ING-27 - Rekenkamer Tiel inzake Onderzoek afvalbeleid Tiel

Bijvoorbeeld een restrictief beleid bij het aan huis inzamelen van restafval – zoals het verlagen van de inzamelfrequentie - is niet goed uitvoerbaar. Doordat het volumineuze PMD samen met het restafval wordt ingezameld is de minicontainer snel gevuld, en zal minstens om de week ingezameld moeten worden (in plaats van elke vier weken zoals in de huidige situatie in Tiel). Daarbij geldt ook dat het service-aspect meegewogen kan worden: bij hoogbouw is aparte inzameling van PMD vaak lastiger (minder ruimte beschikbaar). Gemeente Tiel heeft hierbij gekozen voor inzameling met zakken, welke tot zwerfvuil hebben geleid. Het overstappen op nascheiden bij hoogbouw kan daarmee een positief effect hebben op de schoonheidsbeleving. Ook het toepassen van een prijsprikkel (diftar) op het aanbieden van restafval is niet (goed) mogelijk. Inwoners betalen dan voor elke keer dat restafval wordt aangeboden, terwijl er in dit restafval ook de volumineuze grondstof PMD aanwezig is. Bij nascheiden is diftar op basis van Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

50

gewicht (en frequentie) dan een ‘eerlijker’ model. En verder: ook bij nascheiding blijft de basisboodschap: voorkomen van verspilling, bevorderen van duurzaamheid en circulariteit, reductie restafval en meer recycling grondstoffen. Echter doordat de grondstof PMD niet meer wordt onderscheiden maar samen met het huishoudelijk restafval wordt ingezameld, wordt het uitdragen van deze boodschap communicatief lastiger. Op basis van de analyse blijkt een kostenverschil van € 24,- per huishouden10 bij het invoeren van nascheiding (bronscheiden (opbrengst € 9,- per hh) en nascheiden (kosten € 15,- per hh)). Belangrijkste redenen zijn de zeer goede prestatie met bronscheiding op dit moment en het ontbreken van afkeur in de aangeleverde grondstofstromen. 6. Wat zijn de ervaringen van andere vergelijkbare gemeenten en (eventueel) commerciële instellingen. Welke adviezen kunnen meegegeven worden voor de gemeente Tiel. In de afgelopen 20 tot 25 jaar heeft zich een transitie voltrokken in de gemeentelijke afval(inzamel)sector. In een betrekkelijk korte periode heeft een enorme concentratieslag plaatsgevonden waardoor het aantal inzamelorganisaties fors is afgenomen. De wens om (financieel) schaalvoordeel te behalen, was hierin één van de argumenten. Zie de volgende figuur.

Bij 92% van de huishoudens in Nederland wordt het huishoudelijk afval ingezameld door een overheidsorganisatie. Het aantal (unieke) inzamelorganisaties (begin 2023) is als volgt: o o o

Circa 33 OGD-bedrijven (samenwerkingsverbanden als vennootschap of GR). Circa 74% van de gemeenten is aangesloten bij zo’n overheidsorganisatie. 50 eigen gemeentelijke diensten. Dit betreft voornamelijk de grote gemeenten. Circa 3 marktpartijen (inzamelaars), 1 landelijk en 2 regionaal. Dit waren er in 2000 nog meer dan 30.

Avri past binnen dit kader bij de meest intensieve vorm van samenwerking, namelijk het uitvoeren van regionaal beleid. Bij deze samenwerkingsvorm hebben gemeenten de beleidsontwikkeling, beleidsvaststelling en de uitvoering van het gemeentelijk afvalbeheerbeleid geregionaliseerd. Dit betekent dat een eenduidig beleid wordt gevoerd. Deze vorm van samenwerking komt in Nederland niet vaak voor (naast Avri enkel bij gemeenschappelijke regeling GAD

10

In de huidige situatie is er geen afkeur omdat dit materiaal niet ter sortering wordt aangeboden (en dan zou worden afgekeurd), maar uit het PMD wordt gehouden en bij het restafval wordt gevoegd. De kosten voor het verwerken van afgekeurd PMD zijn dus onderdeel van de verwerkingskosten restafval.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

51

Gooi- en Vechtspreek). In tegenstelling tot onze buurlanden Duitsland en België. Daar is het beleid rond huishoudelijk afval en uitvoering ervan op regionale schaal belegd. De rationale van deze samenwerking is schaalgrootte. De gezamenlijke organisatie beschikt door de schaalgrootte over voldoende financieel draagvlak voor expertise en deskundigheid voor het voorbereiden, uitwerken en implementeren van het afvalbeheerbeleid. De regio en daarin gelegen gemeenten worden als één samenhangend gebied benaderd bij het ontwikkelen en inrichten van de service- en inzamelstructuur, het acceptatiebeleid, de communicatie, et cetera. Daarbij wordt wel rekening gehouden met de verschillende, met name ruimtelijke, kenmerken. Het afvalbeheerbeleid kan – door de schaalgrootte – efficiënt worden ontwikkeld en uitgevoerd. Zowel in de technische keten als ook de flankerende beleidsinstrumenten. Dit is ook bij Avri en Rivierenland van toepassing. Er gelden vergaande afspraken over de wijze waarop het huishoudelijk afval ingezameld wordt, welk serviceniveau daarbij past, hoe de communicatie plaatsvindt, et cetera. De individuele gemeentelijke betrokkenheid is daarbij bewust dus klein. 7. In welke mate is het afvalbeleid van gemeente Tiel integraal? Er is geen expliciet afvalbeheerbeleid in Tiel aanwezig.

Wel zijn alle afvaltaken gedelegeerd bij Avri, waardoor de uitvoering vrijwel integraal bij één partij uitgevoerd wordt. 8. Is de kwaliteit van de afvalstromen voldoende voor hergebruik? En wat kan de gemeente doen om deze te verbeteren? Deze is voldoende voor hergebruik. Er zijn geen acties die de gemeente op dit moment hoeft te ondernemen om deze te verbeteren. 9. Wat zijn de financiële aspecten van het gevoerde beleid en welke gevolgen hebben die voor de toekomst? Er is geen specifieke kostentoerekening mogelijk van de inzamelkosten naar het grondgebied van gemeente Tiel. De begroting van Avri wordt namelijk voor het gehele verzorgingsgebied gemaakt, waarna een verdeelsleutel op basis van aantal inwoners de hoogte van de kosten bepaald. Op basis van deze ontvangen gegevens vallen drie zaken op: Inzamelen. De gemeente heeft hogere inzamelkosten dan de andere gemeenten in deze benchmark. Avri heeft aparte inzameling van vrijwel alle gangbare stromen en daarbij verschillende systemen voor inzameling in het buitengebied, bij flats en in de binnenstad. Beleid, handhaving en communicatie. Avri besteed relatief aan de benchmark meer aan beleid en handhaving en weer minder aan communicatie. Als beleids-GR zou er verwacht worden dat er juist minder beleidscapaciteit nodig is per gemeente vanwege de schaalvoordelen waardoor dit opvallend is. Verwerken.

De kosten zijn gemiddeld tot laag en de opbrengsten gemiddeld tot hoog. De resultaten zijn waarschijnlijk ten dele te danken aan de afvalprestaties en ten dele aan een gunstig verwerkingscontract. Verder scoort Avri in de benchmark huishoudelijk afval rechts boven het gemiddelde, of dicht bij het midden. De grafiek laat zien dat Avri als geheel gemiddeld scoort in zowel afvalbeheerkosten als reyclingpercentage. Er lijkt dus sprake te zijn van ruimte voor verbetering, waarbij de huidige cijfers onvoldoende zijn om aan te tonen waar dat aan ligt. 10. Welke gedragsveranderingen bij inwoners zijn waargenomen als gevolg van communicatie en beleidsinterventies en hoe hebben deze bijgedragen aan de beleidsdoelen? Voor de communicatie is een driedeling te maken in de inzet van dit beleidsinstrument: Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

52

voorlichting over het juist gebruik van de voorzieningen, marketing gericht op gedragsbeïnvloeding en project- en campagnegerichte communicatie. Gemeente Tiel is op het gebied van communicatie niet in de lead, dit is bij Avri belegd. Incidenteel zijn er eigen campagnes maar communicatie wordt vooral ingezet ten behoeve van voorlichting. In de voorlichting over het juist gebruik van de voorzieningen maakt Avri gebruik van haar website, van de afvalapp en van social media-posts. Voor de inwoners van Tiel is het via deze kanalen goed uit te zoeken waar welke afvalstroom aangeboden moet worden, wanneer de inzameldagen zijn, et cetera. Avri voert jaarlijkse campagnegerichte communicatie uit. Het betreft de E-waste race, de week zonder afval, week van de afvalhelden en de verspillingsvrije week. Ook zijn er voorbeelden van kortdurige campagnes zoals “Rivierenland geeft door”, de opschoondag of de wijkopruimactie. Verder richt Avri zich vooral op voorlichting. Het merendeel van de communicatie betreft voorlichting over tijdelijke wijzigingen, een voorlichting over het gebruik van voorzieningen. Incidenteel pakt de gemeente eigen communicatie op, bijvoorbeeld over bijplaatsingen. Hier is een campagne op te zetten om de afvalregels in meerdere talen kenbaar te maken. Er is geen data beschikbaar waarmee gedragsveranderingen bij inwoners te herleiden zijn tot deze communicatie. 11.

Beschikt de gemeente over genoeg data en inzicht in de ontwikkeling en beheersing van afvalstromen om op onderbouwde wijze de keuze tussen bronscheiding of nascheiding te kunnen maken en kan op dit moment de potentie van beide benaderingen in het licht van de VANGdoelen voor Tiel goed worden ingeschat? Nee, daar beschikt de gemeente niet over. Conform afspraak zijn de afvalbeheertaken gedelegeerd aan Avri. Avri benadert het verzorgingsgebied als één geheel: er is dus ook één afvalbeheerprestatie (niet gemeente-specifiek) en één begroting (niet een gemeente-specifieke verrekening). Deze combinatie maakt het lastig om een beleidskeuze specifiek voor gemeente Tiel door te rekenen. Enkel een doorrekening voor Avri als geheel is mogelijk binnen deze methodiek. 12. In hoeverre wordt gebruik gemaakt van data-analyse en technologische innovaties om afvalstromen en de effectiviteit van het beleid te monitoren? Zeer beperkt omdat deze informatie er niet is bij gemeente Tiel. Vanuit de gesprekken blijkt dat Avri hier wel mee bezig is, dat is ook onderdeel van het Koersplan. 13.

Welke positie heeft de raad ingenomen in dit dossier, heeft zij ook zelf voldoende gedaan om haar informatiepositie te waarborgen? De raad heeft een duidelijk standpunt ingenomen ten opzichte van Avri: de raad wil meer te zeggen hebben over de strategische koers van de gemeenschappelijke regeling en Tiel-specifieke keuzes maken in de manier van inzamelen van huishoudelijk afval. Deze wens wordt door het college actief uitgedragen. Deze positie botst echter op de inrichting van de governance van Avri, waarbij de regeling voor alle gemeenten hetzelfde functioneert. In de gemaakte keuze in de strategie van Avri herkent de gemeenteraad van Tiel zich niet, heeft het college in het Algemeen Bestuur tegengestemd, maar is desondanks de nieuwe strategie geaccordeerd op basis van de stemverhoudingen. Dit maakt dat de democratische sturing onder druk is komen te staan: feitelijk moet gemeente Tiel besluiten uitvoeren waar zowel raad als college zich tegen verzet hebben.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

53

8.2

Toetsing aan het normenkader Thema A. Beschrijven huidige situatie 1 Welk beleid, ambities en doelstellingen heeft de gemeente ten aanzien van huishoudelijk afvalbeheer?

2 Hoe verhouden deze zich met de landelijke (en Europese) kaders?

3 Hoe verhouden deze zich met de maatschappelijke opgaven van gemeenten op het gebied van afval en grondstoffen, duurzaamheid en circulariteit, en ten aanzien van social return (inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt) in het algemeen? 4 Welke activiteiten, middelen en projecten worden daartoe uitgevoerd (inclusief pilots)?

Thema

Norm

Beantwoording

- De beleidsvorming is gestart met kaderstelling vanuit de raad. Ambities en doelstellingen zijn helder omschreven en waar mogelijk gekwantificeerd. Zij voldoen aan de 'smart' criteria: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. - Het beleid en de doelstellingen sluiten aan op de landelijke en Europese kaders. Daar waar zij niet aansluiten wordt dit gemotiveerd.

De gemeente heeft geen eigen beleidsdoelen voor het afvalbeleid. Het Koersplan van Avri fungeert wel als een beleidsplan, maar dan voor de regio. De ambities en doelstellingen in het Koersplan zijn smart geformuleerd en navolgbaar.

- Maatschappelijke opgaven van de gemeenten zijn bekend als doelen bij Avri en zijn vertaald in bedrijfsplan, jaarplannen of uitvoeringsplannen (of soortgelijke documenten). - Maatschappelijke opgaven worden bewerkstelligd bij de uitvoering van de taken. - De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd en zijn duidelijk tussen de betrokkenen.

De maatschappelijke opgave welke Avri voor gemeente Tiel uitvoert is weinig uitgewerkt. De taken zijn gedelegeerd, waardoor de gemeente zelf weinig kennis binnen de organisatie heeft om sturing te geven aan deze regeling. Avri heeft tegelijkertijd in het Koersplan en jaarplannen duidelijk uitgeschreven wat zij voor de deelnemende gemeenten wil realiseren en hoe zij tot meerwaarde wil zijn. De formele structuur is dat Avri de gemeentelijke taken in delegatie uitvoert. De gemeente staat daarbij op (grote) afstand. De gemeentelijke wens is echter anders en de eigen invulling (beleidscapaciteit inrichten, eigen campagnes starten) past niet bij de gedelegeerde structuur. Deze feitelijke uitvoering botst op de inrichting van de governance.

Norm

Beantwoording

B. Doelstellingen, maatschappelijke opgaven en doelrealisatie 1 In welke mate worden de ambities - De gerealiseerde ambities en en doelstellingen behaald? doelstellingen worden periodiek Daarbij rekening houdend met de gemonitord en geëvalueerd. rol van Avri als uitvoerder van het - Daar waar de realisatie afwijkt door de gemeenten bepaalde (positief of negatief) wordt dit vastgestelde (gemeentelijk) gemotiveerd c.q. verantwoord. huishoudelijk afvalbeleid.

De ambities en doelstellingen sluiten aan op de landelijke doelstellingen. En zijn daarmee ook een vertaling van de Europese kaders.

De doelstellingen zijn in het Koersplan in 2024 vastgelegd. En het eerste meetpunt vormt het jaar 2025. Het is daarmee nog te vroeg in welke mate de doelstellingen gehaald worden. En wat er gebeurt als realisatie afwijkt.

2 Wat zijn de prestaties op het gebied van huishoudelijk afvalbeheer vergeleken met referentiegemeenten?

- Prestaties worden vergeleken met referentiegemeenten. Afwijkingen (positief of negatief) worden onderzocht en van de daaruitvoortvloeiende kennis wordt geleerd. - Er is een structurele plan-do-checkact cyclus met een zogenaamde 'learning loop'.

In stedelijkheidsklasse scoort Tiel relatief goed: beter dan het gemiddelde. Er is minder restafval en meer grondstoffen worden ingezameld. Er is tegelijkertijd nog steeds ruimte voor verbetering op basis van de sorteeranalyse: met name de hoeveelheid gft (22 kg) en oud papier en karton (13 kg) zijn kansrijk om de prestatie nog verder te verbeteren.

3 Is het te verwachten dat de gemeente haar doelstellingen voor de middellange en lange termijn zal behalen met het huidige beleid of zijn intensiveringen nodig, zo ja wat zou kunnen helpen?

- Door IPR Normag te beantwoorden vraag op basis van onderzoek en expert beoordeling.

Het is op basis van de ontvangen gegevens niet mogelijk hier een inschatting van te maken voor het jaar 2025 (eerste meetjaar van het Koersplan).

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

54

C. Sturing en monitoring 1 Op welke manier stuurt de gemeente op het halen van de doelstellingen?

2 Hoe en met welke indicatoren monitort de gemeente het halen van doelstellingen, en stuurt ze bij waar nodig?

- In de P&C-cyclus zijn indicatoren opgenomen over afvalbeleid, in lijn met het beleidskader - Er zijn duidelijke afspraken over waar de gemeente over gaat en waar Avri over gaat

Er zijn geen duidelijke sturingsmechanismen aanwezig in de huidige governance: de gemeenteraad stuurt enkel op basis van zienswijzen op de begroting en jaarstukken. Er zijn geen scherpe beleidskaders aanwezig voor sturing op Avri. De afbakening tussen gemeente en Avri is helder omschreven in de regeling.

- Het is voor de betrokken gemeenten helder wat de Avri voor hen verricht in temen van te behalen doelen. - Gemeenten worden geïnformeerd over de voortgang van de doelrealisatie.

Door middel van de jaarverslagen en begrotingen heeft de gemeente voldoende inzicht in de voortgang van het beleid en het behalen van de doelstellingen.

D. Functioneren en presteren van de organisatie van het afvalbeleid 1 Hoe functioneert gemeente Tiel - Het functioneren en presteren van ten aanzien van de inzet van mens de gemeente - in de vorm van en materieel voor de uitvoering presaties en kosten per prestatie van de primaire werkprocessen worden periodiek gemonitord en (zoals inzameling huishoudelijk beoordeeld. afval) - De uitvoering van primaire werkprocessen door Avri is kosteneffectief. Methode : onderzoek IPR Normag. Toetsing van de kosteneffectiviteit van primaire werkprocessen aan Benchmark Huishoudelijk Afvalbeheer. 2 Is de inrichting c.q. de - De gezamenlijke organisatie intergemeentelijke samenwerking beschikt over voldoende op afval- en grondstoffengebied schaalgrootte, kennis en expertise toekomstbestendig? om haar rol (ten behoeve van de gemeenten) ook in de toekomst adequaat uit te voeren. - De potentie van nieuwe (innovatieve) verwerkingsroutes in het licht van de VANG-doelstellingen kan voor de betrokken gemeenten goed worden ingeschat.

Door het ontbreken van een Tiels beleidskader en het uitbesteden van de vaststelling van de afvalstoffenheffing, heeft de gemeente weinig eigen sturingsinstrumenten.

Avri kan verbeteren ten aanzien van de kosteneffectiviteit. In de Benchmark Huishoudelijk Afvalbeheer scoort Avri gemiddeld. Een aanwijsbare verklaring is in de geanalyseerde informatie daar niet direct voor gevonden. Omdat verder de informatie niet Tiel-specifiek, maar regionaal bijgehouden wordt, is het ook lastig om de primaire werkprocessen te toetsen.

De huidige inrichting is toekomstbestendig. Wel is een sterk meningsverschil in de wijze waarop gemeenten sturing geven aan Avri: gemeente Tiel lijkt behoefte te hebben aan een sterkere opdrachtgevende rol. Zowel in de raad (kaderstellend), college (uitvoerend) als ambtelijk (opdrachtgevend) dus. Het gezamenlijke doel van Tiel en Avri is hierbij ook wat uit het oog geraakt: invulling te geven aan de wettelijke zorgplicht en behalen van de (Vang)doelstellingen.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

55

E. De rol van de raad 1 Is de informatievoorziening aan de gemeenteraden over het afvalbeheer adequaat?

2 Hoe vervult de raad in de huidige situatie zijn controlerende en kaderstellende taak, en welke eventuele aandachtspunten of verbeterpunten zijn hieruit af te leiden?

8.3

- Door de inzet van Avri is de raad op hoofdlijnen op de hoogte van het beleid en afwijkingen daarvan, de budgetten, de uitvoering en de financiële doelbereiking. - Door Avri is de raad op hoofdlijnen op de hoogte van wat er leeft bij inwoners over de uitvoering van het afvalbeleid. - Door Avri is de raad op hoofdlijnen op de hoogte van relevante ontwikkelingen op het gebied van afval. - Het beleid wordt gemonitord en geëvalueerd en de raad ontvangt deze informatie of vraagt hierom. - De raad heeft mogelijkheden om het beleid bij te sturen; Het college en de ambtelijke organisatie (al dan niet richting Avri) volgden/volgen de wensen van de raad.

De gemeenteraad staat - conform de afspraken - op grote afstand van de uitvoering en het afvalbeleid. Avri heeft daarbij veel vrijheid om de doelstellingen te halen. En om de gemeenteraad (raden) te informeren. Dat gebeurt enerzijds door middel van begroting en jaarstukken (conform BBV), anderzijds door informatieve bijeenkomsten voor raadsleden. Een duidelijke omissie hierbij is de gebiedsspecifieke kenmerken van Tiel (stedelijker dan de andere Avrigemeenten) en het ontbreken van tevredenheidscijfers bij inwoners over beleid en dienstverlening. De raad heeft daarmee te weinig informatie om Tielspecifiek richting te geven aan het afvalbeleid. De raad hanteert alle instrumenten om meer grip te krijgen op de gemeenschappelijke regeling Avri. Tot nog toe zonder succes. Het beleid kan daardoor niet of nauwelijks bijgestuurd worden. Dat is een democratisch probleem: de raad als hoogste orgaan geeft geen invulling aan het afvalbeleid omdat dit op regionaal niveau plaatsvindt. Door de inrichting van de governance (stemmen bij meerderheid) is de bijzondere situatie ontstaat dat Tiel - ondanks tegenstemmen van het AB-lid uit Tiel uitvoering moet geven aan beleid en strategie dat niet door de gemeenteraad gedragen wordt.

Conclusies en aanbevelingen De samenwerking functioneert volgens afspraak ondanks dat dit model past niet (meer) bij Tiel De huidige samenwerkingsvorm is bewust gekozen om meer afstand te creëren functioneert volgens afspraak. Avri voldoet aan de vastgestelde plichten door regionaal beleid op te stellen, de afvalstoffenheffing vast te stellen, de gemeente op de afgesproken momenten te informeren en de gemeente inspraak te geven in het AB en door zienswijzen aan te nemen en te verwerken. Dit model wringt echter met de gemeente. Er is behoefte aan meer grip op het afvalbeleid in de gemeente. Dit komt naar boven op het dossier zwerfafval, nascheiding en in het verleden omgekeerd inzamelen. De gemeente heeft op deze dossiers andere inzichten dan Avri en stemt daarbij ook tegen beleid. Echter, conform afspraak, wordt dit beleid ingevoerd doordat een meerderheid in het AB wel voor dit beleid is. Ondanks dat delegatie van taken toegestaan is, en dat Avri functioneert conform afspraken mist in dit proces democratische legitimering. Wezenlijk heeft de raad van Tiel geen zeggenschap over het eigen gemeentebeleid. De raad zou unaniem tegen beleid kunnen zijn waarna dit beleid ingevoerd wordt omdat de andere Avri gemeenten voor zijn. Dit model past niet (langer) bij gemeente Tiel die graag aan de lat wil staan voor het eigen beleid.

De raad heeft voldoende inspanning verricht maar botst tegen de structuur De raad heeft laten zien dat zij betrokken zijn bij het afvalbeleid. De raad bied uitgebreide zienswijzen aan op de jaarstukken en begroting en bij strategische keuzes. Ook neemt de raad moties aan met betrekking tot het afvalbeleid waarbij zij de wethouder vragen een standpunt in het AB in te brengen. De raad laat ook zien meer te willen met circulariteit en afvalscheiding door te kiezen voor het pluspakket voor luierinzameling en extra gelden vrij te maken om zwerfafval aan te pakken.

Aanbevelingen Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

56

Geef deze problematiek mee als input voor het komende governance onderzoek bij Avri. Andere afspraken kunnen alleen volgen uit een GR-wijziging en het AB zal hier dus toe moeten besluiten. Een GR wijziging van delegatie naar mandatering zou ervoor zorgen dat de gemeente beleid voor de eigen gemeente vast zou moeten stellen in de raad. Hierbij kan de voorbereiding door Avri gedaan blijven worden. Ook kan de stemverhouding in het AB gewijzigd worden waarbij grote beleidswijzigingen unanimiteit vereisen. Zo kunnen er geen keuzes gemaakt worden waar één van de gemeenten het niet mee eens is.

Avri scoort bovengemiddeld maar er is ruimte voor verbetering Avri scoort bovengemiddeld bij de afvalscheidingsprestaties. Dit is te zien in de benchmark van de NVRD evenals in de CBS cijfers. Avri heeft weinig afkeur en het restafval zit onder de 100kg/inw, een prestatie waar nog veel gemeenten in Nederland naar streven. Tegelijkertijd kost Avri ook meer geld. Tiel betaalt een hogere afvalstoffenheffing dan het landelijke- en stedelijkheidsgemiddelde en Avri is duurder dan gemiddeld in zowel de benchmark van de NVRD als die van IPR Normag. Aanbeveling Stuur binnen het Avri bestuur nadrukkelijker op bedrijfsefficiëntie. Mogelijk kan zelfs gezamenlijk met de andere deelnemende gemeenten gestemd worden om een uitgebreidere financiële benchmark uit te voeren op basis waarvan Avri interne verbeteringen door kan voeren. Afhankelijk van de gekozen richting met betrekking tot invloed en zeggenschap kan de gemeente ook scherper kijken naar de eigen inzet op afval. Op dit moment is er buiten Avri om capacti

Nascheiding is niet het antwoord voor de Tielse problematiek Nascheiding gaat in Nederland over het nascheiden van PMD uit restafval omdat op grond van het ‘Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen’ gemeenten wettelijk verplicht zijn om bioafval (waaronder GFT), papier, metaal, kunststof, glas en afgedankte elektrische en elektronische apparatuur gescheiden in te zamelen. Bronscheiding is afhankelijk van inwonergedrag waarbij nascheiding afhankelijk is van de prestatie van de nascheidingsinstallatie die momenteel varieert van 15-30 kg/inw. Met 35.9 kg/inw in 2023 en 37,4 kg/inw in 2024 presteert bronscheiden op het gebied van milieu beter dan een nascheidingsinstallatie dat zou doen. In de berekening, waar ook rekening gehouden is met de nieuwe afspraken met Verpact, komt uit dat nascheiding in vergelijking met de huidige prestatie € 24,- duurder is. De keuze voor nascheiding limiteert ook de effectiviteit van andere beleidsmaatregelen. Het minder frequent inzamelen van restafval of het verkleinen van de restafvalcontainer is niet mogelijk als hier ook het volumineuze PMD in moet. Ook is het voor inwoners moeilijk te begrijpen dat zij andere stromen wel moeten scheiden als het PMD bij het restafval mag. Voor sommige probleemwijken of hoogbouwlocaties kan wel gekozen worden om nascheiding toe te passen.

Deze inwoners hebben minder ruimte om PMD gescheiden te houden en PMD inzameling bij hoogbouw is vaak het gevoeligst voor vervuiling. Aanbeveling Houd vast aan het bronscheidingsbeleid en draag deze boodschap gezamenlijk uit. Afhankelijk van de wijk-specifieke prestaties kan er gekeken worden naar nascheiding bij hoogbouw. De gemeenteraad kan dit inzicht meegeven aan Avri.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

57

9 Bestuurlijke reactie Geachte leden van de rekenkamer Tiel, Het college heeft met belangstelling kennisgenomen van uw 'bevindingenrapport Onderzoek afvalbeleid'. In uw begeleidende schrijven verzoekt u om een bestuurlijke reactie; middels deze brief voldoen wij graag aan dat verzoek. Wij spreken onze waardering uit voor de zorgvuldige en uitgebreide wijze waarop het onderzoek is uitgevoerd. Het rapport biedt, aan de hand van een benchmark en gedegen onderzoek naar onderliggende stukken een goed beeld van de huidige stand van zaken rondom het afvalbeleid binnen onze gemeente (en de regio). Het college onderschrijft het belang van een goed afvalbeleid voor onze dorpen en stad. Echter zoals de rekenkamer terecht heeft geconstateerd maakt de Avri beleid voor acht gemeenten. In eerdere moties heeft de raad aangegeven meer zeggenschap te willen hebben over de strategische koers van de gemeenschappelijke regeling en Tiel-specifieke keuzes te willen maken in de manier van inzamelen van huishoudelijk afval. Deze wens wordt door het college actief uitgedragen. Het college erkent de goede prestaties van de Avri op het gebied van verwerken van afval, de kosten van afvalverwerking zijn in vergelijk¡ng tot andere gemeenten gemiddeld tot laag. Dit is danken aan de afvalprestaties van de Avri die beter dan gemiddeld zijn.

Maar er zijn ook aandachtspunten die duidelijk uit het rekenkamerrapport naar voren komen zoals de governancestructuur, de hoge kosten en de communicatie. Wij nemen de door de rekenkamer gedane conclusies en aanbevelingen ter harte. Zij bieden handvatten voor het verbeteren van het afvalbeleid. Wij nemen deze mee in de eigen organisatie en in de gesprekken in het algemeen bestuur van de Avri: •

Het college erkent dat de governance knelt. Daarom loopt er momenteel een onderzoek naar de governancestructuur binnen Avri. Het college van Tiel zet in dit onderzoek in op een betere democratische legitimatie van besluiten;

•

Het college blijft inzetten op bronscheiding, met maatwerk voor hoogbouw;

•

Het college wil samen met Avri werken aan betere communicatie en participatie;

•

Het college agendeert het thema kostenbeheersing in het algemeen bestuur van Avri om dit scherper te kunnen sturen.

Het college ziet het rapport als bruikbare input om in gesprek te gaan met algemeen bestuur van Avri en gebruikt de input uit dit rapport rondom de samenwerking in het grondstoffenplan en bij het onderzoek naar de governancestructuur. Het college nodigt de raad uit om met elkaar in gesprek te gaan over het rapport.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

58

10 Nawoord Op 12 januari ontving de rekenkamer bijgevoegde bestuurlijk reactie. Een reactie die ons positief stemt, niet alleen door de waardering die het college uitspreekt maar vooral het beloofde vervolg wat aan ons rapport gegeven wordt. Vanuit de gemeenteraad was er behoefte aan dit onderzoek. Vooral het inzicht krijgen in de materie en mogelijkheden om zodoende hierop (meer) grip te krijgen was een wens. Dit rapport geeft, zoals onderschreven wordt door het college, een goed beeld van de huidige situatie. Het college ziet het rapport als bruikbare input voor verdere gesprekken binnen de gemeente Tiel en met het algemeen bestuur van Avri. Onze aanbevelingen worden beschouwd als handvatten voor het verbeteren van het afvalbeleid. Als rekenkamer zullen we de vinger aan de pols houden en op een later moment evalueren of deze handvatten gebruikt zijn. Het onderzoeksbureau IPR Normag heeft heel goed werk verricht. Wij zijn blij dat zij onze partner waren in dit onderzoek. Echter, een rekenkameronderzoek kan alleen slagen met medewerking van! Deze medewerking hebben we (de onderzoekers) optimaal ontvangen van de medewerkers van de gemeente Tiel, waarvoor onze dank. Onze dank gaat ook uit naar de externe gesprekspartners die met de onderzoekers open en goede gesprekken gevoerd hebben. Gesprekken die inzichten gaven en die van toegevoegde waarde bleken voor dit onderzoek.

Dit onderzoek was het laatste onderzoek waaraan de heer Rob van Unen als voorzitter van de rekenkamer Tiel meegewerkt heeft. We danken hem voor zijn tomeloze inzet, ideeën en leiding en structuur geven aan de rekenkamer.

Tiel, januari 2026.

Rob Malag en Corine Sluiter - Kuilwijk

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

59

Bijlagen

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

60

bijlage 1

Statuten Avri: Belangrijke artikelen Artikel 21: Bevoegdheden 1.Aan het bestuur van Avri wordt overgedragen: a. de bevoegdheid de afvalstoffenheffing, bedoeld in artikel 15.33 van de Wet milieubeheer, te heffen; b. de bevoegdheid om reinigingsrechten, bedoeld in artikel 229 van de Gemeentewet, te heffen; c. het vaststellen van de verordeningen bedoeld in artikel 10.23 en 15.33 van de Wet milieubeheer, en d. de uitvoering van de verordeningen bedoeld onder a. tot en met c., waaronder ook de bevoegdheid ambtenaren aan te wijzen voor het heffen en invorderen van de onder a en b bedoelde belastingen en rechten. Artikel 37: Wijziging 1.Het algemeen bestuur kan een voorstel voor wijziging van de regeling aan de raden en de colleges zenden. 2.Iedere gemeenteraad of college van burgemeester en wethouders van een betrokken gemeente kan een gemotiveerd verzoek tot wijziging aan het dagelijks bestuur zenden. Het dagelijks bestuur zendt het verzoek, voorzien van zijn advies, door aan de raden en de colleges. 3.De regeling is gewijzigd indien de raden en de colleges van ten minste twee derde van de gemeenten met de wijziging instemmen, en deze raden en colleges ook ten minste twee derde van het gezamenlijk aantal inwoners van de betrokken gemeenten vertegenwoordigen.

4.In het derde lid wordt verstaan onder het aantal inwoners van een gemeente: het aantal inwoners volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfer per 1 januari. Voor de vaststelling van het inwonertal geldt als peildatum 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar van het besluit tot wijziging van de regeling Artikel 38: Uittreding 1.Een raad en college kunnen uit de regeling treden door een daartoe strekkend besluit van de betreffende raad en college. 2.Uittreding kan plaatsvinden met in acht name van een opzegtermijn van tenminste twee jaren. Deze opzegtermijn vangt aan op 1 januari van het jaar volgend op dat waarin tot uittreden besloten is. 3.Een college zendt, nadat het college en raad het besluit tot uittreding hebben genomen, het besluit tot uittreding aan het algemeen bestuur. De procedure voor uittreding vangt aan de dag nadat het algemeen bestuur het besluit heeft ontvangen. 4.Het algemeen bestuur inventariseert de gevolgen van de uittreding, de wijze waarop met deze gevolgen kan of moet worden omgegaan en de voorwaarden voor uittreding en legt deze vast in het concept-uittredingsplan. 5.Onder de gevolgen van de uittreding worden verstaan de financiële, juridische, personele en organisatorische consequenties die het directe gevolg zijn van de uittreding.

6.Het algemeen bestuur kan bij unaniem besluit bepalen dat wordt afgeweken van de uittredingsregeling zoals vastgelegd in dit artikel en de artikelen 38a, 38b en 38c.

bijlage 2

Besluitvorming afvalbeheer Tiel In deze bijlage is het samenspel beschreven tussen raad en college, waar het gaat om de formele communicatie. Er wordt achtereenvolgens ingegaan op de raadsbesluiten die genomen zijn, de raadsinformatiebrieven die verzonden zijn, moties, amendementen en technische vragen vanuit Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

61

de raad en tenslotte de P&C-stukken. Bijzondere noot Rapport Storten en tekorten. (raad te laat meegenomen door Avri) Eerstvolgende AB Avri, 17-11-2021

De wethouders IJff (West Betuwe), Groen (Tiel), Neeven (Buren) en Peters (West Maas en Waal) stellen het volgende: • Het rapport ‘Storten en tekorten’ is volstrekt helder in zijn conclusies; • Raden willen aan de voorkant komen bij strategische vraagstukken als bijv.: Kadernota, Cirtex, GRIP etc. Dus raden in positie brengen; • DB en AB samenvoegen en deze zaken tot aan de verkiezingen in een volledig AB behandelen; • Werken aan een veranderagenda om het vertrouwen bij de raden te herstellen, waarbij de raden intensief betrokken moeten worden; • Allen geven aan, indien nodig beschikbaar te zijn om DB-taken over te nemen. Maar nog liever zetten ze in het AB samen de schouders eronder. De twee wethouders in het dagelijks bestuur en de raden van deze wethouders stemmen niet in met dit voorstel en willen met vertrouwen van alle gemeenten door. Vervolg besloten sessie 26 November, 2021

Nog te plaatsen/verwijderen 20-05-2022, informatiestuk AB over de houtskoolschets Informeert AB over het proces om tot een houtskoolschets te komen vanuit de vraag van de gemeenteraden. 19-03-2025, brief Avri en Werkzaak betreft zienswijze op het voorgenomen besluit Vraagt de raden van Avri en Werkzaak zienswijzen over geprognosticeerde tekorten voor 1 juni 2025 te geven betreffend Cirtex.

Raadsbesluiten 02-07-2025, Rapport Rekenkamer Tiel “Onderzoek naar toezicht en handhaving” Besluit om: 1. In te stemmen met de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer in het rapport “Rekenkameronderzoek naar toezicht en handhaving” (Haalt de Boa-taken toezicht en handhaving in de openbare ruimte terug naar de gemeentelijke organisatie) 20-05-2025, Zienswijze gemeente Tiel op voorgenomen besluit Cirtex Besluit om: Middels bijgaande brief aan het db Werkzaak en het db Avri een zienswijze in te dienen over het voorgenomen besluit om het geprognosticeerde tekort van Cirtex voor de jaren 2025 en 2026 af te dekken. 11-06-2025, Zienswijze gemeente Tiel op jaarstukken 2024 en begroting 2026 Besluit om: 1. In te stemmen met de zienswijze op de jaarstukken 2024 en begroting 2026 Avri en deze Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

62

kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van Avri. Samenvatting zienswijze Ontwerpjaarstukken 2024 en Ontwerpbegroting 2026 De regio presteert goed op milieudoelstellingen, ondanks een stijging van het restafval van 70 kg in 2023 naar 73 kg in 2024 per inwoner. Er is echter onduidelijkheid over de voorziening stortplaats: de gemeente vraagt om inzicht in de omvang van deze voorziening sinds de invoering van €12 per huishouden. De gemeente waardeert de voortzetting van de ingezette koers, maar wijst op capaciteitsproblemen bij Avri. Er is verzocht om geen nieuwe projecten te starten en om scenario’s te ontwikkelen waarin projecten met lagere prioriteit worden doorgeschoven. Besturingsstructuur Gemeente Tiel wil overleg over alternatieve organisatievormen voor plustaken zoals IBOR en Toezicht & Handhaving. Er wordt gevraagd naar de planning en betrokkenheid van raden bij de herziening van de besturingsstructuur. De focus van Avri moet liggen op de kerntaak: afval en circulariteit. Grondstoffenplan Gemeente Tiel benadrukt het belang van tijdige en volledige informatievoorziening en participatie bij het opstellen van het grondstoffenplan in 2025. Hoogte afvalstoffenheffing Ondanks lage restafvalhoeveelheden ligt de afvalstoffenheffing op het landelijk gemiddelde. De gemeente vraagt waarom dit niet lager is.

Financiële ombuigingen Gemeente Tiel vindt dat de begroting onvoldoende transparant is, met name rond IBOR. De afgesproken 1,5% bezuiniging wordt met de huidige voorstellen (effect € 4,50) niet gehaald; slechts 1,16% wordt gerealiseerd. Gemeente vraagt om verdere uitwerking van voorstellen 6 t/m 13 en aanvullende efficiëntiemaatregelen. Voorstellen 6 t/m 13 (ombuigingen) Voorstel 6 betreft containerbeheer waarvoor eerst een businesscase nodig is. Voorstel 7 over frictiekosten vraagt om een afbouwregeling. Voorstel 8 over opruimen van oud en nieuw afval is geen echte bezuiniging. Voorstel 9 over slagbomen bij milieustraten wordt positief ontvangen. Voorstel 10 over tarief voor afval brengen kan leiden tot dumpingen. Voorstel 11 over bijplaatsingen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en vind de gemeente dus geen goed voorstel. Voorstel 12 over compensabele btw betekent kostenverschuiving en geen besparing. Voorstel 13 over kwijtschelding moet verder worden uitgewerkt, inclusief vergelijking met andere regio’s. Partners Gemeente wil tijdige en transparante communicatie over samenwerking met externe partners. Datagestuurd werken Gemeente volgt de ontwikkelingen met belangstelling en kijkt uit naar verdere optimalisatie.

Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

63

Stortplaats Er wordt gevraagd of er naast de rekenrente ook sprake is van beleggingsrendement, en wat het werkelijke rendement is. Inzameling incontinentiemateriaal Nu alle gemeenten deze dienst afnemen, stelt Tiel voor dit in het basispakket op te nemen. Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) Het in de begroting opgenomen bedrag voor Tiel (€ 8.591.000) klopt niet; het juiste bedrag is € 8.427.000. Gemeente vraagt om inzicht in efficiëntiemaatregelen, overheadkosten, niet-wettelijke taken en effecten van taakterugname door gemeenten. Twee aanvullende punten zijn de jaarrapportage IBOR en vereenvoudiging kostenregistratie. Cirtex Gemeente gaat ervan uit dat het kwijtschelden van de inzamelvergoeding geen invloed heeft op de afvalstoffenheffing. Zienswijze op het voorgenomen besluit volgt na de raadsvergadering van 2 juli. Samenwerking Gemeente benadrukt het belang van transparantie en betrokkenheid in de samenwerking met Avri. Herinnert aan de afspraak dat conceptbegrotingen vóór 15 april moeten worden toegezonden.

05-02-2025, Zienswijze Kadernota 2026 Avri Besluit om: 1. De zienswijze op de kadernota 2026 Avri kenbaar te maken aan Avri. Samenvatting zienswijze Financiële situatie van gemeenten Gemeenten in Rivierenland zien zich geconfronteerd met structurele korting op rijksinkomsten (circa 5%) terwijl kosten en beleidsuitdagingen stijgen. Ze bereiden ombuigingen voor en verwachten ook van verbonden partijen, zoals Avri, een bijdrage aan kostenreductie. Men vraagt Avri scenario’s op te stellen met lagere afvalstoffenheffing (1,5% t/m 2027, 3% vanaf 2028) en de beleidsmatige gevolgen hiervan in beeld te brengen. Prioritering in projecten Gemeenten willen dat Avri zich vooral richt op lopende projecten en terughoudend is met nieuwe initiatieven. In de kadernota staan nog steeds veel nieuwe plannen, wat haaks staat op de wens tot temporisering. Verzocht wordt om per scenario aan te geven welke projecten (zoals de milieustraat op Medel) uitgesteld kunnen worden, inclusief kosten- en milieueffecten. Nascheiding De gemeenten hebben een onderzoek naar nascheiding van PMD opgestart via de rekenkamer, maar dit zal niet op tijd klaar zijn voor de conceptbegroting. Ze vragen Avri toch alvast mee te denken en mee te werken aan dit traject. De uitkomsten kunnen later van invloed zijn op beleid en programmering.

Stortplaatstoelage en kostenstijging Er is mogelijk ruimte voor een tijdelijke verlaging van de afvalstoffenheffing met €12 per aansluiting door overdracht van de stortplaats aan de provincie. Tegelijkertijd dreigen kostenstijgingen vanuit toekomstige investeringen, zoals in het nieuwe grondstoffenplan. Gemeenten vragen om scenario’s waarin deze elementen financieel worden afgewogen. Datagestuurd werken Gemeenten ondersteunen de ambitie van Avri om datagestuurd te werken, omdat dit kan leiden tot efficiëntere inzameling en lagere kosten. Ook draagt het bij aan milieuwinst via minder Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

64

transport en CO₂-uitstoot. Er wordt aangedrongen op snelle implementatie van dit beleid. Grondstoffenplan Gemeenten willen dat het grondstoffenplan specifiek aandacht besteedt aan inzameling in hoogbouw, mede vanwege eerdere moties. Ook moet nascheiding hierin worden opgenomen. Verder vragen gemeenten duidelijkheid over niet-wettelijke taken binnen het grondstoffenbeleid. Cirtex Er bestaan zorgen over de financiële positie van Cirtex vanwege marktontwikkelingen en vervuiling van ingezameld textiel. De aangekondigde evaluatie in 2026 is voor gemeenten te laat; ze vragen om een tussentijdse evaluatie in het voorjaar van 2025. Deze evaluatie moet de maatschappelijke meerwaarde en financiële situatie in kaart brengen. IBOR en Toezicht & Handhaving De gewenste kostenreducties gelden ook voor IBOR-taken. Gemeenten willen inzicht in de financiele gevolgen van het terugnemen van taken door Neder-Betuwe en Tiel. Dit kan invloed hebben op de overhead en gemeentelijke bijdragen, en dient meegenomen te worden in de begroting. Betrekken van raden bij besluiten Gemeenteraden moeten vooraf worden geraadpleegd bij besluiten met significant financieel of politiek belang, zoals herziening van afschrijvingstermijnen en inzameling voor andere gemeenten. Hiervoor is een businesscase nodig met maatschappelijke en financiële impact.

Platformbijeenkomsten en zienswijzen volstaan niet; structurele en tijdige betrokkenheid is essentieel. Betrekken van raden opnemen in begroting en rol van AB De betrokkenheid van gemeenteraden moet expliciet worden geregeld en opgenomen in de begroting 2026. Besluiten over de besturingsstructuur vereisen ook participatie van de raden vanaf 2025. Het Algemeen Bestuur (AB) kan hierbij een verbindende rol spelen en moet actief worden gefaciliteerd. 16-10-2024, Zienswijze Avri n.a.v. Koersplan Avri Besluit om: 1. Akkoord te gaan met bijgaande zienswijzebrief die opgesteld is naar aanleiding van de discussies in de raad van 12 juni en in de commissie van 19 juni jl. Samenvatting zienswijze a. De raad is in de lead bij inhoud, planning, doorlooptijd en doorontwikkeling van Avri De gemeenteraad van Tiel vindt dat zij onvoldoende betrokken is bij strategische beslissingen van Avri, zoals bij de aankoop van grond of samenwerking met derden. Zij willen dat de raad vooraf kaders stelt en invloed uitoefent op beleidsvorming. Ook wordt gevraagd om consensus bij majeure besluiten en meer erkenning van de unieke situatie in Tiel binnen de regio. b. Afvalinzameling is de kerntaak – eerst de basis op orde De raad constateert dat de uitvoering van de afvalinzameling in Tiel tekortschiet, met klachten over bijplaatsingen en zwerfafval.

Ondanks positieve ontwikkelingen zijn de prestaties nog onvoldoende, zeker gezien de stijgende kosten voor inwoners. Avri moet eerst de basis verbeteren voordat er sprake kan zijn van verdere doorontwikkeling. c. Evaluatie van plustaken IBOR en Toezicht & Handhaving (T&H) Er leven twijfels over de effectiviteit van Avri bij het beheer van de openbare ruimte (IBOR), ondanks dat formele doelstellingen deels worden gehaald. Tiel wil onderzoeken of deze taak bij Avri moet blijven of elders beter kan worden belegd. Ook wordt de organisatie van T&H heroverwogen, met specifieke aandacht voor de rol van BOA’s en hun positionering. d. Inzicht in kosten van Koersplan en gevolgen voor afvalstoffenheffing Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

65

De gemeenteraad maakt zich zorgen over hoge kosten en risico’s van geplande investeringen, zoals de aankoop en inrichting van een nieuwe milieustraat en een mogelijke deelname aan HVC. De gevolgen voor de afvalstoffenheffing zijn onvoldoende inzichtelijk gemaakt, wat onaanvaardbaar wordt geacht. Tiel eist vooraf transparantie via concrete businesscases en besluitvorming door de raad voordat dergelijke uitgaven worden gedaan 12-06-2024, Wijziging GR, voortkomend uit Wgr Besluit om: Het college toestemming te verlenen om de tekstvoorstellen voor wijzigingen van de volgende gemeenschappelijke regelingen vast te stellen: Avri 2. De tekstvoorstellen voor wijziging van de gemeenschappelijke regelingen Avri en Regio Rivierenland vast te stellen. 12-06-2024, Jaarstukken 2023 en begroting 2025 Avri (geamendeerd) Besluit om: Voor de jaarstukken 2023 een inhoudelijke zienswijze aan het dagelijks bestuur van Avri kenbaar te maken ten aanzien van de vaststelling van het Koersplan en de informatievoorziening aan de raden. 2. Voor de begroting 2025 een inhoudelijke zienswijze aan het dagelijks bestuur van Avri kenbaar te maken ten aanzien van: a. Terugdringen van vervuiling in afvalstromen; b. Meer duidelijkheid over het circulaire ambachtscentrum en de eventuele financiële impact daarvan; c. Preventieve maatregelen tegen bijplaatsingen ondergrondse containers; d.

In het veiligheidsdomein zijn de BOA's een belangrijke directe ketenpartner in de informatiepositie; e. Verzoek aan Avri om begroting 2025 kritisch onder de loep te nemen. 3. Dat er niet automatisch vanuit mag worden gegaan dat een verhoging van de afvalstoffenheffing, die inwoners direct in de portemonnee raakt, kan worden gebruikt als dekking voor de ambities van de Avri zonder dat vooraf een concrete businesscase ter besluitvorming aan onze gemeenteraad wordt voorgelegd. 13-06-2024, Zienswijze jaarstukken (samengevat), De gemeente Tiel uit in deze brief kritiek op de gang van zaken rond besluitvorming binnen Avri. Tiel stemde tegen het Koersplan omdat er te weinig tijd was om dit zorgvuldig met de gemeenteraad te bespreken. Ook was de raad onvoldoende betrokken bij de aankoop van een kavel op Medel en vraagt zij om meer transparantie en tijdige informatie over plannen zoals het circulaire ambachtscentrum. De brief benoemt zorgen over vervuiling in afvalstromen, bijplaatsingen bij ondergrondse containers en de stijgende kosten van afvalverwerking en handhaving. Tot slot roept Tiel Avri op om de begroting kritisch te herzien en met maatregelen te komen die bijdragen aan kostenbeheersing gezien de verslechterende financiële positie van gemeenten 14-02-2024, Raadsbesluit zienswijze kadernota en koersplan Avri Besluit om: 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2025 Avri. 2.

Kennis te nemen van het Strategisch Koersplan 2024-2030 Avri. 3. De raad voor te stellen om geen inhoudelijke zienswijze op de Kadernota of visie op het Strategisch Koersplan te geven. 4. In te stemmen met het voorstel van Avri om de tarieven voor het variabele deel van het restafval ongemoeid te laten. Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

66

5. Bovenstaande besluiten te verwoorden in bijgaande zienswijze brief aan het DB van Avri. 14-02-2024, Ondanks besluit om geen inhoudelijke zienswijze te geven toch deze zienswijzebrief: Strategisch Koersplan 2024-2030 De gemeenteraad van Tiel vindt de planning voor besluitvorming te krap en vraagt om uitstel van de vaststelling, zodat er meer tijd is voor zorgvuldige beoordeling van de forse investeringen. Daarnaast ontbreekt volgens hen cruciale financiële informatie bij de ambities, wat nodig is voor een goed onderbouwd besluit. Kadernota 2025 De raad mist toetsingskaders omdat de Kadernota eerder is ontvangen dan het Strategisch Koersplan waarop deze gebaseerd zou moeten zijn. Ze benadrukken dat Avri moet streven naar goede dienstverlening tegen zo laag mogelijke kosten. Financiële situatie van gemeenten De raad waarschuwt voor een moeilijke financiële toekomst door stijgende kosten en een forse structurele korting vanuit het Rijk vanaf 2026. Ze vragen verbonden partijen, zoals Avri, om dit serieus mee te nemen in hun beleid. Nieuw beleid De raad ziet geen ruimte voor structureel nieuw beleid en hanteert het uitgangspunt "Nee, tenzij…". Alleen goed onderbouwde beleidsvoorstellen die tijdig en volledig in de Kaderbrief staan, maken kans op steun.

Loon- en prijsindexatie De raad vraagt om realistische ramingen voor loon- en prijsstijgingen op basis van landelijke cijfers (CPB/septembercirculaire) en ziet niets in terugwerkende correcties. Eventuele afwijkingen moeten tijdig worden gemeld en onderbouwd met een dekkingsvoorstel. Verhouding variabel en vast tarief afvalstoffenheffing De raad stemt in met behoud van het huidige variabele tarief en eventuele wijzigingen alleen via het vaste basistarief. Ze waarschuwen dat tariefwijzigingen onbedoelde negatieve effecten kunnen hebben, zoals meer afvaldumping of slechtere afvalscheiding 27-09-2023, Inzet verenigingen bij papierinzameling Avri Besluit om: 1. Aan de Tielse vertegenwoordiger in het AB Avri mee te geven dat de raad van oordeel is dat het voorgenomen besluit van het AB van februari 2023 met een jaar wordt verlengd tot de AB vergadering van de Avri van oktober 2024. 2. Indien er geen instemming plaatsvindt tot een jaar verlenging zoals aangegeven onder punt 1, aan de Tielse vertegenwoordiger in het AB Avri mee te geven dat de raad niet instemt met het voorstel van Avri om te stoppen met de inzet van verenigingen bij de papierinzameling. 3. Het AB Avri toch besluit te stoppen met de inzet van verenigingen bij de papierinzameling de invoeringsdatum met één jaar uit te stellen. Dus invoeringsdatum niet 1-1-2024 zoals Avri voorstelt, maar 1-1-2025. 4.

Indien het AB Avri toch in meerderheid besluit om niet uit te stellen, de huidige papier inzamelende verenigingen in 2024 100% te compenseren. Dit in aanvulling op de door de Avri voorgestelde compensatie om de vergoedingen aan de verenigingen in drie jaar af te bouwen met achtereenvolgens 25%, 50% en 75% vanuit de Avri-begroting. 5. Hiervoor uit de Tielse begroting eenmalig € 32.750 vrij te maken; te dekken uit de algemene Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

67

weerstandsreserve. 6. De afvalstoffenheffing niet langer te gebruiken voor indirecte subsidie aan verenigingen en het voordeel terug te geven aan de inwoners. 7. Het college op te dragen om in 2024 met een “beleidsplan inzet verenigingen en maatschappelijke organisaties” te komen waarin zowel de maatschappelijke nuttige inzet, waardering voor de verenigingen en een gelijk speelveld tussen verenigingen tot uitdrukking komt. 14-06-2023, Raadsbesluit zienswijze jaarstukken 2022 GR Avri Helaas ontbreekt een accountantsverklaring, zodat er nog geen zekerheid is over de getrouwheid en rechtmatigheid van de cijfers. Zonder de accountantsverklaring kunnen wij slechts een zienswijze onder voorbehoud geven. Ervan uitgaande dat de cijfers juist zijn en dat er een accountantsverklaring is die dat verklaart hebben wij besloten een positieve zienswijze op de jaarrekening te geven. Wij constateren dat de afvalscheidingsdoelstelling van 70 kg/inwoner is behaald en dat er ten opzichte van de bestuursrapportage 2022 sprake is van een financieel positief resultaat. Wij stemmen ook in om dit positieve resultaat te bestemmen voor de algemene weerstandsreserve basispakket.

14-06-2023, Raadsbesluit begroting 2024-2027 GR Avri Besluit om de volgende zienswijze aan Avri mee te geven: Wij constateren dat wij eerder dit jaar in de zienswijze op de Kadernota hebben aangegeven dat er een duidelijker scheidslijn dient te komen tussen de basis- en plustaken. Deze is er nog niet. Wij verwachten een duidelijk antwoord hierop in het Strategisch Koersplan. - Ook hebben wij gevraagd om nader naar de risico's te kijken, gezien de onzekerheden en uitdagingen die in de Kadernota zijn genoemd. In tabel 15 (pagina 10) van de begroting blijken de risico's echter nog hetzelfde te zijn als in 2022. We willen antwoord op onze vragen en een onderbouwing van de afwegingen in de zienswijzenota. - Onze raad kan instemmen met het verwerken van de autonome ontwikkelingen van de prijs- en inflatiecorrecties. Vanwege de grote onzekerheden van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor de komende jaren maken wij een voorbehoud voor nieuwe beleidsvoornemens en investeringen. We vragen nadrukkelijk aan alle Gemeenschappelijke Regelingen om een strategisch plan te maken voor de komende jaren dat antwoord geeft op de financiële en organisatorische uitdagingen die ook uw GR gaan raken bij een mindering in de financiële bijdragen vanuit de gemeenten. 22-02-2023, Raadsbesluit zienswijze kadernota 2024 GR Avri Besluit om een zienswijze kenbaar te maken waarin u: 1.

Een positieve zienswijze geeft op de Kadernota 2024 GR Avri; 2. Aandacht vraagt voor de risico's van diverse ontwikkelingen en de relatie met het weerstandsvermogen; 3. Aandacht vraagt voor de relatie tussen basistaken afval en extra taken als Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) en Toezicht & Handhaving (T&H). Toegevoegde tekst vanuit amendement: In de kaderbrief wordt een hele nieuwe ambitie gepresenteerd. We zien nu al dat de huidige ambitie niet wordt gehaald en onze inwoners moeite hebben met het scheiden en zich ontdoen van het afval. De raad van de gemeente Tiel verwacht dat de Avri met een helder plan komt waarin de communicatie naar de inwoners van Tiel wordt uiteengezet zodat de huidige en de nieuwe ambitie door de inwoners wordt omarmd en de geschreven ambitie gehaald wordt. 08-06-2022, Raadsbesluit zienswijze voorlopige jaarstukken 2021 Avri De raad besluit: Een zienswijze kenbaar te maken waarin de raad instemt met de voorlopige jaarstukken 2021 van de Gemeenschappelijke Regeling Avri. Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

68

Het is verheugend dat er een positieve trend in het scheidingsgedrag plaatsvindt en dat er over 2021 een incidenteel voordeel van € 2,2 mln. ten opzichte van de bestuursrapportage is opgetreden met een verbeterde weerstandsreserve tot gevolg. Hoewel de weerstandsreserve is verbeterd, is deze met een ratio van 0,4 nog wel sterk onvoldoende 08-06-2022, Raadsbesluit zienswijze ontwerp begroting 2023 Avri De raad besluit: Een zienswijze kenbaar te maken waarin uw raad instemt met de begroting 2022, inclusief meerjarenbegroting t/m 2026, van de Gemeenschappelijke Regeling Avri. 23-02-2022, Raadsbesluit om zienswijze kenbaar te maken en in te stemmen met Kadernota 2023 De raad constateert veel toekomstige ontwikkelingen en afspraken rondom evaluaties. Vanwege het volume stelt de raad een duidelijke planning op prijs. De raad amendeert het de brief: Toegevoegd wordt uiting van teleurstelling over het laat meenemen van de raad in ontwikkelingen waardoor de raad niks kan vinden van de aanpak van de ontwikkelingen. Ook voegt de raad toe dat Tiel het bestuur van Avri oproept om de raad tijdig (3 maanden) te informeren als er een ALM-studie aanstaande is en binnen 1 maand met raden in overleg te gaan over ALM-studie. 13-10-2021, Raadsbesluit raadsonderzoek Avri Storten en Tekorten Besluit om: 1. kennis te nemen van het onderzoeksrapport ‘Storten en tekorten.

Gezamenlijk raadsonderzoek naar de stortplaats Avri; 2. in te stemmen met de conclusies: 1. De opvolging van het signaal over mogelijke rekenrenteverlaging en contact met de provincie bleef te lang en te veel een ambtelijke kwestie. 2. Het beeld van Avri en de provincie bij de uitgangspunten van het overlegtraject over de rekenrenteverlaging verschilde. De bestuurlijke afstand tussen Avri en de provincie was groot. 3. Avri is te weinig politiek-bestuurlijk sensitief geweest bij het inschatten van de gevolgen van het advies om de rekenrente te verlagen en het contact met de provincie. 4. De gemeenteraden en het AB zijn stap voor stap geïnformeerd over ontwikkelingen rondom de verlaging van de rekenrente via P&C-documenten en platformbijeenkomsten, maar ook hierin heeft Avri te weinig politiek-bestuurlijke sensitiviteit laten zien. 5. Het informeren van gemeenteraden na het besluit van GS om PS voor te stellen de rekenrente te verlagen, had in belangrijke mate tot doel hen te mobiliseren tot protest tegen de provincie. Dit heeft deels averechtse gevolgen gehad. 6. Dé Avri bestaat niet. Gemeenten nemen verschillende diensten af en betrokkenheid van raden is verschillend georganiseerd. Dit bemoeilijkt het gezamenlijk en eensgezind tegemoet treden van Avri. 7. Gemeenten geven beperkt invulling aan hun eigenaarschap van Avri.

Meer aandacht voor die rol had kunnen bijdragen aan het tijdig signaleren van de urgentie van – toen nog – mogelijke rekenrenteverlaging. 8. De lijnen van informatievoorziening en sturing tussen gemeenteraden, colleges en Avri zijn niet eenduidig en lopen in de praktijk door elkaar. De rol van het AB is beperkt, in tegenstelling tot wat op basis van de GR Avri verwacht mag worden. 9. Gemeenteraden, colleges en ambtelijke organisaties van gemeenten zijn onvoldoende toegerust om adequaat tegenspel te bieden aan Avri. 3. de aanbevelingen (lessen) over te nemen: 1. Besef dat hoe technisch een onderwerp ook is, er altijd een politieke component bestaat die Rekenkameronderzoek Afvalbeleid gemeente Tiel Definitief 26 januari 2026

69

ineens urgent kan worden. Bestuurlijke betrokkenheid, of een systeem om indien nodig snel te kunnen opschakelen, is dan ook essentieel. 2. Aandacht vanuit de gemeenten voor de eigenaarsrol verdient versterking. Dat betekent onder meer een zichtbare en duidelijke rol voor colleges (in AB/DB) en ambtelijk tegenspel vanuit gemeenten zelf. 3. Het goed betrekken en positioneren van gemeenteraden gaat niet vanzelf, maar vergt een stevige investering. Hierin hebben zowel Avri en colleges, als de gemeenteraden zelf een rol. 4. Dat een goede ontsluiting van informatie belangrijk is in sturing op en verantwoording door een gemeenschappelijke regeling spreekt voor zich. De asynchrone betrokkenheid van de verschillende spelers binnen de gemeenschappelijke regeling onderstreept het belang van dit punt echter extra. 16-06-2021, Instemming programmabegroting 2022 met zienswijze Avri Weerstandscapaciteit: Avri heeft onvoldoende reserves; risico op bijbetaling door gemeenten. Nieuwe risico’s (CO₂-heffing, aanbestedingen) dienen zich aan. Afvalstoffenheffing: Basistarief stijgt, variabele tarieven blijven gelijk. Verhoging blijft onder landelijk gemiddelde; voorstel wordt gesteund. Onderzoeksvoorstellen (PM-posten): Positief over onderzoeken gericht op lagere heffing. Eerst via Algemeen Bestuur, daarna bespreking in de raad.

Stortplaats (Kadernota 2023): Instemming met uitwerking financiële scenario’s rond rekenrente. Communicatie: Meer budget beschikbaar. Huidige aanpak te zend gericht; communicatieonderzoek loopt en gemeente steunt dit. Kwijtschelding minima: Vaste kwijtschelding mogelijk onterecht voor grotere huishoudens. Verzoek tot nader onderzoek. Afvalcoaches/handhaving: Budget stijgt. Eerst focus op communicatie; onduidelijkheid over inzet van het budget. Textielopbrengst: Onzekerheid over combinatie van regioplannen en landelijke inzamelplicht vanaf 2023. 17-03-2021, Raadsbesluit Gescheiden inzameling luierafval Besluit om: 1. Vanaf 1 januari 2022 te kiezen voor gescheiden inzamelen van alle luierafval (zowel incontinentie- als babyluiers). 2. Hierbij te kiezen voor inzameling door centrale brengvoorzieningen voor luierafval (op 9 plaatsen in de gemeente Tiel semi-ondergrondse verzamelcontainers) en niet te kiezen voor huis-aan-huisinzameling van alleen incontinentieluiers. 3. De huidige regeling voor financiële tegemoetkoming voor mensen met incontinentie- en medisch afval vanaf 1 januari 2022 stop te zetten. 20-01-2021, Raadsbesluit Onderzoek overdracht Avri stortplaats Besluit: 1.