2026-09-08 15. Bijlage 1 - Programmaplan
Tekst van het document
- dat voortschrijdende inzichten met elkaar gedeeld en benut worden waardoor ‘best practises’ ontstaan die elders in de regio benut kunnen worden. Fundamentele voorwaarden Om effectief te kunnen werken aan een versterking van de aanpak van GiA moet de basis op orde zijn. Die basis en de inhoudelijke focusprojecten en – thema’s zijn onderdeel van de visie en het programmaplan Samen voor Veilig 2025 t/m 2030. Specifiek ten aanzien van het regionaal kwaliteitskader zijn de meest fundamentele voorwaarden: • Op basis van de visie “Gefaseerd samenwerken voor veiligheid” is er een integrale gemeentelijke visie (o.a. Wmo, jeugd, WP&I, gezondheidszorg en veiligheid) op de inrichting van de lokale (wijk)teams in relatie tot de aanpak GiA. • Gemeenten maken expliciet hoe de lokale (wijk)teams zijn ingericht en wie welke opdracht (en expertise) heeft als het gaat om het oppakken van zaken waarin GiA speelt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan (wijk)teams, lokale regisseurs, gebiedsteams, zorg- en veiligheidshuizen en expertise teams.
• Gemeenten zorgen dat er voldoende (variatie in) gespecialiseerd hulpaanbod beschikbaar is binnen de gemeente en/of in de regio Noord- en Midden-Limburg voor slachtoffers, plegers en kinderen, gericht op acuut stoppen van het geweld, op het wegnemen van risicofactoren voor geweld/ onveiligheid én op herstel van de gevolgen van huiselijk geweld en kindermishandeling. • Iedere gemeente stelt een lokaal integraal kernteam GiA samen waarin WMO, Jeugd en Veiligheid in een combinatie van beleid en uitvoering vertegenwoordigt is. 1 van de leden van dat kernteam is 53 centraal aanspreekpunt voor GiA inclusief de regionale kwaliteitsnorm. Hij/ zij is tevens bestuurlijk adviseur en aanspreekpunt. • Op lokaal en regionaal niveau wordt casuïstiek met elkaar geëvalueerd zodat gezamenlijk wordt geleerd van de praktijk. Toepassing regionale kwaliteitsnorm Op basis van opgehaalde wensen en behoefte bij de regiogemeenten is afgesproken dat: - De eerste scan (0-meting) wordt afgenomen door het lokale integrale kernteam GiA met ondersteuning vanuit het regionale programmateam. Nadat de visie en het programmaplan Samen voor Veilig is vastgesteld, wordt daarmee gestart (vanaf Q3 2025). - Jaarlijks (ieder eerste kwartaal) een herscan plaatsvindt binnen alle gemeenten van Noord- en Midden-Limburg.
De uitkomsten daarvan inclusief de voorgenomen opvolging, wordt regionaal aan de daarvoor bestemde ambtelijke en bestuurlijke tafels. Aan de hand van voortschrijdende inzichten die de regionale aanpak aangaan, kan het programmaplan als nodig worden bijgesteld. Wanneer de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario leiden tot aanpassingen van het stelsel en de structuur, dan wordt landelijk gekoerst op het ontwikkelen van één geïntegreerd (en niet vrijblijvend) kwaliteitskader waarin het kwaliteitskader ‘Werken aan veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten’ wordt meegenomen. Tot die tijd is deze regionale kwaliteitsnorm van kracht. 54 Regionale kwaliteitsnorm Samen voor Veilig Noord- en Midden-Limburg ALGEMEEN Alle professionals van lokale (wijk)teams: Ja Deels Nee Korte toelichting en vervolgacties 1 zijn geschoold in de Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling en die kennis wordt minimaal jaarlijks onderhouden. 2 worden alert gehouden op de Meldcode omdat deze verankert is in werkprocessen. Bijvoorbeeld doordat bepaalde vragen onderdeel zijn van de standaard-clientregistratie én omdat onveiligheid altijd onderwerp van gesprek is tijdens caseload gesprekken, interne intervisie en bila’s. 3 zijn in staat om geweld te kunnen signaleren en bespreekbaar te maken met alle leden van het huishouden.
Daarbij hebben zij aandacht voor specifieke risicogroepen, bijvoorbeeld GGZ-problematiek en LVB. 4 hebben een duidelijk beeld van de taken van Veilig Thuis en weten welke medewerker van VT aanspreekpunt is voor de eigen gemeente. Alle professionals kennen de samenwerkingsafspraken tussen VT en lokale teams en handelen daarnaar. 5 Kennen en werken volgens de visie Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid. Alle professionals hebben een voorlichting, workshop of een training gevolgd rondom de visie en de Top 3 methodiek. 6 Alle medewerkers weten dat er interne aandachtsfunctionarissen GiA zijn en wanneer hen te betrekken, net zoals waarvoor een beroep kan worden gedaan op de GW’er. SPECIFIEK De gemeentelijke (indirecte of directe) aandachtsfunctionaris GiA voldoet aan hetgeen beschreven is bij punt 1 t/m 6, 15 en daarnaast: Ja Deels Nee Korte toelichting en vervolgacties 7 is binnen en buiten de organisatie duidelijk gepositioneerd als aandachtsfunctionaris GiA met een heldere rol en taakomschrijving. Iedere gemeente heeft tenminste twee aandachtsfunctionarissen. 8 heeft een training tot aandachtsfunctionaris gevolgd bij VT en/of de Landelijke Vereniging Aandachtsfunctionarissen Kindermishandeling en huiselijk geweld (LVAK) en neemt jaarlijks deel aan intervisie/ terugkomdagen. 9 voert de taken uit zoals opgenomen in het taakprofiel aandachtsfunctionaris van LVAK.
11 heeft kennis van, en signaleert verschillende (uitings)vormen van GiA. 12 heeft kennis van rollen, taken en verantwoordelijkheden van zorg- en veiligheidspartners in de aanpak GiA en weet hoe, wanneer, en welke kennis bijgeschaald kan/ moet worden binnen en buiten de eigen organisatie. SPECIALISTISCHE KENNIS De professional (triagist) die als eerst betrokken is bij overdrachten vanuit VT aan het lokale team voldoet aan hetgeen beschreven is bij punt 1 t/m 6, 11 en 12 en daarnaast: Ja Deels Nee Korte toelichting en vervolgacties 13 is geschoold in Visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid én de daarbij horende TOP-3 methodiek. Hij/zij neemt jaarlijkse deel aan een boostersessie rondom de visie en de Top 3. 14 is in staat de urgentie van de casus te beoordelen aan de hand van de veiligheidsbeoordeling van VT én dit mee te nemen in de opvolging door het lokale team (snelheid + aan wie wordt de casus toebedeeld ofwel wie wordt casusverantwoordelijk?). 15 heeft korte lijnen met VT (ook met aangewezen contactpersoon bij VT voor desbetreffende gemeente) zodat snel intercollegiaal overleg kan plaatsvinden als nodig. 16 is op de hoogte van de samenwerkingsafspraken VT-lokale teams en is in staat om partijen daarop aan te spreken als nodig.
SPECIALIST De bijblijver (volledige rolbeschrijving in bijlage) voldoet aan hetgeen beschreven is bij punt 1 t/m 6 en 11 t/m 16 en daarnaast: Ja Deels Nee Korte toelichting en vervolgacties 17 is het vaste gezicht voor alle leden van het huishouden (en is daarmee meervoudig inlevend en onpartijdig) én is verantwoordelijk voor het zicht op de veiligheid (aanwezigheid + actueel en gedegen veiligheids-, hulpverlenings- en/ of herstelplan). De frequentie van het contact is gebaseerd op de verschillende fasen van de TOP-3 methodiek. 18 positioneert hulpverlening (en benodigde expertise) door middel van (gefaseerde) samenwerking en organiseert frequente ontmoeting (ook voor evaluatie en afronding) met alle (professioneel) betrokkenen. 19 betrekt, indien mogelijk, het informele netwerk daar waar zij ondersteunend kunnen zijn in het bereiken en vasthouden van veiligheid in het huishouden. 20 werkt in een vrijwillig kader en blijft ten alle tijden betrokken bij alle gezinsleden. Als er sprake is van een tijdelijke gedwongen maatregel (civiel), dan trekt de bijblijver en de gezinsvoogd in tandem op. Datzelfde geldt ook in geval van een strafrechtelijke en/of bestuursrechtelijke maatregel. 21 is betrokken totdat stabiele veiligheid is bereikt.
Om te spreken van stabiele veiligheid moeten alle gezinsleden aangeven dat er gedurende 6 maanden sprake is van het cijfer 6 (veiligheidsbeoordeling Top 3) en hebben er geen nieuwe geweldsincidenten plaatsgevonden. 22 is in staat casuïstiek van Veilig Thuis over te nemen en de door Veilig Thuis geformuleerde veiligheidsvoorwaarden te vertalen in het veiligheidsplan én daar uitvoering aan te geven. 23 wordt door de organisatie gefaciliteerd doordat de randvoorwaarden afdoende zijn georganiseerd en er ten alle tijden een gedragswetenschapper oproepbaar is om mee te denken in de casus. 24 Heeft basiskennis (door middel van scholing c.q. training) op het gebied van: - geweldsdynamiek en risicofactoren (incl. patroonherkenning). - Geweldstypologien (waaronder ook intiem terreur) en geweldsvormen (onder andere seksueel geweld, eer gerelateerd geweld, ouderenmishandeling), risicofactoren en specifieke risicogroepen (onder andere ouders met GGZ-problematiek, LVB). - hoe op het juiste moment systeemgerichte (gespecialiseerde) hulpverlening in te zetten (of hier naartoe te leiden) voor alle leden van het gezin/huishouden op het gebied van de problematiek die vaak (direct of indirect) samenhangt met huiselijk geweld en kindermishandeling, o.a. LVB-, GGZ- en verslavingsproblematiek, maar ook huisvesting en inkomen.
- hoe op het juiste moment systeemgerichte (gespecialiseerde) hulp ingezet kan worden (of hier naartoe te leiden) voor alle leden van het gezin/huishouden, om te herstellen van de gevolgen van het geweld (bijvoorbeeld traumabehandeling). - straf- en familie- en jeugdrecht (bijv. rondom gezag en erkenning). Kent de mogelijkheden van bestuursrecht (wet tijdelijk huisverbod) en weet wanneer én hoe dat kan worden ingezet. 25 Neemt (minstens) tweemaal per jaar deel aan leer- en ontwikkeltafels vanuit het programma Samen voor Veilig. Bijlage 2: Profielschets bijblijver Profielschets ‘Bijblijver’ Iris van Lierop, Hans Peeters, Yvonne Wijnen, Emma de Vries Versie: 17.11.2024 Aanleiding Uit de drie cohortstudies van Verweij-Jonker die tot en met 2023 zijn uitgevoerd blijkt dat er voorzichtig resultaten worden geboekt, maar er meer nodig is om het geweld duurzaam te kunnen stoppen. Ook in de jeugdbeschermingsketen is geconstateerd dat de aanpak beter moet: het is onvoldoende rechtsbeschermend, teveel als een estafettemodel ingericht en het is voor gezinnen onduidelijk wie, wat waarom doet. Dat vormde in maart 2021 de aanleiding voor de landelijke ontwikkeling van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming 0-100, het opvolgende programma op Geweld Hoort Nergens Thuis. De conclusies: het huidige stelsel is complex en knelt.
Betrokken gezinnen en huishoudens voelen zich onvoldoende gehoord en gezien. De achterliggende problematiek, die dikwijls op verschillende leefgebieden ligt en in het systeem wortelt, is vaak onvoldoende in beeld. Betrokkenen vertellen op verschillende plekken hun verhaal. Er is niet één gezicht, één professional die erbij kan blijven, om van begin tot eind een relatie op te bouwen, de problematiek in samenhang te beoordelen én integraal aan een oplossing te werken. Daardoor worden er kansen gemist, zo is de conclusie. Complexe (gezins)casuïstiek wordt van organisatie naar organisatie doorgegeven. Hierdoor wordt de afstand tussen de hulpverlening en de betrokken leden van het gezin of huishouden groter en raakt er informatie verloren. Om bovenstaande te voorkomen wordt voorgesteld om de ‘bijblijver’ een centrale rol te geven in het zicht op veiligheid. Hoewel we onderkennen dan het succes van een deze rol afhankelijk is van een sterke samenwerking in de keten, dragen we de visie uit dat het realiseren van een bijblijver een significante bijdrage kan leveren aan het realiseren van duurzame veiligheid bij huishoudens die te maken hebben met geweld in afhankelijkheidsrelaties. In het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming wordt gesproken over een stelselwijziging en het inrichten van een Regionaal Veiligheidsteam.
Ondanks dat dit voornemen nog niet zeker en niet concreet is, wordt er vanuit het Toekomstscenario wel gestuurd op een steeds belangrijkere rol voor het lokale team in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Deze rol dient als één vast gezicht voor het huishouden in kwestie en positioneert expertise en hulpverlening door middel van netwerksamenwerking. Het voorstel van de rol van bijblijver zoals in dit document beschreven is hiermee in lijn. Context De visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid staat centraal in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De gefaseerde aanpak gaat uit van het gegeven dat directe veiligheid en het verlagen van chronische stress doorlopende randvoorwaarden zijn om aan onderliggende risicofactoren van geweld te werken en uiteindelijk richting herstel te bewegen. Wanneer de stap naar risicogestuurde zorg te snel wordt gemaakt is de kans groot dat zowel het huishouden als de hulpverlening vastloopt.
Zoals wordt verwoord in het visiedocument Gefaseerde Ketensamenwerking: “Het werken aan het vergroten van veiligheid is een proces dat in de beginfase ook andere belangrijke onderdelen bevat, zoals het ontlasten van het systeem door het aanpakken van bronnen van stress, het bieden van praktische ondersteuning, het opbouwen van een werkrelatie, en het motiveren tot hulp.” Pas wanneer het is gelukt om directe veiligheid te realiseren en de chronische stress omlaag te brengen, kan worden ingezet op risicogestuurde- en later op herstelgerichte zorg. Daarbij blijft directe veiligheid een doorlopende randvoorwaarde. Zowel de intensieve invulling van het werken aan directe veiligheid als de fasering in het algemeen – 56 en de daarmee samenhangende samenwerking en afstemming in de keten – vereist deskundigheid, specifieke competenties en doorlopende betrokkenheid van begin tot eind. Volgens deze visie werken vraagt dat een casusregisseur zowel op inhoudelijk niveau intensief betrokken is bij het huishouden in kwestie – daarin ook praktische ondersteuning kan bieden en een werkrelatie kan opbouwen – als op procesniveau de keten kan positioneren en afstemming faciliteert over wanneer welke vorm van ondersteuning aan de orde is. In de huidige situatie zoals eerder beschreven is deze rol nog onvoldoende ingericht.
Voorliggend stuk schetst het profiel van de ‘bijblijver’ die, zoals de naam zegt, te allen tijde betrokken blijft: zowel op casusniveau, waar de bijblijver de samenhang op systemisch niveau beoordeelt, als op procesniveau, waar deze de voortgang bewaakt en kansen zoekt om de gewenste ondersteuning mogelijk te maken met als doel het realiseren van duurzame veiligheid. De bijblijver is het vaste gezicht en aanspreekpunt voor het huishouden en functioneert tegelijkertijd als spin in het web richting samenwerkingspartners in de keten. Wanneer spreken we van veiligheid Veiligheid is containerbegrip, evenals ‘zicht op veiligheid’. We spreken van veiligheid als aan de volgende voorwaarden is voldaan: • Directe veiligheid: het geweld is gestopt en de slachtoffers worden beschermd. • Stabiele veiligheid: er is sprake van stabiele veiligheid wanneer gedurende tenminste 6 maanden er geen geweldsincidenten zijn geweest, wanneer alle (direct)betrokkenen gezamenlijk met tussenpozen meerdere malen beoordeeld hebben dat de veiligheid in het systeem goed genoeg is, er is voldaan aan de veiligheidsvoorwaarden, de belangrijkste oorzaken/risicofactoren van de onveiligheid zijn aangepakt, oftewel beheersbaar en er is of wordt gewerkt aan herstel van schade als gevolg van huiselijk geweld of kindermishandeling.
Wanneer raakt en blijft de bijblijver betrokken? • Wanneer er sprake is van of dreiging tot structureel huiselijk geweld in de breedste zin van het woord; relationele geweldscasuïstiek aangedragen door professionals en/of door inwoners. • De bijblijver raakt betrokken in het vrijwillig kader en blijft betrokken voor het hele systeem wanneer er sprake is van een gedwongen maatregel. De GI is een passant en is vanuit het wettelijk kader aan zet voor de bescherming van de kinderen. Bijblijver en gezinsvoogd trekken in tandem op. Zodra de gedwongen maatregel wordt opgeheven blijft de bijblijver wederom betrokken in het vrijwillig kader. • De bijblijver is betrokken totdat stabiele veiligheid is bereikt. Competenties, kennis en vaardigheden • Kunnen vertragen en verdragen, relationeel positioneren, meervoudige partijdigheid/inleving, professionele afstand en nabijheid kunnen hanteren.
• In staat om context en samenhang op systemisch niveau te analyseren • In staat om gefaseerd te werken aan directe, stabiele en duurzame veiligheid met specifieke aandacht voor het eigen netwerk • In staat om traumasensitief te werken • Proactief, outreachend en stressbestendig • In staat om commitment en gezamenlijke verantwoordelijkheid te creëren bij betrokken ketenpartners • Kennis van geweldstypologieën en specifieke geweldsvormen (zoals seksueel geweld en/of mensenhandel) • Kennis van veel voorkomende psychiatrische stoornissen en signalen van middelengebruik • Kennis van ontwikkelingspsychologie en gedrag van het jonge kind. In staat om de betekenis van huiselijk geweld voor de ontwikkeling van het kind en relevante signalen te kunnen benoemen. • Kennis van de juridische context in zowel het sociaal- als veiligheidsdomein, zoals het gedwongen jeugdkader en de Wet tijdelijk huisverbod. 57 Inhoudelijke taken • De bijblijver is het vaste gezicht voor alle gezinsleden van het systeem en verantwoordelijk voor het zicht op de veiligheid. • De bijblijver analyseert de situatie aan de hand van een systemisch kompas en maakt samen met het systeem een veiligheidsplan, waar passend ondersteuningsaanbod in is geïntegreerd. Een systemische analyse kan verder reiken dan alleen de vaste gezinsleden, zoals bijvoorbeeld grootouders.
• Betrekken van relevante expertises en positioneren van de keten. • Evaluatie en afronding in overeenstemming met het gezin. Ervaring en motivatie De bijblijver brengt minimaal enkele jaren aan praktijkervaring mee gerelateerd aan het thema geweld in afhankelijkheidsrelaties. Daarnaast is het van belang dat de bijblijver zich vanuit een intrinsieke motivatie wil inzetten om gezinnen die te maken hebben met huiselijk geweld te ondersteunen en duurzame veiligheid te realiseren. Dit doet de bijblijver vanuit een neutrale positie, in verbinding met alle betrokkenen uit het (gezins-)systeem. Randvoorwaarden • De rol van bijblijver is specialistisch en kan niet door iedere collega worden ingevuld. Specifieke werving en begeleiding is noodzakelijk. Ondersteuning door inhoudelijk expert (gedragswetenschapper of ervaren senior, en eventueel (vertrouwens)arts). • Vrijheid, tijd en ruimte om te kunnen vertragen, verdragen en de ‘achterdeur’ te kunnen vinden wanneer de voordeur dicht is. • De bijblijver is bereikbaar en beschikbaar. Je bent niet 24/7 inzetbaar, maar juist het doel van de bijblijver is dat deze snel beschikbaar kan zijn om te kunnen anticiperen op situaties voordat het systeem zich (weer) gesloten heeft. De bijblijver wordt door de leden van het huishouden gezien als steunend figuur. • Overeenstemming en commitment van samenwerkingspartners over de rol van de bijblijver.
• Samenwerkingspartners in het zorg- en veiligheidsdomein spreken commitment en gezamenlijke verantwoordelijkheid uit vanuit de visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid, niet vanuit de kaders van waaruit iedere organisatie werkt. Organisaties geven er ook blijk van over de eigen kaders heen te kijken. • De bijblijver is geschoold in de visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid. Positie in de keten en bestaande trajecten en interventies • Bijblijver is spin in het web en mobiliseert de keten/hulpverlening in zowel het sociaal- als veiligheidsdomein. Iedere inzet van ketenpartners is onderdeel van het integrale veiligheidsplan dat de bijblijver samen met het systeem heeft gemaakt. • Bijblijver heeft zijn eigen expertise op het gebied van systemische problematiek en (on)veiligheid, en gaat daarbij niet op de stoel van andere specialisten zitten, maar houdt wel het overzicht in wat wanneer nodig is binnen de dynamiek in de leefwereld van het huishouden. • Het is van belang dat de bijblijver mede bijdraagt aan een aanspreekcultuur binnen de samenwerking met ketenpartners. Daar waar deze aanspreekcultuur onvoldoende aanwezig is en een integrale aanpak niet tot stand komt, heeft de bijblijver de mogelijkheid om op te schalen naar procesregie bij het Zorg- en Veiligheidshuis. • De rol van bijblijver is essentieel in de pilot MDA++.
Wanneer een MDA++-casus is besproken door het Analyseteam is het de taak en verantwoordelijkheid van een casusregisseur om op lokaal niveau met een Casusteam aan de slag te gaan met de bevindingen van het Analyseteam. Van deze casusregisseur / bijblijver wordt voldoende expertise op GIA en een regisserende functie verwacht. 58 Inrichtingskeuzes Het hierboven beschreven profiel bevat een aantal elementen die essentieel zijn om de rol van bijblijver gedegen te kunnen invullen. Tegelijkertijd zijn er verschillende mogelijkheden voor het inrichten van deze rol. Deze keuzes kunnen niet door de regionale werkgroep worden gemaakt en zijn afhankelijk van de afweging die iedere gemeente of samenwerkingsorganisatie hierin maakt. De volgende elementen zijn daarom niet nader gespecificeerd en vragen onderzoek van de partijen die deze rol gaan inrichten. • SKJ-registratie al dan niet vereist; • Hoeveel fte nodig is voor het inrichten van de rol van bijblijver of dat dit aan een bestaande functie kan worden toegevoegd; • Hoe voldoende bereikbaarheid en beschikbaarheid wordt ingericht; • Of de taken van bijblijver gekaderd zijn op het gebied van relationeel geweld of breder, bijvoorbeeld ook individuen met complexe problematiek; • Norm van de caseload; • Al dan niet samengevoegd met de rol van indicatiesteller.
Proces Voorliggend stuk dient als een uniforme basis voor alle gemeenten in de regio Noord- en Midden- Limburg in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Waar onder ‘inrichtingskeuzes’ ruimte wordt gelaten aan lokale gemeenten om afhankelijk van hun huidige situatie op inrichtingsniveau keuzes te maken, is met het beschreven profiel gepoogd om een gezamenlijke, niet-vrijblijvende, inhoudelijke lijn te formuleren. Daarnaast wordt benadrukt dat dit profiel slechts een onderdeel is van een sluitende aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties. De rol van bijblijver is afhankelijk van de eerder benoemde randvoorwaarden, onder andere een sterke ketensamenwerking. Daarin zal een aantal onderdelen nader moeten worden uitgewerkt, zoals bijvoorbeeld de tandem-samenwerking tussen de bijblijver en de GI’s en de samenwerking met Veilig Thuis wanneer een tijdelijk huisverbod wordt opgelegd. 59 Bijlage 3: Oplegger en samenwerkingsafspraken Veilig Thuis & Lokale teams NML. Onderwerp: Oplegger bij de nieuwe versie van Samenwerkingsafspraken Steller: Karen Lommen o.b.v. werksessies met professionals van lokale teams en Veilig Thuis Noord- en Midden-Limburg.
Datum: 18 juli 2025 Vooraf Gemeenten, zorg- en veiligheidpartners hebben gewerkt aan het opstellen van de nieuwe visie rondom de aanpak van Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en het opzetten van het programma Samen voor Veilig Noord- en Midden-Limburg. Het verbeteren van de samenwerking tussen de lokale teams van gemeenten en Veilig Thuis NML was daarin een belangrijk onderwerp van gesprek. Samenwerkingsafspraken helpen, maar de juiste grondhouding is essentieel! Een effectieve aanpak vraagt van ons dat we afstappen van het idee dat óf Veilig Thuis NML óf het lokale veld óf een andere instelling de algehele verantwoordelijkheid draagt. We staan voor partnerschap, vanuit het besef dat meerdere partijen hun bijdrage leveren aan veiligheid in en schadeherstel voor het gezin/huishouden. Dat gebeurt soms gelijktijdig en soms opeenvolgend . vanuit ieders eigen taak en verantwoordelijkheid. Maar altijd vanuit de bereidheid om met de ander mee te denken en te ondersteunen. Heldere samenwerkingsafspraken helpen daarbij, maar het vraagt vooral wat van onze manier van samenwerken, van onze houding en gedrag ten opzichte van elkaar. Als we de samenwerkingsrelatie duurzaam willen verbeteren is het belangrijk om consequent aandacht te hebben voor beide aspecten. In het programma Samen voor Veilig is daar vorm aan gegeven d.m.v. leertafels en casusreviews.
Maar ook in de dagdagelijkse praktijk is het belangrijk dat professionals daar bewust stil bij de grondhouding zoals we die met elkaar voorstaan en die nodig is om onveiligheid in gezinnen en huishoudens duurzaam te stoppen. Samenwerkingsafspraken lokale teams & Veilig Thuis Noord- en Midden-Limburg Professionals van lokale teams en Veilig Thuis hebben in gezamenlijkheid gekeken naar wat hen te doen stond in het actualiseren van de huidige samenwerkingsafspraken zodat deze weer voldoende aansluiten bij de dagdagelijkse praktijk en helpend zijn voor professionals. Dat heeft tot 2 lijnen geleid: 1. Aanpassingen voor de korte termijn in de tekst van de samenwerkingsafspraken zodat deze duidelijker en leesbaarder worden. 2. Acties voor de middellange termijn (2026 e.v.) die betrekking hebben op verbeterpunten in de onderlinge samenwerking die vervolgens een plek moeten krijgen in de werkgroep Prio 1 Sterke Lokale teams.
60 Ad 1 Bijgevoegd is de bijgestelde tekst van de samenwerkingsafspraken versie d.d. 9 juli 2025. Dit is tot stand gekomen na een aantal werksessies met en feedback van VT NML en vertegenwoordigers van lokale teams in Noord- en Midden-Limburg. Daar waar feedback op de tekst mogelijk meer fundamentele aanpassingen in de manier van samenwerken vraagt, is deze niet aangepast maar is de oude tekst gehandhaafd. Het punt is vervolgens opgenomen op de lijst van aandachtspunten voor de middellange termijn bij Ad 2. Ad 2 Aandachtspunten voor de middellange-termijn-aanpak (in 2025 of 2026): A. Aanscherping van de tekst in de samenwerkingsafspraken na gezamenlijke inhoudelijke verkenning: • Aanscherping van de afspraken over wie wat doet en waarin initiatief neemt: artikel 3.3. en artikel 3.4. • Aanscherping van de tekst artikel 3.5 over opschalen: is dat in lijn met hoe er vanuit SKJ gekeken wordt naar eigen verantwoordelijkheid van professional (en moet je dan niet beter spreken van ‘bijschalen’). • Aanscherping van de afspraken rondom casusregie in artikel 4.3.: van eenduidige werkwijze tot en met helderheid over afsluiting van de casusregie (en wat dat zegt over doorlopende hulpverlening). NB: Mogelijk kan dit ook een korte termijn actie zijn: de vraag welke rol VT richting lokale team kan spelen in geval van een weigerachtige client.
Lokale team heeft soms behoefte aan afstemming met VT over de beste vervolgstap bij een overdracht van de casus door VT en een cliëntsysteem dat niet thuis geeft. B. Het handelingsprotocol van VT staat dit in de weg zo blijkt/denkt men; op welke manier kunnen we hier toch wat mee? Verbeteren startpunt van de samenwerking rondom casuïstiek Om tot een goede vervolgstap en effectieve inzet richting het systeem te komen na overdracht van een casus door VT naar het lokale team, is het belangrijk dat dat startpunt goed wordt gedaan. Punten die naar voren komen: o behoefte bij lokale teams, ook in kader van motiveren van systeem voor belang van hulp, is wat meer duiding van VT bij de overdracht van de casus of VT de hulp gewenst danwel noodzakelijk vindt. o dit heeft namelijk impact op werkproces voor lokale team (in elk geval bij CJG/AMW): noodzakelijke inzet staat gelijk aan opdracht aan CJG/AMW om zicht op veiligheid te organiseren. o dilemma voor VT is dat dat onderscheid niet altijd goed te maken is (ook druk van 5-dagentermijn speelt hierin mee) o vraagstuk: vraagt dat een andere tekst in de brief van VT? o vraagstuk: vraagt dit meer inspanning van VT en dus nieuwe afspraken? o suggestie aan tafel: triagetafel als helpende actie.
Verbeteren van het samenspel in de driehoek zorg en Veiligheidshuis – VT – lokale veld o Regionaal een heldere en eenduidige lijn rondom casusregie en procesregie bepalen; met oog voor de lokale ruimte omdat lokale infrastructuur verschilt; daar waar er regionaal eenduidige afspraken over de uitvoering van casusregie worden gemaakt, zullen deze ook verwerkt moeten worden in de tekst van de samenwerkingsafspraken. Creëren van eenduidige en regionaal gemeenschappelijke lijn in de manier waarop lokale team en VT overlegt en afstemt 61 o Dat verschilt nu per regio en ook per gemeente. Deels is dat een gevolg van pilots zoals die nu van Horst aan de Maas. o De intensievere samenwerking in de keten aan de voorkant die daar wordt ingericht en uitgeprobeerd is voor meer gemeenten en wijkteams relevant (en wenselijk. De resultaten van die pilot - en andere experimentele afspraken die er lokaal evt zijn met VT- moeten we gebruiken om hier een structurele passende werkwijze van te maken t.z.t. zijn Maatwerk-inzet monitoringtaak VT Het goed richten en inrichten van de monitoringtaak van VT na uitvoering van een dienst. In de praktijk is er zowel bij VT NML als bij lokale teams behoefte aan meer maatwerk. Met als doel de monitoring dusdanig in te zetten dat deze bijdraagt aan het doel: stabiele veiligheid realiseren en herstel van schade.
62 Samenwerkingsafspraken Lokale teams en Veilig Thuis Noord- en Midden- Limburg Versie: 18 juli 2025 63 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. De uitgangspunten van deze samenwerkingsafspraken 3 3. Overdracht van Veilig Thuis NML naar de lokale teams 5 3.1 Directe overdracht na veiligheidsbeoordeling 5 3.1.1. Moment van overdracht van de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid 5 3.1.2. Wijze van overdracht 5 3.1.3. Informeren van directbetrokkenen over de melding en de overdracht 5 3.1.4. Informatie die Veilig Thuis NML overdraagt 5 3.1.5. Terugkoppeling aan de melder 6 3.1.6. Monitoren 6 3.2. Overdracht na uitvoering van de diensten door Veilig Thuis NML 6 3.2.1. Moment van overdracht van de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid 6 3.2.2. Wijze van overdracht 6 3.2.3. Afspraken 7 3.2.4. Informatie die Veilig Thuis overdraagt 7 3.2.5. Terugkoppeling aan de melder 7 3.2.6. Monitoren 7 3.3. Hulpverlening komt niet tot stand na overdracht door Veilig Thuis NML 7 3.4. Melding bij de Raad voor de Kinderbescherming en aangifte 8 3.5. Opschalen 8 4. Taken van het lokale team na overdracht 10 4.1. Zicht op veiligheid 10 4.2. Veiligheidskaart, hulpverlenings- en herstelplan 10 4.3.
Casusregie 10 64 1 Aanleiding Deze samenwerkingsafspraken zijn van de 14 gemeenten uit de regio Noord- en Midden-Limburg en Veilig Thuis Noord- en Midden-Limburg (Veilig Thuis NML) gezamenlijk. Wij werken aan één gezamenlijk doel: alle inwoners een veilig thuis bieden, een thuis waarin hij of zij ontwikkelkansen krijgt om zichzelf in veiligheid te kunnen ontplooien. Alleen door samen te werken kunnen we het verschil maken. Deze samenwerkingsafspraken maken duidelijk wie wat doet op welk moment en wat de lokale teams en Veilig Thuis NML van elkaar mogen verwachten. De samenwerkingsafspraken zoals die in 2019 gezamenlijk op papier zijn gezet, zijn in 2024 geëvalueerd en bijgesteld naar deze volgende versie. En dat zullen we periodiek blijven doen met dit document: cyclisch samen evalueren en bijstellen. 2.
De uitgangspunten van deze samenwerkingsafspraken Aan de inzet van lokale teams en Veilig Thuis NML en de onderlinge samenwerking liggen de volgende visie- en beleidsdocumenten ten grondslag: • Visie Gefaseerd samenwerken voor Veiligheid (landelijk visiedocument partners zorg, veiligheid en straf); https://vng.nl/publicaties/leidraad-werken-aan-veiligheid • Regionale visie Samen voor Veilig (gemeenten en netwerkpartners regio Noord- en Midden- Limburg) (link wordt toegevoegd) • Handelingsprotocol Veilig Thuis (Landelijk Netwerk Veilig Thuis); https://veiligthuis.nl/wp- content/uploads/2018/12/Veiligthuis-interactief-protocol_v3.pdf • Leidraad Werken aan Veiligheid (VNG); https://vng.nl/nieuws/nieuwe-leidraad-werken-aan- veiligheid Onderdelen uit deze documenten zijn verwerkt in de artikelen van de samenwerkingsafspraken. Onder regie van de gemeenten wordt invulling gegeven aan de samenwerking tussen Veilig Thuis NML en de lokale teams. Hierin staat voorop dat we samen doen wat nodig is om een duurzaam veilige thuissituatie te realiseren. Dat vraagt van lokale teams en Veilig Thuis NML dat zij elkaar zien, spreken, kennen. Lokale teams en Veilig Thuis NML werken op grond van verschillende wettelijke taken en kaders. Dan is het belangrijk om duidelijk te zijn over wie welke taken en verantwoordelijkheden heeft en op welk moment.
Zodat ieder weet wat hij wel en niet mag verwachten en we grensconflicten – met name bij overdrachtsmomenten- voorkomen. Een effectieve aanpak vraagt van ons dat we afstappen van het idee dat óf Veilig Thuis NML óf het lokale veld óf een andere instelling de algehele verantwoordelijkheid draagt. We gaan voor partnerschap, vanuit het besef dat meerdere partijen hun bijdrage leveren aan veiligheid in en schadeherstel voor het gezin/huishouden. Dat gebeurt soms gelijktijdig en soms opeenvolgend . vanuit ieders eigen taak en verantwoordelijkheid. Maar altijd vanuit de bereidheid om met de ander mee te denken en te ondersteunen. Daar werken we naar toe en dat is ook vastgelegd in onze gezamenlijke regionale visie Samen voor Veilig met onderstaande uitgangspunten en samenwerkingsprincipes: a. De focus ligt op alle betrokkenen in het gezin/huishouden en hun behoeften en mogelijkheden. b. We investeren in een stevige sociale basis en in de kracht van informele sociale netwerken. c. Het lokale team is het vaste gezicht en coördineert de aanpak voor stabiele veiligheid. d. Elke gezin/huishouden heeft een vast aanspreekpunt. e. We bieden langdurig en structureel de hulp die nodig is om een stabiele veilige situatie voor alle betrokkenen te realiseren. f. Partners werken vanuit ieders expertise als een netwerk rondom het gezin/huishouden samen. 65 g.
Professionals werken gezin/huishoudengericht. h. We werken op basis van gezamenlijke regionale kwaliteitsnormen. i. Gemeenten – en subregio’s- maken eigen keuzes in hoe ze de sociale basis en de toegang inrichten. j. De lerende praktijk staat centraal: we stimuleren het samen leren en ontwikkelen van organisaties, professionals en gezinnen/huishoudens. Als we deze uitgangspunten serieus nemen, dan vraagt dat ook wat van onze manier van samenwerken, van onze houding en gedrag ten opzichte van elkaar. Dit is wat we van elkaar verwachten en waar we ons aan houden: • We zijn nieuwsgierig naar elkaars kennis, kunde en context en werken op basis van partnerschap; • Principes gaan vóór afspraken en daar hebben we ook het bestuurlijke lef voor; • We hebben een lange adem en steunen elkaar in die vasthoudendheid. • We faciliteren onze professionals in het kunnen doen wat nodig is en te laten wat niet werkt 3. Overdracht van Veilig Thuis NML naar de lokale teams 3.1 Directe overdracht na veiligheidsbeoordeling Veilig Thuis NML kan een casus direct na de veiligheidsbeoordeling overdragen. In dat geval zijn er geen veiligheidsvoorwaarden van toepassing. In paragraaf 3.2 wordt de situatie beschreven waarin dat wél het geval is. 3.1.1.
Moment van overdracht van de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid Veilig Thuis NML rondt de veiligheidsbeoordeling af binnen 5 werkdagen na ontvangst van de melding. Direct aansluitend vindt elektronische overdracht aan het lokale team plaats. En als de inhoud van de casus het vraagt, volgt er ook een warme (face to face en/of telefonisch) overdracht. Dat is aan de professionele inschatting van Veilig Thuis NML en waar passend in overleg met het lokale team. Het lokaal team accepteert de door Veilig Thuis NML overgedragen casus en is vanaf het moment dat Veilig Thuis NML dit elektronisch heeft overgedragen verantwoordelijk voor het zicht op veiligheid. Na overdracht sluit Veilig Thuis NML het dossier. Zijn er onduidelijkheden, dan kan het lokale veld hierover altijd contact opnemen met Veilig Thuis. Het besluit kan niet worden herzien: Veilig Thuis NML mag niet in een gesloten dossier werken en mag dan ook geen bemoeienis met de casus hebben. Veilig Thuis NML kan alleen een toelichting geven op de inhoud van de melding en de overweging. 3.1.2. Wijze van overdracht Veilig Thuis NML draagt altijd schriftelijk (elektronisch) over naar het lokale team. Een warme overdracht kan daar eventueel aanvullend op plaats vinden.
Overdracht vindt plaats conform het handelingsprotocol van Veilig Thuis NML, de visie ‘Gefaseerd samenwerken voor veiligheid en de leidraad Werken aan veiligheid voor lokale teams. 3.1.3. Informeren van directbetrokkenen over de melding en de overdracht Veilig Thuis informeert de direct betrokkene over de overdracht middels een brief. In deze brief staat de inhoud van de melding en het besluit van de veiligheidsbeoordeling. 3.1.4. Informatie die Veilig Thuis NML overdraagt Veilig Thuis NML draagt over aan het lokale team: • de inhoud van de melding; • de overweging en het besluit door Veilig Thuis NML; • als VT hulp wenselijk/noodzakelijk acht, wordt dit expliciet omschreven in de overweging en besluit; dat maakt het startpunt voor het lokale team helder; 66 • de informatie die in het kader van de veiligheidsbeoordeling is verkregen voor zo ver deze informatie noodzakelijk is voor de uitvoering van de taken van het lokale team. • of VT wel of geen contact met betrokkenen heeft gehad en de reden hiervan. 3.1.5. Terugkoppeling aan de melder Veilig Thuis NML informeert de melder dat de casus is overgedragen aan het lokale team en verstrekt daarbij, indien passend, ook de contactgegevens van het lokale team. 3.1.6. Monitoren Dit is hier niet van toepassing: Veilig Thuis NML voert de taak ‘monitoren’ niet uit bij casussen die direct na de veiligheidsbeoordeling worden overgedragen.
3.2. Overdracht na uitvoering van de diensten door Veilig Thuis NML11 Veilig Thuis NML heeft naast een adviesfunctie naar directbetrokkenen, omstanders en professionals ook twee diensten die zij zelf inzet en uitvoert. Die diensten worden ingezet op basis van de uitkomst van de veiligheidsbeoordeling en de professionele inschatting van Veilig Thuis NML. Waar van toepassing doet Veilig Thuis NML dat in overleg met andere professionals. Het gaat om deze twee diensten (zie Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019): 1. Voorwaarden & vervolg: inzet is gericht op organiseren van directe veiligheid voor alle directbetrokkenen en op realiseren van stabiele veiligheid en schadeherstel bij betrokkenen. Veilig Thuis NML heeft in dit geval de verantwoordelijkheid voor zicht op de veiligheid, zorgt voor afstemming met en tussen andere ketenpartners en is contactpersoon voor de directbetrokkenen. 2. Onderzoek: dit voert Veilig Thuis NML uit na afronding van de veiligheidsbeoordeling. Met als doel: het bevestigen of weerleggen van de gemelde vermoedens van huiselijk geweld en/ of kindermishandeling + het zo nodig vaststellen van veiligheidsvoorwaarden+ het inzetten van vervolghulp gericht op directe en stabiele veiligheid en herstel van door directbetrokkenen opgelopen schade. Afronding van het onderzoek is uiterlijk binnen 10 weken na afronding van de veiligheidsbeoordeling. 3.2.1.
Moment van overdracht van de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid Direct aansluitend op de afronding van een van de diensten draagt Veilig Thuis de casus warm over aan het lokale team. Dit vindt plaats binnen 2 weken na afronding van de dienst. De verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid gaat van Veilig Thuis over naar het lokale team op het moment dat de informatie is overgedragen. 3.2.2. Wijze van overdracht Er vindt een warme overdracht plaats in de vorm van een gesprek tussen de leden van het gezin/huishouden, de betrokken medewerkers van Veilig Thuis NML en het lokale team. De medewerker van het lokale team wordt in dat gesprek meegenomen in het bespreken van de veiligheidsvoorwaarden. Daarnaast bespreken Veilig Thuis NML en het lokale team de vertaling van veiligheidsvoorwaarden naar veiligheidsafspraken. Daar doet Veilig Thuis NML de voorzet voor. Aanvullend op de mondelinge overdracht draagt Veilig Thuis schriftelijk of digitaal de informatie over. Is een gesprek in aanwezigheid van een medewerker van het lokale team niet haalbaar binnen 2 weken dan draagt Veilig Thuis NML de casus schriftelijk of digitaal over 3.2.3. Afspraken 11 Zie bijlage 1 voor een omschrijving van de diensten die Veilig Thuis NML kan inzetten en zelf uitvoert.
67 Bij de overdracht maken Veilig Thuis en het lokale team afspraken over: • het opstellen van een veiligheids-, hulpverlenings- en herstelplan, • de consequenties in het geval er geen of onvoldoende herstel is van de directe en stabiele veiligheid, • het monitoren door Veilig Thuis op de veiligheidsvoorwaarden. 3.2.4. Informatie die Veilig Thuis overdraagt Na uitvoering van de diensten draagt Veilig Thuis de volgende informatie over: • de inhoud van de melding; • de conclusie van Veilig Thuis NML of er sprake is van huiselijk geweld en/of kindermishandeling (dit gebeurt alleen bij de dienst Onderzoek); • de veiligheidsvoorwaarden en/of andere veiligheidsafspraken; • de met de overdrachtspartij gemaakte afspraken over het opstellen van een veiligheids-, hulpverlenings- en herstelplan; • de afspraken over het monitoren op veiligheidsvoorwaarden. 3.2.5. Terugkoppeling aan de melder Veilig Thuis NML draagt zorgt voor terugkoppeling aan de melder conform de richtlijnen in hoofdstuk 12 van het Handelingsprotocol Veilig Thuis 2019. 3.2.6. Monitoren Monitoren is een dienst van Veilig Thuis NML. Gedurende de periode van één tot anderhalf jaar gaat Veilig Thuis NML na of: - aan de veiligheidsvoorwaarden is voldaan, - deze geleid hebben tot direct én stabiele veiligheid, - er aandacht is voor het werken aan herstel van opgelopen schade.
Veilig Thuis NML start het monitortraject wanneer zij een casus overdraagt na uitvoering van een van de diensten. Veilig Thuis NML voert de taak ‘monitoren’ altijd uit tenzij Veilig Thuis NML en het lokale team in een gezamenlijke afweging concluderen dat monitoring geen toegevoegde waarde heeft in het bereiken van stabiele veiligheid en het werken aan herstel van schade. Die gezamenlijke afweging vindt plaats op het moment van overdracht van de dienst door Veilig Thuis NML aan het lokale team. Zij bepalen samen in een zorgvuldig proces en op basis van inhoudelijke afwegingen of monitoring in deze casus wel of niet nodig is en waarom. 3.3. Hulpverlening komt niet tot stand na overdracht door Veilig Thuis NML De lokale teams bieden vrijwillige hulp en ondersteuning en hebben geen bevoegdheden om zich met inwoners te bemoeien zonder diens toestemming. Maar gemeenten –en daarmee ook lokale teams die in hun opdracht werken- hebben tegelijkertijd wettelijke taken op het gebied van onveiligheid, ook in die gevallen dat er nog geen maatregel door de wetgever is uitgesproken. Vrijwillige hulp bieden betekent niet, dat je alleen hulp biedt als de cliënt zelf in staat is om de hulpvraag te formuleren en gemotiveerd is voor hulp.
Juist bij onveiligheid in afhankelijkheidsrelaties of ontwikkelingsbedreiging van minderjarigen is het nodig om te motiveren en outreachend te werken (uit: Leidraad werken aan Veiligheid, VNG) . Dat is de opdracht aan het lokale team. In het geval het gezin/huishouden niet (langer) open staat voor hulp van het lokale team of de geboden hulp leidt binnen de afgesproken termijnen niet tot herstel van de directe en stabiele veiligheid dan: • spant het lokale team zich aantoonbaar in om in contact te komen met het gezin/huishouden vanuit de gezamenlijke opdracht; • kan het lokale team advies vragen aan Veilig Thuis NML conform de meldcode stap 2; 68 • kan het lokale team -wanneer bovengenoemde mogelijkheden geen oplossing bieden– besluiten een casus te melden bij Veilig Thuis NML. Daarbij doorloopt het lokale team de stappen van de meldcode voor het doen van een melding bij Veilig Thuis NML. Leiden genoemde opties niet tot mogelijkheden voor het lokale team om de nodige vervolgstappen te zetten, dan overleggen indien nodig Veilig Thuis NML, het lokale team, justitiepartners en/of gemeenten over de mogelijkheden voor het inzetten van dwangmaatregelen: een verzoek tot onderzoek bij de Raad voor de Kinderbescherming, huisverbod, strafrechtelijke vervolging, bewindvoering, enz..
Het initiatief voor het organiseren van dit overleg ligt bij het lokale team als zij al betrokken zijn bij en kennis hebben van het gezin/huishouden. 3.4. Melding bij de Raad voor de Kinderbescherming en aangifte Wanneer een dwangmaatregel (een verzoek tot onderzoek bij de Raad voor de Kinderbescherming, huisverbod, strafrechtelijke vervolging, bewindvoering, e.d.) wordt overwogen dan is tevens de vraag aan de orde welke partij het meest aangewezen is om het initiatief hiertoe te nemen. Veelal zal op casusniveau moeten worden bezien welke partij over voldoende informatie beschikt en in de positie is om een verzoek tot onderzoek in te dienen bij de Jeugdbeschermingstafel/de Raad voor de Kinderbescherming of om een melding of aangifte te doen bij de politie. Richtlijnen hiervoor zijn: • Veilig Thuis NML neemt hiertoe het initiatief tijdens de periode dat zij actieve bemoeienis hebben met de casus (tussen melding en overdracht); Veilig Thuis NML en lokale team spreken af wie het Verzoek tot doen van Onderzoek (VTO) schrijft. als het lokale team al betrokken is in de casus. Zo niet, dan schrijft Veilig Thuis NML het VTO. • Het lokale veld neemt hiertoe het initiatief vanaf het moment dat de casus is overgedragen.
Dit, op voorwaarde dat het lokale team over voldoende informatie uit eigen contacten met het gezin/huishouden/huishouden beschikt voor het onderbouwen van een VTO of voor het doen van een aangifte. 3.5. Opschalen In het geval de bij de casus betrokken medewerkers van Veilig Thuis NML en van het lokale team niet tot overeenstemming komen waardoor samenwerking en voortgang (dreigen te) stagneren, dan schalen zij, na eventuele betrokkenheid van gedragswetenschappers, op naar hun leidinggevenden. In het geval Veilig Thuis NML of het lokale team bij herhaling of over een langere periode niet kunnen voldoen/voldoen aan de afspraken zoals gemaakt in deze overeenkomst, dan dragen beide partijen er zorg voor dat de verantwoordelijke gemeente hierover wordt geïnformeerd. De verantwoordelijke gemeente informeert Veilig Thuis NML en het lokale team binnen 6 weken over de stappen die naar aanleiding van deze melding worden gezet. 4. Taken van het lokale team na overdracht 4.1. Zicht op veiligheid Na overdracht door Veilig Thuis NML ligt de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid bij het lokale team. Dat betekent dat het lokale team zich een actueel beeld vormt van de veiligheid middels contacten met het gezin/huishouden of huishouden en middels contacten met andere betrokken professionals.
De verantwoordelijkheid van het lokale team voor het zicht op de veiligheid eindigt op het moment dat de situatie stabiel veilig is. Van stabiele veiligheid is sprake wanneer: - er gedurende 6 maanden geen incidenten van onveiligheid zijn geweest, - de risicofactoren op een effectieve manier zijn aangepakt/hanteerbaar zijn gemaakt, - een start is gemaakt met het werken aan herstel van de schade. 69 4.2. Veiligheidskaart, hulpverlenings- en herstelplan Het lokale team stelt een veiligheidskaart, hulpverlenings- en herstelplan op en brengt dit tot uitvoering. Dit plan omvat in ieder geval: • de vertaling van de door Veilig Thuis NML geformuleerde veiligheidsvoorwaarden voor zover Veilig Thuis NML deze heeft opgesteld, • de termijn waarbinnen moet worden voldaan aan de veiligheidsvoorwaarden, • de consequenties wanneer niet (tijdig) voldaan wordt aan veiligheidsvoorwaarden, • de risicofactoren die een rol hebben gespeeld in het ontstaan en het in stand houden van de onveiligheid, • de ondersteuning, hulp en behandeling die worden ingezet voor herstel van de veiligheid, voor het ‘oplossen’ of hanteerbaar maken van de risicofactoren en voor het herstel van de schade die leden van het gezin/huishouden of huishouden hebben opgelopen aan het huiselijk geweld of de kindermishandeling, • vastgestelde momenten van evaluatie.
Het lokale team draagt zorg voor de inzet van (specialistische) vormen van ondersteuning, hulp en behandeling. 4.3. Casusregie Het lokale team brengt de risicofactoren in kaart en de schade die leden van het gezin/huishouden/huishouden als gevolg van het geweld hebben opgelopen. In het hulpverlenings- en herstelplan legt het lokale team vast welke vormen van ondersteuning, hulp of behandeling nodig zijn om deze problemen aan te pakken. In de regel zal de inzet van meerdere vormen van risicogestuurde en herstelgerichte zorg noodzakelijk zijn. Het lokale team voert over een periode van anderhalf jaar casusregie om de afstemming en samenwerking tussen alle betrokken partijen te waarborgen (vanuit de visiedocumenten wordt gesteld dat er 1,5 jaar nodig is om een patroon te doorbreken, in de praktijk is deze termijn een gemiddelde, zolang als nodig). De casusregisseur heeft tot taak er voor zorg te dragen dat: • de vormen van ondersteuning, hulp en behandeling die in het hulpverlenings- en herstelplan zijn vastgelegd, worden ingezet; • de bij het gezin/huishouden/huishouden betrokken professionals op de hoogte zijn van elkaars bemoeienis; • deze professionals met elkaar – binnen de mogelijkheden van bestaande wet- en regelgeving - relevante informatie uitwisselen (het delen van informatie heeft als doel om de persoonlijke levenssfeer van de gezin/huishoudensleden veilig te maken.
het delen van informatie is van noodzakelijk belang hiervoor en moet voldoen aan de principes van proportionaliteit, subsidiariteit en doelmatigheid); • deze professionals hun aanpak en interventies op elkaar afstemmen; • de veiligheid van alle individuele leden van het gezin/huishouden of huishouden voortdurend in de gehele aanpak centraal blijft staan; • er momenten zijn van evaluatie en bijsturing aan de hand van de doelen die in het hulpverlenings- en herstelplan zijn vastgelegd; • er bij monitoring door Veilig Thuis NML een goede afstemming en samenwerking is tussen Veilig Thuis NML en het lokale team. Het lokale team rondt de casusregie af op het moment dat: • de conclusie is getrokken dat het stabiel veilig is; • er geen mogelijkheden worden gezien om tot verbetering van de veiligheidssituatie te komen. Dit besluit wordt bij voorkeur genomen in samenspraak met Veilig Thuis NML en de politie. 70 De casusregie hoeft niet afgesloten te worden indien er een melding wordt gedaan bij Veilig Thuis. Vaker zal het lokale veld de casus open houden met betrekking tot hulpverlening en wordt de melding door VT opgepakt, vanzelfsprekend in goede afstemming en samenwerking met de casusregisseur. 71 Bijlage 4: Plan van aanpak regionale uitrol integrale triage GiA Noord- en Midden-Limburg. Plan van aanpak regionale uitrol integrale triage GiA Noord- en Midden-Limburg.
Datum 19 juni 2026 Onderwerp Plan van aanpak regionale uitrol integrale triage. Gericht aan Stuurgroep GiA NML Penvoerder Karen Lommen (programmaleider Samen voor Veilig NML). Betrokkenen Gemeenten NML, ZVH NL, ZVH ML, VT, CJG, AMW, 3RO, Politie, OM. Relevante achtergrondstukken 1. Oplegger en samenwerkingsafspraken Veilig Thuis & lokale teams NML 2025 2. Rapport Blaauwberg, uitkomsten casusreviews GiA Noord- en Midden- Limburg. 3. Profielschets ICR/bijblijver 4. Voorbeeldconvenant integrale triage 5. Evaluatie pilot Horst aan de Maas 2024-2025 6. Memo Routeertafel Midden-Limburg 2021 7. Evaluatie Code Rood Veiligheidshuis Noord-Limburg 2012
72 Inleiding Voorliggend plan van aanpak is opgesteld door de werkgroep Integrale Triage en afgestemd met de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg, waaronder de GiA-adviseurs, GW'ers Noord-Limburg, de beleidsgroepen Jeugd en Wmo Midden-Limburg, het Veiligheidsoverleg Midden-Limburg en de betrokken kernpartners, waaronder de reclassering en het Openbaar Ministerie. Dit plan van aanpak vormt de gezamenlijke basis voor de verdere ontwikkeling en implementatie van integrale triage in Noord- en Midden-Limburg. Daarnaast dient het als onderbouwing voor het verzoek tot bekostiging van de integrale triage uit de middelen die deze regio heeft ontvangen vanuit het programma Grip op Onbegrip (pijler domeinoverstijgend samenwerken). De betrokken partners onderschrijven de richting en uitgangspunten van dit plan. Tegelijkertijd worden op enkele onderdelen nog nadere uitwerkingen en voorbereidingen getroffen: - Midden-Limburg is voornemens om na de zomer van 2026 te starten met de implementatie van de beschreven werkwijze. - Noord-Limburg werkt momenteel aan een passende en efficiënte invulling van de deelname van lokale teams aan de integrale triagetafels, passend bij de verschillende lokale samenwerkingsstructuren. De Regionale Werkgroep Toegang Noord-Limburg wordt daarbij geconsulteerd.
- Uiterlijk 1 augustus 2026 wordt een juridische toets uitgevoerd op de voorgestelde werkwijze en de daarbij behorende samenwerkings- en gegevensdelingsafspraken. Deze vervolgstappen doen geen afbreuk aan de gezamenlijke ambitie om te komen tot een regionale werkwijze voor integrale triage die bijdraagt aan een snellere, beter afgestemde en effectievere aanpak van onveiligheid in gezinnen en huishoudens. Samen voor Veilig Noord- en Midden-Limburg Landelijke ontwikkelingen, zoals het Toekomstscenario en de Hervormingsagenda Jeugd, en de situatie in onze regio rond de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties (GiA), leidden tot een nieuwe visie en het programmaplan Samen voor Veilig Noord- en Midden-Limburg. Samen met gemeenten en zorg- en veiligheidspartners is het versterken van lokale teams vastgesteld als één van de vijf focusprojecten. Een belangrijk thema daarbij is de samenwerking tussen Veilig Thuis en lokale teams. Momenteel wordt 87% van de meldingen direct na de veiligheidsbeoordeling van Veilig Thuis overgedragen aan lokale teams. Vanaf de overdracht ligt de verantwoordelijkheid voor het zicht op veiligheid bij de gemeenten en is het aan hen om -samen met het gezin en kernpartners- te komen tot een veiligheidsplan voor de fase van directe onveiligheid, risicogestuurde zorg en herstelgerichte zorg.
Aanleiding De praktijk laat zien dat casuïstiek nog te vaak cyclisch wordt overgedragen tussen Veilig Thuis en lokale teams. Landelijk onderzoek toont aan dat bijna 70% van de meldingen bij Veilig Thuis her- of vervolgmeldingen betreft. De huidige manier van samenwerken heeft kenmerken van een estafette- aanpak. Hierdoor wordt onveiligheid in gezinnen onvoldoende effectief en duurzaam aangepakt: • Er is onvoldoende zicht op veiligheid; • Het is onduidelijk wie de regie heeft en wat daarvan verwacht mag worden; • Voor gezinnen is het onduidelijk wie het centrale aanspreekpunt is; • Gezinnen krijgen te maken met veel verschillende, kortdurend betrokken professionals en moeten hun verhaal herhaaldelijk doen; 73 • Er is een groot risico op informatieverlies door overdrachten en beperkte contextinformatie; • Er wordt te veel gereageerd op incidenten (de ‘foto’) en te weinig gekeken naar patronen en onderliggende factoren (de ‘film’); • De startpositie van lokale teams na digitale overdracht is onvoldoende sterk wegens het ontbreken van voldoende contextinformatie, soms doordat er nog geen contact is geweest met het gezin of diens (formele/informele) netwerk. Deze werkwijze vraagt veel capaciteit, terwijl het gewenste resultaat -het duurzaam stoppen van onveiligheid- nog te vaak onvoldoende lukt.
Onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut bevestigt dit beeld: in Noord- en Midden-Limburg blijft het geweld in 94 van de 100 gezinnen na één jaar voortduren. Geleerde lessen in Noord- en Midden-Limburg Binnen het programma Samen voor Veilig wordt actief ingezet op leren en ontwikkelen, onder andere via experimentele praktijken en leertafels. Vanaf het vierde kwartaal van 2025 voerden we casusreviews uit om verbeterpunten in de samenwerking tussen Veilig Thuis en lokale teams in kaart te brengen. Daarnaast startte de gemeente Horst aan de Maas in 2024 met de pilot Integrale triage GiA. Deze vorm van vroegtijdige integrale samenwerking bouwt voort op eerdere succesvolle initiatieven, zoals de Routeertafel Midden-Limburg (2021) en de pilot Code Rood Noord-Limburg (2012). De geleerde lessen en inzichten uit deze trajecten zijn verwerkt in dit plan van aanpak. Bestuurlijke opdracht Integrale triage wordt gezien als een belangrijke en duurzame bijdrage aan het verminderen van de toenemende druk op Veilig Thuis, lokale teams en de politie. Met deze werkwijze beogen we signalen van onveiligheid in gezinnen en huishoudens eerder, gezamenlijk en effectiever te beoordelen, zodat passende ondersteuning sneller kan worden ingezet en onveiligheid duurzamer wordt doorbroken.
Door capaciteit en expertise integraal te organiseren, wordt verwacht dat het aantal her- en vervolgmeldingen op termijn afneemt. Gelet op de positieve resultaten van de pilot in Horst aan de Maas, de ervaringen met vergelijkbare regionale initiatieven én de toenemende druk op Veilig Thuis, lokale teams en politie, heeft de Stuurgroep GiA op 28 januari 2026 opdracht gegeven een plan uit te werken voor de regionale implementatie van integrale triage. Een en ander in lijn met het programmaplan Samen voor Veilig waarvan in 2026 focusproject 1: sterke lokale teams, tot uitvoering wordt gebracht. Stip aan de horizon Bij de uitwerking was een terugkerende vraag: waar werken we naartoe, wat is de stip aan de horizon? Een helder toekomstperspectief helpt om bestaande en nieuwe initiatieven te verbinden tot één samenhangende ontwikkelrichting. Dit biedt houvast om: • organisaties gericht te verbinden aan de opgave • samenhangende opdrachten te formuleren • beschikbare middelen doelgericht en effectief in te zetten Inhoudelijke en fundamentele randvoorwaarden Integrale triage is een belangrijke stap voorwaarts om eerder en duurzaam onveiligheid in gezinnen te stoppen, maar de uiteindelijke impact is afhankelijk van meerdere factoren en de samenhang daartussen: 74 - Intensieve casusregisseurs essentieel.
Zij zorgen voor regie, samenhang en snelheid in de opvolging van meldingen zo snel als mogelijk na de integrale triage. - Effectieve uitvoering vraagt dat wordt gewerkt volgens een gedeelde visie Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid en de Top 3-methodiek. Dit zorgt voor een gezamenlijke taal en werkwijze. - Met de komst van de integrale triage moeten de werkafspraken tussen VT en de lokale teams worden bijgesteld. - Partnerschap, houding en gedrag zijn doorslaggevend: geen enkele organisatie draagt de verantwoordelijkheid voor veiligheid en herstel alleen. Binnen Samen voor Veilig wordt hier actief op gestuurd via leertafels en casusreviews. - De regionale integrale triage moet aanvullend zijn op en versterkend werken voor de lokale infrastructuur van gemeenten. Het is nadrukkelijk geen keuze tussen lokaal of regionaal organiseren; juist de combinatie van beide maakt de aanpak effectief. De regionale integrale triage brengt expertise van Veilig Thuis, zorg-, veiligheids- en justitiepartners samen en draagt daarmee bij aan een betere veiligheidsinschatting, gezamenlijke routebepaling en een kwalitatief hoogwaardige warme overdracht. De lokale infrastructuur blijft vervolgens cruciaal voor passende, tijdige en duurzame opvolging.
Dit vraagt om een goede aansluiting op bestaande lokale triage- en samenwerkingsstructuren én om een laagdrempelige beschikbaarheid van expertise van Veilig Thuis gedurende het gehele casustraject. Breder dan GiA Hoewel integrale triage primair is ontwikkeld vanuit GiA, biedt deze werkwijze ook kansen binnen het bredere domein van zorg en veiligheid. Er is overlap tussen GiA en andere doelgroepen, zoals personen met onbegrepen gedrag. Daarom worden ook I28-meldingen betrokken bij de triage. Onderzoek naar plegers van intiem terreur laat zien dat zij vaak al eerder in beeld waren bij bijvoorbeeld de politie i.v.m. onbegrepen gedrag. Hoe complexer de problematiek in een gezin, hoe groter de kans dat de betrokkenen via verschillende kanalen en tafels in beeld komen. Om het risico op inefficiënte en fragmentatie in de aanpak tegen te gaan, is verkent hoe integrale triage breder kan worden ingezet. Doelstellingen Met de regionale implementatie van Integrale Triage GiA stoppen we onveiligheid in gezinnen en huishoudens sneller én duurzamer.