2026-09-08 11. Bijlage - 25141 - 260813 Omgevingsvisie (Voorontwerp)
Tekst van het document
4. Visiekaart 39 De gemeente wil een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving doorgeven aan toekomstige generaties, met ruimte voor initiatief én aandacht voor het beschermen van wat waardevol is. Kern van deze visie is dat Nederweert kiest voor een toekomstgerichte ontwikkeling van de leefomgeving, waarbij kwaliteit leidend is voor groei. De gemeente zet in op een structurele versterking van de omgevingskwaliteit en investeert in een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige woon- en leefomgeving. Het realiseren van een gezonde leefomgeving, onder meer door uitvoering van het Schone Lucht Akkoord, is hierbij randvoorwaardelijk. Deze visie krijgt haar ruimtelijke vertaling in de visiekaart. Hierop is zichtbaar hoe Nederweert de fysieke leefomgeving wil ontwikkelen: met en vanuit kwaliteit. Als groei met en vanuit kwaliteit het uitgangspunt is, betekent dit dat Nederweert zich ontwikkelt vanuit waardering voor de identiteit en eigenheid van iedere plek. De gemeente bouwt voort op de kracht van haar landschap, kernen en gemeenschappen en kiest voor een toekomstbestendige ontwikkeling waarin omgevingskwaliteit, leefbaarheid en maatschappelijke meerwaarde centraal staan. Groei is daarbij geen doel op zich en wordt niet gestuurd door vaste aantallen of termijnen. Groei is een middel om landschap, samenleving en economie duurzaam te versterken.
Een sterke leefomgeving vraagt bovendien om voorzieningen die met de gemeente meegroeien. Daarom ontwikkelen onderwijs, sport, zorg, ontmoeting en cultuur zich in samenhang met de ruimtelijke ontwikkeling, met oog voor de identiteit en behoeften van iedere kern. Toekomstbestendige ontwikkeling vraagt om een integrale benadering. Opgaven op het gebied van wonen, werken, natuur, water, klimaat, mobiliteit en gezondheid worden in samenhang beschouwd, zodat slimme combinaties ontstaan en meervoudige meerwaarde wordt gecreëerd. Bodem en water zijn daarbij sturend, terwijl de karakteristieke kwaliteiten van de dorpen en het buitengebied behouden en versterkt worden. Nederweert kijkt daarbij verder dan de opgaven van vandaag. Ruimtelijke keuzes werken vaak generaties lang door. Daarom kiest de gemeente voor oplossingen die ook op de lange termijn bijdragen aan een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Deze visie krijgt een ruimtelijke vertaling in de visiekaart. De kaart laat zien waar ruimte is voor ontwikkeling, waar bestaande kwaliteiten worden behouden en versterkt en hoe de verschillende opgaven samenkomen in één toekomstbeeld.
Daarmee vormt de visiekaart het ruimtelijk kader voor de ontwikkeling van Nederweert en maakt zij inzichtelijk hoe de gemeente werkt aan een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving waarin kwaliteit, identiteit en samenhang de basis vormen voor iedere ontwikkeling. Groei met en vanuit kwaliteit 40 Sociaal domein Concentratie (maatschappelijke) voorzieningen Relatie met Weert (maatschappelijke) voorzieningen in Weert Toekomstbestendige woningvoorraad Groeikern Dorpskern Zoekgebied woningbouw Woonmilieu met lagere woondichtheden Woonmilieu met hogere woondichtheden Woningvoorraad uitbreiden door inbreiding Kern niet uitbreiden vanwege waarden GGA Ospel (seperaat traject) Economie en bedrijvigheid Bestaand bedrijventerrein Zoekgebied werklandschap Verduurzaming bedrijventerreinen Versterken gezonde leefomgeving Transitie naar omgevingsgerichte landbouw Transitie naar natuurinclusieve landbouw Toekomstbestendige landbouw Regulier (intensief) agrarisch gebruik Toeristische trekpleister Mobiliteit en bedrijvigheid Veilige en aantrekkelijke verbindingen tussen kern en buitengebied Hoofdwegen Zoekrichting tracé uitbreiding noordelijke ontsluiting Duurzame leefomgeving Natura 2000 Natuurnetwerk Nederland Ecologische verbindingszones Groenblauwe landbouwzone Overgangsgebieden rondom Natura 2000 Natuurverbindingen tussen Natura 2000 gebieden Versterken groenblauwe
dooradering door kern en buitengebied Groene hoofdverbindingen tussen kern en natuurgebied Groene verbindingen tussen kern en natuurgebied Groene inrichting langs wegen en kanalen Overgangszone kernen Behoud open ruimte tussen de kernen Waardevolle velden Klimaatadaptief inrichten van bestaande bebouwde gebieden Stiltegebied Natuurbeek Bufferzones grondwaterafhankelijke natuur Waterwingebied Natte laagtes Beekloop Oppervlaktewater Behouden en versterken van erfgoed Windturbines Landschapstypen in het buitengebied Velden Kampen Heideontginningen Nat(uur) productieland Bos- en mozaïeklandschap Beekdal Veenontginningen 41 N 0 0,5 1 2,5km
5. Structurerende keuzes 43 De structurerende keuzes geven aan hoe we vanuit de visie afwegingen maken voor nieuwe ontwikkelingen om groei in samenhang met omgevingskwaliteit te stimuleren. Ze helpen om prioriteiten te stellen, belangen in samenhang te bezien en ontwikkelruimte zorgvuldig te benutten. Daarbij gaat het om de samenhang tussen landschap, leefomgeving, voorzieningen, mobiliteit, economie en sociale duurzaamheid. Ze komen voort uit beleid van de gemeente, de provincie en het Rijk. De structurerende keuzes zijn niet gelijkwaardig in hun werking, maar bouwen op elkaar voort. Ontwikkelingen worden eerst beoordeeld op hun bijdrage aan het natuurlijke fundament, vervolgens op hun maatschappelijke meerwaarde, daarna op hun economische bijdrage en ten slotte op hun rol binnen de verbindende structuren. De structurerende keuzes zijn gemeentebreed van toepassing en zijn kaderscheppend voor nieuwe ontwikkelingen in de gemeente. Met andere woorden de structurerende keuzes worden door de gemeente gebruikt bij een eerste globale beoordeling van toekomstige, ruimtelijke ontwikkelingen zodat de structurerende keuzes bijdragen aan het maken van integrale en coherente keuzes voor de toekomstige ontwikkelingen. Daarbij zijn de structurerende keuzes dus niet afzonderlijk kaderscheppend, maar dienen deze altijd in samenhang meegenomen te worden bij nieuwe ontwikkelingen.
Ook dienen de structurerende keuzes in samenhang bezien te worden met de thematische uitwerking en gebiedsgerichte uitwerking (hoofdstuk 6 en 7), waar een nadere duiding wordt gegeven aan de structurerende keuzes. Het voldoen aan één of enkele structurerende keuzes is dus onvoldoende om een ontwikkeling passend te achten. Initiatieven dienen aantoonbaar bij te dragen aan de voor het gebied relevante ambities en mogen geen onevenredige afbreuk doen aan andere structurerende keuzes, gebiedskwaliteiten of maatschappelijke belangen. Zo voorkomen we dat oplossingen voor één opgave leiden tot nieuwe problemen elders en werken we aan een leefomgeving die ook op de lange termijn robuust en toekomstbestendig blijft. Met andere woorden, de NOVI streeft naar gebruik van de grond voor meer dan één functie of doel, op plekken waar dit passend is bij de kwaliteiten van een gebied en zonder negatieve gevolgen van een ontwikkeling op andere plekken te laten landen. Ook de Provinciale Omgevingsvisie Limburg 2026 zet de identiteit en kenmerken van gebieden centraal en stuurt hierop middels een van de vier ‘Limburgse principes’. Een van de principes luidt: “Beleidskeuzes sluiten aan op unieke landschappen, culturen en gebiedseigen kenmerken. Ontwikkelingen moeten de regionale identiteit versterken”.
De afwegingsprincipes voor een verstandige omgang met opgaven en ruimte, zoals benoemd in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) worden als structurerende keuzes meegenomen. De NOVI kent drie belangrijke inrichtingsprincipes: Combineren boven enkelvoudig; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; Afwentelen voorkomen 1. 2. 3. 44 Water- en bodemsturend wil zeggen dat we rekening houden met het systeem van water en bodem en de logica van het landschap. Dit betekent dat de inrichting van de leefomgeving zo veel als mogelijk wordt aangepast aan de grenzen en mogelijkheden van het water-/bodemsysteem, en niet andersom. De laagste en natste delen van het landschap worden zoveel mogelijk gevrijwaard van bebouwing, deze komen juist op hogere en drogere delen van het landschap. We houden rekening met doelen wat betreft waterkwantiteit en -kwaliteit. Zoals het vasthouden, bergen en infiltreren van water en werken aan een gezonde bodem. 1. Ontwikkel vanuit het principe water- en bodemsturend Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt werk gemaakt van het bouwen aan een ruimtelijk raamwerk. Dat wil zeggen dat er landschappelijke en natuurlijke verbindingszones ontstaan rondom en tussen kernen, maar ook als overgangsgebieden naar het buitengebied en nabijgelegen natuurgebieden.
Deze structuren (bijvoorbeeld ook de groene omkadering van woonwijken of bestaande bedrijventerreinen) dragen bij aan een leesbaar landschap en het versterken van de groenblauwe dooradering. Door het ontwikkelen van een sterk raamwerk, ontstaat de mogelijkheid om flexibel invulling te geven aan de open ruimtes en ruimte te bieden aan nieuwe functies. Een sterk ruimtelijk raamwerk biedt richting zonder alles vast te leggen. Het maakt toekomstige keuzes hanteerbaar en zorgt ervoor dat nieuwe ontwikkelingen kunnen inspelen op veranderende omstandigheden zonder de samenhang van het landschap te verliezen. 2. Bouw aan een ruimtelijk raamwerk Om de (ruimtelijke) identiteit van de verschillende kernen te behouden is het belangrijk om ervoor te zorgen dat kernen niet aan elkaar groeien. Deze open ruimtes (veelal een kleinschalig, agrarisch cultuurlandschap) tussen de kernen voegen ook kwaliteiten toe aan de directe omgeving van de afzonderlijke kernen. Tegelijkertijd ontstaat een logische overgang tussen kern en buitengebied, wordt de leesbaarheid van het landschap vergroot en voorkomen we versnippering van landschappen. 3. Behoud en versterk de open ruimte tussen de kernen 45 Bestaande open plekken in kernen zijn schaars en dienen verschillende functies.
In de kernen moet er naast ruimtelijke ontwikkelingen ook ruimte blijven voor groen, klimaatadaptatie en sociaal-maatschappelijk programma’s. Open plekken vervullen dan ook een belangrijke rol voor bijvoorbeeld het versterken van groenblauwe dooradering in de kernen, als ontmoetingsplek en als een klimaatadaptieve leefomgeving, zoals het opvangen van water en het tegengaan van hittestress. Bij ruimtelijke ontwikkelingen in de kern of aan de randen van kernen is aandacht voor een klimaatadaptieve leefomgeving met voldoende groene ontmoetingsplekken. In Nederweert gaan we zorgvuldig om met ruimtegebruik en voorkomen we onnodige verstedelijking. We zoeken allereerst naar ruimte voor ruimtelijke ontwikkelingen (met name woningbouw) binnen het bestaand bebouwd gebied (alleen als de ruimte er is, zie keuze 5 en 9; we bouwen niet elke open, groene ruimte vol), vervolgens aan de randen van het bestaand bebouwd gebied en daarna naar de mogelijkheden buiten het bestaand bebouwd gebied. Door woningbouw zoveel mogelijk binnen het bestaand bebouwd gebied plaats te laten vinden, vrijwaren we het (agrarisch) buitengebied, werken we aan een beleefbare overgang van kern naar buitengebied én ontstaat er ruimte voor het versterken van de directe leefomgeving van de kernen (bijv. in de vorm van kernrandzones). 5. Realiseer een groene en klimaatadaptieve leefomgeving 6.
Beperk ruimtebeslag in het buitengebied Om te komen tot een aantrekkelijke leefomgeving streven we naar optimaal ruimtegebruik. Het landschap wordt leidend bij het vormgeven van ruimtelijke ontwikkelingen. Nabijheid en toegankelijkheid van maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan de leefbaarheid van een gebied. Zo ontstaat een leesbaar en beleefbaar landschap waarin prettig gewoond en geleefd kan worden. Het aanpakken van milieuproblemen en het werken aan een gezonde leefomgeving zijn randvoorwaardelijk voor een aantrekkelijke leefomgeving. 4. Streef naar een aantrekkelijke leefomgeving 46 Ruimtelijke ontwikkelingen (zoals woningbouw of de ontwikkeling van werklandschappen) hebben aandacht voor ruimtelijke-, functionele aspecten en sociaal-maatschappelijke voorzieningen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, van zowel inbreidingen als uitbreidingen wordt rekening gehouden met maat en schaal van de huidige bebouwing in de kernen en de gemeente. Nieuwe bebouwing dient passend te zijn in het straatbeeld en cultuurhistorisch herkenbare objecten te respecteren. Cultuurhistorische landmarks (bijv. kerktorens) kunnen als referentie voor hoogbouw dienen. Hoogbouw in een omgeving die verder gedomineerd wordt door laagbouw is niet passend, terwijl hoogbouw op andere plekken juist een bijdrage kan leveren aan de identiteit van de kern.
Ook in het buitengebied is maat, schaal en identiteit van belang om te komen tot een leesbaar landschap met kwaliteit. Ruimtelijke ontwikkelingen dienen dan aan te sluiten bij de bestaande maat, schaal en identiteit van het landschap(-stype). 9. Ontwikkel passend bij de maat, schaal en identiteit van de kernen en context Bij de transformatie van vastgoed worden gebouwen omgebouwd tot of vervangen door een andere bestemming, bijvoorbeeld een bestaand bedrijventerrein of bedrijf naar woonwijk, werklandschap en/of maatschappelijke voorziening(en). Dit kan leiden tot een betere benutting van bestaande bebouwing en zo bijdragen aan de vitaliteit van kernen. Leegstand wordt voorkomen en woningen toegevoegd. Ook vernieuwing van bestaande gebieden (bijv. bedrijventerreinen), het benutten van vrijkomende locaties bij mogelijke verplaatsing van het maatschappelijk programma en een nieuwe invulling van vrijkomende agrarische bebouwing bieden mogelijkheden voor transformatie. Transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing is mogelijk, mits deze gepaard gaat met een verkleining van het bouwvlak en nieuwe ontwikkelingen binnen het resterende bouwvlak worden gerealiseerd. 8. Zoek, binnen en aangrenzend aan het bestaande gebied, naar transformatiemogelijkheden Bij ruimtelijke ontwikkelingen is er aandacht voor de historie en eigenheid van Nederweert.
Met name de cultuurhistorische waarden en bestaande (landschappelijke) kwaliteiten vormen belangrijke elementen van de Nederweerter identiteit. Historische overblijfselen zoals de Peel-Raamstelling, landgoederen en molens worden als cultuurhistorisch waardevolle elementen gekoesterd. Bijzondere plekken zoals de Kanalenviersprong worden toeristisch-recreatief ontsloten en vormen zo een kenmerkend onderdeel van de kern Nederweert. Daarnaast vormen ook de kenmerken en kwaliteiten van de verschillende landschaps- en gebiedstypen de basis voor de locatieafweging, positionering en ontwikkelvorm van nieuwe ontwikkelingen. 7. Koester en ontwikkel vanuit de (bestaande) kenmerken en kwaliteiten van een locatie 47 11. Zorg voor toereikende verkeersverbindingen Ruimtelijke ontwikkelingen worden benut als vliegwiel om meerdere opgaven in samenhang aan te pakken, waarbij actief wordt gezocht naar koppelkansen. Koppelkansen bij ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijkheden om verschillende, vaak losstaande, projecten en opgaven in één project of gebiedsontwikkeling te bundelen, te benutten en te optimaliseren. Dit kan leiden tot een kwalitatief hoogwaardigere invulling van de leefomgeving. Tegelijkertijd wordt voor verschillende ruimtelijke vraagstukken integraal naar oplossingen gezocht en kunnen er dus meerdere opgaven in één keer worden aangepakt.
Door opgaven te verbinden ontstaat meerwaarde voor landschap, samenleving en economie en worden keuzes gemaakt vanuit het geheel in plaats van vanuit afzonderlijke belangen. 10. Ontwikkel daar waar al (ruimtelijke) opgaven liggen en zoek naar koppelkansen Nederweert kampt met uitdagingen op het gebied van verkeersontsluiting in en rond de kern en de grote hoeveelheid verkeer dat door de kern van Nederweert moet. Bij de ontwikkeling van werklandschappen en woningbouw in met name de groeikernen Nederweert, Budschop en Opsel is een veilige verkeersontsluiting randvoorwaardelijk, een noordelijke ontsluiting is daar mogelijk een oplossing voor. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient niet alleen aandacht te zijn voor een passende en veilige verkeersontsluiting, waarbij er naast de auto ook aandacht is voor andere vervoersmodaliteiten zoals OV en fiets. 48 DEEL C UITWERKING 49 In dit deel In dit deel werken we de Omgevingsvisie thematisch en gebiedsgericht uit. Per thema beschrijven we de belangrijkste ontwikkelingen, de huidige situatie en de opgaven voor Nederweert. Vanuit deze basis formuleren we onze ambities en richtinggevende uitspraken. Vervolgens brengen we de verschillende thema’s samen in een gebiedsgerichte uitwerking. We beschrijven eerst de kenmerken, ambities en ontwikkelrichtingen van de verschillende landschapstypen.
Daarna werken we de hoofdgebieden uit: het bebouwd gebied, het overgangsgebied, het agrarisch buitengebied, de bufferzone en de natuurgebieden. Zo maken we inzichtelijk welke kwaliteiten, opgaven en ontwikkelrichtingen in de verschillende delen van Nederweert centraal staan. De ontwikkelrichtingen voor de landschapstypen vormen daarbij de basis. De ontwikkelrichtingen voor de hoofdgebieden bouwen hierop voort en brengen gebiedsspecifieke opgaven en functies in. Samen met de structurerende keuzes en de thematische uitwerking vormen deze richtingen het afwegingskader voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in Nederweert.
51 6. Themagerichte uitwerking Met de structurerende keuzes in hoofdstuk vijf zijn de belangrijkste principes vastgelegd die richting geven aan alle toekomstige ontwikkelingen en daarmee de schakel vormen tussen visie en uitwerking. In dit hoofdstuk werken we de Omgevingsvisie themagericht uit. De fysieke en sociaal-maatschappelijke aspecten van de leefomgeving worden daarbij nadrukkelijk in samenhang beschouwd. Thema’s als wonen, werken, mobiliteit, natuur, water, klimaat en milieu staan niet op zichzelf, maar hangen nauw samen met gezondheid, ontmoeting, beweging, de sociale basis en de beschikbaarheid van passende voorzieningen en ondersteuning. Door deze thema’s integraal te benaderen ontstaat een samenhangend beeld van de leefomgeving en de opgaven waar Nederweert voor staat. Per thema beschrijven we eerst de belangrijkste landelijke en regionale ontwikkelingen en beleid, de huidige situatie en de opgaven voor Nederweert. Vervolgens formuleren we de ambitie: welke kwaliteit willen we behouden of versterken en waar willen we naartoe? Deze ambitie vertalen we naar richtinggevende uitspraken die voortbouwen op bestaand beleid, de structurerende keuzes uit deze Omgevingsvisie en het toekomstperspectief.
De uitspraken vormen (samen met de structurerende keuzes) een afwegingskader voor toekomstige ontwikkelingen en worden in het volgende hoofdstukken gebiedsgericht uitgewerkt naar specifieke locaties en vraagstukken. Sociaal domein Toekomstbestendige woningvoorraad Economie en bedrijvigheid Mobiliteit en bereikbaarheid Duurzame leefomgeving Milieu en omgevingseffecten Fysieke en sociale veiligheid Landschappelijke uitwerking Themagerichte uitwerking Gebiedsgerichte uitwerking Ontwikkeling in samenhang 52 Sociaal domein Iedereen telt mee, doet mee en draagt bij naar vermogen. Dat is het uitgangspunt van het beleid sociaal domein in onze gemeente. Het is belangrijk dat mensen iets voor elkaar kunnen en willen betekenen, dat er respect is voor ieders eigenheid en dat er ruimte is voor individuele keuzes. De inwoner kan erop vertrouwen dat de overheid voorziet in passende ondersteuning als dit nodig is. De samenleving verandert door toenemende individualisering en demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing: steeds meer ouderen wonen langer zelfstandig thuis, terwijl jongeren voor studie of werk vaker elders hun toekomst zoeken. Ook groeit het aantal forenzen dat verbonden is aan Brainport en neemt het aantal internationale werknemers en statushouders toe. Tegelijkertijd staat de zorg steeds meer onder druk.
Daarom moeten we goed kijken naar het aantal en het soort woningen dat we bouwen: toekomstbestendig en passend bij de veranderende samenstelling van de bevolking. De onderlinge betrokkenheid neemt af. Mensen leven vaker individualistischer, vragen minder snel om hulp en hebben minder vanzelfsprekende contacten in hun buurt. In combinatie met het oplopende personeelstekort in de zorg maakt dit het lastig om tijdig ondersteuning te bieden. Tegelijkertijd zijn er verenigingen en nemen inwoners initiatieven. Zij hebben echter te maken met een groeiend tekort aan vrijwilligers. Het blijft daarom belangrijk om verbindingen tussen inwoners te versterken en gezamenlijke activiteiten te stimuleren, bijvoorbeeld via sport, welzijn en cultuur. Zo kan eenzaamheid worden tegengegaan en blijft het gevoel van nabuurschap behouden. Om mensen zich prettig en veilig te laten voelen in hun woonomgeving is onderlinge verbondenheid (sociale cohesie) belangrijk. Hierop zetten we in door het stimuleren van inwonersinitiatieven, preventie en vroegsignalering, zoals het voorkomen van eenzaamheid, ondersteuning van mantelzorgers, activiteiten voor jongeren en leefstijlprogramma’s, enzovoorts. Daarbij zijn flexibele en gecombineerde maatschappelijke voorzieningen noodzakelijk om ontmoeting mogelijk te maken en ondersteuning te bieden.
Onder deze voorzieningen verstaan we bijvoorbeeld ontmoetingsruimten (van kleine voorzieningen als ‘huiskamers’ tot multifunctionele accommodaties), sportaccommodaties, onderwijsgebouwen, kinderopvang, medische voorzieningen (huisartsen, eerstelijnszorg, enz.). Thema’s als inclusiviteit, gezondheid en brede welvaart spelen daarbij een steeds grotere rol. Niet alle inwoners kunnen meekomen in de snelle veranderingen van digitalisering en een complexere samenleving, waardoor ongelijkheid en tweedeling toenemen. Dit vraagt van maatschappelijke voorzieningen, onderwijs, zorg en recreatie om maatwerk en flexibiliteit, die aansluiten bij de leefwereld van verschillende groepen. Zo krijgt iedereen de kans om actief mee te doen. Op het gebied van gezondheid en leefstijl zien we dat de toenemende focus op preventie en een gezonde leefomgeving nieuwe eisen stelt aan de inrichting van de fysieke leefomgeving. Groene ruimtes, beweegvriendelijke gebieden en toegankelijke sportvoorzieningen dragen bij aan zowel fysieke als mentale gezondheid en stimuleren een gezondere leefstijl en ruimte voor ontmoeting. Tegelijkertijd biedt dit de mogelijkheid om zorg- en welzijnsvoorzieningen op buurtniveau te koppelen, waardoor gezondheidszorg dichter bij de inwoner staat en deelname aan preventieve programma’s wordt vergroot.
De opgave is om te zorgen dat iedereen kan meedoen en dat zorg toegankelijk blijft, terwijl het benutten van openbare ruimte voor bewegen en ontmoeten zowel gezondheid als sociale verbinding bevordert.
53 Ambitie Een samenleving waarin iedereen naar vermogen kan meedoen en zich verbonden voelt met de omgeving. De fysieke en sociale omgeving ondersteunt participatie, ontmoeting en gezondheid, terwijl een diversiteit aan basisvoorzieningen toegankelijk blijft voor alle inwoners. In Nederweert vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen en naar vermogen kan bijdragen. Naast het uitvoeren van de wettelijke taken zetten we actief in op het bevorderen van zelfredzaamheid, het zo lang mogelijk behouden van eigen regie, zelfstandig wonen en het actief blijven deelnemen aan de samenleving. Ondersteuning wordt waar mogelijk preventief en dichtbij georganiseerd. Met diverse partners werken we vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid, waarbij het vermogen van mensen, om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan, centraal staat. Het sociaal domein wordt mede ondersteund door de beschikbaarheid van maatschappelijke voorzieningen. De maatschappelijke voorzieningen dragen als ontmoetingsplek bij aan de vitaliteit, leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpskernen. Beleidsmatige basis 54 Gezonde en beweegvriendelijke omgeving De fysieke leefomgeving draagt bij aan zowel fysieke als mentale gezondheid. Dit wordt bereikt door het creëren van groene, toegankelijke ruimtes, beweegvriendelijke routes en sportvoorzieningen voor alle doelgroepen.
Bij nieuwe ontwikkelingen wordt gezorgd dat routes uitnodigen om te lopen en fietsen. Welzijn in de leefomgeving Basisvoorzieningen, zoals zorg en sociale ondersteuning, zijn lokaal, laagdrempelig en geconcentreerd. Een gebiedsgerichte aanpak, bijvoorbeeld in de vorm van woonzorgzones, kan hieraan bijdragen door zorg en ondersteuning zo dicht mogelijk bij bewoners te organiseren. Zo kunnen mensen langer zelfstandig wonen, blijven ze verbonden met hun omgeving en krijgen bewoners passende ondersteuning wanneer dat nodig is. Met laagdrempelige voorzieningen en door vroegtijdig problemen te signaleren zoals armoede, eenzaamheid of laaggeletterdheid, kunnen bewoners tijdig ondersteund worden met behulp van bijvoorbeeld het netwerk Same Ein, wat bijdraagt aan welzijn en levenskwaliteit. Flexibel, multifunctioneel en toekomstbestendig ruimtegebruik Het gebruik van ruimtes in maatschappelijke voorzieningen is flexibel en multifunctioneel, zodat ze efficiënt kunnen worden benut voor verschillende activiteiten en functies en waarbij onderlinge ontmoeting en uitwisseling vanzelfsprekend zijn. De ruimtelijke inrichting voldoet niet alleen aan de huidige, maar ook aan toekomstige behoeften. Door maatschappelijke voorzieningen te clusteren, wordt samenwerking en meervoudig ruimtegebruik gestimuleerd, is de toegang laagdrempelig en kunnen de behoeften van inwoners beter worden vervuld.
Sociale duurzaamheid stimuleert ontmoeting en verbondenheid In gebiedsontwikkelingen is aandacht voor sociale duurzaamheid. Door bij ontwikkelingen passende randvoorwaarden te creëren over voorzieningen, gedeelde functies of inrichting van de openbare ruimte, ontstaat ruimte voor ontmoeting met vrijheid om wel of niet mee te doen. Zo ontstaat een leefomgeving die veilig, toegankelijk en sociaal duurzaam is, waarin verschillende doelgroepen zich thuis voelen, nu en in de toekomst. Per kern worden ontwikkelpaden opgesteld zodat groei, voorzieningen en leefbaarheid in samenhang ontwikkeld kunnen worden. Versterken van sociale cohesie Elkaar kennen, gezamenlijke activiteiten, buurtinitiatieven en ondersteuning vanuit onderwijs, sport, kunst, cultuur, welzijn en zorg versterken het gevoel van nabuurschap. Door actief te bouwen aan gemeenschappen ontstaan duurzame netwerken waarin inwoners elkaar ontmoeten en ondersteunen. Daarbij richt de aandacht zich niet alleen op de sociale samenhang binnen de buurt, maar ook op de verbondenheid met andere groepen, wijken en achtergronden. Een sterke sociale cohesie draagt bij aan leefbaarheid en onderlinge steun, maar kan zonder open oriëntatie ook leiden tot geslotenheid of uitsluiting van kwetsbare of nieuwe bewoners. Daarom dragen inrichting en programmering van de openbare ruimte expliciet bij aan openheid, toegankelijkheid en menging.
Bij de inrichting van gebieden wordt ontmoeting en sociale verbinding gestimuleerd, met ruimte om te verblijven, elkaar te ontmoeten, zich te verplaatsen en zich te vermaken. Daarbij horen zitplekken, laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden en een duidelijk loopnetwerk met herkenbare oriëntatiepunten. Deze voorzieningen nodigen uit tot gesprek en gedeeld gebruik. Richtinggevende uitspraken Sociaal domein Concentratie maatschappelijke voorzieningen Relatie met Weert en brainport Lokale basisvoorzieningen Versterken sociale cohesie Groene ruimtes en sportvoorzieningen Versterken leefbaarheid en sociale cohesie in de kernen Wonen en werken Zoekgebied woningbouw Zoekgebied werklandschap GGA Ospel (seperaat traject) Duurzame leefomgeving Groenblauwe dooradering Groene hoofdverbindingen tussen kern en natuurgebied Groene verbindingen tussen kern en natuurgebied Groenstructuren Kernrandzones Openheid tussen kernen Versterken groene, toegankelijke leefomgeving Overig Erfgoed Hoofdwegen Zoekrichting tracé uitbreiding noordelijke ontsluiting Recreatieve routes Overig bebouwd gebied Natuurgebieden 55 N 0 0,5 1 2,5km 56 Toekomstbestendige woningvoorraad De woningmarkt staat landelijk onder druk door economische groei, bevolkingsontwikkeling en veranderende huishoudenssamenstelling.
In economisch sterke regio’s leidt de aanhoudende instroom van huishoudens van buiten de directe omgeving tot een toenemende vraag naar woningen, wat prijsopdrijvend werkt. Hierdoor verschuift de druk ook naar omliggende gemeenten. Niet alleen de beschikbaarheid, maar ook de betaalbaarheid van woningen speelt hierbij een rol, waardoor huishoudens uitwijken naar andere regio’s. Deze druk is zichtbaar in zowel de koop- als de huursector. Het aandeel sociale huurwoningen verschilt per regio, waardoor sommige gebieden geconcentreerde doelgroepen of sociale problematiek kennen. Tegelijkertijd blijven de wachttijden voor sociale huur oplopen en verandert het aanbod in het middenhuursegment door wet- en regelgeving en verkoop van huurwoningen. Demografische veranderingen versterken deze ontwikkelingen. Het aantal één- en tweepersoonshuishoudens neemt toe, terwijl veel bestaande woningen te groot en relatief duur zijn. Jongeren en starters wonen daardoor langer thuis, maar ook ouderen blijven langer zelfstandig in hun eigen huis wonen. Ouderen zijn gehecht aan hun woning en woonomgeving. De voordelen van een verhuizing zijn vaak niet te overzien en wegen niet op tegen de financiële gevolgen, mentale en praktische uitdagingen. Wanneer ouderen wel willen verhuizen mist er vaak passend aanbod.
Dit beperkt de doorstroming van woningen, waardoor grotere woningen voor gezinnen minder op de markt komen. De vraag naar verschillende woningtypen groeit, zowel voor reguliere doelgroepen als voor bijzondere doelgroepen. Om hierop in te spelen worden nieuwe woonvormen toegevoegd aan de woningvoorraad. Voor urgente woonbehoeften worden flexibele oplossingen, zoals tijdelijke huisvesting en flexwoningen, ingezet, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan structurele oplossingen. Zo ontwikkelt zich een diverse woningvoorraad, met aandacht voor doorstroming, verduurzaming en klimaatadaptieve woonomgevingen. Woningdeling en transformatie zijn voorbeelden die helpen bij het slim benutten van ruimte. Op plekken waar dit passend is (bijv. vanwege een goede ontsluiting en locatie ten opzichte van een bestaande kern: bijvoorbeeld Hulsenweg) zijn is transformatie naar woningbouw denkbaar. Woningbouw staat niet op zichzelf: energie-infrastructuur en mobiliteit bepalen in hoge mate waar, wanneer en in welk tempo woningbouw haalbaar is. Netcongestie en de opgave van de energietransitie kunnen de bouwproductie en het verduurzamen van woningen afremmen als het elektriciteitsnet niet tijdig wordt verzwaard en slimmer wordt benut.
Tegelijk vraagt woningbouw om samenhangende mobiliteitskeuzes, omdat bereikbaarheid gaat over daadwerkelijke toegang tot werk, onderwijs, zorg en ontmoeting, via veilige loop- en fietsroutes en een passende aansluiting op openbaar vervoer en autoverkeer. Naast de woning zelf wordt de woonomgeving steeds belangrijker in woonkeuzes. Huishoudens hechten waarde aan nabijheid van voorzieningen, werk, groen en water, en aan een veilige, gezonde en sociaal aantrekkelijke leefomgeving. Deze trend laat zien dat woontevredenheid steeds meer samenhangt met de omgeving rondom de woning, waardoor de leefbaarheid van de buurt een essentieel onderdeel vormt van de woonvraag. De combinatie van diverse woningen en een aantrekkelijke woonomgeving zorgt vaak voor een mix van bewoners in een wijk. Dit beïnvloedt de sociale dynamiek en biedt kansen voor verbinding en leefbare buurten, maar ook uitdagingen in het vinden van gezamenlijke belangen. In een samenleving die steeds meer individualiseert, vraagt het behouden van sociale cohesie in gemengde wijken daarom extra aandacht.
57 Ambitie Een woningvoorraad die, flexibel en inclusief is en die inspeelt op de groeiende en veranderende vraag door demografische ontwikkelingen en regionale dynamiek. Woningen zijn betaalbaar en bereikbaar voor alle doelgroepen, afgestemd op veranderende woonwensen en verdeeld over alle kernen. Beleidsmatige basis De gemeente Nederweert zet met verschillende instrumenten in op een breed en toegankelijk woningaanbod. Nederweert maakt onderdeel uit van de Woondeal Limburg. Hierin is afgesproken dat de regio ernaar streeft dat tweederde van de nieuwbouw betaalbaar is en dat minstens 30% in de sociale huursector wordt gerealiseerd, voor zo lang dit past bij de regionale behoeften, de marktsituatie en wet- en regelgeving. Het Volkshuisvestingsprogramma vertaalt deze landelijke en regionale doelen naar concrete gemeentelijke maatregelen en plannen op lokaal niveau, gericht op beschikbaarheid, kwaliteit en duurzaamheid van de woningvoorraad. Dit gebeurt in afstemming met de regio. Inzicht in en sturing op de voortgang van de woningbouw vindt plaats aan de hand van monitoring, waarbij de gemeente gebruikmaakt van de provinciale woningbouwmonitor (JUNO). Om de woningbouwopgave tijdig te realiseren, zet de gemeente in op het versnellen van woningbouwprojecten en het versterken van een harde, uitvoerbare planvoorraad.
Daarbij wordt ruimte geboden aan verschillende woonmilieus en woningtypen. In de grotere kernen kan dit, waar passend, ook betekenen dat op specifieke locaties in hogere dichtheden of met meer bouwlagen wordt gebouwd. Tegelijkertijd wordt ingezet op levensloopbestendige woningen en toekomstbestendige woonconcepten die inspelen op de veranderende woonvraag en bijdragen aan doorstroming op de woningmarkt. Nieuwe woonwijken worden zorgvuldig ingepast en dragen niet alleen bij aan het oplossen van de woningbehoefte, maar ook aan de leefbaarheid van de kernen, het behoud van voorzieningen en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven. Daarnaast ondersteunt de gemeente specifieke groepen met gerichte instrumenten, zoals de starterslening voor jonge huishoudens die de koopmarkt willen betreden en kleinschalige oplossingen via het toevoegen van één of twee woningen per perceel of het splitsen van bestaande woningen en kavels. Voor bijzondere woonbehoeften biedt Nederweert passende oplossingen, zoals mantelzorgwoningen en passende huisvesting voor internationale werknemers en statushouders. 58 Groei en regionale afstemming De woningbouwopgave is groter dan de autonome groei die wordt verwacht. Dat komt door regionale en landelijke ontwikkelingen die doorwerken in de woningvraag. Bij de programmering wordt daarom niet alleen naar de lokale vraag gekeken.
We dragen bij aan het opvangen van een deel van de druk vanuit de Brainportregio en we realiseren betaalbare woningen conform regionale afspraken. Daarnaast worden sociaal-maatschappelijke opgaven, waaronder huisvesting voor aandachtsgroepen, evenredig verdeeld binnen de gemeente en in de regio (fair share). Behoud van identiteit en kwaliteit in woonwijken Bij woningbouw en wijkaanpassingen wordt rekening gehouden met de balans tussen uitbreiding, leefbaarheid en het behoud van de kernidentiteit. Wonen kan daarom niet los worden gezien van mobiliteit en (maatschappelijke) voorzieningen. Nieuwe ontwikkelingen respecteren de historische en culturele waarden van de kernen. Historische structuren geven richting aan woningbouw, infrastructuur, waterbeheer en groenontwikkeling. Landschapselementen en beeldbepalende objecten zorgen daarbij voor herkenbaarheid en het behoud van de karakteristieke identiteit. Doorstroming en levensloopbestendige wijken Woonwijken zijn levensloopbestendig door een diverse mix van woningtypen die voor elke levensfase en doelgroep een passende, bereikbare woning bieden. Het traditionele idee van “een huis voor het leven” maakt op die manier plaats voor een flexibele benadering.
Door actief te sturen op betaalbaarheid, woonwensen en doorstroming, en door instrumenten zoals het volkshuisvestingsprogramma, prestatieafspraken en startersleningen in te zetten, wordt deze flexibiliteit concreet gemaakt en blijft de woningmarkt toegankelijk. Zelfstandig wonen in gemengde wijken In kwalitatieve levensloopbestendige gemengde wijken is een balans nodig tussen vragers (bijvoorbeeld ouderen die zorg nodig hebben) en dragers (huishoudens of bewoners die ondersteuning bieden), zodat zelfstandigheid, sociale betrokkenheid en leefbaarheid worden versterkt. De draagkracht van de wijk en haar bewoners is daarbij van belang: het vermogen om zorg en ondersteuning te leveren moet zoveel mogelijk in evenwicht zijn met het aantal vragers, zodat de wijk toekomstbestendig en leefbaar blijft. Versterking en flexibilisering Wonen wordt toekomstbestendig door flexibiliteit en leefbaarheid te combineren. Dit kan onder meer door kavels en woningen te splitsen, mantelzorgwoningen en andere flexibele woonvormen (zoals flexwoningen, woonwagenstandplaatsen, huisvesting internationale werknemers en statushouders) te realiseren die inspelen op uiteenlopende behoeften. Bij woningsplitsing blijft de koppeling tussen bedrijfswoning en bedrijfsgebouwen in beginsel behouden.
In het buitengebied kan hiervan, in lijn met bestaand beleid, worden afgeweken wanneer een plattelandswoning passend is bij de transformatie van een agrarische locatie en bijdraagt aan versterking van landschap en leefomgeving. Op reguliere bedrijventerreinen voorkomen we dat bedrijfswoningen worden omgezet naar burgerwoningen, zodat het functioneren van het bedrijventerrein niet wordt belemmerd. Richtinggevende uitspraken Toekomstbestendige woningvoorrad Lokale basisvoorzieningen Groeikern Dorpskern Zoekgebied woningbouw Lage dichtheden Hogere dichtheden Zoeken naar inbreiding Druk vanuit Brainport GGA Ospel (seperaat traject) Kern niet uitbreiden vanwege waarden Kernrandzones Openheid tussen kernen Overig Erfgoed Hoofdwegen Zoekrichting tracé uitbreiding noordelijke ontsluiting Recreatieve wegen Overig bebouwd gebied Natuurgebieden 59 N 0 0,5 1 2,5km 60 De ruimte voor bedrijvigheid, recreatie en toerisme staat onder druk door veranderende economische omstandigheden en de toenemende vraag naar bereikbare en goed uitgeruste (doorstroom)locaties. De economie wordt beïnvloed door demografische ontwikkelingen, veranderingen op de arbeidsmarkt en verschuivingen in verdienmogelijkheden. Een belangrijke uitdaging is het behouden van een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat en voldoende werkgelegenheid voor verschillende sectoren.
Daarbij profiteert Nederweert van de ligging nabij economisch sterke regio’s, zoals Greenport Venlo en de Brainportregio Eindhoven, waarvan de economische dynamiek en arbeidsmarkt ook merkbaar zijn in de gemeente. De opgave is om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken door zorgvuldig om te gaan met de beschikbare ruimte, functies waar mogelijk te combineren, circulaire economie te stimuleren en te investeren in bereikbaarheid, infrastructuur en een aantrekkelijke werkomgeving. • De agrarische sector (akkerbouw en veehouderij) draagt bij aan duurzame productie en het versterken van biodiversiteit, bijvoorbeeld via extensivering en landschappelijke inrichting, omgevingsgerichte landbouw, teelt van natuurlijke bouwstoffen, de eiwittransitie en het sluiten van regionale kringlopen van grondstoffen en reststromen. Er zijn zone’s waar regulier (intensief) agrarisch gebruik mogelijk blijft, op andere plekken versterken we de toekomstbestendigheid van de landbouw of stimuleren we de transitie naar omgevingsgerichte landbouw. • De dienstverlenende sector en detailhandel spelen in op veranderend consumentengedrag en digitalisering, wat vraagt om flexibiliteit en innovatie.
• Distributie en (zorg)logistiek vragen om een efficiënte infrastructuur en goede bereikbaarheid, met ruimte voor groei, slimme logistieke oplossingen en een verdere modal shift, waarbij de aanwezige haveninfrastructuur kansen biedt voor duurzamer goederenvervoer. • Hoogwaardige maakindustrie staat voor de uitdaging van verduurzaming en technologische innovatie, met kansen voor groene productie, circulaire productieprocessen en hergebruik van grondstoffen, energie-efficiëntie en afstemming met Brainport/Eindhoven. • Vrijetijdseconomie biedt mogelijkheden voor economische groei en sociale vitaliteit, mits ontwikkelingen goed worden afgestemd op leefomgeving, infrastructuur en regionale initiatieven. De ontwikkeling in de sectoren vraagt om voldoende beschikbare arbeidskrachten en een veerkrachtige markt. Ook regionale samenwerking kan hier kansen bieden, bijvoorbeeld door kennisuitwisseling en gezamenlijke arbeidsmarktstrategieën met omliggende gemeenten en economische centra. Beleidsmatige basis Agrarische sector Het buitengebied van Nederweert wordt sterk bepaald door agrarische activiteiten. De agrarische sector is van grote waarde, maar staat onder druk door bedrijfssluitingen, marktontwikkelingen en veranderende wet- en regelgeving. Dit leidt tot vrijkomende agrarische bebouwing en vraagt om aandacht voor de gevolgen voor landschap, ecologie en leefomgeving.
Tegelijkertijd blijft perspectief nodig voor agrariërs die hun bedrijfsvoering willen verduurzamen of vernieuwen. De gemeente biedt ruimte aan toekomstbestendige landbouw, zoals regeneratieve en extensieve vormen. Vrijkomende agrarische bebouwing kan, waar passend, worden hergebruikt voor functies als wonen, werken, zorg of recreatie. Zo blijft de agrarische sector behouden en ontwikkelt het buitengebied zich als een vitaal gebied waarin landbouw, natuur, landschap en recreatie in balans zijn. Economie en bedrijvigheid
61 Ambitie Een veerkrachtige, toekomstbestendige economie. Nederweert richt zich op slimme specialisatie binnen de maakindustrie, zorglogistiek, vrijetijdseconomie, agro- economie en circulaire landbouw en economie, versterking van MKB en start-ups en het benutten van regionale kansen zoals Brainport Eindhoven en Greenport Venlo. en verbetert zij de ontsluiting van natuur- en cultuurhistorische locaties, waaronder de Peel-Raamstelling, de passantenhaven, de Kanalenviersprong en de Noordervaart. Kernwinkelgebied en aanloopstraten Het kernwinkelgebied van Nederweert bestaat uit de Kerkstraat en het Lambertushof als primaire winkelas, met daaromheen aanloopstraten zoals de noordelijke Kerkstraat en de Brugstraat. Dit vormt het compacte centrum voor detailhandel en horeca, afgewisseld met karakteristieke bebouwing. De aanloopstraten vormen de overgang naar de rest van het centrum en bieden ruimte aan een mix van functies, zoals dienstverlening, ambacht, cultuur, zorg en wonen. Door detailhandel te concentreren in het kernwinkelgebied en ruimte te bieden aan functiemenging in de aanloopstraten, blijft het centrum aantrekkelijk, compact en toekomstbestendig. Bedrijventerreinen De bedrijventerreinen vormen een belangrijke motor van de economie en bieden ruimte aan industrie, handel en dienstverlening.
Nederweert kent een sterk midden- en kleinbedrijf, met veel lokaal gewortelde familiebedrijven en ondernemingen met een internationale afzetmarkt. Tegelijkertijd staan de terreinen onder druk doordat veel locaties volledig zijn benut en de kwaliteit aandacht vraagt op het gebied van bereikbaarheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Daarom zet de gemeente in op het opwaarderen van bestaande terreinen, de ontwikkeling van werklandschappen en het onderzoeken van uitbreidingsmogelijkheden. Vrijetijdseconomie De vrijetijdseconomie draagt bij aan de economische en sociale vitaliteit van Nederweert. De Natura 2000-gebieden, samen met het uitgebreide fiets-, wandel- en ruiternetwerk, vormen hiervoor een sterke basis. De gemeente zet in op het beleefbaar maken van natuur, landschap, cultuur en erfgoed en verbindt deze kwaliteiten met recreatie en toerisme. Verblijfslocaties, horeca en leisurevoorzieningen, zoals het Leisure Kwadrant aan de Randweg-West, versterken het recreatieve aanbod. Daarnaast ondersteunt de gemeente lokale ondernemers, ontwikkelt zij recreatieve voorzieningen, zoals de Recreatiekaart Nederweert, 62 Regionale economische kracht met behoud van het groene karakter Bedrijventerreinen en werklandschappen worden in regionaal verband afgestemd om het vestigingsklimaat en de economische zelfstandigheid van Nederweert te versterken.
Nieuwe werklandschappen komen op zorgvuldig aangewezen, kwalitatief hoogwaardige locaties langs hoofdontsluitingswegen. Zo ontstaat ruimte voor onder meer innovatieve en moderne maakindustrie, worden economische clusters gestimuleerd en benut Nederweert haar strategische ligging ten opzichte van Eindhoven. Conform beleid van de Provincie Limburg hanteren we een een stricte norm voor de maat en schaal van nieuw te ontwikkelen of te herstructureren grootschalige bedrijfskavels omdat grootschalighied slecht verenigbaar is met de kwaliteiten van de leefomgeving van Nederweert Ruimte voor bedrijvigheid Werklandschappen worden multifunctioneel, toekomstbestendig en goed bereikbaar ingericht, zodat MKB en startende ondernemers kunnen doorgroeien en sectorale clustering mogelijk is. Bij werklandschappen worden functies gecombineerd: werken, onderwijs, innovatie, ontmoeting circulaire productie en vrijetijdseconomie. Strategische locaties bieden ruimte aan innovatieve en duurzame ondernemingen, terwijl betaalbare kavels het voor jonge ondernemers mogelijk maken om zich hier te vestigen. Sectoren worden doelgericht geclusterd om ze te versterken, met maatwerk op terreinen qua infrastructuur, ruimte en faciliteiten voor bijvoorbeeld maakindustrie, agro-economie en de dienstverlenende sector. In het buitengebied blijft landbouw een wezenlijke drager.
Ondernemers die willen doorgaan en investeren krijgen daarvoor ruimte binnen duidelijke kaders op een bestendige locatie. Tegelijkertijd is stimuleren we ondernemers die willen omschakelen, innoveren of verbreden, bijvoorbeeld richting regeneratieve of natuur inclusieve landbouw. Daar sluiten de werkzaamheden van MKB’ers in de kernrandzones nauw bij aan, zoals kleinschalige logistieke bedrijven, timmerwerkplaatsen en voedselverwerkers. Sleutelsectoren en innovatie versterken Kwalitatieve groei in de maakindustrie, zorglogistiek, agro-economie, circulaire industrie en landbouw staat centraal. Deze sleutelsectoren krijgen ruimte voor innovatie, energietransitie en circulaire processen, waarbij de ondernemerskracht van Nederweert optimaal wordt benut. Door strategische profilering en ondersteuning van innovatieve initiatieven worden economische clusters versterkt en de lokale economie toekomstbestendig gemaakt. Talent, samenwerking en leefomgeving verbinden Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs, inwoners en regionale partners vormt de basis voor een sterke, veerkrachtige gemeenschap. Het lokale arbeidsmarktpotentieel wordt versterkt door jonge arbeidskrachten te binden via een aantrekkelijk vestigings- en woonklimaat.
Daarnaast wordt actieve samenwerking met regionale hubs en omliggende gemeenten gestimuleerd om kennisdeling, gezamenlijke arbeidsmarktstrategieën en economische versterking te bevorderen. Tegelijkertijd draagt een diverse programmering van centrum- en recreatiegebieden, met cultuur, erfgoed, educatie, kunst en ambachten, bij aan identiteit, beleving en welzijn van inwoners en bezoekers. Het actief uitdragen van trots op wat ondernemers bereiken versterkt bovendien de samenwerking tussen organisaties, bedrijven en inwoners en maakt de gemeenschap sterker en toekomstbestendig. Veel lokale ondernemers spelen hierbij ook een belangrijke rol in het verenigingsleven, bijvoorbeeld door sponsoring van of deelname in sportclubs of andere maatschappelijke projecten, waardoor zij direct bijdragen aan de sociale cohesie en vitaliteit van Nederweert. Transformatie en duurzaamheid voor een toekomstbestendige leefomgeving Ruimtelijke transformatie draagt bij aan een toekomstbestendige leefomgeving. Bij de herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en industrieclusters gaan economische vernieuwing, duurzaamheid en omgevingskwaliteit hand in hand.
Ontwikkelingen sluiten aan op de kwaliteiten van bodem, water en erfgoed en bieden ruimte voor functieverandering, sanering van vervuilde locaties en een gefaseerde transformatie waarbij bestaande en nieuwe functies tijdelijk naast elkaar kunnen bestaan. Richtinggevende uitspraken Economie en bedrijvigheid Concentratie voorzieningen Relatie met Brainport Bestaand bedrijventerrein Zoekgebied werklandschap Verduurzaming bedrijventerreinen Agrarische bedrijvigheid Versterken gezonde leefomgeving Transitie naar omgevingsgerichte landbouw Transitie naar natuurinclusieve landbouw Toekomstbestendige landbouw Regulier (intensief) agrarisch gebruik Recreatieve bedrijvigheid Toeristische trekpleister Kamperen Overig Hoofdwegen Zoekrichting tracé uitbreiding noordelijke ontsluiting Bebouwd gebied Natuurgebieden 63 N 0 0,5 1 2,5km 64 Mobiliteit en bereikbaarheid Hoewel het autogebruik blijft toenemen, wordt mobiliteit steeds diverser door de groei van vervoersvormen zoals fietsen, lopen, deelmobiliteit en openbaar vervoer. Bij het autoverkeer vragen met name de congestie op de A2, verkeersveiligheid en doorstroming om aandacht. Door groeiende kernen en demografische veranderingen, zoals een vergrijzende bevolking, neemt de afstand tot voorzieningen toe, wat een uitdaging vormt voor minder mobiele inwoners.
De opgave is om het mobiliteitsaanbod en de duurzame infrastructuur op elkaar af te stemmen, zodat iedereen – jong, oud en minder mobiel – toegang houdt tot zorg, winkels en recreatie. Een goede bereikbaarheid biedt kansen om gezondheid, leefbaarheid en sociale verbinding te versterken. Dit kan bereikt worden door bijvoorbeeld te sturen op gedrag, een modal shift naar duurzamere vervoerswijzen te stimuleren, veilige (snel) fiets- en wandelroutes te realiseren en openbaar vervoer beter te koppelen aan woongebieden, terwijl wegen, parkeerplaatsen (met laadpalen) en andere voorzieningen toekomstbestendig worden ingericht. De uitdaging is om mobiliteitsstromen te reguleren en de bereikbaarheid van voorzieningen te waarborgen. Regionale hubs zoals Greenport-Venlo en Brainport Eindhoven beïnvloeden woon-werkverkeer, waardoor verbindingen naar deze centra efficiënt en duurzaam moeten worden ingericht. Mobiliteitshubs ondersteunen deze modal shift en kunnen, samen met andere gecombineerde modaliteiten voor zowel lokaal als pendelverkeer, effectief worden ingezet. Beleidsmatige basis De gemeente Nederweert ziet mobiliteit en bereikbaarheid als essentiële randvoorwaarden voor een goed functionerende en leefbare woon- en werkomgeving.
Het gemeentelijk beleid richt zich op het waarborgen van veilige en logische verkeersnetwerken voor alle gebruikers: fietsers, voetgangers, landbouwverkeer en autoverkeer. Via het Mobiliteitsplan worden maatregelen uitgewerkt voor verkeersveiligheid, verbeterde bereikbaarheid van de kernen, en het stimuleren van duurzame verplaatsingen, bijvoorbeeld met hoogwaardige fietsroutes. Hierbij zijn verkeersveiligheid, leefomgeving en duurzaamheid geïntegreerde thema’s. De gemeente monitort de ontwikkelingen en actualiseert het plan periodiek, waarbij ook toekomstige mobiliteitsbehoeften worden meegenomen in relatie tot bevolkingsgroei, woningbouw en economische activiteiten. Bereikbaarheid wordt verder versterkt door deelname aan regionale afspraken en projecten en samenwerkingsprojecten met de provincie voor doorstroming op provinciale wegen. Ambitie Een bereikbare, leefbare en veilige omgeving waarin duurzame mobiliteit vanzelfsprekend is. Bereikbaarheid gaat daarbij niet alleen over infrastructuur, maar vooral over de mate waarin mensen daadwerkelijk toegang hebben tot werk, onderwijs, zorg, winkels en ontmoeting. Dagelijkse voorzieningen zijn te voet, per fiets of auto bereikbaar. We houden de bereikbaarheid per auto op peil en de fiets is een volwaardig alternatief voor korte afstanden. Ook wordt doorgaand autoverkeer zoveel mogelijk buiten woon- en verblijfsgebieden geleid.
Hierdoor wordt de leefomgeving veiliger en aantrekkelijker en ontmoetingen gestimuleerd.
65 66 Veilige, gezonde en duurzame mobiliteit stimuleren Het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsservice en Privéauto) vormt de basis voor onze aanpak. Een aantrekkelijk en veilig netwerk van wandel- en fiets maakt gezonde en milieuvriendelijke vervoerskeuzes vanzelfsprekend, (snel-)fietsroutes (tussen kernen) dragen hieraan bij. De auto blijft daarbij onderdeel van de mobiliteit, maar we geven ook meer ruimte aan duurzame vormen van mobiliteit zodat de verschillende vervoerswijzen beter in balans zijn. Duurzame mobiliteit om economische aantrekkingskracht te versterken Door slimme oplossingen voor vervoer, zoals carpoolplekken, (snel-)busverbindingen en plekken om over te stappen op andere modaliteiten, neemt de verkeersdruk af en wordt het makkelijker om verschillende vormen van vervoer te combineren. Ook kunnen goederenstromen daardoor efficiënter worden georganiseerd. Bij toeristische overstappunten (TOP’s) parkeren bezoekers hun auto om van daaruit te wandelen of fietsen. Zo worden parkeerplekken gecentreerd op geschikte plekken en blijft het verkeer in het gebied overzichtelijk. In combinatie met horeca versterken deze TOP’s de vrijetijdseconomie. Integraal werken aan wegbeheer Bij groot onderhoud en herprofilering (vb.
losliggend fietspad) van wegen benaderen we deze opgaven integraal en benutten we die momenten om de openbare ruimte niet alleen functioneel te verbeteren, maar ook verkeersveiligheid, landschappelijke en recreatieve kwaliteit, klimaatadaptatie en andere relevante opgaven te versterken. OV-bereikbaarheid versterken door verbindingen uit te breiden Door bestaande buslijnen te koppelen aan nieuwe lussen en overstappunten ontstaat een samenhangend en efficiënt OV-netwerk dat de bereikbaarheid van de gemeente verbetert. Tegelijkertijd zet de gemeente zich actief in bij hogere overheden voor uitbreiding van openbaar vervoer ten behoeve van de bijdrage die Nederweert kan leveren aan de accommoderende opgave, zodat inwoners en bezoekers profiteren van betrouwbare en snelle verbindingen. Deze verbeteringen vergroten het vestigingsklimaat, versterken economische kansen en dragen bij aan duurzame mobiliteit binnen en naar de gemeente. Doorgaand verkeer wordt zoveel mogelijk buiten woon- en verblijfsgebieden geleid We verkennen de mogelijkheden voor een noordelijke ontsluiting en de bijdrage die deze kan leveren aan een efficiënte afwikkeling van verkeersstromen en het verminderen van de verkeersdruk in woon- en verblijfsgebieden.
Daarbij onderzoeken we in hoeverre het afwikkelen van doorgaand verkeer via een noordelijke ontsluiting kan bijdragen aan veiligere en rustigere dorpskernen en woonwijken, met minder geluidshinder en luchtverontreiniging. Langzaamverkeersaders verbinden de kernen met elkaar. Dit verbetert de verkeersveiligheid, leefbaarheid, stimuleert ontmoetingen in openbare ruimtes. Bovendien maakt gericht verkeersmanagement het mogelijk toekomstige groei van verkeer op te vangen zonder de veiligheid en aantrekkelijkheid van woongebieden aan te tasten. Richtinggevende uitspraken Infrastructuur en mobiliteit Hoofdwegen Zoekrichting tracé uitbreiding noordelijke ontsluiting Busverbindingen Bushaltes Trein Treinstation Versterken veilige fietsroutes Verbeteren verkeersveiligheid Uitbreiden carpoolplekken TOP’s versterken vrijetijdseconomie Overig Zoekgebied woningbouw Zoekgebied werklandschap Bebouwd gebied Natuurgebieden 67 N 0 0,5 1 2,5km 68 Klimaatverandering heeft een steeds grotere invloed op onze leefomgeving. Hogere temperaturen (hittestress), meer extreme neerslag, langere perioden van droogte en een toenemende druk op de beschikbaarheid van zoetwater vragen om een klimaatbestendige inrichting van onze omgeving. De opgave is om de leefomgeving veerkrachtig te maken, met kansen voor natuurinclusieve inrichting, klimaatadaptatie en het versterken van groenblauwe structuren.
Daarbij kiezen we ervoor om met de natuur samen te werken, in plaats van natuurlijke systemen met technische maatregelen tegen te werken. Een robuust watersysteem en een gezonde bodem vormen hiervoor de basis. De energietransitie en de reductie van CO2-uitstoot stellen gemeenten voor de opgave om energievoorziening en de gebouwde omgeving te verduurzamen. Tegelijkertijd biedt deze transitie kansen voor lokale energieopwekking, gedeeld energieverbruik, lagere energiekosten en een toekomstbestendige woningvoorraad. Tegelijkertijd kan de opwekking van duurzame energie door wind en zon op gespannen voet staan met het landschappelijke karakter. De energietransitie brengt dan ook ruimtelijke uitdagingen met zich mee. Energieopwekking vraagt om ruimte, terwijl voor het transport en gebruik van energie voldoende infrastructuur en netcapaciteit nodig zijn. Energie-infrastructuur is daarmee randvoorwaardelijk voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw, nieuwe bedrijvigheid. De fasering en haalbaarheid van deze ontwikkelingen zijn mede afhankelijk van de beschikbare netcapaciteit en de planning van netbeheerders. De transitie naar een circulaire economie vraagt om goed georganiseerde processen voor het duurzaam gebruik en hergebruik van grondstoffen, onder meer binnen huishoudelijk afval, bouw en infrastructuur.
Door materialen en grondstoffen zo lang mogelijk in de kringloop te houden en verspilling te beperken, neemt de afhankelijkheid van schaarse grondstoffen af en wordt bijgedragen aan een toekomstbestendige, duurzame en veerkrachtige economie. Het versterken van biodiversiteit is essentieel voor een veerkrachtig ecosysteem. Biodiversiteit zorgt ervoor dat planten, dieren, schimmels en micro-organismen hun rol kunnen vervullen, wat het systeem beter bestand maakt tegen plotselinge veranderingen. De opgave is om natuurgebieden en watersystemen met elkaar te verbinden zodat robuuste leefgebieden ontstaan waarin soorten zich kunnen verspreiden en voortplanten. Toenemende bebouwing en agrarische activiteiten hebben gezorgd voor een afname van de leesbaarheid van het landschap, waardoor mensen minder grip en herkenning ervaren. Door landschapselementen, erfgoed en natuurlijke structuren te behouden en te versterken, kunnen we zowel de ecologische waarde als de belevingswaarde van het landschap verbeteren. Cultureel en landschappelijk erfgoed vormt een belangrijke drager van onze identiteit en draagt bij aan de ruimtelijke en sociale kwaliteit die we nastreven.
Wettelijk beschermd erfgoed behouden en beschermen we binnen de daarvoor geldende kaders; overige cultuurhistorisch, landschappelijk en immaterieel waardevolle elementen koesteren en versterken we waar mogelijk, in lijn met het erfgoedbeleid. Duurzame leefomgeving 69 Ambitie We streven naar een ecologische, klimaatbestendige, biodiverse en aantrekkkelijke leefomgeving, met een toekomstbestendig en veerkrachtig landschap als basis. We versterken de samenhang van groene en blauwe structuren en zetten in op zorgvuldig en waar mogelijk multifunctioneel ruimtegebruik. Daarbij bieden we ruimte aan de energietransitie en de ontwikkeling van een circulaire economie, met oog voor de kwaliteit van de leefomgeving. Cultureel en landschappelijk erfgoed koesteren we als drager van onze identiteit en als onderdeel van de ruimtelijke en sociale kwaliteit die we nastreven. Beleidsmatige basis Landschap en groene structuur Nederweert kent diverse landschapstypen, waaronder velden en kampen op het Eiland van Weert, bos- en mozaïeklandschappen, veenontginningen, beekdalen en jonge heideontginningen daar waar ooit woeste gronden lagen. Deze vormen de basis voor de gebiedsgerichte aanpak van deze Omgevingsvisie. Het groen van de gemeente Nederweert draagt sterk bij aan de kwaliteit van de leefomgeving.
Vanwege de cultuurhistorische, beeldbepalende en/of landschappelijke waarde hebben monumentale en waardevolle bomen en waardevolle landschapselementen extra bescherming. Onder waardevolle landschapselementen worden verstaan: bomenrij, gemengd bos, houtwal, loofbos, bloemrijke berm en kaphout. Natuur en water Voor Natura 2000-gebieden en het Natuurnetwerk Nederland (NNN) gelden verschillende wettelijke en provinciale beschermingsregimes. Ontwikkelingen zijn alleen mogelijk binnen de daarvoor geldende voorwaarden, waarbij behoud en bescherming van de relevante natuurwaarden centraal staan. Ingrepen in deze gebieden zijn in principe niet toegestaan. Hydrologische bufferzones en waterwingebieden zijn beschermd tegen activiteiten die grondwaterverlaging of vervuiling veroorzaken. Waterlichamen zoals de Oude Graaf, Rietlossing en Noordervaart vallen onder de Europese Kader Richtlijn Water en zijn opgenomen in het provinciale waterprogramma 2022-2027. Cultureel erfgoed en historische structuren Het landschap van Nederweert bevat veel herkenbare landschapsstructuren en historische overblijfselen die waardevol zijn voor de identiteit van de gemeente en die als inspiratie dienen voor toekomstige ontwikkelingen.