructuur in de stad. De markt voor niet-
dagelijkse winkelvoorzieningen verandert echter snel
door veranderende consumentengedrag en de invloed van internetwinkelen. Vooral het Stadscentrum is hier
kwetsbaar voor, en kan te maken krijgen met leegstand en bijvoorbeeld een gevoel van onveiligheid. De wijken buurtcentra kunnen daarnaast ook een groeiende leegstand ervaren door de groeiende mate van
Met deze structuur zijn winkels voor dagelijkse
centralisering van voorzieningen. Daarom is het belangrijk
bereik, wat wordt geïllustreerd door de nabijheid van
de rol van deze plekken te verbreden van alleen winkels
meter van een supermarkt. Dit is het hoogst in het
het investeren in maatschappelijke voorzieningen en
levensbehoeften voor de meeste inwoners binnen
om te blijven investeren in deze buurt-en wijk centra en
supermarkten: 56% van de woningen ligt binnen 400
naar bredere voorzieningencentra. Dit kan ook betekenen
stadscentrum en Jutphaas-Wijkersloot en het laagst in
ontmoetingsplekken.
Blokhoeve, Huis de Geer, Plettenburg en Rijnhuizen.
Toekomstige situatie
Als we uitgaan van de bestaande supermarkten zien we
dat het aantal woningen nabij supermarkten licht daalt naar 53%, onder meer omdat er gebouwd wordt op plekken
die niet in nabijheid zijn van een supermakrt (zoals aan de randen van wijken of in Rijnhuizen, waar op dit moment
nog geen supermarkt is). De situatie zal echter verbeteren
Kritische succesfactor: Ruimtelijke ordening en
inrichting moeten bijdragen aan een leefbare en veilige stad
Kritische succesfactor: Voorzieningen moeten meegroeien in de nabijheid
Kritische succesfactor: Gebiedsgericht en integraal werken is een voorwaarde
72
Winkels dagelijke levensbehoeften dekkingsgraad voorzieningen binnen 400m loopafstand BASE_top Gemeentegrenzen_Nieuwegein bbg_water kopie Water
Type winkelcentra +300m invloedsgebied Wijken
Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023 BASE_top
Overzichtkaart
Niet-pas op de plaats plannen Gemeentegrenzen_Nieuwegein 1 - 10 woningen bbg_water kopie Water
10 - 30 woningen
Wijken
30 - 60 woningen
60 - 90 woningen Woningbouwmonitor Locaties
Locaties V5 - 26 jan 2023 BASE_top
Overzichtkaart
90 > woningen
Pas op de plaats Gemeentegrenzen_NieuwegeinNiet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen 0 - 10 bbg_water kopie 10 - 30 woningen 10 - 30 Water 30 - 60 woningen 30 - 60 Wijken
PDV
Woningbouwmonitor Locaties
60 - 90 woningen
Locaties V5 - 26 jan 2023 Woningbouwlocaties 90 > woningen Overzichtkaart Niet-pas op de plaats plannen 1 - 10 woningen
Pas op de plaats 0 - 10
60 - 90 90 >
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30 woningen
10 - 30
10 - 30
30 - 60 woningen
30 - 60
30 - 60
60 - 90 woningen
60 - 90
60 - 90
90 > woningen
90 >
Pas op de plaats 0 - 10
Opgeleverde plannen 1 - 10
10 - 30
10 - 30
30 - 60
30 - 60
60 - 90
60 - 90
90 >
90 > Ontwikkellocaties
90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties Opgeleverde plannen 1 - 10 10 - 30 30 - 60 60 - 90 90 >
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
Ontwikkellocaties
BASE_back wit vlak
Gebouwen pand_nieuwegein kopie kopie bbg_water Water
toekomstige supermarkt
Figuur 35. Type winkels in de stad
Figuur 36. Supermarkten binnen 400m loopafstand 73 Nieuwegein
SCENARIO 1: ontwikkellocaties
Conclusies: De Gezonde Stad •
•
Nieuwegein is een groene gemeente en scoort
geen invulling gegeven aan de woonzorgcirkel
zowel nu als in de toekomst.
inmiddels nagedacht over het toevoegen van
goed op oppervlakte en afstanden tot groen,
De aanwezigheid van groen is dus goed, maar wat we minder goed kunnen bepalen is de
kwaliteit van het groen. Met meer inwoners,
die wel in de omgevingsvisie staat. Er wordt zorg in City. •
meer appartementen en een trend van meer
Bij het bouwen van woningen voor specifieke
doelgroepen (ouderen bijvoorbeeld) is nabijheid van voorzieningen een aandachtspunt.
gebruik maken van de buitenruimte (zoals voor
Kritische succesfactor: Voorzieningen
sport) kan de gebruikskwaliteit van het groen
moeten meegroeien in de nabijheid
een aandachtspunt worden. In een aantal wijken neemt het bewonersaantal dusdanig toe dat de
hoeveelheid groen per inwoner verandert. Op deze
plekken ontstaan kansen om vanwege het vergrote aantal omwonenden en intensiever gebruik de
groene plekken een hogere bestemmingswaarde te geven. •
Tegelijkertijd staat het groen ook al onder druk vanwege de sterk afgenomen biodiversiteit. Intensiever gebruik van het bestaande
groen resulteert ook in een grotere druk op natuurwaarden en heeft daarmee ook weer
invloed op de gezondheid. Aandacht voor natuuren gebruikswaarde is van belang in de (door-) ontwikkeling van het groen in de stad.
Kritische succesfactor: Investeren in de kwalitatieve versterking van het groen •
Het Stadscentrum vraagt op meerdere vlakken aandacht:
•
Het is de minst groene plek van de stad, wat zorgt voor hittestress en een minder goede toegankelijkheid tot groene plekken voor
•
Het sturen op een gezonde stad vraagt ook een gebiedsgerichte en integrale aanpak. Het gaat niet alleen om het sturen op het aantal en de