CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-09-08 11. Bijlage - 25141 - 260813 Omgevingsvisie (Voorontwerp)

Raadsvergadering 8 september 2026, gemeente NederweertBij agendapunt: Voorontwerp Omgevingsvisie Nederweert33.487 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Toekomstperspectief Nederweert vervult als hoofdkern van de gemeente een centrale rol voor wonen, werken en voorzieningen. Hier bevindt zich het grootste aanbod aan winkels, maatschappelijke, culturele en educatieve voorzieningen. Om deze functie ook in de toekomst te behouden, biedt Nederweert ruimte voor de verdere ontwikkeling van het woningaanbod in en rondom de kern en voor de versterking van belangrijke voorzieningenclusters, waaronder sportpark De Bengele. Nieuwe woningbouwontwikkelingen worden zorgvuldig ingepast in de bestaande kernstructuur of dragen bij aan aantrekkelijke en groene overgangen tussen de kern en het omliggende landschap. Daarbij wordt voortgebouwd op de landschappelijke kwaliteiten van de velden en vormen de waardevolle velden de begrenzing tussen kern en buitengebied. De ontwikkeling van Nederweert wordt gekenmerkt door een integrale benadering, waarbij bereikbaarheid, economische groei, landschappelijke kwaliteit en klimaatbestendigheid hand in hand gaan. Tussen de A2 en park Uitwijck biedt de ontwikkeling van werklandschap Ouwijck kansen om nieuwe economische functies te combineren met hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit en andere thema’s. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar een mogelijke uitbreiding van de noordelijke ontsluiting om de verkeersafwikkeling te verbeteren.

Dit kan mogelijk tevens kansen bieden om de kanaalzone verder te ontwikkelen als groene openbare ruimte, waarbij de cultuurhistorische waarden van de Peel- Raamstelling en de aanwezige kazematten beter beleefbaar worden gemaakt. In de openbare ruimte wordt daarbij nadrukkelijk ingezet op vergroening, ontmoeting en klimaatadaptatie. 105 Kern Budschop Identiteit Budschop ligt fysiek gescheiden van de kern Nederweert, aan de overkant van het kanaal. Dat geeft het dorp een eigen karakter. Het is een hechte gemeenschap waar inwoners gewend zijn om samen de handen uit de mouwen te steken en elkaar bij te staan wanneer dat nodig is. Bij scholen en verenigingen is die betrokkenheid duidelijk zichtbaar: mensen zetten zich in voor evenementen en activiteiten, en de buurtvereniging mag rekenen op een grote schare actieve leden. Ook de oorspronkelijke bewoners, die inmiddels deels in de kern Nederweert wonen, blijven betrokken bij het sociale leven in Budschop, en nieuwe inwoners voelen zich snel thuis. Het dorp biedt een aantrekkelijke mix van sport, spel en recreatie. Tegelijkertijd staat Budschop voor uitdagingen, zoals het behoud van het zwembad, de herbestemming van het kerkgebouw en de wens voor kleinschalige voorzieningen met lokale producten, zodat boodschappen en ontmoetingen dichtbij kunnen blijven.

Budschop is een dorp waar initiatief, inzet en verbinding centraal staan, en waar jong en oud samen het dorp levendig houden. Ruimtelijke kwaliteit Budschop kenmerkt zich door een duidelijk herkenbare lintstructuur langs de oorspronkelijke ontginningsassen die op bijzondere wijze samenkomen op de vijfsprong. Deze linten vormden lange tijd de overgang tussen bebouwing en open agrarisch gebied. Aan de randen van de kern zijn nog enkele (deels) onbebouwde percelen aanwezig, die herinneren aan deze historische opbouw. Binnen de kern is sprake van een duidelijke diversiteit in wijken, met verschillende woonmilieus en buurtkarakters. Winkels, horeca en maatschappelijke functies zorgen bovendien voor levendigheid in de kern en bieden belangrijke ontmoetingsplekken voor inwoners. Door de stedenbouwkundige structuur wordt de kern aan twee zijden afgesneden: de Zuid Willemsvaart en Randweg-Zuid. Het grote kanaalpark en de directe verbinding met het kanaal en de kanalenviersprong geven Budschop een groen en waterrijk profiel en versterken de relatie met het landschap. Toekomstperspectief Budschop is een vitale groeikern met ruimte voor uitbreiding en differentiatie van het woningaanbod, waaronder woonmilieus met hogere dichtheden. Nieuwe woningbouw vindt plaats met respect voor de waardevolle open velden aan de randen van de kern.

Op zorgvuldig geselecteerde locaties kan ontwikkeling bijdragen aan een nieuwe, hoogwaardige overgang tussen bebouwing en buitengebied, waarbij de karakteristieke groene randen van de velden worden versterkt of herstelt. Deze groene zones bieden ruimte voor wandelen, spelen, ontmoeten en andere maatschappelijke functies en dragen bij aan een aantrekkelijke en herkenbare kernrand. Ook het bedrijventerrein aan de Hulsenweg biedt op termijn kansen voor transformatie naar wonen. De ontwikkeling van Budschop gaat hand in hand met het versterken van de kanaalzone. Het Kanaalpark vormt hierin een belangrijke drager van de leefkwaliteit. Nieuwe fiets- en wandelverbindingen over het kanaal versterken bovendien de relatie tussen Budschop en Nederweert en dragen bij aan een samenhangend netwerk van veilige en aantrekkelijke routes voor langzaam verkeer. Tegelijkertijd blijven voorzieningen lokaal verankerd en goed bereikbaar. Binnen de kern wordt ingezet op een groene en klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. 106 Identiteit Nederweert-Eind is klein van omvang, maar groot in saamhorigheid. Rond de kerk en de basisschool ligt de dorpskern, terwijl het buitengebied een prachtige mix biedt van natuur en agrarisch ondernemerschap.

Vrijwilligers vormen de ruggengraat van het dorp: zij organiseren evenementen, dragen bij aan verenigingen, ontwikkelen nieuwe initiatieven en houden tradities levend. Sport, cultuur en verenigingsleven zijn nauw met elkaar verweven. Jong en oud doen mee en dragen bij aan een dorp waarin iedereen elkaar kent en ondersteunt. Van het Eynder Pieck Festeyn tijdens de kerstperiode tot de activiteiten in het Openluchtmuseum Eynderhoof, het is het enthousiasme en de inzet van vrijwilligers die Nederweert-Eind bijzonder maken. Verandering in de samenstelling van de gemeenschap zorgt dat het een uitdaging wordt om dit in stand te houden. Ruimtelijke kwaliteit Nederweert-Eind is in de naoorlogse periode uitgebouwd tot een kern tussen twee historische structuren met open ruimte in de kern. De planmatigheid van de stedenbouwkundige uitleg is goed zichtbaar in het stratenpatroon en de clustering van maatschappelijke functies. De aanwezigheid van het Openluchtmuseum Eynderhoof en de nabijheid van de Kanalenviersprong en de natuurgebieden maken de kern tot een potentieel interessante bestemming in de toeristisch-recreatieve structuur. Toekomstperspectief Nederweert-Eind versterkt zich als een groene en toekomstbestendige kern, verbonden met de kwaliteiten van landschap en natuur.

Veilige en aantrekkelijke routes voor langzaam verkeer versterken de verbinding tussen het kernhart, de nieuwe woonwijken en maatschappelijke voorzieningen zoals de sportvelden. Tegelijkertijd wordt ingezet op het vergroenen van het centrumgebied rond de kerk en basisschool en op het realiseren van aantrekkelijke ommetjes richting het Natura 2000-gebied Sarsven en De Banen, waardoor de relatie tussen kern en natuur verder wordt versterkt. Nieuwe woonontwikkelingen sluiten aan bij de dorpse maat en schaal van Nederweert-Eind en houden rekening met de natuurlijke omstandigheden van het lager gelegen oostelijke deel van de kern. Deze ontwikkelingen bieden bovendien kansen om landschappelijke en cultuurhistorische structuren, zoals de voormalige leemkuilen, te herstellen en beleefbaar te maken. Daarbij blijven de nabijgelegen kanaalviersprong en de karakteristieke bolle akker belangrijke dragers van de identiteit van het gebied, waarvan de landschappelijke waarden worden behouden en waar mogelijk verder versterkt. Kern Nederweert-Eind | D’indj 107 Identiteit Leveroy ligt op zo’n tien kilometer van Nederweert en is een dorp dat altijd op eigen kracht functioneert. Historisch gezien lag Leveroy in drie verschillende landen, wat de bewoners leerde om zelf hun weg te vinden.

Ontwikkelingen ontstonden op initiatief van de inwoners zelf, een eigen burgemeester of gemeenteraad kende het dorp nooit. Die zelfredzaamheid leeft nog altijd: het verenigingsleven bloeit en inwoners zetten zich in voor lokale activiteiten en ondernemers. De kern heeft een sterk gevoel van saamhorigheid en een cultuur waarin iedereen bijdraagt aan het welzijn van de gemeenschap. Leveroy is een dorp dat trots is op zijn geschiedenis, zijn zelfstandigheid en het vermogen om samen te werken. Maar ook hier is het in standhouden van het verenigingsleven een uitdaging. Ruimtelijke kwaliteit Leveroy is gelegen op de hoge dekzandgronden aan de rand van het beekdal van de Tungelroyse Beek. Vanuit een kruising van historische wegen, is Leveroy uitgegroeid tot een compacte kern. In het centrum bevindt zich een cluster van (maatschappelijke) voorzieningen en historische panden. Enkele andere (maatschappelijke) voorzieningen zoals het sportpark en kleinschalige verblijfsrecreatie zijn gelegen in de goed ontwikkelde dorpsmantel. Toekomstperspectief Leveroy ontwikkelt zich vanuit de kracht van zijn groene en landschappelijke omgeving. Een belangrijke opgave is het versterken van de kernmantel rondom de kern, waarbij maatschappelijke functies en nieuwe woonontwikkelingen op een zorgvuldige wijze een plek kunnen krijgen.

Deze ontwikkelingen bieden tegelijkertijd kansen om bestaande landschappelijke structuren te herstellen, te versterken en beter beleefbaar te maken. Met aantrekkelijke ommetjes naar het nabijgelegen beekdal wordt bovendien de relatie tussen de kern en het omringende landschap verder versterkt. Bij toekomstige ontwikkelingen wordt rekening gehouden met de uitbreiding van het hoogspanningsnet ten westen van de kern en de daarbij behorende veiligheidscontouren. Tegelijkertijd wordt ingezet op een verdere kwaliteitsverbetering van het historische kernhart door passende bestrating te combineren met een groene inrichting van de openbare ruimte. Kern Leveroy | Leivere 108 Identiteit Ospel voelt als een dorp waar je écht thuis kunt zijn. Jong en oud pakken samen aan om het dorp leefbaar, gezellig en saamhorig te houden. Samenwerking tussen inwoners, verenigingen en ondernemers staat hoog in het vaandel, en dat zie je terug in een bruisend verenigingsleven en tal van initiatieven. De initiatieven variëren van relatief klein (vergroening Aerthijsplein) tot grote projecten onder de noemer Sociaal en Vitaal Ospel (sportpark Houwakker, Haaze-Hoof, de kerk). Echter de samenstelling van de gemeenschap verandert, dit heeft gevolgen voor de sociale structuur en voorzieningen. Het dorp heeft veel te bieden, evenementen, kunst en natuur komen samen.

Ondernemerschap en vernieuwing vinden er volop ruimte. Ospel is een dorp dat trots is op zijn sociale kracht en zijn rijkdom aan initiatieven, en gebruikt deze energie om de leefbaarheid verder te versterken. Ruimtelijke kwaliteit Ospel is gelegen op het Eiland van Nederweert en omringd door enkele, deels duidelijk herkenbare, velden. Het dorp is vanuit de lintstructuur organisch gegroeid tot een echte kern met open ruimtes en veel speeltuinen. Dit historische lint vormt nog altijd de belangrijkste ontsluitingsroute tussen Budschop en Ospeldijk en hier bevinden zich dan ook de meeste voorzieningen. Langs dit lint, en met name in de O.L. Vrouwestraat, zijn het bochtige verloop, de ruimtevorming langs de straat en de losse, open bebouwing met draaiende voorgevelrooilijnen goed herkenbaar. Het eigenwijze dorpshart, met de speelse relatie tussen kerk en plein, geeft Ospel een karakteristiek centrum. Toekomstperspectief Ospel is een groeikern met ruimte voor vernieuwing en uitbreiding. Aan de noordzijde van de kern ligt ruimte voor woningbouwontwikkeling, waarbij ook hogere dichtheden mogelijk zijn. Deze uitbreiding gaat hand in hand met een verdere versterking van het maatschappelijk programma rondom de sportvelden, waardoor een toekomstbestendige leefomgeving ontstaat met behoud van een sterk voorzieningenniveau.

Het behouden van de waardevolle omliggende velden vormt daarbij een belangrijke randvoorwaarde en zorgt voor een duidelijke en herkenbare begrenzing van de kern. Aan de westzijde biedt de aansluiting op het bestaande bedrijventerrein kansen voor de ontwikkeling van een werklandschap dat bijdraagt aan de economische vitaliteit van Ospel. Tegelijkertijd wordt ingezet op de verduurzaming van het bestaande bedrijventerrein, onder meer door ruimte te bieden aan energieopwekking en klimaatadaptieve maatregelen. Veilige ontsluitingen voor alle verkeersdeelnemers en aantrekkelijke groene verbindingen richting Nationaal Park De Groote Peel versterken de relatie tussen de kern en haar bijzondere omgeving. Daarnaast blijft het behoud en waar mogelijk de uitbreiding van basisvoorzieningen een belangrijk uitgangspunt, zodat Ospel ook in de toekomst een aantrekkelijke en leefbare kern blijft voor inwoners van alle leeftijden. Kern Ospel | Doospel 109 Identiteit Ospeldijk is een klein dorp met een rustige, landelijke sfeer en een sterke verbondenheid met de natuur van de Groote Peel. Rond de compacte, rationele kern en de lintbebouwing langs de Meijelsedijk wonen mensen die een kleinschalige gemeenschap waarderen. Het dorp vormt een toegang tot Nationaal Park De Groote Peel en heeft karakteristieke elementen zoals het Thomashuis, de klokkentoren en bezoekerscentrum De Pelen.

Inwoners zetten zich in voor hun dorp en dragen samen bij aan het behoud van de leefbaarheid en identiteit van Ospeldijk. De ligging te midden van het uitgestrekte agrarische landschap stimuleert een actieve relatie met buitenleven en natuur. Ruimtelijke kwaliteit Ospeldijk is gelegen aan de rand van de veenontginningen, grenzend aan De Groote Peel, en is in de naoorlogse periode uitgegroeid van ontginningslint tot kleine kern. Door zijn rationele voorkomen past de stedenbouwkundige structuur van Ospeldijk goed bij de karakteristieken van de veen- en heideontginningen; het stratenpatroon is bijna een grid, wat kenmerkend is voor dit ontginningslandschap. Doordat het lint nog niet volledig is volgebouwd, bieden de openingen zichten naar het achterliggende, open landschap. De overgang naar het buitengebied is daarbij niet geleidelijk maar hard, wat de contrasten tussen kern en omliggend agrarisch en natuurgebied extra zichtbaar maakt. Toekomstperspectief Ospeldijk bouwt voort op zijn unieke ligging aan de rand van Nationaal Park De Groote Peel. De kern zet in op een sterke verbinding met het omliggende landschap, waarbij ruimte wordt geboden aan natuurontwikkeling, extensieve recreatie en aantrekkelijke ommetjes tussen de kern en De Groote Peel.

De ontwikkeling van een toeristisch overstappunt kan deze relatie verder versterken en draagt bij aan de beleefbaarheid van het gebied voor zowel inwoners als bezoekers. Daarmee wordt de positie van Ospeldijk als toegangspoort tot De Groote Peel verder uitgebouwd. Ontwikkelingen blijven kleinschalig en sluiten aan bij de maat en schaal van Ospeldijk. Nieuwe woningbouw is mogelijk op de hoger gelegen delen, waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met klimaatrobuustheid en de opgaven die voortvloeien uit de doelen voor water en natuur behorende bij de bufferzone. Tegelijkertijd blijft een goede bereikbaarheid van voorzieningen in omliggende kernen van groot belang. Veilige en aantrekkelijke fietsroutes en een goede ontsluiting via verschillende vervoerswijzen versterken de verbindingen met de andere kernen. Kern Ospeldijk | D’n Diêk 110 Maatschappelijke voorzieningen Leefomgeving Wonen Ambitie Het overgangsgebied ontwikkelt zich tot een gezonde leefomgeving waar verbetering van de luchtkwaliteit, zorgvuldig gekozen locaties voor kernuitbreidingen en een transitie naar bijvoorbeeld omgevingsgerichte landbouw hand in hand gaan met behoud van het karakteristieke velden- en kampenlandschap. Overgangsgebied Een belangrijke opgave in het overgangsgebied is het verbeteren van de luchtkwaliteit door de uitstoot van stikstof, fijnstof en geur te verminderen.

Dit draagt bij aan een gezondere leefomgeving én creëert ruimte voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Nieuwe woonwijken en andere gevoelige (maatschappelijke) functies zijn alleen mogelijk op locaties waar wordt voldaan aan wettelijke normen en er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.. Het verbeteren van de luchtkwaliteit en het beperken van geurhinder vormen daarom een belangrijke randvoorwaarde voor de verdere ontwikkeling van het overgangsgebied. Naast woningbouw is er in het overgangsgebied ruimte voor een mix van functies, waaronder woonzorgconcepten, maatschappelijke voorzieningen, groen, bewegen en ontmoeten. Door hun ligging rondom de kernen speelt het overgangsgebied een belangrijke rol bij de woningbouwopgave. De kernen, zoals Nederweert, Budschop en Ospel, groeien de komende jaren. Daarbij wordt in eerste instantie ingezet op inbreiding. Omdat binnen de bestaande kernen onvoldoende ruimte beschikbaar is, worden zorgvuldig gekozen delen van het overgangsgebied benut voor kernuitbreidingen en toekomstige werklandschappen. In andere delen van het overgangsgebied blijft de agrarische functie behouden. Hier ligt de opgave om te werken aan de vermindering van de uitstoot van stikstof, fijnstof en geur en verbetering van de leefomgevingskwaliteit rondom de kernen.

Vormen van landbouw zoals kringlooplandbouw en regeneratieve landbouw dragen bij aan deze doelen. Om deze opgaven ruimtelijk te sturen, wordt het overgangsgebied onderscheiden in twee zones. De zone Wonen en werken in het overgangsgebied biedt ruimte voor zorgvuldig ingepaste kernuitbreidingen en toekomstige werklandschappen, waarbij een gezonde leefomgeving en landschappelijke kwaliteit leidend zijn. De zone Omgevingsgerichte landbouw richt zich op de transitie naar een toekomstbestendige / regeneratieve landbouw die bijdraagt aan een betere leefomgevingskwaliteit rondom de kernen. Beide zones bouwen voort op de karakteristieken en kwaliteiten van het landschapstype kampen en velden, maar kennen een eigen ontwikkelrichting.

111 samenkomen, door de verbinding met de bestaande kern te versterken, historische elementen in nieuwe plannen te integreren en voorzieningen te clusteren. Zo behouden we het waardevolle uit het verleden, terwijl we ruimte bieden aan vernieuwing. • Mobiliteitsstromen worden veilig, overzichtelijk en herkenbaar georganiseerd. Iedere weg krijgt een inrichting die past bij zijn functie en maakt duidelijk welk gebruik gewenst is. Door landbouw- en vrachtverkeer zoveel mogelijk over passende routes te leiden en verkeersstromen waar mogelijk te scheiden, worden zowel de verkeersveiligheid als de leefbaarheid versterkt. • Sloop van verouderde of niet-passende gebouwen zonder toekomstbestendige functie wordt gestimuleerd, zodat rommelige en versnipperde bebouwing plaatsmaakt voor een weer leesbaar en open landschap, waarin nieuwe ontwikkelingen beter aansluiten bij de schaal en het karakter van de omgeving. • Functiemenging blijft in balans met een gezonde leefomgeving. Nieuwe ontwikkelingen gaan bewust om met licht-, geur- en geluidhinder door een zorgvuldige inrichting van de openbare ruimte en gerichte bron- en buffermaatregelen. • Duurzame nieuwbouwwijken dragen bij aan een prettige leefomgeving, waarin het 3-30-300-principe wordt toegepast met voldoende groeiruimte en een geschikte ondergrond voor de levensduur van bomen.

Monoculturen worden vermeden ten gunste van gevarieerde, biodiverse beplanting die bijdraagt aan klimaatadaptatie en waterberging. Nieuwbouw is energieneutraal of energieleverend, circulair en maakt waar mogelijk gebruik van hergebruikte materialen. Energiegemeenschappen, waarin bewoners samen energie opwekken, opslaan en delen, worden gestimuleerd. Ontwikkelrichting:Wonen en werken in het overgangsgebied • De velden waar nieuwe dorpsranden worden ontwikkeld zijn geschikt voor woningbouw, waaronder woonzorgconcepten, gecombineerd met maatschappelijke voorzieningen, groen, bewegen en ontmoeten. • Nieuwe dorpsranden worden per veld bepaald waarbij er een passende overgang tussen kern en landschap ontstaat en een nieuwe duidelijke rand van het veld. Een landschappelijke en stedenbouwkundige onderbouwing is daarbij vereist. • Dagelijkse voorzieningen zijn goed bereikbaar en zoveel mogelijk in de buurt. Woonzorgzones, buurtpunten waar voorzieningen samenkomen, openbaar vervoer en hoogwaardige fietsverbindingen versterken de nabijheid van voorzieningen, waarbij de auto een passend onderdeel van het mobiliteitssysteem blijft.

• Nieuwe dorpsranden creëren plekken waar nieuw en oud Illustratieve toekomstige situatie van een ontwikkeling in de kampen Illustratieve toekomstige situatie van een ontwikkeling in de dorpsmantel 112 • Groenstructuren verbinden woonwijken en voorzieningen door veilige beweeg-, speel- en fietsroutes. Groene corridors met beweegvriendelijke elementen en wadi’s stimuleren beweging, waterberging en buitenleven. • Levensloopbestendige wijken en dorpen worden ontwikkeld met een diversiteit aan woningen, zodat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen, ook wanneer hun zorg- of mobiliteitsbehoefte verandert. In bestaande bebouwing wordt dit ondersteund door woning- en kavelsplitsing, waardoor efficiënter ruimtegebruik en doorstroming worden bevorderd. In nieuwbouwwijken draagt een mix van woningen en bewoners bij aan een sterke sociale basis, waarbij ook kwetsbare doelgroepen en aandachtsgroepen een passende plek krijgen. • Nieuwbouwwijken worden ontwikkeld met zorgvuldig ruimtegebruik als uitgangspunt. Woonstraten worden zo ingericht dat de auto minder dominant aanwezig is, onder meer door compacte parkeerpleinen en woonerven. Hierdoor ontstaat meer ruimte voor ontmoeting, bewegen, verblijf en groen. Geclusterde maatschappelijke voorzieningen sluiten hierop aan.

• De Kanalenviersprong ontwikkelt zich tot een beleefbare, kwalitatieve groene long: een gekoesterd stuk erfgoed dat ruimte biedt voor ontspanning, ontmoeting, beweging en recreatie. • Toegankelijke en inclusieve leefomgevingen worden gerealiseerd door duidelijke routing, leesbare bebording, auditieve signalen en visuele hulpmiddelen voor mensen met een beperking. Zitgelegenheden, stoeptegels met iconen richting voorzieningen en natuurlijke barrières versterken de verbinding met de omgeving en verbeteren de veiligheid en toegankelijkheid, bijvoorbeeld voor mensen met dementie. Illustratieve toekomstige situatie van een ontwikkeling in de velden Illustratieve toekomstige situatie van een ontwikkeling in de jonge heideontginningen 113 Ontwikkelrichting: Omgevingsgerichte landbouw • Agrarisch ondernemen blijft mogelijk binnen de schaal en kwaliteit van het landschap. Toekomstbestendige bedrijven gaan zorgvuldig om met bodem, water, erf en omgeving en dragen bij aan het behoud en de versterking van de karakteristieken van het landschapstype. • Agrariërs worden gestimuleerd om hun bedrijfsvoering stapsgewijs te vernieuwen, met aandacht voor bodemherstel, het sluiten van kringlopen, een gevarieerd landschap en een gezond watersysteem. • We zetten in op behoud en versterking van de openheid, landschappelijke kwaliteit en een robuust watersysteem.

Daarbij streven we naar zorgvuldig watergebruik, het voorkomen van verdroging en uitspoeling en een duurzaam beheer van het grondwater. • Biodiversiteit, waterbeheer en landschapskwaliteit worden versterkt door het aanleggen van akkerranden, landschapselementen en groenblauwe dooradering. Waterberging en bodemverbetering wordt geïntegreerd in het agrarisch gebruik. Tegelijkertijd worden bestaande landschapselementen behouden en versterkt, zodat het landschap leesbaar en ecologisch robuust blijft. • Sloop van verouderde of niet-passende gebouwen zonder toekomstbestendige functie wordt gestimuleerd, zodat versnipperde en rommelige bebouwing plaatsmaakt voor een leesbaar landschap. • Recreatieve routes, agrarische educatie en verkoop aan huis zijn mogelijk, mits zij aansluiten op de landschappelijke structuur en de agrarische functie niet belemmeren. • Kleinschalige toeristische routes en functies, zoals ijsboerderijen, bed & breakfasts, horeca en proeflokalen, zijn mogelijk door bestaande boerderijen en stallen een nieuwe invulling te geven. Deze ontwikkelingen sluiten aan op de historische verkavelingsstructuur, landschapselementen en recreatieve routes. Intensieve recreatieve voorzieningen die afbreuk doen aan het landschap en de agrarische structuur zijn niet passend.

Positie van bestaande bedrijven De gebiedskaarten en de opgenomen ontwikkelrichtingen geven de gewenste ontwikkeling van Nederweert op lange termijn weer. Zij wijzigen op zichzelf geen bestaande vergunningen of legale gebruiksmogelijkheden en tasten bestaande rechten niet rechtstreeks aan. Bestaande bedrijven behouden in beginsel ruimte om hun bedrijfsvoering voort te zetten, te verduurzamen, vervangende investeringen te doen en zich ruimtelijk passend te ontwikkelen, met inachtneming van de geldende kaders voor de omgevingskwaliteit. Wanneer toekomstige ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw, natuur, water of leefomgeving daadwerkelijk conflicteren met de bedrijfsvoering of ontwikkelmogelijkheden van een bestaand bedrijf, vindt hierover afzonderlijke afweging en besluitvorming plaats. Afhankelijk van de situatie kan worden gezocht naar oplossingen in de vorm van aanpassing, mitigatie, compensatie, verplaatsing of vrijwillige beëindiging. De Omgevingsvisie legt de uitkomst van deze afweging niet op voorhand vast. 114 Agrarisch Leefomgeving Natuur / water Ambitie Het agrarisch buitengebied blijft primair een gebied voor landbouw, met ruimte voor toekomstbestendig agrarisch ondernemerschap binnen randvoorwaarden. Agrarisch buitengebied Het agrarisch buitengebied blijft in de eerste plaats een gebied voor de landbouw.

Hier staat het agrarisch ondernemerschap centraal en behouden agrariërs de ruimte om hun bedrijf te ontwikkelen en toekomstbestendig te maken. Daarbij is plaats voor verschillende vormen van landbouw, zowel toekomstbestendige landbouw als regulier (intensief). Tegelijkertijd vragen de opgaven op het gebied van natuur, water, bodem, klimaat en leefomgeving om een zorgvuldige afweging van ontwikkelingen. Het verbeteren van de leefkwaliteit is een belangrijk aandachtspunt, onder meer door rekening te houden met geur, fijnstof en andere milieueffecten. Aangezien de nadruk in dit gebied agrarisch gebruik is, worden andere functies zoals woningbouw of bedrijvigheid terughoudend toegestaan en alleen wanneer zij verenigbaar zijn met de agrarische hoofdfunctie van het gebied. Een belangrijk aandachtspunt is het tegengaan van verdere verrommeling van het agrarisch buitengebied door niet-passende functies en ontwikkelingen zoveel mogelijk te voorkomen. Zo blijft het agrarisch buitengebied een vitaal productiegebied, waarin ondernemers ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en tegelijkertijd wordt gewerkt aan een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving.

Met het oog op de ambitie om het agrarisch buitengebied een plek te laten blijven voor de landbouw op plekken waar dit passend is, worden er twee zones onderscheiden: in het grootste deel van het agrarisch buitengebied wordt gewerkt aan het versterken van de toekomstbestendigheid van de landbouw. Op enkele plekken waar dit kan binnen geldende kaders voor milieu, water en natuur zijn zones voor regulier (intensief) agrarisch gebruik. Iedere zone kent zijn eigen ontwikkelrichtingen. Het agrarisch buitengebied bestaat grotendeels uit de landschapstypen heideontginningen en nat(uur) productieland.

115 Ontwikkelrichting: Toekomstbestendige landbouw • Agrarisch ondernemen blijft mogelijk binnen de schaal en kwaliteit van het landschap. Bedrijven gaan zorgvuldig om met bodem, water, erf en omgeving en dragen bij aan het behoud en de versterking van de karakteristieken van het landschapstype. • Agrarisch ondernemerschap vormt de ruggengraat van onze gemeente. Daarom versterken we de toekomstbestendigheid van de landbouw, terwijl tegelijkertijd de luchtkwaliteit, waterkwaliteit en leefomgeving worden beschermd. De landbouw heeft invloed op de luchtkwaliteit door emissies van fijnstof, ammoniak en geur. Daarom wordt gewerkt aan het verminderen van emissies, met behoud van de economische vitaliteit van het buitengebied. Ontwikkelingen voldoen aan de geldende milieukwaliteit en wettelijke normen. Daarbij worden de best beschikbare technieken toegepast om emissies verder te beperken en de bedrijfsvoering te verduurzamen. • De landbouw ontwikkelt zich tot een toekomstbestendige en duurzame sector, waarin innovatie, verduurzaming en zorgvuldig gebruik van bodem, water en ruimte hand in hand gaan. Agrarische bedrijven benutten kansen om te vernieuwen en reststromen slim in te zetten, terwijl het open en productieve landschap behouden blijft. • We zetten in op behoud en versterking van de openheid, landschappelijke kwaliteit en een robuust watersysteem.

Daarbij streven we naar zorgvuldig watergebruik, het voorkomen van verdroging en uitspoeling en een duurzaam beheer van het grondwater. • Sloop van verouderde of niet-passende gebouwen zonder toekomstbestendige functie wordt gestimuleerd, zodat versnipperde en rommelige bebouwing plaatsmaakt voor een leesbaar landschap. • Nevenfuncties die het agrarisch gebruik ondersteunen, zoals agrohubs, energieopwekking en agrarische bedrijfsloodsen, zijn mogelijk. Woningbouw (met uitzondering van woningsplitsing en mantelzorg), vakantieparken, industrieterreinen, footloose bedrijvigheid zijn niet passend bij de agrarische hoofdfunctie in dit gebied. • Duurzame energieopwekking versterkt het agrarisch landschap, met een voorkeur voor dubbel ruimtegebruik en zonnepanelen op agrarische daken boven grondgebonden zonnevelden. De nadruk ligt op energiebesparing door bestaande gebouwen te verduurzamen en een bewust energiegebruik te stimuleren. • Mobiliteit is gericht op een goede bereikbaarheid en een passende balans tussen agrarisch verkeer, bestemmingsverkeer en recreatie. Vanwege de grotere afstanden tot voorzieningen zijn de auto, e-bike en een goed functionerend fietsnetwerk belangrijk, met goede aansluitingen op hoofdwegen en openbaar vervoer.

Verkeersstromen en recreatieve routes worden waar mogelijk zo ingericht dat hinder voor bewoners en agrarische bedrijven wordt beperkt, terwijl recreatieve verbindingen tussen het landschap en de kernen worden versterkt. Ontwikkelrichting: Regulier (intensief) agrarisch gebruik • Agrarisch ondernemen blijft mogelijk binnen de schaal en kwaliteit van het landschap. Bedrijven gaan zorgvuldig om met bodem, water, erf en omgeving en dragen bij aan het behoud en de versterking van de karakteristieken van het landschapstype. • De landbouw heeft invloed op de luchtkwaliteit door emissies van fijnstof, ammoniak en geur. Daarom wordt gewerkt aan het verminderen van emissies, met behoud van de economische vitaliteit van het buitengebied. Ontwikkelingen voldoen aan de geldende milieukwaliteit en wettelijke normen. Daarbij worden de best beschikbare technieken toegepast om emissies verder te beperken en de bedrijfsvoering te verduurzamen. • Agrarische ontwikkeling en schaalvergroting zijn binnen de zones voor regulier (intensief) agrarisch gebruik mogelijk, mits deze bijdragen aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering en gepaard gaan met een verbetering van de omgevingskwaliteit. Nieuwe bebouwing wordt zorgvuldig ingepast langs bestaande lijnen en randen, met aandacht voor landschapsversterking en een compacte erfopzet.

• We zetten in op behoud en versterking van de openheid, landschappelijke kwaliteit en een robuust watersysteem. Daarbij streven we naar zorgvuldig watergebruik, het voorkomen van verdroging en uitspoeling en een duurzaam beheer van het grondwater. • Sloop van verouderde of niet-passende gebouwen zonder toekomstbestendige functie wordt gestimuleerd, zodat versnipperde en rommelige bebouwing plaatsmaakt voor een leesbaar landschap. 116 Ambitie De bufferzone vormt de schakel tussen natuur en agrarisch gebied, waar natuur, water en biodiversiteit worden versterkt en extensieve, natuurinclusieve landbouw en extensieve recreatie deze ontwikkeling ondersteunt. Bufferzone Dit gebied ontwikkelt zich tot een robuust groenblauw netwerk waarin natuur en water de hoofdfuncties vormen. De nadruk ligt op het versterken van biodiversiteit, een klimaatbestendig watersysteem en het realiseren van robuuste ecologische verbindingen. Waar dit past binnen de natuur- en wateropgaven, is ruimte voor natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw die bijdragen aan de kwaliteit van bodem, water en landschap. In dit gebied betekent dit, conform de beweging vanuit Europees, rijks- en provinciaal beleid, een geleidelijke ontwikkeling naar meer natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw, die bijdragen aan de kwaliteit van bodem, water en landschap.

Een belangrijke opgave is het tegengaan van verdroging en het herstellen van een natuurlijk watersysteem. Door water langer vast te houden, grondwaterstanden waar nodig te verhogen en ruimte te bieden aan waterberging ontstaat een veerkrachtig gebied dat beter bestand is tegen droogte en piekbuien. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het verminderen van de stikstofbelasting en het verbeteren van de natuur- en waterkwaliteit, zodat kwetsbare natuur zich duurzaam kan ontwikkelen. De landbouw ontwikkelt zich waar nodig mee, met een zorgvuldig afgestemd waterbeheer en extensievere vormen van grondgebruik volgens het principe ‘teelt volgt peil’. Daarnaast wordt ingezet op herstel van landschapselementen en groenblauwe dooradering, waardoor biodiversiteit, ecologische verbindingen en de beleefbaarheid van het landschap worden versterkt. Extensieve recreatie en natuurbeleving krijgen een plek, terwijl andere ontwikkelingen ondergeschikt zijn aan de natuur-, water- en landschapsopgaven. Binnen het gebied bufferzone worden 2 zones onderscheiden: een zone natuurinclusieve landbouw en een natuurontwikkelingszone. In de natuurinclusieve zone wordt gewerkt aan natuur- en wateropgaven in combinatie met natuurinclusieve en extensieve vormen van landbouw. In de natuurontwikkelingszone geven we invulling aan de opgave om te werken aan een robuust groenblauw netwerk.

Beide zones kennen eigen ontwikkelrichtingen. De landschapstypen bos- en mozaïeklandschap, veenontginningen en beekdal vormen grotendeels de bufferzone. Natuur / water Agrarisch Recreatie N.B. De directe omgeving van Ospeldijk is, conform de bovenliggende opgaven, niet aangeduid als overgangsgebied maar als bufferzone. Niettemin liggen hier, passend bij de maat en schaal van de kern, mogelijkheden voor woningbouwuitbreiding.

117 Ontwikkelrichting: Natuurinclusieve landbouw • Agrarisch ondernemen is in balans met natuur, water en landschap. Extensieve en natuurinclusieve landbouw wordt gestimuleerd en draagt bij aan natuur-, water- en stikstofdoelen, een gezonde bodem en een aantrekkelijk landschap. Passende teelten, zoals natte teelten, extensieve veehouderij en biobased gewassen, sluiten aan bij de kenmerken van het gebied. • Agrarische bedrijven beperken emissies en versterken met natuurinclusieve maatregelen de biodiversiteit, waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid. Verdienmodellen voor groenblauwe diensten ondersteunen deze ontwikkeling. • Ontwikkelingen dragen bij aan natuurherstel, beperken de grondwateronttrekking en uitspoeling van nutriënten en bestrijdingsmiddelen en versterken de kwaliteit van bodem en water. • Water vormt het sturende principe voor de inrichting van het gebied. Water wordt langer vastgehouden, waterstanden worden waar nodig verhoogd en ruimte voor waterberging, infiltratie en systeemherstel van beken is een integraal onderdeel van ontwikkelingen. Natuurlijke beeklopen, natuurstroken en bloemrijke randen versterken de biodiversiteit, waterkwaliteit en ecologische verbindingen. • Beekdalen ontwikkelen zich tot robuuste ecologische verbindingen door beekherstel en groenblauwe dooradering.

We zetten in op het behoud en de versterking van de openheid, samenhang en kleinschalige structuur van het beekdallandschap. Nieuwe bebouwing past in beginsel niet binnen het open beekdal; eventuele ontwikkelingen sluiten aan bij de kleinschalige, karakteristieke landschappelijke structuur. • Recreatie is passend in de vorm van extensieve voorzieningen, zoals wandel-, fiets- en ruiterroutes, ook kleinschalige vormen van verblijf (vb. natuurhuisjes) zijn denkbaar. • Mobiliteit draait om combineren van landbouw, bestemmingsverkeer en recreatie. Het gebied wordt vooral gebruikt voor landbouw en recreatie. Verkeersstromen zijn niet gescheiden, waardoor weggebruikers rekening met elkaar moeten houden. Door slimme recreatierouting verminderen we hinder voor bewoners en personeel, en waar mogelijk stimuleren we elektrificatie of schonere voertuigen. • Duurzame energieopwekking versterkt landschap en natuur. Zonne-energie wordt bij voorkeur collectief gerealiseerd, passend binnen het karakter van het gebied (niet in beekdalen of bos-en mozaïeklandschap), en draagt aantoonbaar bij aan biodiversiteit, natuurbeheer en landschapsherstel. • Ruimte wordt geboden aan natuurinclusieve landbouw, productiebossen (passend binnen het bos- en mozaïeklandschap) en innovatieve landbouw gericht op de productie van biobased materialen.

Ook andere functies die bijdragen aan de kwaliteit en het karakter van het landschap, zoals schaapskuddes, zorgboerderijen en kleinschalige maneges, zijn hier passend. • Recreatieve voorzieningen, zoals wandel-, fiets-, ruiter-, mountainbike- en rolstoelroutes, worden geconcentreerd aan de randen van natuurgebieden. Kwetsbare natuurkernen blijven vrij van recreatieve activiteiten. Ontwikkelrichting: Natuurontwikkeling • Nieuwe natuur wordt ontwikkeld als onderdeel van een robuust groenblauw netwerk. Natuurgebieden worden vergroot en met elkaar verbonden, zodat ecologische verbindingen worden versterkt en planten- en diersoorten zich beter kunnen verspreiden. • Leefgebieden van karakteristieke planten- en diersoorten worden uitgebreid en met elkaar verbonden, zodat de biodiversiteit toeneemt en populaties zich duurzaam kunnen ontwikkelen. • Versterken van natuur, bodem en water door water vast te houden, bosontwikkeling met klimaatbestendige soorten te stimuleren (in het bos-en mozaïeklandschap) en robuuste ecologische verbindingen te realiseren. • Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan natuurontwikkeling, landschapsversterking en een robuust groenblauw netwerk. Landgoedontwikkeling is mogelijk, mits bebouwing ondergeschikt is aan en aantoonbaar bijdraagt aan natuurontwikkeling en landschapsversterking.

• Rust, duisternis en schone lucht vormen de kernkwaliteiten van natuurgebieden. Lichtvervuiling wordt tegengegaan en overschrijding van grenswaarden voor geluid en emissies wordt voorkomen, met respect voor donkertezones en extra bescherming van kwetsbare natuur in gevoelige perioden. • Natuurinclusieve recreatie is mogelijk, met ruimte voor wandelen, fietsen, natuurbeleving en educatie, zonder afbreuk te doen aan natuur- en landschapswaarden. Parkeren en informatievoorziening worden geconcentreerd aan de randen van natuurgebieden, recreatieve en functionele routes worden waar mogelijk gescheiden en kwetsbare gebieden worden indien nodig tijdelijk afgesloten. 118 Ambitie De natuurgebieden vormen de ecologische ruggengraat van Nederweert, waar behoud, bescherming en versterking van natuurwaarden en een robuust watersysteem vooropstaan. Natuurgebieden De natuurgebieden Weerterbos, De Groote Peel en Sarsven en De Banen vormen de ecologische ruggengraat van Nederweert. Als Natura 2000-gebieden en onderdelen van het Natuurnetwerk Nederland zijn zij van grote waarde voor biodiversiteit, waterberging, klimaatbestendigheid en bieden zij ruimte voor natuurbeleving en extensieve recreatie. In dit deelgebied staan behoud, bescherming en versterking van natuurwaarden voorop.

Om verdroging tegen te gaan en het watersysteem robuuster te maken, worden waterpeilen verhoogd, natte teelten en plas-draszones ontwikkeld en wordt ruimte gereserveerd voor waterberging. Tegelijkertijd worden natuurgebieden waar mogelijk uitgebreid en met elkaar verbonden, zodat de natuur meer ruimte krijgt om zich te ontwikkelen en onderdeel wordt van een samenhangende groenblauwe structuur die tot in de kernen voelbaar is. De nadruk ligt in dit gebied op natuurbehoud en natuurontwikkeling. Andere functies zijn niet verenigbaar met deze hoofdfunctie. De ontwikkelrichting sluit aan bij de karakteristieken en kwaliteiten van het landschapstype natuurgebieden. Natuur / water Recreatie

119 Ontwikkelrichting: Natuurgebieden • De natuurgebieden worden strikt beschermd. Verstorende ontwikkelingen zijn uitgesloten, conform de Natura 2000-doelstellingen en geldende regelgeving. • Natuurgebieden worden klimaatadaptief ingericht door verdroging tegen te gaan en te investeren in waterberging, verkoeling en gezonde bodems. • Rust, duisternis en schone lucht staan centraal. Lichtvervuiling wordt tegengegaan en overschrijding van grenswaarden voor geluid en emissies wordt voorkomen, met respect voor donkertezones en extra bescherming van kwetsbare natuur in gevoelige perioden. • Recreatieve voorzieningen, zoals wandel-, fiets-, ruiter-, mountainbike- en rolstoelroutes, worden geconcentreerd aan de randen van natuurgebieden (in de bufferzones). Kwetsbare natuurkernen blijven vrij van recreatieve activiteiten. • Toegankelijke natuur en laagdrempelige recreatieve activiteiten, zoals gezamenlijke wandelingen, dragen bij aan de mentale en fysieke gezondheid. • Het waterbeheer wordt versterkt door water langer vast te houden, verdroging en uitspoeling van meststoffen en bestrijdingsmiddelen vanuit de omgeving te beperken en schadelijke wateronttrekking en verontreiniging van waterafhankelijke natuur te voorkomen. • Nieuwe ontwikkelingen zijn uitsluitend toegestaan wanneer zij bijdragen aan biodiversiteit, natuurherstel en het realiseren van de Natura 2000-doelen.

• Mobiliteit in natuurgebieden is gericht op een rustige en veilige toegang. Parkeren en informatievoorziening worden geconcentreerd aan de randen van natuurgebieden (in de bufferzones), recreatieve en functionele routes worden waar mogelijk gescheiden en kwetsbare gebieden worden indien nodig tijdelijk afgesloten. 120 DEEL D DOORKIJK 121 In dit deel In dit deel beschrijven we hoe de koers uit de Omgevingsvisie doorwerkt in beleid, program- ma’s en uitvoering. We gaan in op de ma- nier waarop we participatie vormgeven bij de ontwikkeling van beleid en de uitvoering van plannen. Daarnaast beschrijven we hoe we de voortgang volgen en de visie actueel, uitvoer- baar en flexibel houden.

123 9. Blijvende participatie Participatie is een vast en doorlopend onderdeel van beleidsontwikkeling en uitvoering. Het helpt om plannen, keuzes en belangen vroeg in beeld te krijgen, zodat afwegingen beter uitlegbaar zijn en ideeën nog invloed kunnen hebben. Participatie kan verschillende vormen hebben: mensen laten weten dat een plan er is, mensen laten meedenken, meewerken of meebeslissen over het plan. Welke vorm passend is, verschilt per opgave. Daarom kijken we steeds naar de aard, omvang en impact van het initiatief of beleid. Als gemeente vinden we het belangrijk om duidelijk te zijn over wat er met inbreng gebeurt, wat wel en niet mogelijk is en wie waarvoor verantwoordelijk is. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we participatie vormgeven bij de ontwikkeling van beleid en de uitvoering van plannen. Ook bij ruimtelijke ontwikkelingen kan participatie op verschillende manieren worden ingericht, afhankelijk van de aard van het initiatief en de rolverdeling tussen betrokken partijen. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld: woningbouwontwikkelingen, omvormen agrarische locatie, een woon-zorg initiatief of verduurzamingsproject. Soms neemt de gemeente zelf het initiatief, soms ligt het initiatief bij een inwoner, ondernemer of ontwikkelaar.

In alle gevallen geldt dat vroegtijdige afstemming over participatie belangrijk is om belangen zorgvuldig te wegen en vertraging in een later stadium te voorkomen. De initiatiefnemer dient een plan altijd eerst als principeverzoek in via de website van de gemeente. Soms is er vooraf al contact geweest met bijvoorbeeld een bedrijfscontactfunctionaris, bestuurder of projectleider woningbouw. Zodra een schetsplan concreter wordt, adviseren zij om het plan als principeverzoek officieel in te dienen. Na ontvangst van het verzoek wordt een procedureel medewerker (casemanager) aan het initiatief gekoppeld. Afhankelijk van de grootte en complexiteit wordt ook een projectleider als contactpersoon aangewezen. De casemanager en eventueel de projectleider begeleiden de initiatiefnemer tijdens het hele proces: van het eerste vooroverleg tot en met de aanvraag van de omgevingsvergunning. Gebiedsontwikkeling Strategische intaketafel Voor ruimtelijke initiatieven wordt gewerkt met een intake- en omgevingstafel. Afhankelijk van de aard en omvang van het initiatief kan een strategische project-intake vooraf nodig zijn. Deze strategische intake bepaalt in een vroeg stadium of een initiatief past binnen de toekomstambitie van de gemeente.

Daarbij wordt gekeken naar de structurerende keuzes uit de Omgevingsvisie en de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (maatschappelijke meerwaarde en de wenselijkheid op deze plek). Initiatieven die voldoende aanknopingspunten bieden, kunnen vervolgens verder worden uitgewerkt richting een projectaanvraag en de intake- en omgevingstafel. Deze werkwijze zorgt voor een zorgvuldige, integrale beoordeling en meer duidelijkheid in een vroeg stadium. 124 De omgevingsdialoog maakt onderdeel uit van het proces rond de intake- en omgevingstafel. Daarbij ligt het initiatief om de omgeving te betrekken bij de initiatiefnemer. De omgevingsdialoog helpt om zorgen, aandachtspunten en kansen tijdig op te halen. De gemeente verwacht dat de omgeving op een zorgvuldige en open manier wordt betrokken, passend bij het initiatief en de gevolgen voor de omgeving. In de praktijk gaat het om een aantal vaste stappen: belanghebbenden in beeld brengen, hen tijdig en duidelijk informeren, ruimte bieden voor gesprek, luisteren naar wensen en zorgen, en zichtbaar maken wat met de inbreng is gedaan (vastleggen in een verslag). Ook is het belangrijk om de verwachtingen helder te maken zodat het voor betrokkenen duidelijk is waarop zij wel en geen invloed hebben en waarom.

Leefbaarheidsinitiatieven ontstaan vaak vanuit inwoners en buurtgenoten die hun straat, buurt of kern prettiger, socialer of leefbaarder willen maken. De inwoners nemen hierin zelf het initiatief en werken samen aan de uitwerking van hun idee. De leefbaarheidsregisseur van de gemeente is daarbij het eerste aanspreekpunt en denkt mee over de mogelijkheden, de aanpak en de route naar de juiste regelingen, voorzieningen of fondsen en de vergunningen of de formele gemeentelijke toestemming. Als een initiatief voldoende is uitgewerkt, kan het worden ingediend bij het leefbaarheidsfonds. De gemeente bekijkt het voorstel. Mocht het nog niet helemaal passen binnen de voorwaarden, bekijken zij samen met initiatiefnemer hoe dit het passend kan worden gemaakt. Eigenaarschap ligt bij de inwoners en de gemeente ondersteunt waar nodig. Voor ruimtelijke initiatieven wordt gewerkt met een intake- en omgevingstafel. De intaketafel en omgevingstafel worden uitgevoerd door ambtenaren met verschillende achtergronden en deskundigheden. Afhankelijk van het plan en de fase worden ook externe professionals betrokken, zoals de veiligheidsregio, provincie, waterschap of andere adviseurs. De intaketafel is bedoeld om in een vroeg stadium te bepalen of een initiatief wenselijk is. De omgevingstafel vormt een verdiepingsslag, waarin een verder uitgewerkt plan wordt beoordeeld op haalbaarheid.

Deze werkwijze past bij een integrale benadering en zorgt voor meer duidelijkheid in een vroeg stadium. Intake- en omgevingstafel Omgevingsdialoog Leefbaarheidsinitiatieven

125 Ook bij de uitwerking van nieuwe beleidsdocumenten onder de Omgevingsvisie kan participatie wenselijk zijn. Denk aan strategieën, programma’s, beleidsregels of andere uitwerkingen. Niet elk onderwerp vraagt om dezelfde vorm van betrokkenheid. Daarom bepalen we per opgave welke participatievorm passend is. Soms volstaat informeren of raadplegen, soms is meer interactie nodig. Zo zorgen we ervoor dat beleid goed aansluit op de praktijk en op de belangen van inwoners, organisaties en andere betrokken partijen. Naast formele participatievormen zijn er ook informele organisaties en structuren die bijdragen aan de verbinding met inwoners. Denk aan de dorpsraden, de wijkschouw, Ondernemersvereniging, de kinderraad, maar ook individuele inwoners die zich actief uitspreken voor een onderwerp, bijvoorbeeld via spreekrecht in de raad. Soms ontstaat informele vertegenwoordiging uit eigen initiatief, soms op uitnodiging van de gemeente. Zij brengen signalen, ervaringen en ideeën uit de gemeenschap in en vormen daarmee een waardevolle schakel tussen inwoners en gemeentelijk beleid. De gemeente voert ook overleg met professionele partners die belangen vertegenwoordigen en inhoudelijke kennis inbrengen. Denk aan de regio, de GGD en PIO Weerterland.

Ook in regionale samenwerkingen met bijvoorbeeld gemeenten, provincie, waterschap, LLTB en natuurorganisaties wordt gewerkt aan gezamenlijke opgaven, zoals buitengebied, natuurherstel, landschap, duurzame landbouw en waterbeheer. Door kennis, perspectieven en verantwoordelijkheden te delen, ontstaat afstemming en een bredere afweging dan de gemeente alleen kan maken. Beleidsparticipatie Partneroverleg Informele vertegenwoordiging

127 10. Doorkijk en bijstelling De Omgevingsvisie geeft richting aan onze keuzes, maar krijgt pas echt betekenis in de uitvoering. Omdat niet alle ambities tegelijk kunnen worden gerealiseerd, is een gefaseerde aanpak nodig, waarbij keuzes worden gemaakt wat betreft prioriteiten en de inzet van mensen en middelen. Daarbij vertalen we de visie naar beleid, programma’s en projecten. Voor een aantal onderwerpen zijn al belangrijke stappen gezet, terwijl andere na vaststelling van de Omgevingsvisie verder worden uitgewerkt. Op die manier blijft de visie richtinggevend én uitvoerbaar. De uitvoering van de Omgevingsvisie organiseren we rondom enkele hoofdpijlers: woningbouw, mobiliteit, buitengebied, economie en maatschappelijke voorzieningen en leefbaarheid. Deze hoofdpijlers weerspiegelen de belangrijkste opgaven voor Nederweert en hangen sterk met elkaar samen. Ontwikkelingen op het gebied van woningbouw hebben bijvoorbeeld direct gevolgen voor voorzieningen, mobiliteit en leefbaarheid. Keuzes voor het buitengebied raken tegelijkertijd landbouw, natuur, landschap en economische ontwikkeling. Door op deze manier te werken, brengen we focus aan in de uitvoering, kunnen we beter prioriteren en is duidelijk waar de bestuurlijke en ambtelijke inzet op gericht is. De hoofdpijlers vormen daarmee de basis voor de verdere uitwerking van beleid, programma’s en projecten.

Van visie naar uitvoering Binnen de Omgevingsvisie zijn nog niet alle keuzes volledig op locatieniveau uitgewerkt. Mogelijke woningbouwlocaties zijn daarom aangeduid als zoekgebieden. Ook onderwerpen als de gewenste woningtypen, doelgroepen en randvoorwaarden voor ontwikkeling, zoals het versterken van bestaande kwaliteiten, voorzieningen en bereikbaarheid, vragen nog om nadere uitwerking. Die uitwerking krijgt vorm in de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie. De Ruimtelijke Ontwikkelstrategie is geen Omgevingsprogramma, maar een overkoepelend ruimtelijk sturingsinstrument. De strategie vormt de brug tussen de strategische ambities van de Omgevingsvisie en de juridisch bindende regels van het Omgevingsplan. In deze ontwikkelstrategie werken we de belangrijkste ruimtelijke opgaven verder uit in concrete gebiedskaders. Doel van de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie is: • Het vertalen van de ambities uit de Omgevingsvisie naar een meer concrete ruimtelijke koers; • Het vastleggen waar en onder welke voorwaarden ontwikkelingen kunnen plaatsvinden; • Het verder uitwerken van keuzes voor woningbouw, economie, mobiliteit, voorzieningen en groen; • Het bieden van richting voor zoekgebieden en andere nog niet tot op locatieniveau uitgewerkte keuzes. De Ruimtelijke Ontwikkelstrategie vormt daarmee de verbindende schakel tussen de Omgevingsvisie, de programma’s en het Omgevingsplan.

Ruimtelijke Ontwikkelstrategie De Omgevingsvisie is het strategische vertrekpunt voor de ontwikkeling van Nederweert, maar krijgt pas daadwerkelijk betekenis in de uitvoering. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe die koers doorwerkt in beleid, programma’s en uitvoering en hoe we de visie actueel en uitvoerbaar houden. 128 Pijlers en programma’s Binnen de Omgevingswet werken we met zowel verplichte als vrijwillige programma’s. De verplichte programma’s, zoals het volkshuisvestingsprogramma, het warmteprogramma en het programma luchtkwaliteit, werken wettelijke opgaven verder uit. Daarnaast stellen we onder de hoofdpijlers programma’s op om de ambities uit de Omgevingsvisie te vertalen naar concrete uitvoering. Samen zorgen deze programma’s ervoor dat de koers van de Omgevingsvisie wordt doorvertaald naar de praktijk. Pijler Woningbouw Woningbouw is een belangrijke opgave voor Nederweert. We willen zorgen voor voldoende woningen die passen bij de behoeften van verschillende doelgroepen en levensfasen. Daarbij zoeken we naar een woningvoorraad die betaalbaar, passend en toekomstbestendig is en die bijdraagt aan de leefbaarheid van de kernen. We zetten in op een zorgvuldige spreiding van woningen over de gemeente, met aandacht voor de bestaande kwaliteiten van kernen en omgeving.

Volkshuisvestingsprogramma (verplicht volgens Omgevingswet) De Wet Versterking Regie Volkshuisvesting verplicht gemeenten om uiterlijk juli 2027 een Volkshuisvestingsprogramma vast te stellen als onderdeel van de Omgevingswet. Dit programma geeft concrete invulling aan onze ambities voor een toekomstbestendige en diverse woningvoorraad. Nederweert groeit: we verwelkomen nieuwe inwoners en willen bestaande bewoners de mogelijkheid geven om passend te wonen in de verschillende levensfasen. Het Volkshuisvestingsprogramma vertaalt deze groeiambitie in concrete doelstellingen voor woningbouw, betaalbaarheid, leefbaarheid, kwaliteit en spreiding over onze kernen. We richten ons op het creëren van woningen voor starters, gezinnen en senioren, met aandacht voor duurzaamheid en klimaatbestendigheid. Warmteprogramma (verplicht volgens Omgevingswet) De Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie verplicht gemeenten om een warmte programma op te stellen als onderdeel van de Omgevingswet. Het warmteprogramma is de opvolger van de Transitievisie Warmte (TVW). Gemeenten moeten uiterlijk eind 2027 een eerste warmteprogramma vaststellen. In het warmteprogramma bepaalt de gemeente, samen met inwoners en andere betrokken partijen, de strategie voor de hele gemeente rondom duurzaam verwarmen.

Daarbij wordt gekeken naar zowel de korte als de langere termijn, met als doel om in 2050 alle gebouwen volledig duurzaam te verwarmen. De gemeente concretiseert dit warmteprogramma verder in uitvoeringsplannen voor de kernen. Een Warmte Uitvoeringsplan is een belangrijk onderdeel van het warmteprogramma. Samen vormen het warmteprogramma en het uitvoeringsplan een belangrijke onderbouwing voor de wijziging van het Omgevingsplan in het kader van de energietransitie in de gebouwde omgeving. Pijler Mobiliteit Mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke voorwaarden voor een leefbare en toekomstbestendige gemeente. Nederweert wil goed bereikbaar blijven voor bewoners, bezoekers en ondernemers, met veilige verbindingen tussen de kernen, het buitengebied en de regio. Daarbij zetten we in op een samenhangende verkeersstructuur, goede fiets- en wandelroutes en een goede aansluiting op het regionale wegennet en openbaar vervoer. Omdat Nederweert groeit, kijken we vooruit naar de effecten daarvan op bereikbaarheid, verkeersveiligheid en verkeersdruk. Een groeigerichte mobiliteitsstudie helpt ons om deze effecten in beeld te brengen en toekomstige keuzes goed te onderbouwen. Verkeersveiligheid en een prettige leefomgeving blijven daarbij belangrijke uitgangspunten. Pijler Buitengebied Het buitengebied is een dynamische ruimte waar landbouw, natuur, water, recreatie en wonen samenkomen.

Daar liggen grote opgaven voor een gezonde leefomgeving, een toekomstbestendige agrarische sector, versterking van de landschappelijke en ruimtelijke kwaliteit, leefbare gemeenschappen en een robuust klimaat- en watersysteem. Daarbij willen we het herkenbare karakter van het gebied behouden en versterken. We werken samen met agrariërs, natuurorganisaties, ondernemers en bewoners aan oplossingen die economisch haalbaar, ecologisch verantwoord en maatschappelijk gedragen zijn. 129 Programma luchtkwaliteit (verplicht volgens Omgevingswet) De Omgevingswet verplicht gemeenten om een Programma Luchtkwaliteit op te stellen wanneer omgevingswaarden voor luchtkwaliteit worden overschreden of dreigen te worden overschreden. Nederweert is aangewezen als een van de aandachtsgebieden, waardoor een Programma Luchtkwaliteit vereist is. Het Programma bevat de maatregelen die nodig zijn om de luchtkwaliteit structureel te verbeteren en op termijn te voldoen aan de geldende omgevingswaarden. De uitvoering van deze maatregelen is belegd bij het gemeentelijke Projectbureau Luchtkwaliteit. De aanleiding voor dit programma ligt in de aanhoudende druk op de luchtkwaliteit in Nederweert. In 2019 maakte het RIVM bekend dat de gemeente in 2018 de slechtste luchtkwaliteit van Nederland had.

Mede daarop ondertekende Nederweert in 2020 het Schone Lucht Akkoord (SLA), een afspraak tussen Rijk, provincies en gemeenten gericht op het blijvend verbeteren van de luchtkwaliteit en het terugdringen van de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide. Pijler Economie Nederweert wil haar bestaande economische basis versterken en ruimte bieden voor nieuwe ondernemers en bedrijvigheid. Daarbij richten we ons op het creëren van voorwaarden voor groei in sectoren die aansluiten bij onze identiteit en kwaliteiten, waaronder landbouw, maakindustrie, recreatie en vrijetijdseconomie. We maken zichtbaar waar economische ontwikkeling passend is, hoe we samenwerken met partners in de regio en welke randvoorwaarden gelden voor nieuwe initiatieven. Pijler Maatschappelijke voorzieningen en leefbaarheid In de Bouwsteen Maatschappelijke voorzieningen is, op basis van openbare data, een kwantitatief onderzoek gedaan naar de maatschappelijke voorzieningen in Nederweert. Het onderzoek richtte zich op de ruimteclaim van maatschappelijke voorzieningen in de gemeente Nederweert, uitgedrukt in m2 BVO, waarbij het huidige aanbod is vergeleken met de toekomstperspectieven uit de ruimtelijke bouwsteen. Op basis hiervan is in beeld gebracht welke maatschappelijke voorzieningen, in aard en omvang, nodig zijn bij een verdere groei van de gemeente.

Daaruit blijkt dat bij groei, in ieder geval aanvullende behoefte is aan onderwijs- en binnensportaccommodatie. In een volgende fase van de ontwikkeling van Nederweert is het van belang om naast de kwantitatieve behoefte ook de kwalitatieve behoefte inzichtelijk te maken; aan welk soort andere voorzieningen is behoefte en op welke locatie zijn deze nodig om ook op het gebied van welzijn voor de inwoners toekomstbestendig te zijn. Door vroegtijdig deze voorzieningen in de planvorming mee te nemen, ontstaat een dekkend en goed bereikbaar aanbod van noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen. Aanvullende programma’s In de toekomst kunnen aanvullende programma’s worden opgesteld wanneer nieuwe (maatschappelijke) opgaven daarom vragen. Dat is mogelijk, maar vormt niet het vertrekpunt. We kiezen eerst voor een duidelijke uitvoeringsstructuur met enkele hoofdpijlers. 130 De opgaven waarvoor Nederweert zich gesteld ziet, komen niet alleen voort uit eigen ambities, maar ook uit bovenregionale ontwikkelingen en keuzes. Groei, bereikbaarheid, woningbouw, leefbaarheid en de transitie van het landelijk gebied vragen om investeringen die de gemeentelijke schaal overstijgen. Juist door samenwerking met Rijk, Provincie, regio en andere partners vanaf het begin te organiseren, kunnen ambities worden verbonden aan middelen, kennis en uitvoeringskracht.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e3ad1b1b-4a23-402d-8899-841bfa238c28?agendaItemId=2e0e06b5-3698-40b1-9580-11054d0c637b