Bijlage - Tweede bestuursrapportage 2022

Waterbedrijf Vitens N.V. Ontwikkelingen? Financiering van investeringen komen onder druk te staan. De huidige regels (WACC regulering, WACC = Weighted Average Cost of Capital) maakt het onmogelijk om het eigen vermogen op niveau te brengen/houden (minimaal 30% met een streven naar 35%). De rentedragende schulden stijgen door de verwachte investeringen aanzienlijk. Hierdoor kan bij ongewijzigd beleid op korte termijn niet worden voldaan aan de door geldverstrekkers gestelde ratio’s. De financiering van de investeringen komt hiermee onder druk te staan. Er is zorg over de financierbaarheid van de investeringen in een situatie met een 'schaalsprong' in het investeringsniveau. Dit probleem doet zich zowel voor bij Vitens als breed in de sector. De schaalsprong in de investeringen is het gevolg van de opeenstapeling van opgaven waar Vitens voor staat: klimaatverandering, cybersecurity/veiligheid, kwaliteit van onze bronnen, vervangingsinvesteringen en demografische groei/woningbouwopgave. De lobbyactiviteiten zijn daarom geïntensiveerd. In de aanpak wordt ingezet op een korte termijn oplossing voor de komende WACC periode 2022 – 2023 en op een structurele oplossing waarvoor een wetswijziging noodzakelijk is.

Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland

Ontwikkelingen? In totaal worden 8800 adressen aangesloten. Er wordt in de opdracht voor het aanleggen van het netwerk onderscheid gemaakt in reguliere, dijkadressen en dijkversterkingsadressen. Voor de reguliere adressen wordt de initiële aanlegplanning (24 maanden) met inachtneming van de start in Q1 van 2020 gehaald. Voor de categorie dijkadressen wordt een inventarisatie uitgevoerd naar de vermoedelijke vertraging. Voor de laatste categorie “dijkversterkingsadressen” wordt een (apart) plan van aanpak gemaakt waarin de procedure wordt vastgesteld hoe deze adressen na de dijkversterking kunnen worden aangesloten. Voor de aanleg van een breedbandnetwerk is een langlopende financieringsovereenkomst afgesloten. Aflossing vindt plaats vanaf het derde jaar (2022) en heeft een looptijd van 48 jaar. Het totale investeringsbudget is € 37.500.000. De zeven gemeenten die deelnemen in de UBR zijn voor hun aandeel aansprakelijk als vermogenstekorten zouden ontstaan of wanneer de UBR niet in staat is om aan de aflossingsverplichtingen van de lening te voldoen.

2e Bestuursrapportage 2022

28

Wat mag het kosten? Programma 4 Economie Mutaties grootste afwijkingen (> € 25.000) per taakveld

a. b. c.

2023

2024

2025

-5.693.148

54.000

54.000

54.000

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-57.500

57.500

Economische promotie

-50.000

50.000

-5.800.648

161.500

54.000

54.000

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Totaal

2022

a. Fysiek bedrijfsinfrastructuur (voordeel incidenteel € 5.693.148 in 2022 en nadeel structureel € 54.000 vanaf 2023) Winstuitkering Medel € 5.650.000 De eerste fase van Bedrijvenpark Medel is voltooid. We hebben de grondexploitatie af kunnen sluiten. Het positieve resultaat van de grondexploitatie Medel 1 wordt als winst uitgekeerd aan beide deelnemende gemeenten. Wij stellen u voor deze middelen toe te voegen aan de Algemene Reserve. Per saldo verloopt deze mutatie budgettair neutraal en moet u in relatie zien met de mutaties reserves onder Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien. Exploitatie bijdrage laanboomgebouw (incidenteel voordeel € 97.148 in 2022 en structureel nadeel € 54.000 vanaf 2022) Voor de exploitatie van het Laanboomhuis wordt gedurende 10 jaar (na 2021) jaarlijks een subsidie uitgekeerd aan Laanboomhuis BV . Deze subsidie wordt bekostigd uit de exploitatiebijdrage van de Nota Kostenverhaal ABC uit 2014 en is gedekt door de Reserve Laanboomhuis. Wij stellen voor deze middelen uit de Reserve Laanboomhuis te onttrekken ten gunste van de exploitatie. De reserve Laanboomgebouw wordt op basis van dezelfde nota onder andere gevuld met grondverkopen op het ABC terrein. De grondverkoop voor 2022 levert een voordeel op van € 97.148. Wij stellen voor deze grondverkoop toe te voegen aan de Reserve Laanboomgebouw.

Per saldo verlopen deze mutaties budgettair neutraal en zie u terug in mutaties reserves onderaan dit programma. b. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen (voordeel € 57.500 in 2022 en nadeel € 57.500 in 2023) Bedrijfsverplaatsing Kegelaar doorschuiven budget We hebben op basis van een overeenkomst de verplichting tot het herstellen van de inrit aan de Hamsestraat 49 in Opheusden. Deze vergoeding wordt betaald als het werk is uitgevoerd. We hebben voor deze verplichting al enkele jaren de middelen gereserveerd. Het werk is echter nog niet uitgevoerd door Kegelaar. Het is niet de bedoeling om middelen steeds door te schuiven. Omdat het hier gaat om een contractuele verplichting kan het echter niet anders. Wij stellen u voor om deze middelen beschikbaar te stellen voor 2023. Deze budgettair neutrale doorschuiving moet u in relatie zien met de mutaties in reserve Algemene Reserve onder Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien c. Economische promotie (voordeel € 50.000 in 2022 en nadeel € 50.000 in 2023) Gastvrije Waaldijk doorschuiven van budget Voor onze deelname aan het project Gastvrije Waaldijk hebben we in 2022 € 125.000 gereserveerd.Voor het onderdeel lokale maatregelen staat € 50.000 nog open. Dat wordt dit jaar niet uitgegeven. Dat komt omdat de planning en uitvoering is gekoppeld aan de planning van de dijkversterking.

Hierdoor kunnen we er dit jaar nog geen uitvoering aan geven. Wij stellen u voor om deze middelen beschikbaar te stellen voor 2023. Deze budgettair neutrale doorschuiving moet u in relatie zien met de mutaties in reserve Algemene Reserve onder Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien 2e Bestuursrapportage 2022

29

Mutaties in reserve Programma 4 Mutaties in reserves Mutaties van grootste afwijkingen (> € 25.000)

2022

2023

2024

2025

a.

43.148

-54.000

-54.000

-54.000

43.148

-54.000

-54.000

-54.000

RS Laanboomgebouw

Totaal

a. Reserve Laanboomgebouw (incidenteel nadeel € 43.148 en structureel voordeel € 54.000 vanaf 2022) Ten behoeve van het de exploitatie van het Laanboomhuis wordt gedurende 10 jaar (na 2021) jaarlijks een subsidie uitgekeerd aan Laanboomhuis BV . Deze subsidie wordt bekostigd uit de exploitatiebijdrage van de Nota Kostenverhaal ABC uit 2014 en is gedekt door de Reserve Laanboomhuis. Wij stellen voor deze middelen uit de Reserve Laanboomhuis te onttrekken ten gunste van de exploitatie. De reserve Laanboomgebouw wordt op basis van dezelfde nota onder andere gevuld met grondverkopen op het ABC terrein. De grondverkoop voor 2022 levert een voordeel op van € 97.148. Wij stellen voor deze grondverkoop toe te voegen aan de Reserve Laanboomgebouw. Per saldo verlopen deze mutaties budgettair neutraal en ziet u terug onder de derde W-vraag onder in dit programma.

2e Bestuursrapportage 2022

30

PROGRAMMA 5 WMO, JEUGDZORG EN PARTICIPATIEWET Missie Iedereen doet mee en iedereen doet ertoe De kracht en mogelijkheden van onze inwoners zijn de vertrekpunten bij de (her)inrichting van het sociale domein. Met en door de inwoners werken wij aan een samenleving waarin ruimte, begrip en aandacht is voor de verschillende identiteiten die onze gemeente rijk is. Het creëren van een klimaat van welzijn is een taak van ons allemaal.

Thema's 5.1 Zorg voor wie het echt nodig heeft en budget sociaal domein

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Zorg voor wie het echt nodig heeft • In 2021 zijn de zorgaanbieders betrokken bij het inkoopproces 2022. Daarnaast wordt er een regionale nota inkoopstrategie opgesteld, waarbij ook de zorgaanbieders een rol spelen. In deze processen is ook aandacht voor de innovatie binnen het sociaal domein. • De integrale aanpak van zorg en ondersteuning van ouderen krijgt vorm in de Nota sociaal domein. • Stabiliseren van cliënttevredenheid ten opzichte van het voorgaande jaar (in 2022 ontvangen wij de rapportages over de cliënttevredenheid van 2021). • Uitwerken nieuwe Nota sociaal domein. Door corona heeft dit proces vertraging opgelopen. In september 2021 is de nota aangeboden aan de raad.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting De aanbesteding van de inkoop Wmo en Jeugd is uitgesteld tot 1 juli 2023. Dit komt doordat twee aanbieders een klacht hebben ingediend over het tarief. Met deze aanbieders worden nu gesprekken gevoerd om te voorkomen dat er juridische stappen gezet moeten worden. Vanwege de vertraging zal een deel van de werkzaamheden, die gepland stonden voor 2022, plaatsvinden in 2023. Daarom verwachten wij bij de Jaarstukken 2022 een positieve budgetafwijking te melden en u voor te stellen om middelen te bestemmen voor 2023.

Ontwikkelingen? Voor dit thema zijn er verder geen ontwikkelingen.

5.2 Maatschappelijke participatie – Iedereen doet mee Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Voldoende impulsen voor bijstandsgerechtigden om een maatschappelijke bijdrage te leveren. • Deelname aan projecten van het Regionaal Werkbedrijf - Platform Onderwijs en Arbeidsmarkt Rivierenland (RW - POA Rivierenland) die de route naar werk moeten verkorten. • Ondernemers worden gestimuleerd werkloze inwoners (al dan niet met arbeidsbeperking) van werk te voorzien. Via het Regionaal Werkbedrijf (waarin overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties en onderwijsinstellingen zijn vertegenwoordigd) vindt samenwerking plaats om mensen met een arbeidsbeperking passend werk te bieden. In 2021 is de regionale werkgeversbenadering verder geüniformeerd. Werkgevers krijgen vanaf dat moment te maken met één portaal, waarachter meerdere uitvoeringsorganisaties (zoals UWV, gemeente Buren en Werkzaak) samenwerken.

2e Bestuursrapportage 2022

31

Participatie statushouders stimuleren • Op 1 januari 2022 trad de nieuwe Wet Inburgering in werking. Vanaf dat moment krijgen gemeenten de regie (terug) op het inburgeringstraject van inwoners. Voor de zogenaamde 'ondertussengroep' statushouders, die nog met de vroegere Wet Inburgering te maken hebben, worden op dit moment trajecten georganiseerd om het taalniveau zoveel als mogelijk te versterken. Focus ligt daarbij op de groep inburgeraars die de taal tegen het einde van hun DUO-lening nog niet voldoende machtig zijn om te slagen voor het inburgeringsexamen. Dit is een samenwerkingsproject binnen de arbeidsmarktregio. • De nieuwe Wet Inburgering biedt uitgebreidere mogelijkheden voor het leren van de taal en (parttime) werk of vrijwilligerswerk te combineren. In samenwerking met gemeente Buren wordt op zoek gegaan naar (vrijwilligers) werk. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Er zijn diverse budgetafwijkingen op de taakvelden begeleide participatie en arbeidsparticipatie, die nader worden verklaard onder "Wat mag het kosten?". Het betreft middelen die we hebben ontvangen in de meicirculaire en septembercirculaire 2022 en een incidentele negatieve budgetafwijking op Werkzaak. Ook geven we in deze bestuursrapportage een winstwaarschuwing dat er bij de Jaarstukken 2022 mogelijk een negatieve afwijking kan zijn op Inburgering. Dit wordt toegelicht onder "Ontwikkelingen".

Ontwikkelingen? Arbeidsmarkt(participatie) De krapte op de arbeidsmarkt duurt onverminderd voort. Hoewel dit een positief effect heeft op de banenkans van inwoners, stabiliseert het aantal bijstandsgerechtigden. Dit komt enerzijds doordat een deel van de bijstandsgerechtigden lastig te matchen is op vacatures of niet in staat is te participeren op de arbeidsmarkt, anderzijds doordat relatief veel statushouders gehuisvest zijn in onze gemeente en een aanspraak doen op bijstand. Inburgering In de eerste maanden van 2022 kende de regio een relatief grote instroom van statushouders (die vaak nog onder de oude wetgeving vallen). Deze groep ontvangt zoveel als mogelijk dezelfde begeleiding. De zogenaamde "ondertussengroep" is daarmee wel veel groter dan verwacht. In de zomer van 2022 hebben het rijk, veiligheidsregio's en gemeenten afspraken gemaakt over versnelde uitstroom van statushouders vanuit Asielzoekerscentra naar gemeenten. Daarbij heeft het rijk toegezegd extra middelen aan gemeenten aan te bieden voor de begeleiding en integratie van statushouders, om de extra inspanningen uit te kunnen bekostigen. Bij opstelling van deze bestuursrapportage is nog onzeker in hoeverre deze extra middelen toereikend zullen zijn.

Bij de uitvoering zijn met name de beperkte beschikbaarheid van woningen en de grote personeelstekorten bij alle uitvoerende instanties op het gebied van asielopvang en inburgering, een belemmering.

5.4 Mantelzorg Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Mantelzorg is op haar taak berekend • Vervolgen van en besluiten over het herijken van de waardering voor vrijwilligers en mantelzorgers door een eigentijdse vorm te vinden om hen meer te waarderen. • Onderzoek naar de mogelijke inzet van maatschappelijke stages in overleg met het voortgezet onderwijs om jongeren zo te betrekken bij het vrijwilligerswerk. • Uitvoeren van de uitkomsten van het onderzoek naar welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze mantelzorgers. Doel is dat zij hun taak als mantelzorger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. Daarbij ook aandacht besteden aan jonge mantelzorgers om overbelasting te voorkomen. 2e Bestuursrapportage 2022

32

•

•

Onderzoeken welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze vrijwilligers, zodat zij hun taak als vrijwilliger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. Ontwikkelen van beleid op het terrein van mantelzorg en vrijwilligerswerk.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting In 2022 hebben wij minder uitvoering kunnen geven aan dit thema. Dit leidt tot een incidentele positieve budgetafwijking (zie ook Wat mag het kosten?). Onder Ontwikkelingen kunt u lezen dat wij hiermee verder gaan in 2023.

Ontwikkelingen? Het Uitvoeringsplan meedoen en samenleven gaat richting geven In het recent vastgestelde Uitvoeringsplan meedoen en samenleven bij de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021-2024 hebben we drie deelresultaten geformuleerd bij het gewenste resultaat: 'Mantelzorgers zijn in balans'. Deze deelresultaten zijn een vervolg op de bevindingen van het onderzoek van Mantelzorg NL, dat in 2020 is uitgevoerd, en geven voor de komende jaren richting aan de verdere invulling van dit thema. We gaan de mantelzorgwaardering versoepelen, zodat meer mensen hiervan gebruik kunnen maken.

5.5 Armoedebeleid en schuldhulpverlening Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Armoede neemt af • Bestrijden van kinderarmoede door het aanbieden van het zogenoemde kindpakket. Het streven is om circa 545 voorzieningen te verstrekken, waarbij het mogelijk is dat een kind gebruik maakt van een combinatie van voorzieningen. • Uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan schuldhulpverlening door de samenwerking tussen alle partijen op het gebied van schulden en vroegsignalering te vergroten. Sinds 2021 heeft de gemeente dankzij nieuwe wetgeving ruimere mogelijkheden om bij betalingsachterstanden inwoners proactief te benaderen. In eerste instantie richt de aanpak zich op partijen als woningbouwverenigingen, nutsbedrijven en zorgverzekeraars.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting In het tweede kwartaal van 2022 zagen wij de gevolgen van de stijging van de energielasten terug in hogere aantallen inwoners met betalingsproblemen. We verwachten dat deze trend doorzet en extra personele inzet zal vragen voor vroegsignalering en uitvoering van minimabeleid. Er zijn diverse budgetafwijkingen op het taakveld Inkomensregelingen, die nader worden verklaard onder 'Wat mag het kosten?'. Het betreft middelen die we van het Rijk ontvangen, via de Meicirculaire 2022, de Septembercirculaire 2022 en de gebundelde uitkering (BUIG). Daarnaast is er een incidentele negatieve budgetafwijking op de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (TOZO).

2e Bestuursrapportage 2022

33

Ontwikkelingen? Op aangeven van het Rijk voeren wij de energietoeslag uit voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm Van deze regeling wordt veel gebruik gemaakt. Desondanks zien wij steeds meer inwoners die moeilijk rondkomen. Bij betalingsachterstanden van huur, gas/water/licht of zorgpremie ontvangen wij een signaal en doen wij deze inwoners een hulpaanbod. Op Prinsjesdag kondigde het Rijk diverse maatregelen aan om de koopkracht te verbeteren zoals verhoging van het wettelijk minimumloon en (de hieraan gekoppelde) uitkeringen, aanpassingen in de toeslagen en een tijdelijk prijsplafond voor energie. Deze maatregelen zullen naar verwachting een dempend effect hebben op financiële problemen bij inwoners. Bijzondere problemen zien wij ontstaan bij de doelgroep statushouders, die op grond van de nieuwe wet in de eerste zes maanden na vestiging financieel ontzorgd moeten worden. In de praktijk blijkt hun bijstandsuitkering veelal ontoereikend om alle vaste lasten, zoals hoge energiekosten, te bekostigen. Begeleiding van deze groep vraagt om extra inspanningen van onze uitvoering.

5.6 Jeugdzorg

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Goed toegankelijke en bereikbare jeugdzorg en actief beleid voor pleegzorg. Versterken van de eigen kracht • Verbeteren van de samenwerking tussen gemeente en onderwijs via het ondersteuningsteam op school en met het opstellen van een integraal ondersteuningsplan voor jeugdigen. Naast de al verbeterde samenwerking met de basisscholen zetten we ook in op de samenwerking met het voortgezet onderwijs en partners in de voorschoolse periode. • Verbeteren van de samenwerking tussen huis- en jeugdartsen, Kernpunten en Sociaal Team door onder andere de inzet van een gedragsdeskundige en de ondersteuningsteams (OT's) op scholen. Hierdoor kan de inzet van specialistische (Geestelijke Gezondheids)zorg beperkt of anders ingezet worden.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Er is sprake van een positieve budgetafwijking op schoolmaatschappelijk werk. Zie Wat mag het kosten?.

Ontwikkelingen?

Overige ontwikkelingen

Doorontwikkeling regionale samenwerking inkoop Wmo en Jeugd Er verschillende ontwikkelingen die de regionale samenwerking op het gebied van inkoop Wmo en Jeugd beïnvloeden. De Regiovisie Jeugd is iets uitgesteld qua planning, zodat die kan worden afgestemd op landelijke ontwikkelingen. De planning is nu dat deze in het eerste kwartaal van 2023 wordt vastgesteld. De nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Regio Rivierenland zou op 1 januari 2023 ingaan. De regionale afstemming verloopt stroever dan verwacht waardoor de huidige DVO met een jaar wordt verlengd en 2023 wordt gebruikt om de nieuwe DVO en samenwerkingsovereenkomst goed op elkaar af te stemmen. Aan de nieuwe DVO en samenwerkingsovereenkomst zijn ook financiële consequenties verbonden. Deze zijn nog niet gespecificeerd of opgenomen in de begroting omdat de impact nog onvoldoende duidelijk is. Als hier meer over bekend is, zullen wij u hierover informeren via de reguliere P&Ccyclus.

2e Bestuursrapportage 2022

34

Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In RIB-13 d.d. 01-02-2022 bent u uitgebreid geïnformeerd over de inzet van de NPO-middelen. Vanaf begin 2022 hebben we de inzet van het schoolmaatschappelijk werk op alle scholen fors uitgebreid, hebben de jeugdconsulenten vanuit het Kernpunt meer tijd beschikbaar voor de samenwerking met het onderwijs en is het aantal pilots 'jeugdhulp in de school' uitgebreid. Na de zomer van 2022 hebben we de resultaten en effecten van de maatregelen in kaart gebracht. De ervaringen zijn positief. In november bent u hierover geïnformeerd in een RIB. Doorontwikkeling onafhankelijke cliëntondersteuning In 2022 zijn we aangesloten bij het koplopertraject voor de doorontwikkeling van de functie van onafhankelijke cliëntondersteuning binnen het sociaal domein. Dit resulteert in diverse communicatie-uitingen over onafhankelijke cliëntondersteuning en het vergroten van de zichtbaarheid van de cliëntondersteuners bij andere betrokken partijen zoals huisartsen, de Nederlandse Patiëntenvereniging, het Kernpunt en het Sociaal Team. Daarnaast zijn we een pilot gestart waarin vrijwilligers en ervaringsdeskundigen worden opgeleid om ook als onafhankelijke cliëntondersteuner onze inwoners kunnen bijstaan. Dit draagt bij aan het laagdrempelige karakter van deze vorm van ondersteuning. Het koplopertraject wordt eind 2022 afgerond.

De genoemde pilot wordt in 2023 als apart traject voortgezet. De overige ontwikkelingen binnen dit thema hebben we in 2022 geborgd binnen de reguliere werkzaamheden en afspraken met aanbieders van onafhankelijke cliëntondersteuning. COA vluchtelingenopvang Dodewaard Eind 2021 zijn wij door het COA gevraagd om mee te werken aan het mogelijk maken van het opvangen van vluchtelingen op twee cruiseschepen in de werf in Dodewaard. Tijdens dat traject is met klem door ons gevraagd dat de extra kosten die wij hiervoor maken door het COA zullen worden vergoed. Uw raad heeft in 2021 € 50.000 beschikbaar gesteld, omdat de kosten al gemaakt werden, maar we nog geen vergoeding van het COA ontvingen. In september 2022 is de factuur die we hebben verzonden voor de gemaakte kosten (zowel externe diensten als producten als ook extra ambtelijke inzet) door het COA voldaan. Deze inkomsten zullen we vermelden in de Jaarstukken 2022.

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland

Ontwikkelingen? De kosten SW zijn iets gunstiger dan begroot door Werkzaak In de verdeelsystematiek die sinds 2021 wordt gebruikt zijn de bedrijfsvoeringskosten voor de sociale werkvoorziening en Participatiewet (die onze gemeente niet belegd heeft bij Werkzaak) strikter gescheiden. Het aandeel voor onze gemeente in de totale kosten voor de GR neemt daarmee af. In de bestuursrapportage 2022 van Werkzaak laat zich bovendien een positieve ontwikkeling zien ten aanzien van de kosten voor de Sociale Werkvoorziening. De Rijksbijdrage per SW-er werd verhoogd en het aantal dienstverbanden SW neemt af door natuurlijk verloop. Het financiële effect op de gemeentelijke begroting is inmiddels verwerkt met een begrotingswijziging die op 29 september jl. door uw raad is vastgesteld.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Ontwikkelingen? Stand van zaken in de managementrapportage januari t/m juni 2022 In de rapportage d.d. 13-10-2022 kunt u onder meer lezen welke werkzaamheden de GGD voor de coronabestrijding heeft uitgevoerd in het eerste halfjaar van 2022 en welke bijdrage de GGD levert aan de opvang van Oekraïners. Twee onderwerpen uit de managementrapportage lichten we er voor u uit:

2e Bestuursrapportage 2022

35

Omgevingswet De latere inwerkingtreding van de omgevingswet zorgt voor een financiële uitdaging bij de GGD. De milieu- en gezondheidsdeskundigen zijn vorig jaar reeds geworven om voorbereidingen te treffen en gemeenten te ondersteunen wanneer de wet in werking getreden is. Op verzoek van en in samenwerking met gemeenten en netwerkpartners bekijkt de GGD momenteel op welke onderdelen van de omgevingswet zij meerwaarde kan bieden in de ondersteuning aan de gemeenten. Door acquisitie wordt een deel van de kosten gedekt. Bijzondere zorg Bijzondere Zorg Gemeenten hebben de opgave om samen met de GGD te zorgen voor een vermindering van trajecten (consultatie en advies). In de eerste helft van 2022 ziet de GGD echter nog een stijging waardoor de GGD, ondanks de extra middelen uit de begrotingswijziging 2022, op een tekort zou uitkomen van € 123.000. Bij het vaststellen van de begrotingswijziging 2022 is afgesproken dit tekort in rekening te brengen bij gemeenten naar rato van de bijdrage. Deze extra bijdrage van gemeenten van in totaal € 123.000 is opgenomen in de managementrapportage. Voor Neder-Betuwe gaat het om een kleine extra bijdrage.

Wat mag het kosten? Programma 5 Wmo, Jeugdzorg en Participatie Mutaties grootste afwijkingen (> € 25.000) per taakveld

2022

2023

2024

2025

-92.500

32.500

0

0

a. b.

Samenkracht en burgerparticipatie Inkomensregelingen

1.059.365

113.232

113.232

113.232

c.

Begeleide participatie

129.195

0

0

0

d.

Arbeidsparticipatie

76.080

59.487

47.086

0

e.

Geescaleerde zorg 18+

-180.000

30.000

0

0

f.

Geescaleerde zorg 18-

25.037

0

0

0

g.

diverse taakvelden kleine verschillen

-5.405

0

0

0

1.011.772

235.219

160.318

113.232

Totaal

a. Samenkracht en burgerparticipatie (incidenteel voordeel € 92.500 in 2022, nadeel € 32.500 in 2023) Er is een incidenteel voordeel van € 60.000 op ondersteuning mantelzorg. In 2022 zouden wij nader verkennen of er behoefte is om het mantelzorgcompliment, respijtzorg en ondersteuning in lotgenotencontact verder uit te werken. In verband met andere urgente onderwerpen hebben wij hieraan minder uitvoering kunnen geven. In 2023 en 2024 gaan wij verder met dit thema, waarbij het Uitvoeringsplan meedoen en samenleven richting gaat geven. In de Eerste bestuursrapportage 2022 is een budgetafwijking met een budgettair neutrale uitwerking opgenomen voor schoolmaatschappelijk werk. Het ging om een bedrag van € 61.507 voor de jaren 2022 en 2023. Dit is in de eerste bestuursrapportage verwerkt als een baat en een last. Omdat de middelen bestemd zijn voor 2022 en 2023 stellen wij uw raad voor om het restant van 2022 (€ 32.500) te bestemmen voor 2023. Dit dient u in relatie te zien met het voordeel/nadeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.10 mutaties in Algemene reserve.

2e Bestuursrapportage 2022

36

Er is een budgetafwijking met een budgettair neutrale uitwerking in verband met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Wij vangen 145 vluchtelingen op in drie locaties (de voormalige basisschool Isandra in IJzendoorn, het voormalige politiebureau en de voormalige Rabobank in Kesteren). Daarnaast betalen wij leefgeld en een wooncomponent aan Oekraïense vluchtelingen die in particuliere opvanglocaties zijn opgevangen. Het Rijk heeft toegezegd dat de werkelijk gemaakte kosten worden gecompenseerd. In de Jaarstukken 2022 ziet u terug welke kosten wij in verband met de opvang hebben gemaakt en wat wij met het Rijk zullen verrekenen. b. Inkomensregelingen (structureel nadeel € 1.059.365 in 2022, vanaf 2023 € 113.232) In de meicirculaire en septembercirculaire 2022 hebben we middelen ontvangen voor energietoeslag. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van respectievelijk € 456.945 en € 424.168. Dit nadeel dient u in relatie te zien met het voordeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene Uitkering. Op dit moment gaan we uit van een budgettair neutrale uitwerking op bijzondere bijstand. We verstrekken de energietoeslag aan mensen met een minimum inkomen (120% van de bijstandsnorm).

We zien een toename in de uitgaven bijzondere bijstand door een hogere instroom van statushouders en meer aanvragen van mensen met een minimum inkomen, maar daar staat een hogere baat uit terugvorderingen voor (bijzondere) leenbijstand tegenover. Er is een incidenteel nadeel van € 65.020 op de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (TOZO). In 2020 en 2021 bestond deze regeling in verband met de coronamaatregelen. Deze vorm van bijstandverlening voor zelfstandigen werd uitgevoerd door gemeente Buren en dienden wij te verantwoorden via de SiSa (single information, single audit). Naar aanleiding van de ingediende SiSa hebben we voor 2020 een klein bedrag extra ontvangen, maar over het jaar 2021 vorderde het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs een hoger bedrag terug. Het verschil is naar alle waarschijnlijkheid ontstaan doordat aflossingen op verstrekte TOZO-kredieten als baat in onze jaarrekening zijn verwerkt, terwijl in deze specifieke regeling het Rijk deze baat terugvordert. We verwachten een structureel nadeel van € 113.232 op Inkomensvoorzieningen. De Rijksbijdrage gebundelde uitkering (BUIG) is (landelijk) naar beneden bijgesteld in verband met meevallende werkloosheidscijfers.

In Neder-Betuwe zien we de uitgaven voor bijstand stabiel blijven, omdat naast uitstroom ook sprake is van instroom in de bijstand door onder meer het wegwerken van onze achterstand in de huisvestingstaakstelling voor statushouders. We zien steeds meer werkgevers die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans geven zonder dat hier loonkostensubsidie tegenover staat. Dat houdt een besparing in op uitgaven voor loonkostensubsidie, maar aan de andere kant wordt het daaropvolgende jaar de Rijksbijdrage naar beneden bijgesteld. c. Begeleide participatie (incidenteel nadeel € 129.195 in 2022) In de meicirculaire 2022 hebben we middelen IU Participatie ontvangen. Deze middelen ontvangen wij in het kader van de Wet Sociale Werkvoorziening en beschut werk en betreft een loon- en prijsbijstelling. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 70.385 voor 2022. Dit nadeel dient u in relatie te zien met het voordeel benoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene uitkering. Op Werkzaak WIW (voormalige Wet inschakeling werkzoekenden) verwachten we een incidenteel nadeel van € 52.560 voor 2022. Dit wordt veroorzaakt door een tegenvaller ten opzichte van de jaarrekening 2021 van Werkzaak. In 2021 vond een grote aanpassing plaats in de P&C documenten van de Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak Rivierenland.

Er is een omslag gemaakt, waarin kosten en baten voor de Participatiewet en Sociale werkvoorziening strikter zijn gescheiden. Na vaststelling van de jaarrekening 2021 en de daaruit volgende afrekening, kwam naar voren dat hierin een fout is ontstaan en de teruggave van Werkzaak lager was dan verwacht. In de Begroting 2022 en verder van Werkzaak is deze fout hersteld. 2e Bestuursrapportage 2022

37

Overige kleine verschillen binnen dit taakveld bedragen een incidenteel nadeel € 6.250 voor 2022, en behoeven geen toelichting. d. Arbeidsparticipatie (incidenteel nadeel € 76.080 voor 2022, € 59.487 voor 2023 en € 47.086 voor 2024) In de meicirculaire en septembercirculaire 2022 hebben we middelen ontvangen voor Inburgering en voor Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU). Voor Inburgering gaat het om respectievelijk een nadeel van € 8.444 voor 2022 (meicirculaire) en een nadeel van € 27.346 voor 2022, € 59.487 voor 2023 en € 47.086 voor 2024 (septembercirculaire). Voor Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) gaat het om een nadeel van € 40.290 in 2022 (septembercirculaire). Het nadeel op dit taakveld dient u in relatie te zien met het voordeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene uitkering. e. Geëscaleerde zorg 18+ (incidenteel voordeel € 180.000 voor 2022, nadeel € 30.000 voor 2023) In 2022 verwachten we een incidenteel voordeel van € 180.000 op Beschermd Wonen. Het Rijk heeft wederom de financiële transitie Beschermd Wonen uitgesteld (tot 1 januari 2024). Gevolg hiervan is dat wij het bedrag, dat wij in 2020 incidenteel van de gemeente Nijmegen hebben ontvangen (opheffing reserve) om het verwacht financieel risico te kunnen dekken, in 2022 niet nodig hebben.

Daarnaast heeft Nijmegen als centrumgemeente ook in 2022 extra kosten voor de transitie op zich genomen, die anders ten laste van onze begroting zouden zijn gegaan. Wij stellen uw raad voor om € 30.000 te bestemmen voor 2023. Ook in 2023 zal Nijmegen als centrumgemeente een groot aantal kosten, die we als gemeente op Beschermd Wonen maken, voor haar rekening nemen. Op het moment van schrijven zijn afspraken hierover zo goed als afgerond, maar bestaat er nog wel een financieel risico, dat we met dit bedrag willen afdekken. Dit dient u in relatie te zien met het voordeel/nadeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.10 mutaties in Algemene reserve. f. Geëscaleerde zorg 18- (incidenteel nadeel € 25.037 voor 2022) In de meicirculaire 2022 hebben we middelen IU Voogdij ontvangen. Het gaat om een incidenteel nadeel van € 25.037. Dit nadeel dient u in relatie te zien met het voordeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene uitkering. g. Kleine verschillen overige taakvelden ( incidenteel voordeel € 5.405) Kleine verschillen behoeven geen toelichting. ALGEMEEN BEELD BUDGETTEN WMO EN JEUGDWET In 2021 heeft een herijking plaatsgevonden op de budgetten Wmo en Jeugdwet. U bent hierover geïnformeerd in een raadsinformatiebrief d.d. 20-10-2021 (RIB-68) en de herijking is destijds verwerkt in de Bestuursrapportage najaar 2021.

Daarbij hebben wij aangegeven dat wij de financiële ontwikkelingen blijven volgen. In deze tweede bestuursrapportage 2022 worden de budgetten Wmo en Jeugdwet niet tussentijds aangepast. Dit zullen we doen bij de Jaarstukken 2022. Wel vinden we het belangrijk om u in deze rapportage te informeren over de ontwikkelingen die wij zien, en de verwachte effecten – op hoofdlijnen – daarvan op de Jaarstukken 2022.

2e Bestuursrapportage 2022

38

Wmo Op basis van de informatie die wij tot nu toe hebben, zien we over het algemeen relatief kleine budgetafwijkingen ten opzichte van de herijking 2021 en daarmee de begroting. Daarbij merken wij op dat het altijd om een momentopname gaat en dit geen garantie is dat er bij de Jaarstukken 2022 geen budgetafwijkingen te melden zijn. Waar wij wel een relatief grote budgetafwijking zien, is Wmo Zorg in Natura en Zorg in PGB. Bij de Jaarstukken 2021 hebben wij gemeld dat de stijging van de lasten voor deze zorg minder hard is doorgezet dan wij in de herijking van oktober 2021 verwachtten. Bij de Jaarstukken hebben wij dit vooralsnog beoordeeld als incidenteel, omdat wij een toename zagen in de aanvragen voor deze typen zorg. Op dit moment zien wij dat de verwachte totale uitgaven voor 2022 in lijn liggen met de totale uitgaven in 2021. Daarom is onze beoordeling nu dat het voordeel ten opzichte van de begroting kan worden gezien als structureel. En verwachten wij bij de Jaarstukken 2022 een voordeel te kunnen melden. De aanvragen voor deze typen van zorg zien wij nog steeds niet afnemen, maar wij indiceren wel steeds scherper op wat daadwerkelijk nodig is en proberen waar mogelijk dure specialistische zorg af te schalen naar goedkopere reguliere zorg. Jeugd In de Jaarstukken 2021 hebben wij een voordeel verantwoord op Jeugdhulp Zorg in Natura.

Vanwege de hoge uitgaven op Jeugdhulp in eerdere jaren zijn wij voorzichtig geweest en hebben wij de helft daarvan aangemerkt als structureel. Dit is verwerkt in de Eerste Bestuursrapportage 2022. Op dit moment verwachten wij bij de Jaarstukken 2022 wederom een voordeel op Zorg in Natura te kunnen melden. Onze eerste beelden hierbij zijn, dat het voordeel in de Jaarstukken 2021 inderdaad een structureel karakter heeft gehad. Ook zien wij een afname in het aantal cliënten ten opzichte van 2021. Mogelijk beginnen wij de resultaten te zien van maatregelen die wij hebben ingezet. Een eerste voorzichtige verklaring voor de afname van het aantal cliënten, is dat wij investeren in samenwerking en kortere lijnen, onder meer op het grijze gebied tussen Jeugdwet en Passend Onderwijs. Ook zetten wij in op normaliseren en verwijzen wij - waar mogelijk cliënten eerst naar het voorliggend veld. We verwachten bij de Jaarstukken een nadeel te melden op Jeugdhulp PGB. Jeugdhulp PGB heeft over de jaren heen een sterk wisselend karakter. Ook verwachten wij bij de Jaarstukken een nadeel te melden op het Landelijk Transitie Arrangement (LTA). Dit is specialistische zorg voor specifieke doelgroepen, zoals persoonlijkheidsstoornissen en complexe multiproblematiek. Deze zorg wordt niet (in regioverband) door ons ingekocht, maar op landelijk niveau door de VNG.

Hierop hebben wij als gemeente slechts beperkte invloed. Om de ontwikkelingen beter te kunnen duiden, is een nadere analyse nodig. Hiervoor vragen we verderop in deze bestuursrapportage middelen aan om te investeren in monitoring sociaal domein (zie Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien). De analyse betrekken wij bij de totstandkoming van de Jaarstukken 2022.

2e Bestuursrapportage 2022

39

PROGRAMMA 6 ONDERWIJS, SPORT EN WELZIJN Missie Iedereen moet zich kunnen ontplooien en welbevinden De wijze waarop jonge inwoners zich ontplooien, is voor ieder kind en iedere jongere verschillend. Onze ambitie is om voor deze jonge inwoners randvoorwaarden te creëren, waarbinnen zij zich optimaal kunnen ontwikkelen op hun weg naar volwassenheid. Opleiding, vrijetijdsbesteding, talentontwikkeling, zorg en ondersteuning zijn daarbij van groot belang. De kernen blijven levende gemeenschappen, waar mensen elkaar op allerlei manieren ontmoeten en bijstaan. Investeren in onderwijs, sport en cultuur draagt bij aan de sociale cohesie binnen de dorpen. Dit leidt ertoe dat de inwoners zich thuis (blijven) voelen in de (kernen van de) gemeente.

Thema's 6.2 Huisvestingsplan scholen Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Adequaat aanbod van onderwijs zo dicht mogelijk bij onze kinderen • Mogelijkheden verkennen voor (integrale) kindcentra. • Uitwerken duurzaamheids- en gezondheidsmaatregelen schoolgebouwen inclusief mogelijkheden voor financiering en subsidie. • Conform raadsbesluit september 2020 worden de voorgestelde huisvestingsscenario’s uitgewerkt in het uitvoeringsplan IHP en vervolgens voortvarend opgepakt. Het betreft de volgende scenario’s: renovatie Hervormde School, uitbreiding Pantarijn, vervangende nieuwbouw/renovatie De Hien en De Bellefleur, nieuwbouw VCOG-school in Kesteren en meewerken aan het huisvesten van een VCOG-school in Dodewaard.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Er zijn diverse budgetafwijkingen. Er is een structureel voordeel op belastingen. Er is een incidenteel nadeel in 2023 op het programma onderwijshuisvesting. En er is een budgettair neutrale afwijking in verband met ventilatie op scholen (zie ook onder 'Ontwikkelingen'). Voor een uitgebreide toelichting zie 'Wat mag het kosten?'.

Ontwikkelingen? Binnenkort ontvangt u een raadsvoorstel Multifunctioneel Centrum (MFC) Dodewaard De Hien en De Bellefleur zijn twee van de samenwerkende partijen binnen dit multifunctionele gebouw. Zie ook 6.1 Leefbaarheid. Verkennend onderzoek voorzieningencluster Kesteren loopt door in 2023 De bouw van de nieuwe VCOG-school in Kesteren zal effect hebben op het voorzieningencluster. Daarom is het voor ons verkennend onderzoek van belang dat we eerst meer zicht krijgen op de leerlingenstromen tussen de verschillende basisscholen in Kesteren. Ventilatie scholen Wij hebben alle scholen geattendeerd op de regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) van het Rijk. Hierop is een aanvraag gekomen (en door het Rijk gehonoreerd) van de Rehobothschool in Opheusden. Zij starten in oktober met het aanbrengen van een CO2 gestuurd ventilatiesysteem (Zie ook "Wat mag het kosten?").

2e Bestuursrapportage 2022

40

De Rehobothschool realiseert tijdelijke noodlokalen voor het onderwijs aan de kinderen uit Oekraïne Voor de kinderen uit Oekraïne die naar het primair onderwijs gaan wordt onderwijs aangeboden op de Rehobothschool in Opheusden. In januari 2023 vindt de reguliere instroom van nieuwe kleuters plaats en ontstaat een ruimtetekort voor het onderwijs aan de Oekraïense kinderen. Om het onderwijs voor de Oekraïense kinderen te kunnen voortzetten, laat de Rehobothschool nog in 2022 noodlokalen plaatsen. Als gemeente kunnen (en zullen) wij hiervoor een vergoeding aanvragen bij het Rijk.

6.3 Subsidies

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Kernactiviteiten van verenigingen en maatschappelijke organisaties dienen zelfvoorzienend te zijn • Flexibiliteit bij het subsidie-instrument: uitvoering van bestaand beleid met meer inzet op resultaten. Vrijwilligersorganisaties krijgen een bijdrage voor de activiteitenkosten.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting De verwachting is dat subsidiemiddelen niet allemaal worden uitgegeven. We verwachten een restant bij de coronamiddelen voor de culturele infrastructuur. Daarbij zal naar verwachting ook voor de gebouwsubsidie dorpshuizen budget overblijven.

Ontwikkelingen? Voor dit thema zijn er verder geen ontwikkelingen.

6.4 Sport en beweeg voorzieningen Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Afname sociaal-economische gezondheidsverschillen en bevorderen sociale omgang • Uitrollen van de pilot Vitaal sportpark Dodewaard conform startnotitie. Een vitaal sportpark beoogt door samenwerking van sportverenigingen dat er op sportpark De Eng meer gebruik en meer variëteit in de activiteiten is. Langetermijnvisie ontwikkelen over sport en bewegen • Begeleiding sportclubs bij subsidieaanvragen uit bovenregionale fondsen in samenwerking met de sportkoepel in het kader van open sportclub of vitaal sportpark. • Continueren van de inzet van buurtsportcoaches. • Ondersteuning accommodaties sportclubs door garant te staan voor leningen en door het verstrekken van SVn duurzaamheidsleningen. • Afronden plan van aanpak langetermijnvisie sport- en beweegvoorzieningen, dat inzicht geeft in de grenzen aan de verantwoordelijkheid van de gemeente op het gebied van bewegen en sport (accommodaties). Daarbij worden het landelijke sportakkoord en de harmonisatie van de huurtarieven/onderhoudsbijdrage (nieuwe subsidiesystematiek) betrokken. • De rijksoverheid wil sport en bewegen stimuleren door de samenwerking van alle betrokken partijen (lokaal en regionaal) te bevorderen. Ook Neder-Betuwe heeft daartoe een intentieverklaring (voor een lokaal sportakkoord) getekend.

Sportverenigingen beschikken over voldoende velden, zodat leden kunnen trainen c.q. bewegen en kunnen deelnemen aan de voetbal- en/of korfbalcompetitie • De uitdaging om op sportpark De Leede in Kesteren een extra sportveld te realiseren, is uitgewerkt tot enkele verschillende ontwerpen. Er zijn scenario's uitgewerkt, die een derde voetbalveld mogelijk kunnen maken inclusief een stappenplan voor de herinrichting.

2e Bestuursrapportage 2022

41

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting De aanbesteding voor de herinrichting sportpark De Leede is voltooid. De uitvoering is gestart, maar heeft wel vertraging opgelopen. O.a. door het niet tijdig beschikbaar komen van bouwmaterialen waren we genoodzaakt om over te schakelen naar een alternatieve uitvoeringsopbouw. Het nieuwe junior voetbalveld en de korfbalvelden zijn in 2022 gereed. Wij verwachten de renovatie van het bestaande voetbalveld af te ronden in het voorjaar van 2023. De vertraging heeft geen invloed op de financiën of het spelen van competitie voetbal. Daarnaast is er sprake van diverse budgetafwijkingen (zie ook 'Wat mag het kosten?'). In deze bestuursrapportage worden twee afwijkingen verwerkt met een budgettair neutrale uitwerking: 1. Voor de uitvoering van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! hebben we een extra bijdrage vanuit het Rijk ontvangen. Omdat we deze extra rijksmiddelen hebben ontvangen, kan het zijn dat we bij de Jaarstukken 2022 (eigen) middelen overhouden. 2.Het restant van de uitkering SPUK Sportakkoord van 2021 is via de derdengelden meegenomen naar 2022 en wordt nu als baat overgeboekt naar Programma 6. Dit is budgettair neutraal, omdat hier ook lasten tegenover staan. Wij verwachten deze middelen volledig te besteden in 2022. Daarnaast is er een positieve budgetafwijking op het sport- en beweegpark Dodewaard.

In 2022 hebben de verenigingen samen met ons aanzienlijke stappen gezet voor het herinrichtingsplan met ruimte voor een skatevoorziening. Samen hebben wij een visie op de accommodatie en het toekomstig gebruik opgesteld en een voorlopig ontwerp. Uitvoering in 2023 is nu haalbaar.

Ontwikkelingen? We hebben een sportverenigingscoach aangesteld Deze ondersteuning loopt door in 2023 en is opgenomen in de Begroting 2023. De sportverenigingscoach is circa 2 dagdelen per week beschikbaar en ondersteunt, begeleidt en adviseert de sportverenigingen op uiteenlopende terreinen, zoals verenigingsbeleid, financiën, accommodatiezaken, kader/vrijwilligers, vitaliteit, samenwerking en sociaal/maatschappelijke betrokkenheid. De sportverenigingscoach is een vraagbaak en hulplijn en dient daarmee als een loket voor de sport. De sportverenigingscoach ondersteunt daarnaast de verenigingsondersteuners in het professionaliseren van hun werkwijze, zowel inhoudelijk als procesmatig. Met deze samenwerking stimuleren we in hogere mate de open clubgedachte en bieden we algemene verenigingsondersteuning voor elke sportvereniging met een bestuurlijke of organisatorische uitdaging. Richting definitief ontwerp Beweegpark Dodewaard De vier betrokken verenigingen worden ondersteund door onze verenigingsondersteuners, de Gelderse Sportfederatie (GSF) en de Leefbaarheidsalliantie. De opzet van het definitieve inrichtingsplan plus de investering staat voorop; er wordt ook gekeken naar de toekomstige situatie: beheer van de accommodatie, stimuleren gebruik, onderlinge samenwerking en samenwerking met de MFC Dodewaard.

Wij participeren in dit project, vanwege de realisatie van de skatevoorziening en aanpassingen van de openbare buitenruimte (parkeerplaats). De verenigingen en wij zullen in 2023 nauw samenwerken in de zorg voor voldoende middelen (subsidies/sponsoring) en in de aanbesteding/uitvoering.

2e Bestuursrapportage 2022

42

6.6 Onderwijs Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Vormgeven aan lokaal onderwijs- en jeugdbeleid via de Lokale Educatieve Agenda (LEA) • Met het onderwijs en de kinderopvang in de LEA samenwerken aan gezamenlijke thema’s zoals het bestrijden van onderwijsachterstanden, passend onderwijs, leerplicht en voortijdig schoolverlaten, voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en aansluiting van jeugdhulp op onderwijs.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Er is een incidentele negatieve budgetafwijking: in de septembercirculaire 2022 hebben we middelen ontvangen voor leerlingenvervoer Oekraïne. Deze worden als incidenteel nadeel opgenomen in Programma 6. Zie ook onder 'Ontwikkelingen' en 'Wat mag het kosten?'.

Ontwikkelingen? Opvang Oekraïne Het aanbod van het onderwijs is op dit moment stabiel. Via het reguliere LEA-overleg blijven we hierover in contact met de schoolbesturen. Wij verzorgen het leerlingenvervoer tot eind 2022. Vanaf 2023 sluiten we aan op de reguliere verordening leerlingenvervoer. Tot eind 2022 krijgen de leerlingen die dit nodig hebben ondersteuning met het zelfstandig leren reizen onder andere door middel van een fietsmaatje om zo bekend te raken met de Nederlandse verkeersregels.

6.7 Voor- en vroegschoolse Educatie

Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Alle peuters hebben toegang tot voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en zijn voorbereid op het basisonderwijs • Afspraken maken met de kindercentra en de basisscholen over de resultaten van VVE, overdracht van peuteropvang naar basisschool, doorgaande leerlijnen en ouderbetrokkenheid. • Met voorschoolse educatie de ontwikkeling van peuters stimuleren op meerdere gebieden zoals taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. • Ouders stimuleren om gebruik te maken van het aanbod voorschoolse educatie voor hun kind door informatieverstrekking en advisering vanuit het consultatiebureau en door het organiseren van themagerichte voorlichtingsbijeenkomsten door de kinderopvangaanbieders.

Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Er zijn budgetafwijkingen met een budgettair neutrale uitwerking in verband met de beschikkingen van het rijk voor de OABmiddelen. Zie ook 'Wat mag het kosten?'.

Ontwikkelingen? Dit schooljaar start het project Bewegend leren Dit project is gericht op zowel de motorische ontwikkeling als ook de cognitieve ontwikkeling en de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen tussen de 2 en 12 jaar. Het project, op initiatief van Kindcentrum Betuwe, is tevens gericht op een nauwere samenwerking tussen kinderopvang en het basisonderwijs en wordt aangeboden op de peutergroepen, het basisonderwijs van scholen die hieraan mee willen doen en de buitenschoolse opvang.

2e Bestuursrapportage 2022

43

De nieuwe beleidsnota voor VVE en Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) is volop in ontwikkeling We hebben een eerste bijeenkomst gehouden om op te halen wat er in de praktijk speelt. Eind 2022 vindt een tweede bijeenkomst plaats om partners mee te nemen in de status van de beleidsnota.

Overige ontwikkelingen Het nieuwe beleidskader Toezicht en Handhaving Kinderopvang en de nieuwe beleidsregels zijn inmiddels gepubliceerd Hiermee sluiten we aan bij het beleid binnen de regio. Tevens hebben we een bijeenkomst gehouden voor houders (eigenaren van een kinderdagverblijf) over de rolverdeling tussen de gemeente en de GGD.

Wat mag het kosten? Programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn Mutaties grootste afwijkingen (> € 25.000) per taakveld

2022

2023

2024

2025

a. b. c. d.

Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccomodaties

-25.956 36.875 0 -65.000

16.807 0 0 65.000

-25.956 0 0 0

-25.956 0 0 0

e.

Diverse taakvelden overige kleine verschillen

20.077

-7.917

-7.917

-7.917

-34.004

73.890

-33.873

-33.873

Totaal

a. Onderwijshuisvesting (structureel voordeel € 25.956 in 2022, nadeel € 16.807 in 2023 en vanaf 2024 voordeel € 25.956) Er is een structureel voordeel van € 25.956 op belastingen. Wij zijn wettelijk verplicht om de OZB van scholen te betalen. In de Jaarstukken 2021 hadden wij hierop een voordeel. Daarom hebben wij de raming geactualiseerd. Er is een incidenteel nadeel van € 42.763 in 2023. Voorafgaand aan elk kalenderjaar stellen wij een programma onderwijshuisvesting inclusief bekostigingsplafond op. Schoolbesturen kunnen hiervoor jaarlijks een aanvraag indienen. Op het programma onderwijshuisvesting 2023 hebben wij opgenomen: uitbreiding 1e inrichting onderwijsleerpakket en meubilair voor de Sébaschool in Ochten en De Wegwijzer in Kesteren. Er is een budgetafwijking met een budgettair neutrale uitwerking in verband met ventilatie op scholen. Eind 2020 heeft het Rijk de regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) gepubliceerd. De regeling is gericht op het op orde krijgen van het binnenklimaat in schoolgebouwen. Alleen gemeenten kunnen de specifieke uitkering aanvragen. Op verzoek van de Rehobothschool hebben wij een uitkering aangevraagd en ontvangen wij € 190.000. De specifieke uitkering stellen wij beschikbaar aan het schoolbestuur in de vorm van een incidentele subsidie. b.

Onderwijsbeleid en leerlingzaken ( incidenteel nadeel € 36.875 voor 2022) In de septembercirculaire 2022 hebben we middelen ontvangen voor leerlingenvervoer Oekraïne. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 36.875. Dit nadeel dient u in relatie te zien met het voordeel genoemd onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene uitkering. Er zijn budgetafwijkingen met een budgettair neutrale uitwerking op de middelen voor Onderwijsachterstandenbeleid (OAB-middelen). 2e Bestuursrapportage 2022

44

2e Bestuursrapportage 2022

45

De definitieve beschikking 2022 leidt tot een extra baat en last van € 22.037. De voorlopige beschikking vanaf 2023 leidt tot een extra baat en last van € 3.075. c. Sportbeleid en activering (budgettair neutraal in 2022) Er zijn budgetafwijkingen met een budgettair neutrale uitwerking. Van het Rijk ontvangen wij (na aanvraag) in de periode 2020-2022 jaarlijks een Specifieke Uitkering (SPUK) voor het Sportakkoord. Deze uitkering gebruiken wij voor de uitvoering van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit!. In de Eerste bestuursrapportage 2022 hebben wij deze uitkering gemeld. Afgelopen augustus hebben wij een herziene verleningsbeschikking ontvangen, die leidt tot een extra last en baat van € 17.716 in 2022. Vanuit sport- en gezondheidsbeleid geven wij hier samen met de stuurgroep van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! (vertegenwoordigers van verschillende partners op het gebied van sport, welzijn en preventie) uitvoering aan. We beraden ons over de besteding hiervan. Het restant van de uitkering SPUK Sportakkoord van 2021 is via de derdengelden meegenomen naar 2022. Omdat we hier een invulling voor hebben (o.a. gezonde leefstijlinterventies) wordt dit bedrag (€ 65.196) nu als baat overgeboekt naar Programma 6 en staan hier ook lasten tegenover. Wij verwachten deze middelen volledig te benutten. d.

Sportaccommodaties (incidenteel voordeel € 65.000 in 2022, nadeel € 65.000 in 2023) Er is een incidenteel voordeel van € 65.000 op de skatevoorziening Beweegpark Dodewaard. In afwijking van de financiële verordening stellen wij uw raad voor om dit bedrag te bestemmen voor 2023. De middelen zijn nodig voor de realisatie van een skatevoorziening op het Beweegpark. Het realiseren van beweegparken is opgenomen in het coalitieakkoord en in de Begroting 2023. Het proces in Dodewaard verloopt goed. Realisatie in 2023 achten wij haalbaar en fungeert als vliegwiel voor de herinrichting. Niet bestemmen van de middelen zou de samenwerking met de partijen ondermijnen. Dit voordeel/nadeel dient u in relatie te zien met het voordeel/nadeel benoemd onder de mutaties in reserve onder Programma 3 (€ 32.500) en hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen (€ 32.500). e. Diverse taakvelden overige kleine verschillen (structureel nadeel € 20.077 in 2022, vanaf 2023 voordeel € 7.917) Kleine verschillen behoeven geen toelichting.

Mutatie in reserve Mutaties van grootste afwijkingen (> € 25.000)

2022

2023

2024

2025

a.

Totaal

2e Bestuursrapportage 2022

0

0

0

0

46

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VPB, ONVOORZIEN Algemene dekkingsmiddelen Van het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting (vpb) en onvoorzien wijkt de opbouw af van die van de beleidsprogramma’s. Het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien is wel onderdeel van het totale programmaplan. De omvang van de algemene dekkingsmiddelen en de toelichting daarop worden in dit hoofdstuk gepresenteerd. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen, die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld specifieke uitkeringen vanuit de rijksoverheid of de rioolheffing, waar ontvangsten en uitgaven direct aan elkaar zijn gekoppeld. De volgende algemene dekkingsmiddelen zijn te onderscheiden: • de algemene uitkering uit het gemeentefonds; • de lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is; • beleggingen, deelnemingen en financieringsfunctie; • verhuur en diensten van derden (het beheer van activa, die voor de openbare dienst bestemd zijn). Deze inkomsten zijn vrij besteedbaar en daarom niet rechtstreeks aan een programma toe te rekenen.

Overige ontwikkelingen

Coronacompensatie voor inkomstenderving over 2021 De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Rijksoverheid hebben afgesproken dat gemeenten reëel gecompenseerd worden voor inkomsten die zij vanwege corona in 2021 niet hebben ontvangen. Die compensatie wordt dit jaar berekend door voor drie groepen van inkomsten - belastingen, leges (marktgelden, havengelden, leges burgerzaken) en evenementenleges - het verschil te bepalen tussen de begrote en de gerealiseerde inkomsten. Omdat onze inkomsten voor deze groepen in 2021 nauwelijks verschilden van de raming, blijkt de compensatie beperkt. We verwachten in de Decembercirculaire 2022 een compensatie te ontvangen van € 9.000. Dat is fors minder dan de ruim 6 ton aan compensatie over 2020, toen ook de bouwleges werden meegerekend voor de compensatie.

2e Bestuursrapportage 2022

47

Verbonden partijen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

Ontwikkelingen? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

Regionaal Archief Rivierenland

Ontwikkelingen? Komende jaren staan in het teken van vijf E's: E-depot, Erfgoed, Externe dienstverlening, Expertise, Efficiëntie. Bij deze speerpunten is een aantal onderdelen benoemd. Elk speerpunt begint met een onderdeel digitalisering. Digitalisering blijft een thema dat de komende jaren veel aandacht krijgt. Het ministerie van OCW zet volgens haar Cultuurnota 2018-2021 in op digitale toegankelijkheid van erfgoed als een van de pijlers. De uitgebreide toelichting is opgenomen in de begroting 2022 van het RAR.

Wat mag het kosten? Algemene Dekkingsmiddelen, Overhead, Vpb en Onvoorzien Mutaties grootste afwijkingen (> € 25.000) per taakveld

2022

2023

2024

2025

a.

Overhead

-132.547

663.595

53.374

53.374

b. c.

Algemene Uitkering Treasury

-150.000

0

0

0

d.

OZB Woningen

-179.086

0

0

0

e.

OZB niet-woningen

-108.266

0

0

0

f.

Overige baten en lasten

0

580.000

580.000

580.000

g.

Diverse taakvelden overige kleine verschillen

Totaal

-3.285.566

-3.855.465

-839.127 -855.227 -815.654

404.468 -221.853 -182.280

a. Overhead (incidenteel voordeel van € 132.547 in 2022 en vanaf 2023 een structureel nadeel van € 663.595 aflopend naar € 53.374 in 2025) Monitoring sociaal domein (incidenteel nadeel € 20.000 voor 2022 en € 50.000 voor 2023) Voor gemeenten wordt monitoring en datagedreven werken steeds belangrijker. Ook binnen het sociaal domein, waarin we te maken hebben met een complexe en dynamische werkelijkheid, is dit een belangrijk thema. De openeinderegelingen vanuit onder andere de Wmo en Jeugdwet maken dat het voor gemeenten een uitdaging is goed grip op hun budgetten te houden. Om dit zo goed mogelijk te doen en sturing te hebben op het sociaal domein, kan een monitor sociaal domein een belangrijke bijdrage leveren. Het formuleren en bijhouden van kengetallen en beleidsresultaten enerzijds en het monitoren van de uitgaven anderzijds, zijn belangrijke ingrediënten voor een dergelijke monitor. Sinds de vaststelling van de regionale Inkoopstrategie Wmo en Jeugd in juni 2021 en de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021-2024 in september 2021, staat dit onderwerp nadrukkelijker op de agenda. Echter vraagt deze ontwikkeling om specifieke kennis en expertise die niet binnen de vaste formatie aanwezig is. Daarbij is er sprake van het vertrek van een vaste medewerker met relevante kennis die (nog) onvoldoende geborgd is.

Deze twee dingen samen maken dat de tijd en aandacht die dit onderwerp nodig heeft om het de noodzakelijke impuls te geven, tot nu toe ontbreekt. Dat betekent dat wij deze expertise tijdelijk in huis moeten halen, om te zorgen dat er een structurele monitor sociaal domein opgezet wordt in onze gemeente.

2e Bestuursrapportage 2022

48

Het beschikbare budget voor de inzet van externe expertise en andere gerelateerde kosten (bv. ICT toepassingen) is niet toereikend om de verwachte kosten te kunnen dekken. Willen we nog in 2022 hiervoor de eerste stappen zetten die noodzakelijk zijn, krijgen we te maken met een budgetoverschrijding van naar verwachting € 70.000. Deze overschrijding heeft deels betrekking op 2022 (€ 20.000) en deels op 2023 (€ 50.000). Op dit moment gaan we uit van incidentele kosten. Mocht blijken dat er sprake is van structurele lasten, bijvoorbeeld ten behoeve van een digitaal dashboard, worden deze structureel meegenomen in de reguliere P&C-cyclus. Personeelslasten politieke ambtsdragers (structureel nadeel van € 17.000 in 2022 oplopend naar € 56.000 in 2024) De salarisafspraken die in de CAO-Rijk 2022-2024 voor het personeel in de sector Rijk zijn gemaakt, krijgen op basis van het rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers doorwerking naar de bezoldiging van burgemeesters en wethouders en toelagen van raadsleden. In de CAO-Rijk 2022-2024 is onder meer met ingang van 1 juli 2022 een salarisverhoging van 2,5% plus een verhoging van €75,- euro overeengekomen. Met ingang van 1 april 2023 vindt vervolgens een salarisverhoging van 3% plaats en op 1 januari 2024 een verhoging van 1,5%.

De aan de loonafspraken gekoppelde bedragen van vergoedingen en toelagen worden vanwege de loonafspraak per 1 juli 2022 vanaf die datum verhoogd met 4,36%. Dit betekent een structurele stijging van € 17.000 in 2022 oplopend naar € 56.000 in 2024 wat ten laste komt van de financiële positie. Vergoeding cursussen (incidenteel voordeel van €36.700 in 2022) In 2022 is organisatiebreed een bedrag beschikbaar van € 194.000. Tot op heden is er in totaal € 92.650 besteed wat betekent dat er nog een bedrag van € 101.350 beschikbaar is. Op basis van een recente inventarisatie zal er nog € 64.650. worden uitgegeven. Het overschot van € 36.700 is onder andere ontstaan door het feit dat er veelal wordt deelgenomen aan seminars en korte opleidingen en minder wordt deelgenomen aan meerjarige opleiding die vaak veel duurder zijn. Daarnaast kan de hoge werkdruk binnen de organisatie als drempel worden ervaren om tijd te besteden aan een individuele opleiding of cursus. Bovendien is door te weinig aanmeldingen bij verschillende opleidingsinstituten voor een aantal medewerkers de opleiding of cursus niet doorgegaan. Dit betekent een incidenteel voordeel in 2022 van € 36.700 wat ten gunste komt van de financiële positie.