2026-09-08 15. Bijlage 1 - Programmaplan
Tekst van het document
Dit realiseren we door: • een integrale en multidisciplinaire veiligheidsbeoordeling bij GiA-meldingen en het nemen van een gezamenlijk besluit over de wijze en snelheid van opvolging; • het organiseren van heldere regie, met één vaste casusregisseur per huishouden die direct na triage start met de opvolging; • Het bieden van de mogelijkheid om richting het gezin in duo op te trekken (VT-lokale team). Beoogde resultaten (binnen 2 jaar na implementatie) Op gezinsniveau (micro): • Het percentage hermeldingen daalt van 46,8% naar 35% • Het percentage vervolgmeldingen neemt af met minimaal 5%; Op samenwerkingsniveau (meso): • In 90% van de casussen wordt binnen 5 werkdagen de triage afgerond (verrijking, veiligheidsbeoordeling en besluitvorming); • In geval dat de casus wordt overgedragen aan het lokale team vindt binnen 7 werkdagen na datum melding bij VT een eerste contact plaats tussen de casusregisseur en het gezin. 75 • Professionals werken met duidelijke regie en één aanspreekpunt voor het gezin. Dat leidt tot een meer planmatige integrale werkwijze. • Het inzetten van specifiek instrumentarium (SASH of intiem terreur-screening) en/of bijschalingsmogelijkheden (MDA++, SGA) worden zorgvuldig en bewust afgewogen en waar nodig (bij herhalend patroon van geweld) ingezet. • Tijdens de integrale triage wordt altijd een afweging gedaan over de inzet van vrijwillige plegerhulp.
Op maatschappelijk niveau (macro): • De druk op Veilig Thuis en lokale teams neemt aantoonbaar af door effectievere inzet aan de voorkant; • Door het voorkomen van escalatie en herhaalde meldingen vermindert de inzet van zwaardere en langdurige zorgtrajecten; • Dit draagt bij aan een duurzamer en efficiënter ingericht zorg- en veiligheidssysteem. Deelnemers Vast: Veilig Thuis, Zorg- en Veiligheidshuis, AMW/CJG (lokale team Midden-Limburg), vertegenwoordiging van lokale teams Noord-Limburg en gemeenten zijn vast deelnemer aan de integrale triagetafel GiA. Flexibel: GGZ specialist, reclassering, politie. Onafhankelijk procesbegeleider De integrale triage wordt begeleid door een onafhankelijk procesbegeleider van het Zorg- en Veiligheidshuis. De procesbegeleider bewaakt het proces, stimuleert samenwerking volgens de visie Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid en de toepassing van de Top 3-methodiek, en draagt eraan bij dat veiligheidsbeoordeling, besluitvorming en opvolging volgens deze uitgangspunten plaatsvinden. De procesbegeleider heeft geen inhoudelijke rol in de veiligheidsbeoordeling of besluitvorming. De inhoudelijke afwegingen en besluiten liggen bij de betrokken professionals en organisaties, die vanuit hun eigen wettelijke taak, expertise en verantwoordelijkheid deelnemen aan de integrale triage.
De meerwaarde van de integrale triage ontstaat door het samenbrengen van deze verschillende perspectieven tot één gezamenlijk oordeel over veiligheid en de benodigde vervolgstappen. De procesbegeleider: - zorgt ervoor dat alle relevante informatie, perspectieven en expertise worden betrokken; - creëert ruimte voor iedere deelnemer om vanuit de eigen rol een inhoudelijke bijdrage te leveren; - stimuleert gezamenlijke oordeelsvorming en consensus over veiligheidsbeoordeling en vervolgstappen; - ziet toe op heldere besluitvorming, rolverdeling en vastlegging van afspraken; - bewaakt de aansluiting bij de regionale werkwijze en wettelijke kaders; - signaleert knelpunten en terugkerende patronen en agendeert deze bij de betrokken organisaties. 76 Werkproces en specifieke werkafspraken Meldingen met een zeer acuut karakter worden bij binnenkomst direct door Veilig Thuis zelf opgepakt, deze kunnen niet wachten tot het volgende triagemoment maar worden wel tijdens de eerstvolgende triagetafel geagendeerd. Melding bij Veilig Thuis 1. Er komt een melding binnen bij Veilig Thuis 2. Veilig Thuis start haar veiligheidsbeoordeling op en zet parallel daaraan standaard de vraag uit bij de politie, lokale team van de gemeente, de Raad voor de Kinderbescherming en het Zorg- en Veiligheidshuis en indien van meerwaarde reclassering, huisarts, GGZ, school of de betrokkenen bekend zijn.
Integrale triage Gezamenlijke veiligheidsbeoordeling Gezamenlijk besluit over inhoud opvolging en snelheid Casuïstiek waarbij her- of vervolgmelding wordt overwogen door het lokale team I28 melding Opvolging door VT: - Inzet dienst onderzoek door VT; - Inzet dienst Voorwaarden en vervolg - Inzet monitor VT Melding VT - Bekend ja/nee - Opvragen informatie bij derden Invullen eerste deel van veiligheidsbeoordeling Opvolging door lokale team Strafrechtelijke, civielrechtelijk of bestuursrechtelijke interventie c.q. vervolg. Combinaties zijn mogelijk. 77 3. Veilig Thuis voert het eerste gedeelte van de veiligheidsbeoordeling uit. Met haar voorlopige inschatting van de veiligheid en de terugkoppeling van de bevraagde organisaties sluit Veilig Thuis aan bij de integrale triagetafel. Inbrengen van casuïstiek door professionals van lokale teams Aan de triagetafel kunnen ook casussen worden ingebracht door professionals waarin het onvoldoende lukt om duurzame veiligheid te borgen. Het vermoeden is dat her- of vervolgmeldingen ook gedaan worden omdat professionals vastlopen in casuïstiek; er is al veel geprobeerd maar de onveiligheid keert steeds weer terug. Nadat VT dan (weer) een veiligheidsbeoordeling heeft gemaakt, wordt de casus - opnieuw overgedragen aan het lokale team.
De triagetafel kan helpen om bredere interventiemogelijkheden af te wegen alvorens opnieuw een melding wordt gedaan bij VT. De adviesrol van VT en het ZVH aan de triagetafel is daarin waardevol. Actiever inzetten op het creëren van drang- of dwangkaders, inzet van MDA++, vrijwillige plegerhulpverlening en procesregie wordt afgewogen. Triagetafel 1. De gegevens over de betrokken personen worden door VT -voorafgaand aan de triagetafel- met alle deelnemers gedeeld. 2. VT brengt de binnen gekomen meldingen in aan de triagetafel. Op basis van de integrale verrijking i.c.m. een gezamenlijke analyse ter plaatse wordt de veiligheidsbeoordeling afgerond en wordt gezamenlijk besluit genomen over: - Inzetten van een dienst door Veilig Thuis en/of; - Ter plaatse warme overdracht aan het lokale team van desbetreffende gemeente i.c.m. schriftelijk overdracht van informatie volgens een nog op te stellen vast format en/of; - Inzetten van specifieke screeningsinstrumenten en aanvullende specialistische kennis bij bijzondere vormen van geweld (intiem terreur c.q. dwang en controle, eergerelateerd geweld, stalking, huwelijksdwang en achterlating, vrouwelijke genitale verminking).
- Aanmelding bij het Zorg- en Veiligheidshuis voor de inzet van procesregie SGA en bespreking van de casus in het analyseteam MDA++ en/of; - Aanmelding bij de reclassering voor de inzet van vrijwillige plegerhulpverlening. Verwacht volume, frequentie en ontmoetingsplek - Op basis van het aantal meldingen van Veilig Thuis in 2025 wordt ingeschat dat het jaarlijks gaat over 5000 meldingen in totaal (zie bijlage) Per week komt dit neer op een gemiddelde van 96 meldingen waarvan ongeveer 50% betrekking heeft op gezinnen/huishoudens in Noord-Limburg en 50% op gezinnen/huishoudens in Midden-Limburg. - Vooralsnog wordt gestart met 3 fysieke triagemomenten per week per subregio op maandag, woensdag en vrijdag van 9 tot 11 uur. - De keuze voor de fysieke locaties van de integrale triage in Noord- en Midden-Limburg wordt in de verdere uitwerking gezamenlijk met de betrokken partners bepaald Overige werkafspraken - Professionals van het lokale team stellen allereerst een adviesvraag bij VT alvorens zij overgaan tot het doen van een nieuwe melding. Dit kan telefonisch, maar ook door eenmalige deelname van VT aan bijvoorbeeld een RTO waar gezamenlijk met betrokken partners en het gezin zelf de veiligheid opnieuw wordt beoordeeld. - Indien geen consensus wordt bereikt over het besluit is Veilig Thuis wettelijk eindverantwoordelijk voor de veiligheidsbeoordeling.
- Overdrachten van huisverboden (NL) vinden plaats via de triagetafel. - Overdrachten na de inzet van een dienst door Veilig Thuis vinden plaats -minimaal 2,5 week voor afronding- plaats via de triagetafel. 78 Benodigde personele inzet Voor de vaste partners wordt uitgegaan van een tijdsinvestering van gemiddeld drie uur per triagemoment, inclusief voorbereiding en nazorg. De integrale triage wordt drie keer per week georganiseerd. De inzet van partners die op afroep aansluiten, wordt opgevangen binnen de bestaande capaciteit van de betreffende organisaties. Gegevensuitwisseling en privacy Gegevensdeling vindt plaats binnen de kaders van de AVG en relevante sectorwetgeving. Iedere partij blijft zelfstandig verwerkingsverantwoordelijk. Gegevens worden uitsluitend gedeeld indien dit noodzakelijk en proportioneel is voor het borgen van veiligheid in het gezin/huishouden in kwestie. Alleen Veilig Thuis doet aan verslaglegging van de integrale triage en maakt een inschatting wat relevant is om te delen in de schriftelijke overdracht naar het lokale team (evt. i.c.m. met het informeren van andere betrokken partijen). Vanuit de pilot Horst aan de Maas ligt er een samenwerkingsconvenant dat kan worden gebruikt voor de regionale uitrol. Dat convenant is juridisch getoetst door alle betrokken partijen en akkoord bevonden.
Monitoring Kwalitatief - Iedere triagetafel wordt afgesloten met een gezamenlijke reflectie op de voortgang. - Eens per maand wordt de voortgang besproken met de leden van de integrale triagetafel en de leden van de werkgroep; - Jaarlijks vindt er een uitgebreide evaluatie plaats inclusief terugkoppeling aan de regiogemeenten en Stuurgroep GiA. Kwantitatief Door de onafhankelijk procesbegeleider wordt inzichtelijk gemaakt: - In hoeveel meldingen sprake was van een combinatie I28 en VT melding; - Hoeveel casussen zijn ingebracht door professionals van het lokale team; - Hoeveel meldingen er een samenloop was met straf-, of bestuursrecht. Door middel van de maandrapportages van VT is de volgende informatie inzichtelijk: - Aantal adviezen en adviesvrager - Aantal nieuwe meldingen en melder - Aantal dagen vanaf melding tot veiligheidsbeoordeling - Aantal hermeldingen - Aantal vervolgmeldingen Door gemeenten wordt inzichtelijk gemaakt: - Aantal dagen vanaf melding tot contact door de lokale casusregisseur met het gezin.
Groeiproces Als de basis voldoende stevig staat, willen we met elkaar onderzoeken welke verdere doorontwikkelmogelijkheden nodig zijn op het gebied van: - Integrale triage via teams; - Of en hoe de GI’s hierop worden aangesloten; - Of en hoe direct na de integrale triage outreachend in contact kan worden getreden met het gezin (Code Rood) en hoe zich dat verhoudt tot de Maatschappelijke Interventieteams (MIT) in Noord- en Midden-Limburg (momenteel ook in opstart) en het veiligheidsteam van Veilig Thuis; - Hoe de politie vanuit de integrale triage een aansturende rol kan nemen richting collega’s in et met terugwerkende kracht strafrechtelijk opvolgen van situaties (straf- en bestuursrecht). - | Hoe de triagetafel kan dienen als verbindingstafel in casuïstiek waarbij sprake is van zorg en straf en een strafafdoening wordt verwacht (ZSM, Actie-overleg, arrestanten, huisverboden). Fasering en tijdspad op hoofdlijnen Fase | Periode | Mijlpalen Initiatieffase | Maart-juni | Medio april 2026: Go/NoGo AKG GiA Eind april 2026: Go/NoGo AO G14. Begin mei 2026: Go/NoGo SG GiA G5 Eind mei 2026: Akkoord BO GiA G14 Medio juni: indienen subsidieverzoek JB Lorenz (Grip op onbegrip). Eind Juni: Besluitvorming in colleges tegelijkertijd met Programmaplan Samen voor Veilig.
Voorbereidingsfase | Juni-augustus 2026 Fase 1: implementatie | September 2026 | Start integrale triagetafels t/m maart 2027 Fase 2: | April t/m oktober doorontwikkeling | 2027 Fase 3: structurele | November- | November 2027: besluit over structurele borging en randvoorwaarden. borging | december 2027 Risico’s Risico | Gevolg | Beheersmaatregel Onvoldoende capaciteit bij | Triage vindt niet tijdig plaats, | Structurele deelname bestuurlijk borgen, deelnemende organisaties | waardoor wachttijden ontstaan en het | periodiek monitoren van volume en vertrouwen in de werkwijze afneemt. | benodigde inzet. Onvoldoende opvolgingscapaciteit | Snellere triage leidt niet tot snellere | Lokale capaciteit en casusregie bij lokale teams | hulpverlening of | betrekken bij implementatie en veiligheidsinterventies. | monitoring. Verschillen in werkwijze tussen | Ongelijke kwaliteit van opvolging en | Werken volgens gezamenlijke regionale gemeenten en lokale teams | onduidelijkheid voor | uitgangspunten, Gefaseerd samenwerkingspartners. | Samenwerken voor Veiligheid en uniforme werkafspraken. Onvoldoende toepassing van de | Integrale triage blijft beperkt tot | Scholing, intervisie, casusreviews en visie Gefaseerd Samenwerken voor | informatie-uitwisseling zonder | actieve rol van de procesbegeleider. Veiligheid | daadwerkelijk gezamenlijke veiligheidsanalyse.
Onvoldoende beschikbaarheid van | Bijzondere vormen van geweld worden | Duidelijke afspraken over specialistische expertise | onvoldoende herkend of aangepakt. | beschikbaarheid van expertise van politie, reclassering, GGZ en gespecialiseerde functies. Juridische of privacyvraagstukken | Terughoudendheid in informatiedeling | Actualiseren convenant, juridische rondom gegevensdeling | of risico op onrechtmatige | toetsing en periodieke aandacht voor gegevensverwerking. | AVG en sectorwetgeving. Het aantal meldingen blijkt hoger | De triagetafel raakt overbelast en | Na zes maanden evalueren en indien dan verwacht | doorlooptijden lopen op. | nodig frequentie, samenstelling of werkwijze aanpassen. Te hoge afhankelijkheid van enkele | Kwetsbaarheid bij ziekte, vertrek of | Kennisdeling, achtervang organiseren en sleutelfiguren | functiewisselingen. | werkafspraken vastleggen.
Bijlage aantal meldingen VT NML 2025 per gemeente Inwoners | Q1 2025 | Q2 2025 | Q3 2025 | Q4 2025 Venlo | 103.789 | 248 | 260 | 318 | 273 Roermond | 60.743 | 222 | 244 | 216 | 219 Weert | 51.079 | 84 | 109 | 95 | 108 Peel en Maas | 45.534 | 67 | 64 | 86 | 91 79 Venray | 44.662 | 73 | 75 | 92 | 113 Horst aan de Maas | 43.917 | 60 | 83 | 81 | 54 Leudal | 36.006 | 81 | 87 | 68 | 62 Echt Susteren | 32.041 | 74 | 100 | 90 | 99 Maasgouw | 24.406 | 37 | 51 | 45 | 46 Roerdalen | 20.806 | 62 | 27 | 46 | 66 Gennep | 17.789 | 46 | 28 | 33 | 47 Nederweert | 17.492 | 17 | 21 | 31 | 35 Beesel | 13.394 | 21 | 32 | 32 | 35 Bergen | 13.154 | 31 | 32 | 52 | 32 524.812 | 1.123 | 1.213 | 1.285 | 1.280 Overige gemeenten | 1 | 3 | 8 | 4 1.124 | 1.216 | 1.293 | 1.284 824 | 1033 | 1111 | 1080 % Beroepsmatig | 88,26 | 84,95 | 84,42 | 84,11 127 | 169 | 169 | 181 % Niet beroepsmatig | 11,65 | 13,90 | 15,27 | 14,10 2 | 14 | 13 | 23 80 81 Bijlage 5: Projectplan Handle with Care Projectplan Handle with Care Noord- en Midden-Limburg Steller Karen Lommen, Projectleider GiA NML Inhoud Plan ten behoeve van de implementatie van Handle With Care in de regio Noord- en Midden-Limburg 2026-2028. Versie 22 april 2026 82 Inleiding Het voornemen om Handle with Care (HwC) te implementeren in de regio Noord- en Midden-Limburg is niet nieuw.
Het was al een ambitie in het meerjarenprogramma Geweld Hoort Nergens Thuis 2018- 2021 en ook in de Meerjarenaanpak Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GiA) die daarop volgde. Desondanks is het nog niet tot implementatie gekomen. Waar eerst privacyvraagstukken opspeelden en draagvlak kwetsbaar bleek, ontstond in de zomer van 2023 een ‘on-hold-situatie’ wegens het onvoorzien wegvallen van de benodigde projectleiderscapaciteit. Voor wat betreft de inhoudelijke haak- of struikelpunten kunnen we concluderen dat die in de loop der tijd zijn weggenomen. De wil om te starten met HwC is er nog steeds, zo blijkt ook uit het commitment dat in Noord- en Midden-Limburg door bestuurders en ambtenaren recent nog eens is uitgesproken. In het opvolgende meerjarenprogramma (2026 t/m 2030) waarin GiA en het Toekomstscenario samenkomen is HwC dan ook opgenomen als prioriteit. Naast een nieuwe regiovisie wordt eind 2025 ook besluit genomen over het programmaplan (uitvoeringsprogramma) inclusief begroting. Op initiatief van de regio is opnieuw contact gezocht met de Provincie Limburg met de bedoeling om te onderzoeken of zij steun kunnen geven aan de implementatie van Handle with care in de regio Noord- en Midden-Limburg. De Provincie reageerde positief en verzocht de regio Noord- en Midden- Limburg om hen een uitgewerkt projectplan te laten toekomen.
Vanaf medio 2024 volgden werksessies en gesprekken met gemeenten en kernpartners om te komen tot een gezamenlijk plan van aanpak. Dit projectplan is daarvan het resultaat. Wegens uitstel van besluitvorming over het programma Samen voor Veilig medio 2025, is dit projectplan -met het oog op de start met Handle with Care in 5 gemeenten in 2026- geactualiseerd. 83 1. Handle with Care12 In elke klas in Nederland zitten kinderen die thuis geweld meemaken. Bij sommige kinderen is dat geweld zo ernstig dat de politie eraan te pas moet komen. Veel kinderen gaan de volgende dag gewoon naar school. De leraar weet vaak niet dat er die nacht iets ernstigs is gebeurd, terwijl juist de leraar heel veel kan betekenen voor het kind. Als het kind steun krijgt in de vertrouwde schoolomgeving en zich daar veilig voelt, kan dat helpen om de stress te laten zakken en kan het kind mogelijk de rust vinden om te leren en zich te ontwikkelen. Uit de resultaten van HwC uit de regio Zuid komt naar voren dat: - 20 % van de kinderen waar de avond voorafgaand aan de schooldag geweld speelde, te laat komt of niet verschijnt op school. Daarnaast zijn er praktische problemen zichtbaar in bijvoorbeeld huiswerk en het op orde hebben van schoolspullen. Bij 25 % van de kinderen zijn milde stresssignalen zichtbaar in de klas zoals bijvoorbeeld concentratieproblemen, teruggetrokken, aanhankelijk of opstandig.
- van de leerlingen die betrokken waren bij een HwC-signaal had de leerkracht in 1/3e niet eerder zorgen gehad, in 2/3e van de leerlingen waren er al algemene zorgen. - van de leerkrachten voelt 90 % zich goed in staat om steun te bieden aan de leerling. - de steun die door leerkrachten aan leerlingen werd geboden, werkte veerkrachtversterkend en normaliserend. - leerkrachten geven aan dat zij, doordat ze op de hoogte zijn van het geweld dat heeft gespeeld of speelt, in staat zijn om meer traumasensitief te werken. - werken met HwC ervoor zorgt dat het thema steviger op het netvlies staat bij alle betrokkenen wat ervoor zorgt dat leerkrachten, leerlingen en ouders vroegtijdiger en met meer openheid met elkaar het gesprek voeren over onveiligheid c.q. geweld in de thuissituatie. Zo blijkt in Zuid-Limburg ook dat ouders, doordat ze weten dat de melding wordt gedeeld met school, op eigen initiatief in gesprek gaan met school wanneer er geweld in de thuissituatie speelt. Doelstelling Handle with Care heeft als doel kinderen die thuis een geweldsincident meemaken snel op school sociale steun te bieden. Deze steun is belangrijk om de korte- en langetermijneffecten van stress te verminderen.
Beoogde resultaten Het eindresultaat van dit project is dat Handle with Care in december 2027 in de hele regio Noord- en Midden-Limburg structureel geborgd is, zodat aan alle 32.500 kinderen die basisonderwijs volgen sociale steun geboden wordt op school wanneer zij thuis zijn blootgesteld aan onveiligheid. Daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de regionale programmadoelstelling om geweld en onveiligheid in gezinnen en huishoudens vroegtijdig te signaleren, acuut te stoppen en de schade ervan te beperken. HwC helpt om: - zo preventief als mogelijk te werken. Door de start van het project en bijbehorend communicatietraject wordt een effectieve bijdrage geleverd aan de algehele bewustwording rondom GiA. Het opent deuren om met elkaar (professionals onderling maar vooral ook met ouders en kinderen) het gesprek aan te gaan over onveilige situaties thuis en om samen verantwoordelijkheid te nemen in het stoppen van die onveiligheid en de schade ervan te beperken. - schade bij kinderen te beperken. Door het bieden van sociale steun op school zetten we in op het vergroten van de veerkracht van kinderen zodat de schade van geweld in de thuissituatie zoveel als mogelijk voorkomen c.q. beperkt wordt. 12 Voor meer uitgebreide achtergrondinformatie wordt verwezen naar: https://www.augeo.nl/handle-with-care. 84 - geen kind te vergeten, omdat we het niet weten.
We willen kinderen die thuis te maken krijgen met onveiligheid laten weten dat we er zijn en dat we voor hen bijzondere aandacht hebben. Kijkende naar de resultaten van Zuid-Limburg waren in 1/3e van de meldingen geen zorgen aanwezig en zou men zonder HwC-melding ook geen bijzondere aandacht hebben gehad voor het kind; - het kind te begrijpen. Wanneer emoties of opvallend gedrag zich voordoen kan daarop met de juiste contextinformatie door leerkrachten worden gereageerd of geïntervenieerd. De leerkrachten worden daarin getraind d.m.v. de beschikbare e-learnings van Augeo. De werkwijze13 Door Handle with Care krijgt de leraar een signaal, zodat deze weet dat er bij een kind iets aan de hand is geweest in de thuissituatie. De werkwijze is simpel. Als de politie aan de deur komt vanwege huiselijk geweld in een gezin met kinderen gaat er altijd een bericht naar Veilig Thuis. Veilig Thuis toetst dit aan de criteria van Handle with Care en als het daaraan voldoet wordt er een signaal naar leerplicht gestuurd. Leerplicht zoekt vervolgens uit op welke school het kind zit en stuurt het signaal door naar de juiste school, zodat de leerkracht weet dat deze leerling mogelijk extra steun kan gebruiken. Het streven is dat de HwC melding de eerstvolgende werkdag na de gebeurtenis bij school binnen is.
Om hoeveel kinderen gaat het? In Nederland zijn naar schatting tussen de 90.000 en 127.000 kinderen slachtoffer van kindermishandeling (prevalentiestudie WODC, 2018). Getuige zijn van huiselijk geweld wordt gezien als een vorm van emotionele verwaarlozing en treft naar schatting bijna 45.000 kinderen. Bij 58% van de geregistreerde incidenten van huiselijk geweld bij de politie was sprake van een gezinssituatie. Dit komt neer op jaarlijks zo’n 25.000 kinderen waarbij de politie in zo’n situatie over de vloer komt om in te grijpen. Voor de politie komt, zijn er gemiddeld negen eerdere geweldsincidenten geweest. Ruim 60% van de kinderen ontvangt geen hulp na politieregistratie van huiselijk geweld. Cijfers Noord- en Midden-Limburg In Noord en Midden-Limburg gaat het in totaal over 186 basisscholen bestaande uit ruim 32.500 leerlingen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar. De basisscholen zijn aangesloten bij het Samenwerkingsverband Noord-Limburg of het Samenwerkingsverband Midden-Limburg. De derde cohortstudie van het Verweij Jonker Instituut (VJI) naar het effect van de aanpak GiA in deze regio onderschrijft de noodzaak om de aanpak verder te verstevigen, zodat geweld nog eerder in beeld komt en nog duurzamer gestopt kan worden. Afgezet tegen de rest van Nederland is het geweld in deze regio structureler, ernstiger en langduriger van aard.
Van de gezinnen met kinderen geven ouders aan dat er in 99% sprake is van kindermishandeling als gevolg van het geweld dat speelt, dat na 1 jaar is afgenomen naar 92%. De kinderen zelf beleven dat anders; volgens hen is er in 71% sprake van kindermishandeling, dat na 1 jaar afneemt naar 70%. Redenen genoeg dus om specifiek meer oog te hebben voor de kinderen die geen veilige thuishaven hebben en vaak langdurig blootgesteld worden aan het geweld, met alle schade van dien. 2. Kaders Landelijk speerpunt In 2018 startte het Landelijk Programma Geweld Hoort Nergens Thuis met de ambitie om huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen, de schade ervan te beperken en zo de cirkel van geweld (de overdracht van generatie op generatie) te doorbreken. Dit was een gezamenlijk 13 Zie bijlage voor een meer gedetailleerd werkproces HwC. 85 programma van de VNG, Ministerie van VWS en het Ministerie van JenV waarin HwC was opgenomen als één van de speerpunten. Provinciale speerpunten HwC was al als ‘wapenfeit’ opgenomen in de Sociale agenda 2020-2023 van de Provincie Limburg. In het Provinciale Beleidskader 2024-2027 ‘Samen leven en bestaanszekerheid’ is opgenomen dat de Provincie de opschaling van het programma ‘Handle with Care 2.0’ naar Noord- en Midden-Limburg steunt. Het succes van HwC als effectieve aanpak heeft zich al bewezen in het zuiden van onze provincie.
Met de uitrol naar deze regio leveren we wordt op provinciale schaal een belangrijke en verstevigde bijdrage geleverd aan de doelstelling dat kinderen veilig, kansrijk en gezond opgroeien. Regionaal Programma Samen voor Veilig Noord- en Midden-Limburg Momenteel wordt in navolging op de aanpak GiA een proces doorlopen richting een integrale programmatische aanpak waarin het Toekomstscenario en GiA samenkomen. Begin juni 2024 zijn de contouren en uitgangspunten omarmd, die momenteel worden uitgewerkt in het regionale programma Samen voor Veilig met als ondertitel: van voorkomen tot beschermen. HwC is daarin 1 van de hoofdprioiteiten. In Q1 van 2026 wordt de nieuwe visie ter vaststelling voorgelegd aan de 14 gemeenteraden. Het programmaplan samen voor Veilig wordt in Q3 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de 14 colleges van Noord- en Midden-Limburg. Juridisch kader Wanneer er zorgen zijn rondom kinderen, stuurt de politie een (zorg)melding naar Veilig Thuis (VT) op basis van al bestaande afspraken. Die lijn ligt er dus al en daarop wordt aangesloten vanuit HwC. Het organiseren van snelle steun voor kinderen die bij huiselijk geweld betrokken zijn past bij de wettelijke taken van VT zoals verwoord in de WMO.
In het Landelijke Handelingsprotocol VT is niet expliciet opgenomen dat VT een taak heeft in het inlichten van onderwijs wanneer thuis onveiligheid speelde waarbij de politie betrokken was. VT heeft op basis van haar wettelijke taken wel de bevoegdheid om informatie met relevante partijen zoals school te delen. Leerplicht wordt opgedragen om het HwC- signaal aan school door te geven. Een uitgebreide onderbouwing hiervan is te vinden in de notitie van de VNG14 over HwC. Er is een modelconvenant ontwikkeld waarvan Noord- en Midden-Limburg gebruik kan maken. 3. Projectfasering In overleg met kernpartners en op basis van de ervaringen die in andere regio’s zijn opgedaan is gekozen om de uitvoeringsfase geografische te faseren. De gemeenten Roermond, Venlo, Weert, Horst aan de Maas en Peel en Maas starten in 2026. Zodra het programmaplan Samen voor Veilig in alle colleges is vastgesteld sluiten de overige gemeenten aan. Naast dat we daarmee de benodigde capaciteitsinzet verdelen, biedt het ook de mogelijkheid om de geleerde lessen uit het eerste startmoment mee te nemen in de tweede startgroep. Onderstaand een schematisch overzicht van de projectfases inclusief activiteiten, concrete resultaten, deadlines en wie per onderdeel eerstverantwoordelijke is.
14 VNG notitie Vroegtijdige steun voor kinderen in onveilige en niet pluis thuissituatie: https://vng.nl/sites/default/files/2020- 11/notitie_-_vroegtijdige_steun_voor_kinderen_in_onveilige_en_niet_pluis_thuissituatie.pdf 15 Data Protection Impact Assesment: een instrument om vooraf eventuele privacyrisico’s van gegevensverwerking in kaart te brengen waarop (indien nodig) passende maatregelen getroffen kunnen worden. 16 de HwC partners worden op agenda uitgenodigd voor de huidige Stuurgroep GiA. 17 Zie voor inhoud Basistraining: https://www.augeo.nl/demo/basismodule_hwc/ Acties Resultaat Deadline Verantwoordelijk Voorbereidingsfase • Verkenning gezamenlijke ambitie m.b.t. HwC met de Provincie Limburg. • Gezamenlijke ambitie HwC met regiogemeenten en Provincie Limburg in beeld. Afgehandeld Projectleider GiA • Werksessies en verkenning HwC in de regio met gemeenten en kernpartners. • Draagvlak verkent, gezamenlijke ambitie geformuleerd. Afgehandeld Projectleider GiA • Werksessies kernpartners t.b.v. opstellen projectplan • Projectplan gereed ism kernpartners Afgehandeld Projectleider GiA • Indienen projectplan bij Provincie Limburg (subsidieaanvraag). • Besluitvorming inzet regionale middelen in de Stuurgroep GiA Noord- en Midden-Limburg. • Uitsluitsel toekenning Provinciale middelen t.b.v. HwC. • Uitsluitsel toekenning Regionale middelen t.b.v. HwC.
Afgehandeld Dec 2025 Projectleider GiA • Werving en selectie projectleider HwC • Start regionaal projectleider HwC. April/Mei 2026 Projectleider GiA • Communicatie start HwC in Noord- en Midden-Limburg namens de Stuurgroep GiA i.s.m. de Beweging Limburg tegen Kindermishandeling aan kern- en ketenpartners. • Aparte communicatie gericht aan onderwijs en leerplicht aangaande hun rol en de voorwaarden tot deelname + aankondiging regioronde door projectleider HwC. • Start HwC is bekend gemaakt. • Onderwijs en Leerplicht zijn in kennis gesteld van opvolgende contact dat de projectleider met hen gaat leggen. Mei 2026 Projectleider GiA Projectleider HwC Initiatieffase • Regioronde langs kernpartners • Contacten zijn gelegd, randvoorwaarden voor deelname worden toegelicht. Beeld van wat passend en haalbaar is qua tempo van implementatie HwC en wie gaat deelnemen aan de ontwikkelgroep en werkgroepen. Mei/juni 2026 Projectleider HwC • Samenstellen en installeren ontwikkelgroep HwC • Gedragen werkproces NML (met inachtneming van juridisch kader VNG nota 28 maart 2022) • Werkprocessen en -afspraken HwC vertalen naar wie/wat/wanneer in kernorganisaties. • Besluit fasering implementatie: indelen startgroep 1 en -2. Juni 2026 Ontwikkelgroep o.l.v. projectleider HwC • Uitzetten opdracht DPIA (als noodzakelijk) • DPIA15 is opgesteld (als noodzakelijk). N.n.t.b Projectleider HwC.
Installeren werkgroepen (a.d.h.v. vastgestelde startgroepen) met sleutelfiguren van de kernpartners. Zij gaan aan de slag met: • Betrekken en in positie brengen MR. • Plan van aanpak communicatie naar ouders, professionals en leerlingen. • Informeren van eigen professionals. • Concrete afspraken over monitoring en evaluatie. Medenzeggenschapsraden Basisonderwijs: • Hebben ingestemd met start HwC • Hebben key adults aangewezen • Hebben ouders geïnformeerd over start HwC Alle kernpartners: • Hebben eigen professionals geïnformeerd over start HwC en de stappen die volgen. Juni 2026 (moment 1) Februari 2027 (moment 2) Werkgroepen o.l.v. Projectleider HwC met ondersteuning van projectleider GiA rondom evaluatie, monitoring en passend governance16. • Opstellen conceptconvenant en bijhorend collegevoorstel inclusief opdracht aan VT en Leerplicht. • Convenant ter besluitvorming op de collegetafels van Noord- en Midden-Limburg. Juni 2026 (moment 1) Februari 2027 (moment 2) Ontwikkelgroep o.l.v. projectleider HwC. • Bijeenkomst voor ondertekening convenant en persmoment en persbericht. • Ondertekening convenant HwC • Persbericht startschot regionale implementatie HwC. Projectleider HwC met ondersteuning van communicatie. • Volgen basismodule Augeo HwC door leerkrachten17. • Leerkrachten zijn getraind in HwC, werkprocessen en afspraken zijn duidelijk.
Juni 2026 (moment 1) Maart 2026 (moment 2) Leerkrachten en Augeo o.l.v. projectleider HwC. • Maken van praktisch plan voor eerste periode van uitvoeringsfase: van “droog oefenen” tot real life casuïstiek met tussentijdse kort en bondige koppelmomenten met partners om snel bij te kunnen stellen als nodig. • Fasering uitvoeringsfase inclusief extra monitoring tijdens startperiode. Juli 2026 (moment 1) Februari 2027 (moment 2) Projectleider HwC en werkgroepen i.s.m. ontwikkelgroep. Uitvoeringsfase • Start HwC-signalen volgens werkproces. Juni 2026 (moment 1) Februari 2027 (moment 2) Projectleider HwC met kernpartners (werkgroepen en ontwikkelgroep). • Monitoring voortgang Terugkerend Projectleider HwC • Eindevaluatie, vervolgvoorstel inclusief advies over verdere uitrol naar VO. Dec 2027 Projectleider HwC met ondersteuning van regionaal projectleider GiA. 87 Een aantal belangrijke stappen van het implementatieproces (zoals opgenomen in het schematische overzicht) worden hierna uitgebreider toegelicht. Formaliseren samenwerkingsafspraken en ondertekening van het convenant HwC De werkprocessen en samenwerkingsafspraken worden opgenomen in het convenant HwC en wordt opgesteld conform de schaal waarop de Leerplichtbureaus zijn georganiseerd. Als het convenant ondertekend is, zijn alle aan hen toekomende taken formeel bij Leerplicht en VT belegd.
De gemeentelijke colleges moeten daarmee (alvorens ondertekening) instemmen. De projectleider HwC organiseert voor beide startgroepen een bijeenkomst voor de ondertekening van het convenant. De convenantpartners zijn: bestuurder Veilig Thuis Noord- en Midden- Limburg, de schoolbesturen en de gemeenten namens Leerplicht. Deze bijeenkomst staat symbool als startshot voor HwC in de regio Noord- en Midden-Limburg en daaraan wordt middels een persbericht (verschillende mediakanalen) ruchtbaarheid aan gegeven. Integratie HwC in interne werkprocessen en praktische voorbereiding van medewerkers Veilig thuis, Leerplicht en Onderwijs stemmen hun interne werkprocessen en -afspraken daarop af en bereiden hun medewerkers voor op de implementatie van HwC. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de toolkit die Augeo gratis ter beschikking stelt. DPIA Omdat er met persoonsgegevens wordt gewerkt kan het nodig zijn om door een functionaris gegevensbescherming c.q. privacy specialist een DPIA18uit te laten voeren. De gemeente Venlo voorziet hierin. Monitoring Er worden met de Leerplichtbureaus afspraken gemaakt over de monitoring, de vorm en frequentie waarin deze informatie aan de projectleider wordt aangeleverd.
In ieder geval wordt periodiek inzichtelijk gemaakt: - Hoeveel HwC-meldingen er zijn gedaan van VT, via Leerplicht, aan de leerkrachten van het basisonderwijs; - Wat de doorlooptijden waren van het uitvoeringsproces; - In hoeveel gevallen er voorafgaand aan het HwC-signaal al wel/geen zorgen waren over de leerling; - Wat het HwC-signaal heeft opgeleverd aan de hand van ‘kwalitatieve’ casusomschrijvingen; - Wat de algemene bevindingen en persoonlijke ervaringen van werkgroepleden zijn. Richting het einde van de projectperiode vindt een eindevaluatie plaats waar aandacht is voor structurele borging en wat daarvoor nodig is. Ook wordt dan een advies gegeven over de verdere uitrol van HwC naar het Voortgezet Onderwijs in deze regio. 4. Projectinrichting De bestuurlijk opdrachtgever van HwC is de Stuurgroep GiA. De ambtelijke kerngroep GiA Noord- en Midden-Limburg is opdrachtnemer voor het totale programma GiA waarin HwC één van de prioriteiten is.
De programmaleider Samen voor Veilig is verantwoordelijk voor de uitvoering van het totale programma en zorgt voor samenhang tussen alle projecten in het programma, bewaakt de overall planning en monitoring en stuurt op het bereiken van de 18 DPIA (Data Protection Impact Assessment): een instrument om vooraf de privacyrisico’s van gegevensverwerking in kaart te brengen zodat de organisaties maatregelen kunnen als nodig nemen om eventuele risico’s te verkleinen. 88 programmadoelstellingen. Hij/zij stelt i.s.m. kernpartners het projectplan HwC inclusief begroting op, verzorgt de subsidieaanvraag aan de Provincie Limburg en is procesbegeleider rondom de besteding van de benodigde regionale middelen. Hij/zij ondersteunt de projectleider HwC bij het opzetten van een monitoring- en evaluatiecyclus en verbindt dat aan de bestaande samenwerkingsstructuur. Op bestuurlijk niveau wordt door de programmaleider gezorgd voor een passend gremium door (naar verwachting) onderwijsorganisaties op agenda aan te sluiten aan de Stuurgroep GiA. De regionale projectleider HwC is de leider van dit project en start met het leggen van verbindingen die nodig zijn om het projectplan tot uitvoering te brengen. De projectleider HwC bewaakt de afgesproken resultaten binnen het gestelde tijdpad.
Hij/zij stelt de ontwikkelgroep en de werkgroepen samen en neemt daarin een (dwars)verbindende, coördinerende en faciliterende rol. Eventuele knelpunten worden door de projectleider gesignaleerd en als nodig aangekaart bij de programmaleider Samen voor Veilig. De projectleider HwC is “het bekende gezicht” van HwC, organiseert (bestuurlijke) bijeenkomsten en draagt zorg voor (als nodig) juridische toetsing/DPIA. Onder leiding van de projectleider HwC gaat eerst de ontwikkelgroep HwC van start, opgevolgd door een tweetal werkgroepen HwC (afgestemd op de deelnemende gemeenten per startmoment). De ontwikkelgroep is voor het ‘richten en inrichten’, de werkgroepen voor het ‘verrichten’. Wat al bedacht en uitgewerkt is in andere regio’s en goed werkt, wordt zoveel als mogelijk overgenomen. Zuid-Limburg dient daarin als bewezen goed werkende praktijk. Visuele weergave betrokken gremia op bestuurlijk, ambtelijk/tactisch en operationeel niveau: Werkgroepen HwC Onderwijs, gemeenten (leerplicht en ambtenaar onderwijs) en VT. o.l.v. regionaal projectleider HwC Ambtelijke Kerngroep GiA Vertegenwoordiging van 6 gemeenten Noord- en Midden-Limburg Regionale ontwikkelgroep HwC VT, afvaardiging namens gemeenten, politie, onderwijs, leerplicht en Augeo o.l.v. regionaal projectleider HwC Stuurgroep GiA 5 Gemeenten Noord- en Midden-Limburg T.a.v.
HwC worden bestuurders van VT en onderwijs op agenda uitgenodigd. Bekijken of toevoegen van vertegenwoordiging Leerplicht nodig is. 89 5. Begroting Om een zo goed mogelijke kosteninschatting te maken is contact opgenomen met de projectleider HwC van Zuid-Limburg, heeft overleg plaatsgevonden met alle gemeenten van Noord- en Midden-Limburg en heeft een werksessie plaatsgevonden met kernpartners. NB: Omdat de begroting naderhand is bijgesteld is deze hier verwijdert en aangepast opgenomen in het Programmaplan Samen voor Veilig, Focusproject 4: Handle with Care. Inzet Veilig Thuis Handle with Care is een aanvullende taak die niet in het handelingsprotocol van Veilig Thuis is opgenomen. De meldingen waarop straks HwC wordt ingezet, komen nu ook al binnen bij VT maar worden straks specifiek gescreend en doorgezet aan 1 van de 10 Leerplichtbureaus in de regio. Dat vraagt extra inzet van Veilig Thuis. Op basis van de uitvoeringspraktijk van Zuid- Limburg wordt ingeschat dat 4 uur per week voldoende is. Inzet Leerplicht De Noord-Limburgse gemeenten (Beesel, Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Peel en Maas, Venlo, Venray) en de gemeente Leudal hebben ieder zelfstandig leerplichttaken georganiseerd. Dat wil ogenschijnlijk zeggen dat alle leerplichtbureaus c.q. -ambtenaren apart aangesloten moeten worden en allemaal dagdagelijks een mailbox moeten controleren op HwC meldingen.
De gemeente Roermond, Echt-Susteren, Maasgouw en Roerdalen hebben de taken gezamenlijk georganiseerd, net zoals de gemeenten Weert en Nederweert. Onderzocht moet worden hoe dit zo efficiënt en effectief als mogelijk ingeregeld kan worden. Om die reden is een stelpost opgenomen. Training en toolkit voor leerkrachten. De online trainingen en toolkit worden gratis aangeboden door Augeo en zijn derhalve niet opgenomen in de begroting. Cofinanciering Provincie Limburg en Regio Noord- en Midden-Limburg Ten behoeve van dit project heeft de Provincie Limburg een subsidie verleend voor 50% van de totale projectkosten. De structurele borging van HwC na afloop van de projectperiode is een verantwoordelijkheid van de regio Noord- en Midden-Limburg. In de eindevaluatie van dit project (december 2027) wordt duidelijk wat daarvoor nog aansluitend nodig is en wordt advies gegeven over een eventuele uitrol naar het Voortgezet Onderwijs. Werkproces HwC (gedetailleerd) Stap 1: Politie ➢ | Politie gaat ter plaatse bij melding GiA ➢ | Politie volgt reguliere protocol (stabiliseren veiligheid e.d.) ➢ | Politie (kind check) gaat na: - Minderjarigen aanwezig - Minderjarigen ingeschreven op adres incident ➢ | Politie stuurt (zo snel mogelijk) een (zorg)melding aan Veilig Thuis Stap 2: Veilig Thuis ➢ | Veilig Thuis screent de politiemeldingen d.m.v.
checklist HwC op: - Situatie Huiselijk Geweld en/of Kindermishandeling - Kinderen in het gezin in de leeftijd 4-12 jaar (PO) ➢ | Veilig Thuis noteert per gemeente de naam en geboortedatum van de betrokken kinderen ➢ | Veilig Thuis geeft per email de lijst met HwC signalen door aan contactpersonen bij leerplicht in desbetreffende gemeente met als informatie: - Naam kind - Geboortedatum - Codewoord Handle with Care ➢ | Veilig Thuis registreert intern de Handle with Care signalen t.b.v. de maand/kwartaal/jaar rapportage. Stap 3: Leerplicht ➢ | Leerplicht controleert 2 maal per dag (om 08:00 en 14.00 uur) de HwC inbox; ➢ | Leerplicht vult voor elk kind de schoolgegevens aan en geeft (per beveiligde mail of telefoon gesprek) voor 08:15 ’s ochtends (of zo spoedig mogelijk) het HwC signaal naar de contactpersoon van school; ➢ | Leerplicht turft het aantal signalen per dag zonder verdere gegevens te noteren (dit dient voor het monitoren van het project) en verwijdert de email. Stap 4: Onderwijs ➢ | Contactpersoon school controleert om 08:15 de HwC inbox op nieuwe signalen; ➢ | Contactpersoon stuurt ontvangstbevestiging aan leerplicht; ➢ | Contactpersoon school informeert leerkracht mondeling voor aanvang van de les (08:30) en verwijdert de informatie; ➢ | Leerkracht biedt steun aan leerling; ➢ | School reflecteert regelmatig over intern proces van HwC.
90 91 Bijlage 6: Voorlopig overzicht regionaal aanbod scholing en trainingen 19 Als HwC als prioriteit in de regio gaat starten dan is de scholing verplicht voor de leerkrachten van alle PO die aansluiten. Regionaal aanbod scholing en trainingen (CONCEPT) Leeractiviteit Aanbieder Voor wie verplicht: 1: Alle leden van lokaal team 2: Aandachtsfunctionaris 3: Triagist en GW gemeenten 4: Bijblijver 5: Professionals van kernpartners Financiering Basis: kennis opdoen en onderhouden Algemeen: voorlichting over rollen, taken en handelingsrepertoire in de aanpak van GiA. Alle partners 4 Kostenneutraal Specifiek: voorlichting over rollen, taken en handelingsrepertoire van Veilig Thuis in de aanpak van GiA. Veilig Thuis 2-4 Onderdeel van bestaande subsidieafspraken Voorlichting Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling Veilig Thuis 1-5 Kosten t.l.v. afnemer. Basistraining Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling Veilig Thuis 2-4 Kosten t.l.v. afnemer. Training Aandachtsfunctionarissen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Veilig Thuis en LVAK 2 Kosten t.l.v. afnemer. Jaarlijkse terugkomdag voor getrainde AF’s Veilig Thuis en LVAK 2 Kosten t.l.v. afnemer. Training gespreksvoering bij vermoedens van onveiligheid Veilig Thuis 1-5 Kosten t.l.v. afnemer.
Voorlichting Visie gefaseerd samenwerken en Top 3 methodiek (nieuw) Regionale trainers 1-3 en 5 Kosten t.l.v. Programma SVV Opleiding tot regionaal TOP 3 trainer en coach Civil Care Regionale trainers Kosten t.l.v. Programma SVV Jaarlijkse terugkomdag regionale trainers en intervisie (licentiebehoud) Civil Care Regionale trainers Kosten t.l.v. Programma SVV Training Visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid en Top 3 methodiek Regionale trainers 4 en gezinsvoogden, raadsonderzoekers, CB’ers GiA Moveoo, leden analyseteam MDA++ Kosten t.l.v. Programma SVV Jaarlijkse boostersessie Visie gefaseerd samenwerken voor veiligheid en Top 3 methodiek voor getrainde professionals Regionale trainers 4 en gezinsvoogden, raadsonderzoekers, CB’ers GiA Moveoo, leden analyseteam MDA++ Kosten t.l.v. Programma SVV Verklarende analyse BEL 3 en 4 Kostenneutraal: provinciale middelen. Specifiek: kennis opdoen en onderhouden In de klas en op school CareFree Leerlingen en leerkrachten PO groep 7 en 8 Kosten t.l.v. Programma SVV e-learning Handle with Care Augeo Leerkrachten PO19 bij start HwC.
Kostenneutraal Traumasensitief werken Leerlijn 1: voor behandelaren en GW’ers Drakentemmers 3: GW’ers Combi SVV en eigen bijdrage Traumasensitief werken: Leerlijn 2: voor professionals Drakentemmers 4 Combi SVV en eigen bijdrage Systemisch werken en regievoering Systemisch Gilde 4 Combi SVV en eigen bijdrage Workshop Middelengebruik en GiA VVGI 1,3,4 Workshop Psychopathologie GGZ 1,3,4 Voorlichting drang en dwangkaders: Civiel Recht, Wet Verplichte GGZ, Strafrecht en Bestuursrecht 3,4 Workshop/masterclass intiem terreur 3,4 Workshop aan de slag met plegers als onderdeel van de oplossing 3,4 Vormen van geweld: do’s en dont’s 3,4 Ouderenmishandeling 92