CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-09-08 11. Bijlage - 25141 - 260813 Omgevingsvisie (Voorontwerp)

Raadsvergadering 8 september 2026, gemeente NederweertBij agendapunt: Voorontwerp Omgevingsvisie Nederweert33.487 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Historische clusters, wegen, lintbebouwing, kerktorens, molens, langgevelboerderijen en landgoederen zoals de Zuidhoeve en het Kruis vertellen het verhaal van ontginning en agrarische geschiedenis. Deze geschiedenis van wonen en werken in de Peel wordt uitgelicht in Openluchtmuseum Eynderhoof. De kazematten en aspergestellingen van de Peel-Raamstelling rondom de Kanalenviersprong herinneren aan de Tweede Wereldoorlog. Monumentale gebouwen fungeren vaak als ankers in het landschap en dragen bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. De bescherming van deze kwaliteiten krijgt vorm via de kerkenvisie, molenbiotopen en archeologische terreinen. 70 Robuust watersysteem en een gezonde bodem De leefomgeving wordt bij alle ontwikkelingen zo ingericht dat hitte, droogte en extreme neerslag beheerst worden, door middel van een groenblauwe inrichting. Daarbij focussen we eerst op voorkomen, dan op reduceren en tenslotte op beschermen. Door water lokaal vast te houden, te bergen en vervolgens pas af te voeren, wordt wateroverlast (afwenteling) voorkomen en krijgt het water de tijd en de ruimte om het grondwater aan te vullen. Een groenblauwe inrichting ondersteunt dit. Toekomstbestendig en multifunctioneel groen Groene structuren worden beschermd, versterkt, toegevoegd en verbonden, waardoor zowel ecologische als belevingswaarden toenemen.

Hierbij is een balans nodig tussen het groene en het verharde oppervlak in de openbare ruimte. Dit zorgt voor herkenbaarheid van het landschap en versterkt de biodiversiteit, identiteit, gezondheid en beleefbaarheid van zowel het buitengebied als onze kernen. Door duurzaam beheer en monitoring, met aandacht voor boomkroonoppervlak, inheemse soorten, groeiruimte in de grond, tijdige aanplant en klimaatbestendigheid kunnen we het groen ook op lange termijn kwalitatief behouden. Uitgangspunt bij groen is: eerst behoud (voorkomen), daarna beperken, vervolgens herstellen/ versterken en pas als laatste compenseren (ter plekke of elders). Meervoudig ruimtegebruik voor energietransitie De gebouwde omgeving en energievoorziening worden stapsgewijs uitgebreid (door versterking van het hoogspanningsnet) en verduurzaamd, met als streven een energieneutrale en toekomstbestendige gemeente te creëren. De uitbreiding van het energienetwerk heeft ook een ruimtelijke impact. Daarbij streeft de gemeente naar een gezonde energiemix, waarin verschillende vormen van duurzame energie elkaar aanvullen. De inzet richt zich op energiebesparing, de opwek van hernieuwbare energie en lokale energiehubs. Tegelijkertijd vraagt de toenemende netcongestie om slimme oplossingen voor de opslag en het gebruik van energie, zoals buurtbatterijen, lokale energiesystemen en het beter afstemmen van vraag en aanbod.

Bij nieuwe zonne-energieprojecten passen we de provinciale zonneladder toe: eerst benutten we daken en onbenutte terreinen, en we ontzien landbouw en natuur. Waar ontwikkelingen op land plaatsvinden, heeft meervoudig ruimtegebruik de voorkeur, bijvoorbeeld door combinatie met agrarisch gebruik, waterberging of ecologische versterking. We richten de ruimte op maaiveld zo in dat het past bij de bestaande landschappelijke structuren. Afval als grondstof Het sluiten van kringlopen staat centraal in de ontwikkeling naar een circulaire gemeente. Dit betekent inzet op het terugdringen van afval, het verlengen van de levensduur van producten en het hoogwaardig hergebruik van materialen. Circulariteit wordt daarbij in brede zin benaderd: niet alleen via effectieve afvalscheiding en recycling, maar ook door circulair opdrachtgeverschap, duurzaam inkopen, toepassen van biobased materialen of hergebruik van materialen bij gebiedsontwikkeling en het stimuleren van lokale initiatieven zoals reparatie, delen en herbestemming. Op deze wijze wordt het gebruik van primaire grondstoffen beperkt, de milieubelasting verminderd en bijgedragen aan een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving.

Ook binnen de agrarische sector zijn er kansen om verder invulling te geven aan circulaire principes, bijvoorbeeld door het beter benutten van reststromen, het sluiten van nutriëntenkringlopen en het hergebruik van grondstoffen. Richtinggevende uitspraken Duurzame leefomgeving Natura 2000 Natuurnetwerk Nederland Ecologische verbindingszone Groenblauwe landbouwzone Overgangsgebieden Ecologische verbindingen Groenblauwe dooradering Groene hoofdverbindingen tussen kern en natuurgebied Groene verbindingen tussen kern en natuurgebied Natuurontwikkeling Stiltegebied (Grond)water Natuurbeek Hydrologische bufferzone Natte laagte Beekloop Oppervlaktewater Stedelijk groen Groenstructuren Kernrandzones Openheid tussen kernen Versterken groene, toegankelijke leefomgeving Monumentale bomen Transitie naar natuurinclusieve landbouw Overig Bebouwd gebied 71 N 0 0,5 1 2,5km 72 Koesteren van erfgoed Inzetten op inventariseren, waarderen en beschermen van cultureel en materieel historisch erfgoed, zoals landschapselementen monumentale panden en beeldbepalende gevels. Naast dit fysieke erfgoed is er ook immaterieel erfgoed, zoals tradities, festiviteiten en dialect. Door deze waarden te koesteren, blijft de herkenbaarheid van ons landschap en onze kernen gewaarborgd en wordt de karakteristieke identiteit van onze gemeente duurzaam versterkt.

Eventuele nieuwe bescherming vindt plaats via afzonderlijke besluitvorming en wordt, conform het erfgoedbeleid, juridisch verankerd. Richtinggevende uitspraken Beschermd erfgoed Rijksmonument Molenbiotoop Landschappelijk groen erfgoed Archeologisch monument Terreinen van hoge en zeer hoge archeologische waarde Landmarks Kerken Molens Landgoederen Meng- en veevoeder Inventarisatie landschappelijk erfgoed Waardevolle velden Peelraamstelling Ontginningsrichting Kanalen Gebieden met sterke historische gelaagdheid Overig Recreatieve routes Bebouwd gebied Natuurgebieden 73 N 0 0,5 1 2,5km 74 Binnen het milieudomein spelen verschillende onderdelen zoals water, bodem, lucht en geluid een rol die samen de kwaliteit van onze leefomgeving bepalen. Vanuit ons natuurlijk fundament zijn de kwaliteit en vitaliteit van bodem en grond- en oppervlaktewater belangrijk. Belangrijk zijn het behoud en het herstel van gezonde bodems en wateren, dat levert de basis voor een duurzaam grond- en waterbeheer en zorgt voor het in stand houden van natuurlijke systemen, een duurzame woon-, leef- en werkomgeving en het behoud van voldoende zoetwater voor de landbouw, natuur en mens (drinkwater). Ook geluidshinder en lichthinder beïnvloeden de leefbaarheid. Het vraagt om slimme aanpassingen in infrastructuur, verlichting op maat en geluidreducerende maatregelen.

Daarnaast is in de gemeente Nederweert vooral het verbeteren van de luchtkwaliteit een grote opgave, waarbij de reductie van stikstof en fijnstof belangrijke aandachtspunten zijn. Het reduceren van emissies is van belang voor een gezondere leefomgeving en biedt tegelijk kansen voor innovatieve milieutechnologieën. Geuroverlast beïnvloedt de beleving van de woon- en leefomgeving, wat vraagt om passende maatregelen. De gemeente zet hier via het Programma Luchtkwaliteit op in, maar is voor het realiseren van deze opgave ook afhankelijk van maatregelen van het Rijk en de Provincie. Instrumenten zoals beëindigings- en stoppersregelingen voor agrarische bedrijven kunnen hierbij een belangrijke bijdrage leveren door de emissies van stikstof, fijnstof en geur terug te dringen en daarmee de luchtkwaliteit structureel te verbeteren. De gemeente Nederweert werkt middels activiteiten en maatregelen aan de lokale luchtkwaliteit (programma Luchtkwaliteit). Hier is blijvende monitoring en verbetering voor nodig. De focus ligt op het reduceren van emissies van geur en fijnstof door landbouw, verkeer, industrie en andere bronnen die de gezondheid en leefomgeving beïnvloeden. Het programma omvat maatregelen om overschrijdingen van grenswaarden te voorkomen en de gezondheid van inwoners van gemeente Nederweert te verbeteren.

Nieuwe woningen, scholen en andere gevoelige functies zijn alleen mogelijk wanneer wordt voldaan aan wettelijke normen en er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Het verbeteren van de luchtkwaliteit is daarom een belangrijke randvoorwaarde voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast werken we aan het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. We verwachten dat het Rijk met aanvullende regelgeving het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder zal terugdringen. Dit draagt bij aan een gezondere leefomgeving, een duurzame landbouw en een goede balans tussen agrarische activiteiten en de leefkwaliteit van omwonenden. Ook heeft de gemeente Nederweert samen met 46 andere Limburgse partijen het Convenant Voldoende Zoetwater Limburg (2026–2050) ondertekend. In dit convenant is afgesproken om gezamenlijk te werken aan een klimaat robuust watersysteem (grond- en oppervlaktewater) met voldoende zoetwater van goede kwaliteit. Beleidsmatige basis Ambitie Nederweert wil agrariërs in het buitengebied een duurzaam toekomstperspectief bieden en tegelijkertijd ruimte creëren voor groei van het aantal inwoners en werkgelegenheid. Nieuwe woningen, scholen en andere gevoelige functies zijn echter alleen mogelijk wanneer wordt voldaan aan wettelijke normen en er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.

Het verbeteren van de luchtkwaliteit is daarom een belangrijke randvoorwaarde voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. In de praktijk betekent dit dat er een keuze gemaakt moet worden tussen de gewenste ontwikkeling en bestaande bedrijven met een milieuvergunning. Milieu en omgevingseffecten

75 76 Milieukwaliteiten als norm Bij nieuwe ontwikkelingen en herontwikkelingen is verbetering van de woon- en leefkwaliteit het uitgangspunt, conform geldende wettelijke normen. We monitoren het gebruik van omgevingsvergunningen (voor Omgevingsplanactiviteiten en milieubelastende activiteiten). Bij langdurig ongebruik kan intrekking worden overwogen, waarbij een afzonderlijke juridische beoordeling plaatsvindt conform het geldende intrekkingsbeleid en wettelijke bevoegdheden. Milieuwinst stimuleren Wij bieden ruimte aan bedrijven die willen ontwikkelen, ook wanneer de gewenste uitbreiding niet binnen de huidige planologische mogelijkheden past. Hiermee stimuleren we innovatie, verduurzaming en een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Ontwikkelingen moeten per saldo leiden tot een vermindering van de milieubelasting, bijvoorbeeld door lagere emissies, een efficiënter gebruik van grondstoffen of een kleinere belasting van bodem, water en lucht. Luchtkwaliteit verbeteren met integrale maatregelen De gemeente werkt aan de ambities van het Schone Lucht Akkoord (SLA) en zet in op een gezonde leefomgeving door de luchtkwaliteit structureel te verbeteren. De woningbouwopgave wordt, na inbreiding, vooral gerealiseerd in de kernrandzones. Randvoorwaardelijk hiervoor is dat wordt voldaan aan de geldende wettelijke normen en er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.

Bij gebiedsontwikkeling wegen we woningbouw, bestaande rechten en woon- en leefkwaliteit af. Wanneer functies niet verenigbaar blijken, onderzoeken we passende oplossingen, zoals aanpassing, mitigatie of verplaatsing van bestaande bedrijven. Ook beëindiging van een bedrijf kan daarbij worden overwogen, waarbij voldoende aandacht is voor het toekomstperspectief van bestaande bedrijven en eventuele compensatie. Het terugdringen van milieueffecten maakt niet alleen nieuwe woningbouw mogelijk, maar verbetert ook de woon- en leefkwaliteit van de aangrenzende bestaande woonwijken. Bodem- en waterkwaliteit beschermen Voor het behouden en herstellen van gezonde bodem- en watersystemen hebben we een gedeelde verantwoordelijkheid. De gemeente Nederweert volgt de kaders van provincie en waterschap en draagt actief bij aan de bescherming en versterking van bodem en water. We zetten in op duurzaam landgebruik, het voorkomen van nieuwe verontreinigingen, het zorgvuldig omgaan met bodem verstorende activiteiten en het samenwerken met grondeigenaren, agrariërs, waterschap en provincie aan herstel- en verbetermaatregelen. Zo zorgen we ervoor dat natuurlijke processen, hydrologie, de drinkwatervoorziening en de ecologische en milieuhygiënische kwaliteit van bodem en water ook voor toekomstige generaties behouden blijven.

Rust en donkere plekken van het landschap behouden Wij beschermen de rust en beperken lichthinder in het buitengebied. Nieuwe verlichting passen we zorgvuldig en doelgericht toe, met aandacht voor mens, natuur en landschap. Bij ruimtelijke ontwikkelingen voorkomen we verstoring van stiltegebieden en beoordelen we cumulatieve effecten van licht en geluid. Buffer tussen gevoelige functies en spuitactiviteiten Nieuwe gevoelige functies, zoals woningen, scholen en zorgvoorzieningen, zijn alleen mogelijk wanneer het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op aangrenzende landbouwpercelen zodanig wordt aangepast dat wordt voldaan aan wettelijke normen en er sprake is van een gezond woon- en leefklimaat. Spuitvrijezones en wettelijke afstandseisen gelden nu enkel nog bij de ontwikkeling van nieuwe gevoelige functies. Voor bestaande situaties bestaat een dergelijk wettelijk regime nog niet. Daarom wil de gemeente Nederweert een moreel appèl doen en samen met belangenorganisaties en agrariërs via overleg, informatievoorziening, advies en maatwerkafspraken inzetten op het verminderen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Uiteraard respecteren we hierbij wél de bindende afspraken in het landelijke convenant. De overgang naar teelten en teeltmethoden die minder of geen gewasbeschermingsmiddelen vereisen, zien we als een positieve ontwikkeling.

Richtinggevende uitspraken (Grond)water Natuurbeek Hydrologische bufferzone Waterwingebied Beekloop Oppervlaktewater Beekdal Agrarisch en milieu Versterken gezonde leefomgeving Transitie naar omgevingsgerichte landbouw Transitie naar natuurinclusieve landbouw Regulier (intensief) agrarisch gebruik Verminderen geurbelasting Kernrandzones Openheid tussen kernen Beperken lichtvervuiling Lichtvervuiling Beschermen donkerte Beschermen stiltegebied Overig Windturbine Bebouwd gebied Natuurgebieden 77 N 0 0,5 1 2,5km 78 De wereld om ons heen verandert snel. Internationale verhoudingen verschuiven, wat onzekerheid creëert maar ook kansen biedt voor zelfredzaamheid en veerkracht. Maatschappelijke weerbaarheid, samenwerking en verbondenheid worden steeds belangrijker om lokale uitdagingen het hoofd te bieden. Het veiligheidsgevoel van inwoners vraagt om een integrale benadering van fysieke, sociale en digitale risico’s. Onbegrepen gedrag, plaatsgebonden risico’s, radicalisering, verkeersrisico’s en de inrichting van de openbare ruimte (publieke familiariteit) zijn belangrijke aandachtspunten. Ook criminaliteit en digitale dreigingen, waaronder intimidatie, geweld en (zorg)ondermijning, vragen om preventie, handhaving, data-gedreven interventies en samenwerking met politie en maatschappelijke partners.

Daarnaast neemt de druk op de veiligheid en leefomgeving toe door internationale spanningen, daardoor heeft ook Defensie meer oefenruimte nodig (laagvlieggebied). Externe veiligheid richt zich op de risico’s voor mens en milieu door het gebruik, de opslag en het transport van gevaarlijke stoffen, zoals bij bedrijven, transport over weg, spoor of water, en buisleidingen. Hoewel de kans op incidenten klein is, kunnen de gevolgen groot zijn. Het inzichtelijk maken van deze risico’s is essentieel voor het afwegen van ruimtelijke keuzes en het nemen van preventieve maatregelen bij nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen, werklandschappen of infrastructuur. Ambitie Een samenleving waarin inwoners en gemeenschappen zich veilig, vertrouwd en veerkrachtig voelen, vraagt om een leefomgeving die veiligheid zichtbaar en voelbaar ondersteunt in een snel veranderende wereld. De openbare ruimte is overzichtelijk, goed onderhouden, routes zijn logisch en veilig, met aandacht voor voetgangers en fietsers en met snelheden die passen bij de plek. Plekken waar onveiligheid kan ontstaan (zoals achterpaden, randen van parkeerterreinen en slecht zichtbare overgangen) worden zoveel mogelijk voorkomen of verbeterd. Sociale veiligheid wordt versterkt door ruimte te maken voor ontmoeting en door een openbare ruimte waarin mensen elkaar kunnen zien en aanspreken.

Signalen over onveilige situaties worden laagdrempelig opgehaald en opgevolgd, samen met partners zoals politie, welzijn, onderwijs en bewoners. Zo ontstaat een aanpak waarin de fysieke inrichting en het dagelijkse gebruik van de omgeving elkaar versterken, en waarin veiligheid een vaste kwaliteit is bij beheer én bij nieuwe plannen. Beleidsmatige basis In Nederweert versterkt de gemeente de maatschappelijke weerbaarheid door inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners actief te betrekken bij veiligheid en leefbaarheid, bijvoorbeeld via meldpunten, buurtinitiatieven en voorlichting. De perceptie van veiligheid, oftewel hoe veilig mensen zich daadwerkelijk voelen, het veiligheidsgevoel, wordt gevolgd en meegenomen in beleidskeuzes. Zichtbare maatregelen en betrokkenheid dragen bij aan een veiligere en prettigere leefomgeving voor iedereen. Ondermijning blijft een aandachtspunt, vooral in het buitengebied, en wordt in samenwerking met politie en ketenpartners gemonitord, zodat risico’s inzichtelijk blijven en het vertrouwen in de lokale samenleving behouden blijft. Fysieke en sociale veiligheid

79

80 Maatschappelijke weerbaarheid Weerbaarheid gaat over het reageren op veranderende omstandigheden. Het wordt vaak geassocieerd met defensie of met gezondheid, met weerbaar zijn tegen (cyber)aanvallen of dreiging van geopolitieke spanningen van buiten. Wij interpreteren het begrip breder. Het omvat de kracht van gemeenschappen, het belang van hun kennis en vaardigheden en het omvat de kracht van natuurlijke systemen die in staat zijn zichzelf te herstellen. Het gaat ook over weerbaarheid tegen klimaatverandering, bosbranden, energieschaarste en de digitale wereld. Inwoners, dorpsraden, wijkteams, scholen en verenigingen worden actief betrokken bij signalering, preventie en voorbereiding op (dreigende) rampen of crisissen, zodat de weerbaarheid van de lokale samenleving wordt versterkt. Veilige en herkenbare fysieke omgeving De openbare ruimte is overzichtelijk, herkenbaar en toegankelijk, met duidelijke routes, zichtlijnen, herkenningspunten en ontmoetingsplekken. Dit zorgt voor publieke familiariteit, zodat bewoners zich vertrouwd voelen in hun omgeving en voor bevordering van sociale controle en het versterken van de sociale basis.

Gebieden ontwerpen voor veilige, overzichtelijke en sociale avond- en nachtbeleving Door functies rondom openbaar vervoer, veelgebruikte routes, knooppnten en woongebieden te combineren en verlichting vroegtijdig in het ontwerp mee te nemen, ontstaan plekken die ’s avonds een actief, herkenbaar en veilig gevoel geven. Integrale en preventieve aanpak Risico’s zoals criminaliteit, onbegrepen gedrag en ondermijning worden vroegtijdig gesignaleerd en integraal benaderd met preventie, samenwerking en informatiegestuurde interventies. Zo kan tijdig worden ingegrepen, zodat problemen niet groter worden en intensievere zorg, of druk op de leefbaarheid en veiligheid in de buurt wordt voorkomen. Meervoudig ruimtegebruik voor energietransitie De energietransitie krijgt een zorgvuldige ruimtelijke inpassing. Uitbreiding van het energienet en duurzame energievoorzieningen worden gecombineerd met andere functies, zodat de beschikbare ruimte efficiënt wordt benut en de ruimtelijke kwaliteit wordt versterkt. Ondermijning wordt tegengegaan Milieucriminaliteit wordt vroegtijdig herkend en tegengegaan, zodat veiligheid en leefbaarheid in de gemeente worden versterkt. Daarbij wordt ingezet op een combinatie van fysieke maatregelen, sociale alertheid en een hoge meldingsbereidheid.

Samen met ketenpartners wordt gewerkt aan een goed beeld van risico’s en kwetsbare plekken in de gemeente, met prioriteit voor het voorkomen en terugdringen van illegale activiteiten in kwetsbare en leegstaande panden. Leegstaande panden worden daarbij bij voorkeur gesloopt of herbestemd. Daarnaast wordt ingezet op een sluitend ondersteuningsnetwerk voor inwoners, zodat problemen vroegtijdig worden gesignaleerd en mensen niet verder in ondermijnende activiteiten terechtkomen. Richtinggevende uitspraken Energienetwerk Hoogspanningsleidingen Onderstation Veiligheidszone hoogspanning Zoekgebied tracé 380kv Buisleiding Veiligheidzone buisleiding Windturbine PR-Gebieden PR10-6 PR10-7 PR10-8 Overige gebieden Aandachtsgebied Voorkomen natuurbranden Laagvlieggebied bestaand Mogelijke uitbreiding laagvlieggebied Sociale veiligheid Verbeteren verkeersveiligheid Recreatieve verbindingen Tegengaan ondermijning Overig Bebouwd gebied Natuurgebieden 81 N 0 0,5 1 2,5km

83 7. Landschappelijke uitwerking De uitwerking in hoofdstuk 7 en 8 brengt de verschillende thema’s uit deze Omgevingsvisie samen op gebiedsniveau. Zo ontstaan duidelijke ruimtelijke keuzes en accenten, waarbij fysieke en sociale belangen zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. De gebiedsgerichte uitwerking bestaat uit twee samenhangende onderdelen. Allereerst worden de landschapstypen beschreven. Per landschapstype wordt ingegaan op de belangrijkste kenmerken, de ambitie en de landschappelijke ontwikkelrichtingen. Deze ontwikkelrichtingen geven richting aan het behouden, herstellen en versterken van de ruimtelijke karakteristiek van het landschap. De landschapstypen en hoofdgebieden staan niet los van elkaar, maar werken in samenhang. Daarom gelden de ontwikkelrichtingen voor de landschapstypen als basis. Landschappelijke uitwerking Themagerichte uitwerking Gebiedsgerichte uitwerking Ontwikkeling in samenhang 84 Landschapstypen Landschapstypen Velden Waardevolle velden Kampen Heideontginningen Nat(uur) productieland Bos- en mozaïeklandschap Beekdal Veenontginningen Natuurgebieden Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland Het buitengebied van de gemeente Nederweert bestaat uit een rijk palet aan landschapstypen. Elk landschapstype kent zijn eigen kenmerken, kwaliteiten en structuurdragers vanuit de logica van de ondergrond, cultuurhistorie en landschap.

De landschapstypen hebben in de basis een sterke relatie met bijvoorbeeld de ondergrond, maar deze relatie is de laatste decennia sterk vertroebeld. Dit proces heeft ook zijn weerslag gehad op de ruimtelijke eigenheid van de landschappen. Vanuit het principe groei met en vanuit kwaliteit is er in Nederweert de laatste jaren ingezet op het versterken van de omgevingskwaliteit en de lees- en herkenbaarheid van de afzonderlijke landschapstypen. Deze ingezette lijn wordt in deze Omgevingsvisie doorgezet en door middel van algemene landschappelijke ontwikkelrichtingen wordt hier invulling aan gegeven. Elk landschapstypen kent zijn eigen ontwikkelrichtingen die bijdragen aan het behouden, herstellen en versterken van de ruimtelijke karakteristiek van het landschap. Door gebruik te maken van de logica van het landschap neemt de leesbaarheid van het landschap toe. De ontwikkelrichtingen worden voorafgegaan door een korte beschrijving van de belangrijkste eigenschappen van een landschapstypen en een beschrijving van de ambitie. Aan de hand van zogenaamde tegels wordt dit (landschappelijke) ambitiebeeld voor de toekomst ook ruimtelijk gevisualiseerd. 85 N 0 0,5 1 2,5km 86 De velden behoren tot de oudste cultuurlandschappen van Nederweert en bestaan uit eeuwenoude, licht bolvormige akkers met een humusrijke bodem.

Ze hebben een grote cultuurhistorische waarde en worden gekenmerkt door een open middengebied, omzoomd door bebouwing, beplanting en linten, met karakteristieke doorkijkjes naar het agrarische landschap. De belangrijkste opgave is het behouden en versterken van deze herkenbare landschapsstructuur door de openheid van de velden zorgvuldig af te wegen bij nieuwe ontwikkelingen en waar mogelijk het historische karakter te behouden. Ontwikkelrichting • De openheid en cultuurhistorische structuur van de velden zijn leidend. Bebouwing concentreert zich langs historische structuren, terwijl doorkijkjes, zichtlijnen en landschapselementen behouden en versterkt worden. • Karakteristieke landschapselementen worden behouden, hersteld en versterkt. Houtwallen, kavelgrenzen en bomenrijen vormen de dragende structuur van de velden. • Bij nieuwe ontwikkelingen wordt per veld een afweging gemaakt voor een passende overgang tussen kern en landschap. Een landschappelijke en stedenbouwkundige onderbouwing is daarbij vereist. • Nieuwe ontwikkelingen bouwen voort op de historische structuur. Ze versterken de relatie met de bestaande kern en integreren cultuurhistorische elementen.

Op waardevolle velden blijft de agrarische functie in tact, blijft de openheid behouden en is nieuwe solitaire bebouwing in beginsel niet wenselijk zodat de openheid en leesbaarheid van het veldenlandschap behouden blijft. Ontwikkelrichting waardevolle velden • Productief land blijft behouden, met laagblijvende en innovatieve teelten die passen bij het karakter van het landschap. • Voedselproductie wordt nadrukkelijk verbonden aan lokale consumptie via korte ketens, directe verkoop en samenwerking met de horeca. • Karakteristieke landschapselementen worden behouden, hersteld en versterkt. Houtwallen, kavelgrenzen en bomenrijen vormen de dragende structuur van de velden. • We streven naar behoud en versterking van de openheid van het middengebied van de velden. Teelten en voorzieningen die deze openheid kunnen aantasten, passen in beginsel niet bij deze ambitie. • Sloop van verouderde of niet-passende gebouwen zonder toekomstbestendige functie wordt gestimuleerd, zodat rommelige en versnipperde bebouwing plaatsmaakt voor een weer leesbaar en open landschap, waarin nieuwe ontwikkelingen beter aansluiten bij de schaal en het karakter van de omgeving.

• Woningsplitsing en beperkte ontwikkelingen op de velden zijn mogelijk wanneer deze passen bij de transformatie van een agrarische locatie, bijdragen aan de versterking van het landschap en de leefomgeving en de kenmerkende openheid behouden blijft. Waardevolle velden Velden Ambitie De velden blijven de herkenbare, open landschappen aan de randen van Nederweert, Budschop, Nederweert-Eind, Schoor en Ospel. De karakteristieke openheid, schaal en zichtlijnen vormen de basis voor nieuwe ontwikkelingen. Op zorgvuldig gekozen locaties is ruimte voor kernuitbreidingen die de vitaliteit van de kernen versterken. Op de meest waardevolle velden blijft de openheid leidend en is nieuwe solitaire bebouwing niet wenselijk. 87 De kampen vormen de overgang tussen de velden naar de heideontginningen en werden van oudsher gekenmerkt door een kleinschalig en afwisselend landschap van akkers, weilanden, hagen en houtwallen. Deze kenmerkende kleinschaligheid en afwisseling is in de loop der tijd op veel plekken afgenomen, waardoor de oorspronkelijke landschappelijke structuur minder herkenbaar is geworden. Enkel het licht golvende reliëf en de kronkelende wegen herinneren nog aan het historische karakter van het gebied.

De belangrijkste opgaven zijn het herstellen van de kleinschalige landschapsstructuur, het verbeteren van de leef- en omgevingskwaliteit en het realiseren van een goede balans tussen agrarische activiteiten, wonen, natuur en andere functies. Ontwikkelrichting • Kleinschalige cultuurhistorische landschapsstructuren vormen de basis van het gebied. Houtwallen, heggen, singels en poelen vormen de landschappelijke samenhang en zorgen voor een groene overgang tussen de dorpsrand en het buitengebied. • Landschapsbeleving versterken door de overgang van de dorpsrand naar het buitengebied te verzachten. • Een robuust groenblauw netwerk vormt de basis van het agrarisch landschap. Landschapselementen, akkerranden en ecologische verbindingen worden behouden en versterkt, terwijl waterberging en bodemverbetering worden geïntegreerd in het agrarisch gebruik. • Recreatieve routes versterken de beleving van het landschap en verbinden de kernen met het buitengebied. Kampen Ambitie De kampen worden een aantrekkelijk, afwisselend gebied met een combinatie van kleinschalige, gemeenschappelijke landbouw en allerhande maatschappelijke functies. Daarmee worden de kampen een kleinschalig, aantrekkelijk landschap dat uitnodigt om het buitengebied in te trekken.

88 Heideontginningen De jonge heideontginningen zijn grootschalige, open productielandschappen met een regelmatige blokverkaveling, rechte wegen en laanstructuren. De weidse openheid is een belangrijke karakteristiek van de jonge heideontginningen. Op verschillende plekken is de samenhang en herkenbaarheid van deze oorspronkelijke landschappelijke structuur afgenomen. De belangrijkste opgave is daarom het behouden en versterken van de openheid, samenhang en landschappelijke kwaliteit van de jonge heideontginningen. Functies die afbreuk doen aan de agrarische hoofdfunctie of de karakteristieke landschappelijke structuur aantasten, worden zoveel mogelijk tegengegaan. Ontwikkelrichting • Open, grootschalige verkavelingsstructuur behouden, met rechte lijnen en lineaire structuren zoals lanen, houtsingels en sloten. • Activiteiten die de openheid, landschappelijke kwaliteit of het watersysteem aantasten, worden ontmoedigd. • Een robuust groenblauw netwerk vormt de basis van het agrarisch landschap. Landschapselementen, akkerranden en ecologische verbindingen worden behouden en versterkt, terwijl waterberging en bodemverbetering worden geïntegreerd in het agrarisch gebruik. Ambitie De heideontginningen blijven herkenbare, grootschalige agrarische productielandschappen met een rationeel verkavelingspatroon en rechte lijnen.

Ze ontwikkelen zich tot toekomstbestendige landbouwgebieden waar schaalvergroting, verduurzaming en landschappelijke kwaliteit in balans zijn. Op daarvoor geschikte locaties is ruimte voor duurzame energieopwekking met aandacht voor een de kwaliteit van het landschap. 89 Nat(uur) productieland Het nat(uur)productieland vormt de buffer- en verbindingszone tussen de natuurgebieden van Nederweert. De natuurlijke laagten en vennen in het zuidoosten van de gemeente zijn ecologisch waardevol en vervullen een belangrijke functie voor grondwateraanvulling. We zetten in op het verminderen van stikstofdepositie en verdroging en op het verbeteren van de waterkwaliteit. Agrarisch ondernemerschap blijft een belangrijke functie in het gebied, waarbij we streven naar een ontwikkeling die samengaat met natuurherstel en bijdraagt aan het beperken van grondwateronttrekking en de uitspoeling van meststoffen en bestrijdingsmiddelen en aan het versterken van het watersysteem. Ontwikkelrichting • Agrarisch gebruik blijft een belangrijke functie in het gebied, waarbij we streven naar een ontwikkeling die in balans is met natuur en water. Extensieve en natuurinclusieve landbouw, zoals natte teelten en extensieve veehouderij, wordt gestimuleerd, evenals verdienmodellen voor groenblauwe diensten, zoals waterberging.

Grootschalige drainage past in beginsel niet bij de gewenste ontwikkeling van het watersysteem, met uitzondering van peilgestuurde drainage. • Water en bodem zijn sturend voor nieuwe ontwikkelingen. Elke ingreep draagt bij aan een robuust water- en bodemsysteem, versterkt ecologische verbindingen en biodiversiteit en vergroot de klimaatbestendigheid van het gebied. • Natuurontwikkeling wordt versterkt door de aanleg en het herstel van kleinschalige landschapselementen, zoals houtwallen, bossen en natuurstroken en robuuste natuurgebieden worden met elkaar verbonden door ecologische verbindingszones en natuurherstel. Ambitie Het nat(uur)productieland ontwikkelt zich tot een veelzijdig productielandschap, waarin landbouw, water en natuur in balans zijn. Natuurinclusieve landbouw, natte teelten en andere functies die bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en natuurherstel versterken de ecologische en hydrologische verbinding tussen de natuurgebieden. 90 Bos- en mozaïeklandschap Het bos- en mozaïeklandschap wordt gekenmerkt door een afwisseling van grootschalige besloten bossen en open kamers, met bomenlanen, singels en houtwallen die het landschap structureren. Het contrast tussen open en besloten ruimtes zorgt voor een waardevol en herkenbaar mozaïek met weinig bebouwing. Het gebied vormt een belangrijke schakel in robuuste ecologische verbindingen.

Door de transitie naar een meer natuurinclusief landgebruik verandert het waterpeil in het bosgebied en het omliggende nat(uur)productielandschap. Ontwikkelrichting • We behouden en versterken het karakteristieke mozaïeklandschap met een afwisseling van open en besloten ruimten, houtwallen, singels en bosranden, waarbij nieuwe functies passen binnen de landschappelijke structuur. • Versterken van natuur, bodem en water door water vast te houden, bosontwikkeling met klimaatbestendige soorten te stimuleren en robuuste ecologische verbindingen te realiseren. • Karakteristieke landschapselementen, zoals houtwallen, singels, bosranden en erfbeplanting, worden behouden en versterkt. • Nieuwe functies versterken landschap en natuur. Ontwikkelingen dragen bij aan het herstel van landschapselementen en zijn zorgvuldig ingepast in het landschap. Landgoedontwikkeling is mogelijk als deze natuurontwikkeling en landschapsversterking versterkt. Ambitie Het bos- en mozaïeklandschap vormt een robuust, klimaatbestendig en veelzijdig cultuurlandschap, waarin natuur, landbouw, recreatie en andere functies in balans zijn. De karakteristieke afwisseling van bossen, houtwallen, bosranden en kleinschalige landbouw blijft behouden en wordt versterkt.

91 Beekdal De beekdalen zijn van oudsher kleinschalige, open landschappen met graslanden, bouwlanden, hooilanden en landschapselementen langs de beeklopen. Op verschillende plekken is de kenmerkende kleinschaligheid en samenhang van het beekdallandschap afgenomen. De opgave ligt in het herstellen en versterken van het beekdalsysteem door groenblauwe dooradering, vernatting en systeemherstel, waarmee de water- en natuurkwaliteit verbetert en wordt bijgedragen aan het behalen van de KRW-doelen. Functies die afbreuk doen aan het beekdalsysteem of de karakteristieke landschappelijke structuur aantasten, worden zoveel mogelijk tegengegaan. Ontwikkelrichting • We zetten in op het behoud en de versterking van de openheid, samenhang en kleinschalige structuur van het beekdallandschap. Nieuwe bebouwing past in beginsel niet binnen het open beekdal; eventuele ontwikkelingen sluiten aan bij de kleinschalige, landschappelijke structuur. • Het watersysteem wordt klimaatbestendig ingericht door water langer vast te houden en beekdalen te vernatten. Systeemherstel van beken vormt daarbij het uitgangspunt • Beekdalen worden versterkt als ecologische verbindingen door beekherstel en groenblauwe dooradering. Bij nieuwe ontwikkelingen streven we naar een bijdrage aan de biodiversiteit, waterkwaliteit en een robuust watersysteem.

• Het beekdalsysteem wordt hersteld door natuurlijke beeklopen, natuurstroken en bloemrijke randen te ontwikkelen, waarmee de biodiversiteit, waterkwaliteit en ecologische samenhang worden versterkt. Ambitie De beekdalen vormen de groenblauwe, meanderende aders van het landschap en ontwikkelen zich tot robuuste zones waar natuur, waterbeheer en recreatie samenkomen. Ze behouden hun open karakter, versterken ecologische verbindingen en dragen met waterberging, infiltratie en natuurontwikkeling bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Extensieve, natuurinclusieve landbouw en extensieve recreatie versterken de landschappelijke kwaliteit en beleving. 92 Veenontginningen zijn grootschalige, planmatige gebieden waar vaak eerder al veen werd gewonnen. Vaak bevatten de gronden nog veenresten. Deze ontginningen, die in dezelfde periode als heideontginningen plaatsvonden, zijn meer planmatig van aard omdat ze door ontginningsmaatschappijen werden uitgevoerd. Kenmerkend zijn de openheid, regelmatige verkaveling en lange rechte wegen. De veenontginningen behouden hun karakteristieke openheid en ontginningsstructuur en ontwikkelen zich tot een toekomstbestendig landschap waarin een robuust hydrologisch systeem, veenherstel en de verduurzaming van de landbouw hand in hand gaan. De karakteristieke lijnenstructuur blijft leidend, met ruimte voor recreatie en beleving.

Ontwikkelrichting • We zetten in op het behoud en de versterking van de langgerekte kavels en karakteristieke lijnenstructuur. Bij nieuwe ontwikkelingen is het uitgangspunt dat aantasting van deze structuur, verrommeling en verdere verstening zoveel mogelijk worden voorkomen. • Agrarisch ondernemen is in balans met landschap, natuur en water. Extensieve en natuurinclusieve vormen van landbouw, zoals natte teelten, extensieve veehouderij en biobased gewassen, kunnen bijdragen aan natuur-, water- en stikstofdoelen, een gezonde bodem, weidevogelbeheer en het behoud van de openheid van het landschap. Verdienmodellen voor groenblauwe diensten kunnen deze ontwikkeling ondersteunen. Veenontginningen Ambitie De veenontginningen behouden hun karakteristieke openheid en ontginningsstructuur en ontwikkelen zich tot een toekomstbestendig landschap waarin een robuust hydrologisch systeem, veenherstel en de verduurzaming van de landbouw hand in hand gaan. De karakteristieke lijnenstructuur blijft leidend, met ruimte voor recreatie en beleving. 93 De Natura 2000-gebieden Weerterbos, De Groote Peel en Sarsven en De Banen vormen de ecologische ruggengraat van Nederweert. Ze zijn onderdeel van grootschalige natuurverbindingen die verder gaan dan alleen de gemeente.

Vandaar dat ze van grote waarde zijn voor biodiversiteit, waterberging, klimaatbestendigheid en bieden inwoners en bezoekers ruimte voor natuurbeleving en recreatie. Het versterken van deze natuur vraagt om het terugdringen van stikstofdepositie, het tegengaan van verdroging en, met name rond Sarsven en De Banen, het versterken van het water- en natuursysteem. In de omliggende gebieden streven we naar een ontwikkeling van het agrarisch landgebruik die aansluit bij de natuur- en waterdoelen en bij de gebiedsgerichte aanpak voor Natura 2000. Ontwikkelrichting • De natuurgebieden worden beschermd en versterkt in lijn met de Natura 2000-doelstellingen en geldende regelgeving. Ontwikkelingen worden afgewogen binnen de toepasselijke wettelijke kaders, met behoud van de relevante natuurwaarden als uitgangspunt. • Natuurgebieden worden klimaatadaptief ingericht door verdroging tegen te gaan en te investeren in waterberging, verkoeling en gezonde bodems. • Het waterbeheer wordt versterkt door water langer vast te houden, verdroging en uitspoeling van meststoffen en bestrijdingsmiddelen vanuit de omgeving te beperken en schadelijke wateronttrekking en verontreiniging bij waterafhankelijke natuur te voorkomen. • Robuuste natuurgebieden worden met elkaar verbonden door ecologische verbindingszones en natuurherstel.

Natuurgebieden Ambitie De natuurgebieden vormen een robuust en verbonden netwerk dat essentieel is voor biodiversiteit, waterberging en klimaatadaptatie. Ze bieden ruimte voor natuurbeleving en recreatie, terwijl de meest kwetsbare natuur optimaal wordt beschermd. Zo dragen de gebieden bij aan een gezonde leefomgeving én aan het behalen van de Natura 2000-doelen.

95 8. Gebiedsgerichte uitwerking De gebiedsgerichte uitwerking brengt de verschillende thema’s uit deze Omgevingsvisie samen op gebiedsniveau. De kenmerken, kwaliteiten en opgaven van ieder landschapstype (hfst 7) en gebied bepalen welke ontwikkelingen passend zijn. Zo ontstaan duidelijke ruimtelijke keuzes en accenten, waarbij fysieke en sociale belangen zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. De gebiedsgerichte uitwerking bestaat uit twee samenhangende onderdelen. In dit deel worden de hoofdgebieden uitgewerkt: het bebouwd gebied, het overgangsgebied, het agrarisch buitengebied, de bufferzone en de natuurgebieden. Deze gebiedsindeling brengt de verschillende ruimtelijke opgaven, functies en belangen samen. De landschapstypen en hoofdgebieden staan niet los van elkaar, maar werken in samenhang. Binnen één hoofdgebied kunnen meerdere landschapstypen voorkomen. Daarom gelden de ontwikkelrichtingen voor de landschapstypen als basis. De ontwikkelrichtingen van de hoofdgebieden bouwen hierop voort en geven, vanuit de specifieke opgaven en functies van het gebied, een nadere ontwikkelrichting.

Landschappelijke uitwerking Themagerichte uitwerking Gebiedsgerichte uitwerking Ontwikkeling in samenhang 96 Deelgebieden Bebouwd gebied Groeikern Dorpskern Bedrijventerrein Overgangsgebied Omgevingsgerichte landbouw Wonen en werken in het overgangsgebied Agrarisch buitengebied Toekomstbestendige landbouw Regulier (intensief) agrarisch gebruik Bufferzone Natuurinclusieve landbouw Natuurontwikkeling Natuurgebieden Natura 2000 en Natuurnetwerk Nederland Hoewel de ontwikkelrichtingen per landschapstype al sturing geeft aan ontwikkeling vanuit ruimtelijke eigenheid op het niveau van de karakteristieken en kwaliteiten van het landschapstypen, kan er verdere sturing worden gegeven aan ontwikkelingen aan de hand van deelgebieden. Vanuit de hoofdopgaven, het ruimtelijk voorkomen en de hoofdrichtingen van deze Omgevingsvisie, is de gemeente in te delen in vijf verschillende deelgebieden: bebouwd gebied, overgangsgebied, agrarisch buitengebied, bufferzone en natuurgebieden. Deze deelgebieden hebben betrekking op een bebouwd gebied, op een natuurlijk of agrarisch buitengebied of op een combinatie van de twee. Zo komen er in vrijwel elk deelgebied ook meerdere landschapstypen voor en is de wisselwerking tussen de verschillende landschapstypen in elk deelgebied dus van belang voor de identiteit en kwaliteit van het deelgebied.

Voor elk deelgebied wordt een algemene beschrijving gegeven (karakter en ambitie) die tegelijkertijd een belangenafweging toont om zo te laten zien wat de hoofdfunctie(s) per gebied is. Evenals de landschapstypen kennen ook alle deelgebieden ontwikkelrichtingen. Deze ontwikkelrichtingen komen voort uit de specifieke kenmerken, hoofdopgaven en kwaliteiten van het deelgebied. De ontwikkelrichtingen voor de deelgebieden zijn daarmee specifieker van aard en zijn van toepassing naast de reeds beschreven ontwikkelrichtingen per landschapstypen. 97 N 0 0,5 1 2,5km 98 Maatschappelijke voorzieningen Wonen Economie en bedrijvigheid Bebouwd gebied Het bebouwd gebied vormt het hart van de gemeente Nederweert. Hier wonen, werken, ontmoeten en ondernemen mensen en komen de belangrijkste voorzieningen samen. De hoofdfunctie van dit gebied is het bieden van een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat, met ruimte voor ondernemerschap, voldoende woningen, goede bereikbaarheid en een sterk voorzieningenniveau. Groei is daarbij geen doel op zich, maar een middel om de leefbaarheid van de kernen, de economische vitaliteit en het voorzieningenniveau ook op de lange termijn te versterken. De kernen kenmerken zich door een dorps en kleinschalig karakter, met een mix van historische structuren, naoorlogse uitbreidingswijken en recentere inbreidingslocaties.

Voorzieningen, verenigingsleven en een sterke sociale samenhang vormen de basis voor de leefbaarheid. De bedrijventerreinen vormen de economische motor van Nederweert. Hier komen ondernemerschap, vakmanschap en innovatie samen, met ruimte voor lokaal gewortelde familiebedrijven, een sterk midden- en kleinbedrijf en internationaal opererende ondernemingen. Ook het leisurekwadrant aan de Randweg-West draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, waar werken, gastvrijheid en beleving elkaar versterken. Ambitie Het bebouwd gebied ontwikkelt zich tot een aantrekkelijk woon- en vestigingsgebied waar leefbaarheid, voorzieningen en economie elkaar versterken. De kernen behouden hun eigen identiteit en bieden ruimte aan passende woningen, maatschappelijke voorzieningen en ontmoeting, terwijl op de bedrijventerreinen en toekomstbestendige werklandschappen ruimte is voor ondernemerschap, innovatie en verduurzaming. Zo ontstaat een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving waar wonen, werken en voorzieningen in balans zijn en de vitaliteit van Nederweert ook op de lange termijn wordt versterkt.

99 100 De kernen van Nederweert combineren een herkenbare dorpse schaal met een grote verscheidenheid aan woonmilieus. Historische linten en dorpsstructuren gaan er samen met naoorlogse woonbuurten en nieuwe inbreidingen. De kracht van de kernen ligt niet alleen in de fysieke omgeving, maar juist ook in het voorzieningenniveau, het actieve verenigingsleven en de sterke verbondenheid tussen inwoners. Tegelijkertijd vragen demografische ontwikkelingen, veranderende mobiliteit en druk op het voorzieningenniveau om een toekomstbestendige inrichting van de dorpen. Ook liggen er kansen om de openbare ruimte verder te vergroenen, de verblijfskwaliteit te verbeteren en de overgang tussen de kernen en het omliggende landschap te versterken. De kernen van Nederweert, Budschop, Ospel, Ospeldijk, Nederweert-Eind en Leveroy ontwikkelen zich op een manier die past bij hun eigen identiteit. Nederweert, Budschop en Ospel zijn groeikernen, terwijl Nederweert-Eind, Leveroy en Ospeldijk een meer dorps karakter behouden. In zowel groeikernen als dorpskernen is ruimte voor passende woningen, maatschappelijke voorzieningen en ontmoeting, zodat het dagelijks leven dichtbij blijft en de leefbaarheid wordt versterkt. Zo ontstaan aantrekkelijke en toekomstbestendige dorpen waar inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, naar elkaar omzien en waar ook nieuwe inwoners een passende plek vinden.

Ontwikkelrichting: Kernen • Erfgoed wordt behouden en versterkt door bijvoorbeeld karakteristieke zichtlijnen, beeldbepalende gevels en kerk- en molenbiotopen te beschermen. Zo blijven herkenningspunten, zoals de zichtlijn vanaf de A2 op de Sint-Lambertuskerk en het omliggende landschap behouden en versterken we de identiteit en herkenbaarheid van de kernen. • Dagelijks leven dichtbij en goed georganiseerd. Winkels, scholen, zorg, openbaar vervoer en ontmoetingsplekken moeten zoveel mogelijk te voet of met de fiets bereikbaar zijn. Door functies te mengen en te concentreren, ontstaan minder vervoersbewegingen en versterken we de leefbaarheid. • Een gezonde leefomgeving staat centraal, met specifieke aandacht voor een goede luchtkwaliteit. Nieuwe ontwikkelingen, met name gevoelige (maatschappelijke) functies zijn alleen mogelijk als wordt voldaan aan wettelijke normen en er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Herontwikkeling en nieuwbouw worden groen- blauw ingericht, waardoor een aantrekkelijke leefomgeving ontstaat die uitnodigt tot buiten spelen, bewegen en ontmoeten. • Groene kernrandzones rondom de kernen behouden de open ruimte tussen de dorpen, versterken de landschappelijke overgang en voorkomen dat kernen aan elkaar groeien. • Pleinen behouden multifunctioneel gebruik.

We zorgen dat pleinen geschikt blijven om te parkeren en het houden van diverse activiteiten, zoals kermis, braderie of het plaatsen van een tent. Daar waar kansen zich voordoen vergroenen we pleinen en creëren we zitgelegenheid. • Woonzorgzones in de kernen verbinden wonen, zorg en dagelijkse voorzieningen op een toegankelijke manier. • Inbreiding door woningsplitsing en kavelsplitsing zorgt voor efficiënter ruimtegebruik en bevordert doorstroom. Zo kunnen verschillende generaties passend (samen)wonen, terwijl de sociale en ruimtelijke binding met de kern behouden blijft en de identiteit van de kern gewaarborgd blijft. • Passende voorzieningen per kern. Elke kern beschikt over (maatschappelijke) voorzieningen die passen bij de omvang, opbouw en identiteit van het dorp. Deze voorzieningen versterken zowel de kwaliteit van de fysieke omgeving als de sociale samenhang. • Behoud, uitbreiding en clustering van voorzieningen. Maatschappelijke voorzieningen worden waar nodig behouden, versterkt en uitgebreid. We clusteren voorzieningen zoveel mogelijk binnen inbreidings-, uitbreidings- en herbestemmingslocaties, zodat functies goed bereikbaar zijn, efficiënt worden benut en bijdragen aan een duurzame en toegankelijke leefomgeving. Kernen 101 • Beschermen, behouden en versterken van de kwaliteit van bomen en groenstructuren.

Deze worden waar mogelijk verrijkt met gevarieerde, biodiverse beplanting. Monoculturen van onderbeplanting worden vermeden. • Afkoppelen van hemelwater van het gemengd rioolstelsel wordt gestimuleerd, zodat minder afvalwater getransporteerd en gezuiverd hoeft te worden. • Licht- en geluidhinder worden beperkt door gerichte bronmaatregelen, passende verlichting, akoestische buffering en gebiedsspecifieke geluidsniveaus. Bij voorzieningen en evenementen wordt een zorgvuldige balans gezocht tussen de functie van het gebied en een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. • De focus ligt op energiebesparing en het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Nieuwe energievoorzieningen worden zorgvuldig ruimtelijk ingepast, waarbij de voorkeursvolgorde uit de zonneladder wordt gevolgd. Daarnaast worden de kernen stapsgewijs aardgasvrij, met per kern een passende warmteoplossing en voldoende ruimte voor energieopslag. • Energie-infrastructuur is randvoorwaardelijk voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw. De fasering en haalbaarheid van deze ontwikkelingen zijn mede afhankelijk van de beschikbare netcapaciteit en de planning van netbeheerders.Groenstructuren versterken de leefomgeving en nodigen, samen met veilige beweeg- en speelroutes, uit tot bewegen, ontmoeten en buitenleven. • Transformeren waar mogelijk om leegstand en verloedering te voorkomen.

Bij kerkgebouwen die leeg komen te staan, werken we mee aan het realiseren van nieuwe geschikte functies. • Mobiliteit in de kernen draagt bij aan leefbaarheid, veiligheid en ontmoeting. We willen dat inwoners zich gemakkelijk, veilig en duurzaam kunnen verplaatsen, vooral te voet, per fiets, met het openbaar vervoer of via initiatieven zoals ‘Automaatje’. Door wijken autoluw te maken en parkeren te concentreren op centrale plekken ontstaat meer ruimte voor een aantrekkelijke openbare ruimte die wandelen en fietsen vanzelf stimuleert. Doorgaande routes voor auto of vrachtverkeer kunnen buiten de kern geleid worden. • Een toegankelijke leefomgeving met duidelijke routing, goede bewegwijzering, zitgelegenheden en voorzieningen die de veiligheid en zelfstandigheid van alle inwoners ondersteunen. Ontwikkelrichting: Dorpskernen • In de dorpskernen van Ospeldijk, Nederweert-Eind en Leveroy sluiten nieuwe ontwikkelingen aan bij de maat en schaal van het dorp en versterken zij de bestaande dorpsstructuur, waarbij Nederweert- Eind vooral groeit met dorpse woonmilieus (circa 20 woningen per hectare) en in Leveroy en Ospeldijk de nadruk ligt op landschappelijke woonmilieus met een lagere dichtheid (circa 10 woningen per hectare), veel groen en een sterke relatie met het omliggende landschap.

Ontwikkelrichting: Groeikernen • De groeikernen Nederweert, Budschop en Ospel bieden ruimte aan de woningbouwopgave. Woningbouw sluit aan op de bestaande omgeving en biedt een mix van woningtypen en woonmilieus voor verschillende doelgroepen. Bij inbreiding en transformatie staat een zorgvuldige stedenbouwkundige inpassing centraal, met hoogstedelijke (meer dan 50 woningen per hectare, inclusief hoogbouw waar passend) en stedelijke woonmilieus (tot circa 50 woningen per hectare). Bij uitbreidingen is een groenstedelijk woonmilieu (circa 30 woningen per hectare) passend. • De Kerkstraat ontwikkelt zich verder als het bruisende hart van Nederweert, met een mix van winkels, horeca, dienstverlening, maatschappelijke voorzieningen, kleinschalige leisure en verblijfsrecreatie. Het kernwinkelgebied is aantrekkelijk, goed bereikbaar en ingericht met prioriteit voor voetgangers, fietsers en deelmobiliteit, terwijl buurtpunten in de overige kernen zorgen voor een goede spreiding van dagelijkse voorzieningen. 102 Bedrijvigheid is een belangrijke kracht van Nederweert. Verspreid over vijf bedrijventerreinen in Nederweert en Ospel is ruim 250 hectare beschikbaar voor een veelzijdige economie, van lokaal gewortelde familiebedrijven en het midden- en kleinbedrijf tot internationaal opererende ondernemingen.

De ligging nabij de A2, N275 en andere belangrijke ontsluitingswegen zorgt voor een goede regionale bereikbaarheid. De verschillende terreinen hebben ieder een eigen profiel en schaal en bieden samen ruimte aan ondernemerschap, vakmanschap en innovatie. Het leisurekwadrant aan de Randweg-West verbreedt dit economische profiel met recreatie, horeca en verblijfsvoorzieningen. De bedrijventerreinen zijn vrijwel volledig uitgegeven. Daardoor ligt er een belangrijke opgave om ruimte te bieden aan de verdere ontwikkeling van bestaande bedrijven en nieuwe vestigingen. Tegelijkertijd vragen met name de oudere terreinen om een kwaliteitsimpuls op het gebied van vergroening, klimaatadaptatie, zorgvuldig ruimtegebruik en uitstraling. De bestaande bedrijventerreinen ontwikkelen zich verder, terwijl nieuwe werklandschappen ruimte bieden voor economische groei en nieuwe bedrijvigheid. In beide staat een sterke samenhang tussen economie, landschap en leefkwaliteit centraal. Er blijft ruimte voor ondernemerschap, groei en innovatie, ondersteund door een aantrekkelijk vestigingsklimaat, goede bereikbaarheid en passende uitbreidingsmogelijkheden. Tegelijkertijd zetten we in op groene en klimaatbestendige werkomgevingen, met aandacht voor waterberging, biodiversiteit en een gezonde werkomgeving.

Ontwikkelrichting: Bedrijventerreinen en werklandschappen • Bedrijventerreinen zijn opgeruimd en overzichtelijk. We voorkomen leegstand en rommelige opslag in het zicht, zodat de terreinen representatief blijven voor ondernemers, werknemers en bezoekers. • Het herstructureren van gebieden moet gericht zijn op het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit (groen, duurzaam en veilig), waarbij terreinen worden ingericht met bedrijvigheid die past bij de maat en schaal en kwaliteiten van de leefomgeving leefomgeving van Nederweert. Conform beleid van de Provincie Limburg hanteren we een een stricte norm voor de maat en schaal van nieuw te ontwikkelen of te herstructureren grootschalige bedrijfskavels omdat grootschalighied slecht verenigbaar is met de kwaliteiten van de leefomgeving van Nederweert • De economische dynamiek van de bedrijventerreinen gaat samen met een kwalitatieve leefomgeving. De intensiteit van geluid en bedrijvigheid verschilt per locatie en sluit aan bij de functie en milieucategorie van het terrein. Bij de overgang naar omliggende gebieden wordt zorgvuldig rekening gehouden met de omgeving en worden licht- en geluidhinder zoveel mogelijk beperkt. • Bedrijven beperken hun uitstoot van geur en luchtverontreiniging door schone technieken toe te passen en zorgvuldig te werken binnen de geldende milieukwaliteiten en wettelijke normen.

• Bereikbaarheid is cruciaal met aandacht voor auto, fiets, openbaar vervoer en vrachtverkeer. Daarom zorgen we voor een duidelijke en veilige mobiliteitsrouting, waarbij autogebruik en goederenvervoer efficiënt worden gefaciliteerd met parkeerplaatsen op het eigen terrein. • Versterken van regionale economische positie door samenwerking met Weert en andere omliggende gemeenten, waarbij werklandschappen niet alleen vanuit de gemeente, maar ook op regionaal niveau worden ontwikkeld. Het doel is om economische clusters te bevorderen en een sterker vestigingsklimaat te creëren door samenwerking met de Provincie en verenigingen. • Werkgelegenheid voor de regio creëren. Met aandacht voor bedrijven die kansen bieden aan kwetsbare doelgroepen dit ondersteunt social return on investment. Een grote kracht licht in het midden- en kleinbedrijf en familiebedrijven die betrokken zijn bij de gemeenschap. Omdat zij stevig, flexibel en toekomstgericht zijn, blijft werkgelegenheid dichtbij huis beschikbaar. Dit draagt bij aan een sterke sociale cohesie, binding en identiteit. • Kwalitatieve doorstroomlocaties voor groei en vernieuwing. Hierdoor ontstaat voor ondernemers de mogelijkheid om te blijven en voor start-ups de kansen zich nieuw te vestigen in deze regio. Dit bevordert de ontwikkeling van de lokale economie en versterkt de innovatieve kracht van ondernemers.

Bedrijventerreinen 103 • Ruimte voor circulaire bedrijfsvoering zoals energieopslag en waterberging, wordt landschappelijk ingepast, zodat de integratie van deze duurzame functies geen afbreuk doet aan de uitstraling van het terrein. • Efficiënt omgaan met energie. Bedrijven werken aan een duurzame bedrijfsvoering door energie te besparen, reststromen te benutten en waar mogelijk circulaire principes toe te passen. Bedrijven delen steeds vaker lokaal opgewekte energie en investeren samen in zonnepanelen, batterijen en collectieve warmtevoorzieningen. Dit draagt bij aan zelfvoorzienende werklandschappen. • Bedrijventerreinen en werklandschappen indelen in verschillende, globale categorieën helpt functies goed te verdelen en terreinen beter te laten aansluiten op hun omgeving en op de behoeften van bedrijven. Bijvoorbeeld het Leisurekwadrant dat ruimte biedt aan bedrijven met belevingsgerichte functies. Dit trekt bezoekers naar Nederweert en geeft hun tegelijkertijd de kans kennis te maken met andere waardevolle aspecten van de gemeente, wat een bredere economische meerwaarde oplevert. • Energie-infrastructuur is daarmee randvoorwaardelijk voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe bedrijvigheid. De fasering en haalbaarheid van deze ontwikkelingen zijn mede afhankelijk van de beschikbare netcapaciteit en de planning van netbeheerders.

Illustratieve toekomstige situatie van een ontwikkeling van een werklandschap 104 Kern Nederweert | Ni-jwieërt Identiteit De kern Nederweert voelt anders dan de kleinere dorpen: het is meer stedelijk en bestaat uit inwoners met uiteenlopende achtergronden. De vanzelfsprekende saamhorigheid is hier minder sterk, omdat mensen vaak hun eigen prioriteiten volgen en op hun eigen manier bijdragen. Tegelijkertijd is het een plek waar voor ieder wat wils is, waar een diversiteit aan voorzieningen dichtbij is en waar verbinding ontstaat op momenten en plekken die voor mensen belangrijk zijn. Toch zie je in nieuwere buurten veel individualiteit, maar buurtverenigingen, activiteiten, ontmoetingsplekken in de openbare ruimte, inloopdagen en goede informatievoorziening helpen inwoners dichter bij elkaar te komen. Zo groeit de kern Nederweert op zijn eigen manier, met ruimte voor diversiteit én momenten van echte ontmoeting en betrokkenheid. Ruimtelijke kwaliteit Nederweert is organisch gegroeid en heeft zich ontwikkeld tot een kern met een duidelijke ruimtelijke samenhang. De Kerkstraat heeft een karakteristiek bochtig verloop, met een losse en open bebouwingsstructuur, draaiende voorgevelrooilijnen en doorsteekjes naar achterterreinen. In de aanloopstraten komen gemengde functies voor, met een mix van wonen, zorg, detailhandel, horeca en dienstverlening.

De stevige straatwand van de Brugstraat, de grote monumentale kerk en andere monumenten zijn beeldbepalend en geven het centrum een herkenbare identiteit. De goede bereikbaarheid en het gratis parkeren ondersteunen de centrumfunctie. Nederweert functioneert als belangrijk woon- en voorzieningengebied binnen de gemeente. De historische linten zijn nog steeds afleesbaar in het straatbeeld, maar worden inmiddels omgeven door latere uitbreidingen. De woonwijken kennen een diversiteit aan woningtypen met veelal grote voortuinen en doorsteekjes voor langzaam verkeer, terwijl de groene dooradering in Nederweert West en de ligging aan de kanalenviersprong belangrijke kwaliteiten vormen voor de beleving van het dorp en de verbinding met het omliggende landschap. In de kernrandzone zijn nog enkele open ruimtes aanwezig. Dankzij de ligging nabij de snelweg en provinciale wegen is Nederweert goed ontsloten, keerzijde is de verkeersdrukte. De gemeente Nederweert bestaat uit verschillende kernen, ieder met een eigen identiteit, ruimtelijke opbouw en relatie met het omliggende landschap. In dit onderdeel worden deze kenmerken per kern beschreven. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de sociale identiteit van de kern en de ruimtelijke kwaliteiten die bepalend zijn voor het karakter en de ontwikkeling van het dorp.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e3ad1b1b-4a23-402d-8899-841bfa238c28?agendaItemId=2e0e06b5-3698-40b1-9580-11054d0c637b