Bijlage - Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
Wanneer speelt het? continu 2024 e.v.
2024 e.v.
2025 - 2026
2023 e.v.
2025 en 2026
2025 en 2026
2025 e.v.
2025 e.v.
Activiteiten 2026
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2026. 6.2.1 Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners stimuleren tot sporten en bewegen 6.2.1.1 Uitvoeren van het Lokaal Akkoord 'Gezond op eigen wijze' Onder de naam 'Gezond op eigen wijze' geven we samen met onze partners uitvoering aan het lokale sporten beweegakkoord. We willen in 2026 het aantal partners verder uitbreiden en steeds meer initiatieven gericht op een gezonde leefstijl bundelen onder Gezond op eigen wijze. Daarnaast stellen rijksmiddelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord ons in staat om inwonersinitiatieven actief te ondersteunen. 6.2.1.2 We ondersteunen (sport)verenigingen middels een verenigingsondersteuner en toekomstgericht beheer Met behulp van de verenigingsondersteuner (onderdeel van het team van sport- en beweegcoaches) worden verenigingen ondersteund, op zowel individuele als verenigingsoverstijgende vraagstukken. Zo geven we in 2026 een vervolg aan het thema 'Sociaal Veilige Sport', waarbij wordt ingezet op Verenigingsbrede gedragscode, Vertrouwenscontactpersoon, Verklaring omtrent gedrag en Vakkundige trainers. Hiermee stimuleren dat verenigingen een veilig sportklimaat realiseren waar iedereen welkom is en grensoverschrijdend gedrag geen plek kent. We nodigen clubs uit zich breed maatschappelijk te profileren. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
77
Daarnaast begeleiden we verenigingen bij onderwerpen zoals: ledenwerving en behoud, vrijwilligers en goed bestuur. Dit doen we aan de hand van de afgenomen verenigingsmonitor, om zo op een goede manier aan te sluiten bij de wensen en behoeften van verenigingen. 6.2.1.3 We verbreden de inzet van de sport- en beweegcoaches en versterken daarmee sport en bewegen in Neder-Betuwe De sport- en beweegcoaches hebben een brede opdracht, waarbij bewegen en inzet op een gezonde leefstijl centraal staan. Vanuit deze opdracht dragen zij bij aan preventie binnen het brede sociaal domein. In 2026 werken zij onder andere verder aan: • het opzetten van beweegmomenten voor jong en oud in alle kernen; • samenwerking met lokale maatschappelijke partners met betrekking tot de uitvoering van bestaande programma's zoals JOGG, valpreventie en OKO; • verenigingsondersteuning. 6.2.1.4 Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen De groei van onze gemeente vraagt om voldoende, prettige en veilige sportfaciliteiten. Een actueel plan/visie is nodig om de nabijheid, de aantrekkelijkheid en voldoende aanbod te borgen op de langere termijn. In de tweede helft van 2025 stellen we een bestuursopdracht op voor sportaccommodaties. Op basis van deze bestuursopdracht maken wij in 2026 een visie op sportaccommodaties.
6.2.1.5 Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. In 2026 wordt het Beweegpark Neder-Betuwe in Dodewaard gerealiseerd. Daarbij is niet alleen aandacht voor de fysieke herinrichting van het gebied, maar ook aandacht voor alles rondom de organisatorische kant: de organisatiekracht van de betrokken verenigingen, het activiteitenaanbod op locatie en de brede toegankelijkheid voor alle inwoners van de gemeente. Hiermee wordt een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord behaald. Voor een goede programmering op het beweegpark is er de financiële ondersteuning door provincie Gelderland, met een dorpendeal. 6.2.1.6 We richten de buitenruimte in zodat deze uitnodigt om te bewegen We verbeteren in Casterhoven het aanbod van beweegvriendelijke buitenruimten door kleine aanpassingen. Een intern onderzoek samen met de opbrengst van de uitvraag aan inwoners geeft ons de gewenste richting voor de uitvoering waar wij in 2026 mee verder gaan. De leefbaarheid van de wijk en de onderlinge betrokkenheid van de inwoners wordt verbeterd, dankzij plekken voor bewegen, spelen en ontmoeting. De aanleg van het beweegpark Neder-Betuwe in Dodewaard geeft ons de kans om het gebruik van de bestaande faciliteiten (ijsbaan en hardloopbaan) en het nieuwe skatepark te verbeteren.
Door in te zetten op een goede programmering, met een divers aanbod (van verenigingen en openstelling voor inwoners) vergroten we de aantrekkelijkheid van de locatie. 6.2.2 Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen 6.2.2.1 Bij omvangrijke nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken, bij de invulling ervan worden jeugdigen betrokken In 2026 gaan we de speelplekken aanleggen in Casterhoven, Fase 7. Hierbij zorgen we voor een voldoende integraal speel- en beweegaanbod, dat is afgestemd met Pantarijn, de naastgelegen school voor middelbaar onderwijs. In IJzendroorn leggen we de nieuwe speelplek aan, in de nieuwbouw nabij de Van Riemsdijkstraat. 6.2.2.2 Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie In het uitvoeringsplan voor speelplekken is klimaatadaptatie als ambitie stevig verankerd, waardoor we hier ook in 2026 voor zorgen. Bij elke herinrichting worden klimaataandachtspunten, zoals bomen en waterberging, in en rond de speelplek meegenomen.
6.2.3 Verlagen van het energieverbruik van gemeentelijke gebouwen 6.2.3.1 We maken onze sportaccommodaties duurzamer en toekomstbestendiger en brengen de CO2-uitstoot verder terug Na passende voorbereidingen starten we nog in 2025 de werkzaamheden voor de verduurzaming van sporthal De Leede, gymzaal Kesteren (samen met het inpandig welzijnsgebouw De Hoenderik) en gymzaal Echteld, wat naar verwachting een uitloop zal krijgen naar 2026. In 2026 starten ook de aanvullende onderzoeken met betrekking tot de verduurzaming van sporthal De Biezenwei en het gemeentehuis in Opheusden. Tussen 2026 en 2028 zal de focus liggen op de verder verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed en binnensportaccommodaties in het bijzonder. Dit is verder uitgewerkt in paragraaf 3 'Onderhoud kapitaalgoederen'.
Ontwikkelingen voor 2026 Actualisatie renovatieschema sportvelden In 2025 is het renovatieschema voor onze sportvelden geactualiseerd. In 2026 renoveren we op één van onze sportparken een sportveld. Actualisatie beheerplan duurzaam onderhoud gemeentelijke gebouwen Eind 2025 stellen we het geactualiseerde beheerplan voor de gemeentelijke gebouwen vast. Vanaf 2026 zal naast het dagelijks onderhoud aandacht bestaan voor het meerjarig groot onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
78
6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente Wat willen we bereiken? 6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven
continu
6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting
6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen
continu
6.3.3 Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen
6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers, waar wenselijk sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas 6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties 6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik
6.3.4 De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen
6.3.4.1 Verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ worden zichtbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers. Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers
continu
2025 en 2026
2025 en 2026
continu
Activiteiten 2026
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2026: 6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen 6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven In 2026 faciliteren en ondersteunen we de buitensportvereniging (korfbal- en voetbalverenigingen bij het goed kunnen onderhouden van de sportvelden. Dit is een belangrijke randvoorwaarde om te kunnen sporten en bewegen. De sportverenigingsondersteuner (onderdeel van het team van sport- en beweegcoaches) begeleidt lokale sportverenigingen bij actuele vraagstukken (zie hiervoor 6.2.1.2). 6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting 6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie. Eind 2026 voltooien we de bouw van het multifunctionele centrum Dodewaard en kunnen inwoners, verenigingen, basisscholen en (maatschappelijke) instellingen van deze aantrekkelijke centrale plek gebruik maken. In 2026 werken we daarbij aan versterking van de sociaal-maatschappelijke infrastructuur: organisaties en inwoners die samen activiteiten voor onze inwoners organiseren. We adviseren en helpen de nieuwe beheerstichting MFC bij de programmering en bij de start van de exploitatie.
In 2026 start de bouw van het nieuwe dorpshuis Ochten. Samen met onze maatschappelijke partners ondersteunen en adviseren we het dorpshuisbestuur bij de bouw van deze centrale plek en bij de opzet van een programmering van activiteiten voor alle inwoners van Ochten. We werken aan een aanpak voor behoud van de maatschappelijke infrastructuur van verenigingen en de gemeenschapszin tussen alle inwoners binnen een dorp. De raadsmotie Ruimte voor ontwikkelingen maatschappelijke voorzieningen in de kernen (juli 2025) laat het breed gevoelde draagvlak en urgentie hiervan zien. Bij zo'n aanpak kijken we ook wat er leeft en speelt in de dorpen. In 2025 is in Echteld de dorpsraad gestart en een dorpsvisie gemaakt. In 2026 evalueren we deze samenwerking. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
79
6.3.3 Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen 6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers, waar wenselijk sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas Het Kwaliteitskompas van Movisie is een instrument om de doelstellingen van gesubsidieerde organisaties goed aan te laten sluiten op de gemeentelijke doelstellingen. In 2026 blijven we met partners volgens de werkwijze van het Kwaliteitskompas samenwerken en zorgen we ervoor dat bij subsidieaanvragen wordt aangegeven op welke manier een bijdrage wordt geleverd aan de maatschappelijke resultaten van de nota sociaal domein. 6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties We vragen subsidiepartners om hun bijdragen aan de maatschappelijke resultaten in de nota sociaal domein op heldere wijze zichtbaar te maken om een juiste inschatting te kunnen maken van de doelmatigheid van de subsidies. 6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik In 2026 wordt de nieuwe elektrische bus van Swobrik in gebruik genomen. Daarnaast maken we afspraken over de vervanging van bus Klaartje, die gepland staat voor het einde van 2026.
Hiermee zorgen we voor het behoud van een toekomstbestendige vervoersdienst voor senioren en inwoners met een beperking binnen onze gemeente, wat bijdraagt aan de zelfredzaamheid van inwoners en leefbaarheid van onze gemeente. 6.3.4 De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen 6.3.4.1 Verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ worden zichtbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers. Samen met regiogemeenten is een nieuw cultuur- en erfgoedpact Rivierenland opgesteld voor de periode 2025-2027. Dit wordt in 2026 verder uitgerold, waaruit culturele activiteiten tot stond komen. Hierbij wordt onder andere ingezet op: • erfgoed en cultuurroutes; • educatie en ontwikkeling; • de verbinding met sociaal domein.
Ontwikkelingen voor 2026 Inzet Dorpendeal provincie Gelderland Bij grote maatschappelijke investeringen door verenigingen en gemeente kan subsidie vanuit provincie Gelderland een optie zijn. In 2025 dienen we één gezamenlijke Dorpendeal aanvraag in bij de provincie, voor twee projecten in Dodewaard: het MFC en het beweegpark Neder-Betuwe. Indien de provincie hier positief over besluit, wordt in 2026 uitvoering gegeven aan deze aanvraag. Hierbij wordt samen met de initiatiefnemers, de verenigingen en inwoners gewerkt aan een 'vitaal Dodewaard'. Ook voor Echteld ondersteunen we in 2026 bij een Dorpendeal aanvraag. De dorpsraad Echteld en inwoners werken aan een voorstel. Zodra dit voorstel gereed is, zal de gemeente namens de initiatiefnemers de aanvraag verzorgen.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Eenheid: Bron: percentage
Niet sporters (vanaf 19 jaar)
percentage RIVM
Absoluut verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar)
Relatief verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar)
NederBetuwe
Landelijk NederBetuwe Landelijk aantal per Ingrado Neder1.000 Betuwe leerlingen Landelijk aantal per Ingrado Neder1.000 Betuwe leerlingen Landelijk
2018 1,10
2019 1,40
2020 0,80
2021 1,40
2022 1,30
2023 1,70
2024 1,40
1,90
2,00
1,70 62,80
1,90
2,40 63,90
2,30
2,30 55,30
2,50
3,00
49,20 3,70
1,10
46,40 11,40
8,90
2,10 12,00
2,40 7,00
2,70 11,00
2,70 8,00
4,20 10,00
6,30 14,00
14,00
25,00
25,00
20,00
20,00
24,00
27,00
28,00
42,50
* de verplichte BBV-indicatoren dienen wij over te nemen van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Daar waar deze in bovenstaande tabel niet gevuld zijn, zijn deze op dit moment nog niet beschikbaar op deze website.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
80
Wat mag het kosten? Programma: 6 Onderwijs, sport en welzijn Rekening Bedragen x € 1.000,-
2024
Begroting
Meerjarenraming
2025
2027
2026
2028
2029
8.050
Bestaand beleid Lasten
6.853
7.452
7.552
8.119
8.093
Baten
-2.328
-2.195
-2.126
-2.209
-2.214 -2.220
Geraamd resultaat bestaand beleid
4.525
5.256
5.426
5.910
5.878
5.830
-144
168
-151
536
-144
168
-151
536
5.281
6.078
5.728
6.366
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
4.525
5.256
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
In deze begroting wordt onder programma 6 Onderwijs, sport en welzijn voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen in 2026 € 144.000 minder lasten, in 2027 168.000 meer aan lasten, € 151.000 minder aan lasten en € 536.000 in 2029 meer aan lasten gevraagd. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (nadeel structureel € 85.000) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 85.000 nadelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld Onderwijshuisvesting (nadeel € 35.000 in 2026, € 341.000 voor 2027, € 18.000 voor 2028, € 677.000 voor 2029) Programma en Overzicht voorzieningen in de huisvesting 2026 (nadeel structureel 35.000 voor 2026, 4.000 voor 2027, 4.000 voor 2028, 3.000 voor 2029. Jaarlijks kunnen de schoolbesturen vóór 1 februari een aanvraag voor een voorziening in de huisvesting bij de gemeente indienen.
Aanvragen die worden toegekend, komen op het Programma en niet toegekende aanvragen komen op het Overzicht. In 2025 zijn drie aanvragen voor een voorziening in de huisvesting ontvangen. In het OOGO van mei 2025 is aan alle schoolbesturen meegedeeld welke aanvragen zijn ontvangen. De aanvragen zijn getoetst aan de Verordening Voorzieningen in de huisvesting. Alle drie de aanvragen voldoen aan de gestelde criteria van de verordening en zijn op het Programma 2026 geplaatst. Voor 1 aanvraag wordt u gevraagd een investeringsbudget van 65.114 beschikbaar te stellen. De structurele kapitaallasten hiervan zijn verwerkt in de begroting 2026 vanaf de jaarschijf 2027. Daarnaast is er een incidenteel budget benodigd van 35.000 voor 2026 voor 2 aanvragen. Begroten ruimte voor basisonderwijs Kesteren (uitwerking motie kadernota 2026-2029) structureel nadeel 337.000 voor 2027, 14.000 voor 2028, 674.000 voor 2029. Op 3 juli 2025 heeft de raad de motie ‘Kadernota 2026-2029 - Huisvesting primair onderwijs Kesteren’ aangenomen. Een motie die volgde op de Raadsinformatiebrief 57 van 24 juni 2025 waarin een indicatieve investeringsraming is opgenomen voor vernieuwde huisvesting van de scholen in Kesteren. Het plan voor de scholen behelst uitbreiding van de capaciteit van De Wegwijzer. Al jaren komen zij ruimte tekort en hebben ze zes lokalen in gebruik in De Tollenhof.
De voormalige school van het Pantarijn. Ook de vervanging van Het Kompas wordt meegenomen, vanwege de sterk verouderde huisvesting. Het Palet wordt meegenomen gelet op de kwetsbare omvang van de school en de intentie om samen te werken met Het Kompas. Dit project maakt onderdeel uit van het Integraal Huisvestingsplan 2026-2041. De financiële consequenties van de uitwerking van de motie zijn als volgt verwerkt in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027 – 2029: 1. U wordt gevraagd een investeringsbudget van € 17.180.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. U ontvangt een aanvullend raadsvoorstel waarin het definitieve plan is uitgewerkt en waarin u gevraagd wordt het exact benodigde krediet beschikbaar te stellen; Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
81
2. de structureel benodigde kapitaallasten (9.000 in 2027, 45.000 in 2028, 254.000 in 2029) voor een investeringskrediet van € 17.180.000 zijn verwerkt in de begroting 2026 en meerjarenraming 20272029. Bij de berekening van de benodigde kapitaallasten is uitgegaan dat de investering wordt afgeschreven in 40 jaar tegen 1% rente. De afschrijvingslasten drukken op de begroting het jaar na ingebruikname, de rente wordt berekend over de uitgaven (boekwaarde) in enig jaar. Vanaf 2031 bedraagt de structurele benodigde kapitaallast 600.000 3. de aanwezige stelpost kapitaallasten (280.000) voor het deel IHP in de begroting vanaf jaarschijf 2027 valt structureel vrij. Het voordeel hiervan ziet u verwerkt onder programma 6, taakveld 0.8 overige baten en lasten. 4. er is incidenteel budget opgenomen onder programma 6 van € 359.000 in 2027 en € 520.000 (490.000 taakveld 4.2 en 30.000 taakveld 5.3) in 2029 voor het afboeken van resterende boekwaarde van het deel van de panden welke gesloopt gaan worden. Deze lasten worden gedekt vanuit een onttrekking aan de algemene reserve. Het nadeel onder programma 6 dient u in relatie te zien met het voordeel onder programma algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.10 mutaties reserves.
Daarnaast vallen de structurele aanwezige kapitaallasten in de begroting van deze panden vrij binnen taakveld 4.2 onderwijshuisvesting (structureel 31.000 in 2027 en 2028, 70.000) vanaf 2029) en taakveld 5.3 (structureel vanaf 2029 2.000). Taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken (voordeel structureel €161.000 vanaf 2026). Toeschrijven van (meer-)kosten aan onderwijsachterstandenbeleid (kadernota 2026 (14.1)) structureel voordeel 61.000 vanaf 2026. We krijgen vanuit het Rijk SPUK middelen om in te zetten op het tegengaan en voorkomen van onderwijsachterstanden. We moeten met deze middelen zorgen voor voldoende en kwalitatief hoogwaardig voorschools aanbod in de kinderopvang, het grootste gedeelte van de middelen wordt hier dan ook aan besteed. De afgelopen jaren is gebleken dat we voldoende ruimte hebben binnen deze middelen om ook op andere initiatieven in te zetten die bijdragen aan de doelen binnen deze regeling. Door kosten die we nu dekken uit de algemene middelen structureel toe te schrijven aan deze Rijksmiddelen voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB) spelen we gemeentelijke middelen vrij. Voor 2024 hebben we € 951.261 ontvangen en voor 2025 ontvangen we naar verwachting € 1.055.175. Deze bedragen worden gebaseerd op het aantal doelgroepkinderen binnen onze gemeente. Het Rijk heeft het voornemen geuit om vanaf 2026 deze SPUK-middelen met 10% te korten.
Wanneer het Rijk besluit deze SPUK nog meer dan 10% te korten of te stoppen geldt deze besparing niet meer of in mindere mate. Naast de rijksmiddelen voor onderwijsachterstanden ontvangt de gemeente middelen in het gemeentefonds ter compensatie voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag, de zogenoemde ‘Asschermiddelen’. Jaarlijks besteden we hier maar een klein deel van. De middelen die we hiervan structureel niet gebruiken kunnen worden afgeraamd. Het betreft de gedeeltelijke financiële uitwerking van de ombuiging 14.1 in de kadernota 20262029 van totaal 214.000. In deze begroting zijn deze besparingen verwerkt onder programma 6, taakveld onderwijsbeleid en leerling zaken (61.000), Media (95.000) en programma 5, taakveld Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd (1.000) en Samenkracht en burgerparticipatie (57.000). Verordening leerlingenvervoer/efficiëntere organisatie (kadernota 2026 (14.2)) structureel voordeel 100.000 vanaf 2026. De gemeente heeft een wettelijke taak ten aanzien van leerlingenvervoer. De kosten hiervoor zijn vraagafhankelijk en fluctueren jaarlijkst. Om structureel te kunnen bezuinigen op de uitgaven rondom het leerlingenvervoer richten we ons op het aanpassen van het bestaande beleid en de uitvoering van het leerlingenvervoer.
Het gaan dan bijvoorbeeld om bepalingen ten aanzien van de mogelijkheden voor leerlingen om zelfstandig te reizen, zoals zelfreishulp vanuit Stichting MEE (binnen de kaders van de wetgeving). Het aanpassen van beleid en regels draagt tevens bij aan het maken van keuzes in de toe- dan wel afwijzing van een aanvraag. Het vervoer bestaat verschillende groepen: structureel voor leerlingen met een specifieke leervraag waarbij dit onderwijs niet nabij verzorgd kan worden. Denk bijvoorbeeld aan leerlingen met een handicap die niet in staat zijn om te fietsen of met het openbaar vervoer te reizen. Er is een (structurele) groep leerlingen die reist naar identiteit gebonden (speciaal) onderwijs, dit wordt niet aangeboden in de nabije omgeving. Als hierin stappen gezet worden samen met het onderwijs kan dit een verdere besparing opleveren. naast het aanpassen van beleid en regels, kijken we ook naar de organisatie van het vervoer. Onze uitvoerende partij kan de opdracht vanuit de gemeente krijgen om nog specifieker te kijken naar de mate waarin het vervoer zo efficiënt mogelijk is georganiseerd. Taakveld Sportaccommodaties (nadeel structureel € 6.000 in 2027, 10.000 vanaf 2028) Het huidige beheerplan sportvelden 2016-2025 loopt dit jaar af. Er is een nieuw renovatieschema opgesteld voor de komende vier jaar.
Twee velden van sportpark Heerenland dienen in de komende vier jaar gerenoveerd te worden. Het college vraagt de raad om de middelen hiervoor beschikbaar te stellen. Met de renovatie van sportvelden blijven onze sportparken kwalitatief goed en toekomstbestendig, waardoor inwoners kunnen sporten en bewegen. In het raadsvoorstel over de Renovatieschema sportvelden wat u is voorgelegd in september 2025 (RAAD/25/03635) is u gevraagd 2 investeringsbudgetten (135.000 voor 2026 en 105.000 voor 2027) beschikbaar te stellen. De benodigde kapitaallasten hiervan ziet u hier in de begroting verwerkt.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
82
Taakveld Cultuurpresentatie, -productie en -participatie (voordeel structureel 8.000 in 2026, 2027 en 2028, vanaf 2029 10.000. Incidenteel nadeel 2029 van 30.000) Bijstelling structurele ramingen bijzondere bijstand, kinderopvang en subsidiebudget kunst en cultuur (kadernota 2026 13.1) structureel voordeel 8.000 vanaf 2026. In het subsidiebudget voor cultuur (bevordering activiteiten kunstzinnige vorming) zit wat ‘lucht’. Een besparing van € 8.000 is mogelijk. Het betreft de gedeeltelijk financiële uitwerking van de ombuiging 13.1 in de kadernota 2026-2029 van totaal 75.000. Zie verder de toelichting onder het taakveld 'Samenkracht en burgerparticipatie' (programma 5). Begroten ruimte voor basisonderwijs Kesteren (uitwerking motie kadernota 2026-2029) structureel voordeel 2.000 vanaf 2029, incidenteel nadeel 30.000 in 2029. Het betreft de financiële consequenties van de uitwerking van de motie primair onderwijs Kesteren. Voor de uitleg verwijzen wij u naar de toelichting onder taakveld onderwijshuisvesting sub. 4. Taakveld Media (voordeel structureel 95.000 vanaf 2026) Toeschrijven van (meer-)kosten aan onderwijsachterstandenbeleid (kadernota 2026 14.1) structureel voordeel 95.000 vanaf 2026. Het betreft de gedeeltelijke financiële uitwerking van de ombuiging 14.1 in de kadernota 2026-2029 van totaal 214.000.
In deze begroting zijn deze besparingen verwerkt onder programma 6, taakveld onderwijsbeleid en leerling zaken (61.000) en Media (95.000), programma 5 taakveld Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd (1.000) en Samenkracht en burgerparticipatie (57.000). We verwijzen u naar de toelichting onder programma 6 taakveld onderwijsbeleid en leerlingzaken voor verdere details.
Investeringen Programma: 6 Onderwijs, Sport en Welzijn Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Nieuw Lopend Nieuw Nieuw Nieuw
2023/2024 2023/2024 2023/2024 2025 2025 2026 2026 2025 2026 2026 2027
MFC Dodewaard* VCOG Kesteren, incl. gymzaal Uitbreiding Pantarijn Verduurzamen gem. geb. De Leede 2025 Verduurzamen gem. geb. Gymzaal ECH 2025 Verduurzamen gem. geb. Gymzaal KST Hoendrik 2026 1e inrichting meubilair-OLP Bornput Voorbereidingsinvesteringsbudget IHP onderzoeken PO Kesteren (Wegwijzer, Kompas en Palet) Sportpark Heerenland Veld 4 Sportpark Heerenland Veld 2 Totaal investeringsbedragen
Jaar van Investerings Realisatie bedrag x € 1.000 2027 2026 2025 2025 2025 2026 2026 2026 2029 2026 2027
15.222 12.323 4.097 882 218 218 65 230 17.180 135 105 50.673
* op deze investeringen zijn bijdrage van derden van toepassing.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
83
Mutaties in reserves Programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn rekening begroting begroting
Bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
Meerjarenraming 2027
2028
2029
Bestaand Beleid Lasten Baten
-196
-196
-196
-196
-196
-196
Geraamd resultaat bestaand beleid
-196
-196
-196
-196
-196
-196
Baten
-86
-86
-86
-86
Geraamd resultaat nieuw beleid
-86
-86
-86
-86
-281
-281
-281
-281
Nieuw Beleid Lasten
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
-196
-196
Bestaand Beleid: BESTEMMINGSRESERVE HUISVESTING VAN LODENSTEIN COLLEGE Onder bestaand beleid wordt jaarlijks de volgende onttrekking zichtbaar: • Onttrekking aan de reserve huisvesting Van Lodenstein College (VLC) in verband met afschrijvingen totaal € 196.000. Totaal jaarlijks te onttrekken uit de reserve huisvesting Van Lodenstein College € 196.000. BESTEMMINGSRESERVE AFSCHRIJVING UITBREIDING PANTARIJN (2022) In 2022 is er een bedrag van € 3.422.000 gestort in de reserve ter dekking van de toekomstige afschrijvingslasten voor de uitbreiding Pantarijn. Onder nieuw beleid wordt jaarlijks vanaf 2026 de volgende onttrekking zichtbaar: • Onttrekking aan de reserve uitbreiding Pantarijn ter dekking van de afschrijvingen totaal € 85.550 per jaar vanaf 2026. Totaal vanaf 2026 jaarlijks te onttrekken uit de reserve Uitbreiding Pantarijn € 85.500.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
84
Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien Missie
Overhead en bedrijfsvoering zijn geen doel op zich, het zijn belangrijke middelen om de voornemens uit deze begroting daadwerkelijk te realiseren. Ofwel: de organisatie en de financiën moeten passen bij en afgestemd zijn op de ambities en doelstellingen die raad en college voor ogen hebben. Wij kiezen voor een structureel sluitende begroting, maar dat is mede afhankelijk van de bereidheid van het Rijk om de structurele financiële middelen van gemeenten te verhogen tot een omvang die past bij de taken van de gemeenten. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat structurele uitgaven structurele financiering hebben. Eenmalige uitgaven financieren we eventueel uit incidentele middelen. Waar mogelijk realiseren wij onze ambities op projectbasis met de beschikbare financiering voor de genoemde periode. De gemeente is gebaat bij een goed bemenste ambtelijke organisatie, die berekend is op haar taak en de inwoners met respect tegemoet treedt. Een gezonde en professionele organisatiecultuur zorgt voor een voortdurende verbetering van de kwaliteit van het beleidswerk en de dienstverlening, borging van de continuïteit en een doelmatige bedrijfsvoering. En een stabiele en robuuste ICT is een belangrijke randvoorwaarde voor een goed functionerende gemeentelijke organisatie en voor een betrouwbare en veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • •
Financiële verordening Neder-Betuwe 2023 Legesverordening Belastingverordeningen Controleverordening gemeente Neder-Betuwe 2023 Budgethoudersregeling Neder - Betuwe (2023) Beleidsnota garantstellingen (2021) Treasurystatuut gemeente Neder-Betuwe (2016) Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing (2019)
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
85
Ambities 7.1 Neder-Betuwe is financieel krachtig en een duurzaam financieel gezonde gemeente Wat willen we bereiken?
7.1.1 Een goede balans tussen ambities en een structureel gedekte begroting
7.1.2 De opbrengsten van de precarioheffing komen ten goede aan de samenleving
7.1.3 Voldoende benutten van middelen van hogere overheden en andere instellingen
Wat gaan we daarvoor doen? 7.1.1.1 De financiële positie is voldoende robuust om externe en interne ontwikkelingen op te vangen. 7.1.1.2 We streven naar een verantwoorde belastingdruk voor onze inwoners, die bij voorkeur gemiddeld is ten opzichte van andere gemeenten. 7.1.1.3 We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal voldoende is om de risico’s af te dekken; dus een weerstandsratio van minimaal 1. 7.1.1.4 De tarieven voor leges moeten kostendekkend zijn, maar ook logisch en goed uit te leggen. 7.1.1.6 We streven naar een verantwoorde en evenwichtige inzet van middel uit de stelpost prijsstijgingen. Creëren stelpost prijsstijgingen voor Verbonden Partijen 7.1.2.1 Minimaal drie miljoen euro van de precariomiddelen reserveren we voor maatregelen om energielasten van inwoners te verlagen (zie ook programma 3, onder ambitie 3.3). 7.1.2.3 We vormen een groeifonds om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken. 7.1.3.1 We zetten ons in voor het binnenhalen van subsidiegelden en het doelmatig benutten ervan, zolang de administratieve last daarvan acceptabel is. 7.1.3.2 We onderzoeken of we beter inzichtelijk kunnen maken wat we met de inzet van subsidiegelden hebben bereikt.
Wanneer speelt het? continu
continu
continu
continu
2025 e.v.
Afgerond
Afgerond
continu
2025 e.v.
Activiteiten voor 2026
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2026. 7.1.1 Een goede balans tussen ambities en een structureel gedekte begroting 7.1.1.1 De financiële positie is voldoende robuust om externe en interne ontwikkelingen op te vangen. De financiële positie staat onder druk. Wij hebben een in opdracht van u heroverwegingstraject doorlopen om een goede balans tussen ambities en een structureel gedekte begroting te kunnen handhaven. In deze begroting zijn de financiële effecten van het ombuigingstraject verwerkt. Onze financiële positie is forse verbeterd en laat vanaf 2029 reel structureel overschot zien. 7.1.1.2 We streven naar een verantwoorde belastingdruk voor onze inwoners, die bij voorkeur gemiddeld is ten opzichte van andere gemeenten. Meer hierover leest u in de paragraaf 1 Lokale Heffingen. 7.1.1.3 We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal voldoende is om de risico’s af te dekken; dus een weerstandsratio van minimaal 1. Meer hierover leest u in de paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 7.1.1.4 De tarieven voor leges moeten kostendekkend zijn, maar ook logisch en goed uit te leggen. Ten aanzien van de leges is het streven om in 2026 zoveel mogelijk kostendekkend te zijn. De leges zijn op dit moment niet 100% kostendekkend.
Dit heeft de maken met maximum tarieven die wettelijk zijn vastgesteld, zoals bij reisdocumenten en rijbewijzen of met gemaakte politieke keuzes zoals bijvoorbeeld bij de marktgelden. Meer hierover leest u in de paragraaf 1 Lokale Heffingen.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
86
7.1.1.6 We streven naar een verantwoorde en evenwichtige inzet van middel uit de stelpost prijsstijgingen. We creëren een stelpost prijsstijgingen voor Verbonden Partijen. Door geen automatische prijscompensatie toe te passen op onze budgetten voorkomen we dat er lucht in de begroting wordt opgebouwd. De budgetten in onze begroting worden alleen voor prijsontwikkelingen gecorrigeerd als de noodzaak hiervan uit een analyse van onze budgetten blijkt. De huidige stelpost prijsstijgingen splitsen we in een stelpost voor onze eigen budgetten en afzonderlijke stelpost voor verbonden partijen. Hierdoor krijgen we beter zicht op het beslag dat onze verbonden partijen leggen op de reserveringen voor prijsontwikkeling. 7.1.2 De opbrengsten van de precarioheffing komen ten goede aan de samenleving 7.1.2.1 Minimaal drie miljoen euro van de precariomiddelen reserveren we voor maatregelen om energielasten van inwoners te verlagen € 2 miljoen is gelabeld voor de regeling verduurzaming koopwoningen Neder-Betuwe. € 1 miljoen staat nog gereserveerd in de reserve duurzaamheid. Voor huurders maken wij eerst gebruik van rijksmiddelen, voordat we onze eigen middelen inzetten. 7.1.2.3 We vormen een groeifonds om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken. Het groeifonds bestaat uit drie pijlers: Vitale Leefomgeving, Vitale Samenleving en Vitale Economie.
In november 2024 hebben we uw raad via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het pauzeren van de uitwerking van het Groeifonds Neder-Betuwe totdat er meer duidelijkheid is over de impact van het ombuigingstraject. In maart 2025 zijn de geïnventariseerde ombuigingen/maatregelen met uw raad besproken. Hierbij is besloten dat de middelen worden ingezet ter verbetering van onze weerstandscapaciteit. 7.1.3 Voldoende benutten van middelen van hogere overheden en andere instellingen De inzet van subsidies van Rijk, provincie en Europa maakt het mede mogelijk om diverse initiatieven in Neder-Betuwe te realiseren. We halen een aanzienlijke hoeveelheid subsidiebedragen binnen en zetten deze op doelmatige wijze in. We onderzoeken of het voornemen van het inzetten van een subsidie-adviseur kan bijdragen aan het binnenhalen van meer subsidiegelden, tegen acceptabele administratieve lasten, en deze beter inzicht kan geven in wat we hebben bereikt met het inzetten van deze middelen. 7.1.3.1 We zetten ons in voor het binnenhalen van subsidiegelden en het doelmatig benutten ervan, zolang de administratieve last daarvan acceptabel is. 7.1.3.2 We onderzoeken of we beter inzichtelijk kunnen maken wat we met de inzet van subsidiegelden hebben bereikt.
Ontwikkelingen voor 2026 Geen ontwikkelingen voor 2026
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
87
7.2 De ambtelijke organisatie is robuust en toekomstbestendig Wat willen we bereiken? 7.2.1 De ambtelijke organisatie is berekend op haar taken
7.2.2 Een veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, die wordt ondersteund door een stabiele en robuuste ICT
Wat gaan we daarvoor doen? 7.2.1.1 We brengen de capaciteit en hoeveelheid werk met elkaar in balans. 7.2.1.2 We versterken de kwaliteit van de organisatie nog verder door te investeren in projectmatig en programmatisch werken, verbinding, wendbaarheid, vitaliteit en opleiding/ontwikkeling. 7.2.1.3 Door te blijven investeren in arbeidsmarktbeleid en strategische personeelsplanning versterken we de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie. 7.2.1.4 We benutten kansen voor samenwerking in de bedrijfsvoering, als dat de toekomstbestendigheid versterkt. 7.2.1.5 De organisatie maakt gebruik van een flexibele schil van medewerkers voor fluctuerende werkzaamheden en/of voor werk dat zeer specifieke expertise vraagt.
7.2.2.1 We zorgen voor moderne, snelle en betrouwbare I&Avoorzieningen, die kunnen meebewegen met veranderende behoeften uit de ambtelijke organisatie en de samenleving.
7.2.2.2 We blijven de I&A-voorzieningen optimaliseren, zodat de bestuurlijke processen, organisatieprocessen en de gemeentelijke dienstverlening goed ondersteund worden. 7.2.2.3 Met de inrichting en uitvoering van I&A ondersteunen we de ontwikkeling naar meer transparantie, zodat we nieuwe wetten als de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) goed kunnen uitvoeren. 7.2.2.4 Informatie van de gemeente en haar inwoners is goed beveiligd; we zorgen ervoor dat persoonsgegevens en andere vertrouwelijke informatie veilig worden ontsloten, verwerkt en bewaard.
Wanneer speelt het? continu
continu
continu
continu
continu
continu
continu
continu
continu
Activiteiten voor 2026
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2026. 7.2.1 De ambtelijke organisatie is berekend op haar taken 7.2.1.1 We brengen de capaciteit en hoeveelheid werk met elkaar in balans. Naar aanleiding van het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie, inclusief een formatiebenchmark, worden verschillende acties in gang gezet om de organisatie klaar te maken voor de toekomst. Dit wordt onder meer gerealiseerd door aanpassingen in de organisatiestructuur, het optimaliseren van systemen en processen, en het versterken van projecten programmamanagement. Op die manier wordt onder andere gewerkt aan een betere balans tussen ambities, hoeveelheid werk en beschikbare middelen.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
88
7.2.1.2 We versterken de kwaliteit van de organisatie nog verder door te investeren in projectmatig en programmatisch werken, verbinding, wendbaarheid, vitaliteit en opleiding/ontwikkeling. In 2026 blijven we investeren in een toekomstbestendige organisatie door het project- en programmamanagement te versterken en te investeren in medewerkers. HR stimuleert leren en ontwikkelen via opleidingen, coaching en loopbaanbegeleiding. Ook zetten we in op vitaliteit en duurzame inzetbaarheid met aandacht voor gezondheid, werk-privébalans en verzuimpreventie. Daarnaast versterken we digitaal samenwerken door ondersteuning bij hybride werken en het gebruik van digitale tools. 7.2.1.3 Door te blijven investeren in arbeidsmarktbeleid en strategische personeelsplanning versterken we de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie. In 2026 continueren we het arbeidsmarktbeleid zoals dat in voorgaande jaren is opgebouwd. We blijven inzetten op het professionaliseren van onze arbeidsmarktcommunicatie, het gebruik van passend wervingsmateriaal en het gericht inzetten van extra werving voor de vacatures die moeilijk in te vullen zijn. Strategische personeelsplanning blijft een vast onderdeel van het HR-beleid, waarbij minimaal jaarlijks een quickscan wordt uitgevoerd en dat in gerichte acties resulteert. Daarbij blijft ook het binden en boeien van medewerkers een belangrijk aandachtspunt.
7.2.1.4 We benutten kansen voor samenwerking in de bedrijfsvoering, als dat de toekomstbestendigheid versterkt. We kiezen bewust voor samenwerking als dit bijdraagt aan de toekomstbestendigheid van onze organisatie en doelen. Daarbij maken we strategische keuzes: wat doen we zelf, wat doen we samen en wat besteden we uit – altijd met duidelijke regie en resultaatgerichte afspraken. We investeren alleen in samenwerkingen die meerwaarde bieden en gaan zorgvuldig om met de inzet van onze mensen. 7.2.1.5 De organisatie maakt gebruik van een flexibele schil van medewerkers voor fluctuerende werkzaamheden en/of voor werk dat zeer specifieke expertise vraagt. Inhuur vindt – waar nodig – terughoudend plaats om werkpieken op te vangen en specialistische kennis aan te vullen. Nu het wendbaarheidsbudget is geschrapt, wordt nog zorgvuldiger afgewogen of externe inhuur noodzakelijk is. Waar passend zetten we externe capaciteit in ter ondersteuning van onze vaste formatie, met het oog op continuïteit en kwaliteit van het werk. 7.2.2 Een veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, die wordt ondersteund door een stabiele en robuuste ICT 7.2.2.1 We zorgen voor moderne, snelle en betrouwbare I&A-voorzieningen, die kunnen meebewegen met veranderende behoeften uit de ambtelijke organisatie en de samenleving.
De interne IT systemen en het netwerk zijn de afgelopen jaren grotendeels vernieuwd. Daarmee hebben we de beschikking over een moderne omgeving met bijbehorende beveiligingsopties. Met de inrichting van een “cyber first responder” voorziening hebben we extra kennis en slagkracht geborgd in het geval van (het vermoeden van) een cyberincident. 7.2.2.2 We blijven de I&A-voorzieningen optimaliseren, zodat de bestuurlijke processen, organisatieprocessen en de gemeentelijke dienstverlening goed ondersteund worden. Ten aanzien van de bestuurlijke processen onderzoeken we hoe het gebruik van de huidige systemen die dit ondersteunen geoptimaliseerd kan worden of dat we hiervoor wellicht beter een alternatieve oplossing kunnen inzetten. 7.2.2.3 Met de inrichting en uitvoering van I&A ondersteunen we de ontwikkeling naar meer transparantie, zodat we nieuwe wetten als de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) goed kunnen uitvoeren. Meer hierover leest u in de paragraaf bedrijfsvoering. 7.2.2.4 Informatie van de gemeente en haar inwoners is goed beveiligd; we zorgen ervoor dat persoonsgegevens en andere vertrouwelijke informatie veilig worden ontsloten, verwerkt en bewaard. Meer hierover leest u in de paragraaf bedrijfsvoering.
7.2.2.5 De kwetsbaarheid van onze systemen voor inbreuk van buitenaf of binnenuit is minimaal; we zorgen voor een adequate back-up and recovery maar ook een goede bewustwording binnen en buiten de organisatie. Deze doelstelling is gerealiseerd.
Ontwikkelingen voor 2026 In 2025 hebben we het Informatiebeleidsplan 2025-2027 vastgesteld. In 2025 e.v. gaan we aan de slag met uitwerking ervan.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
89
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Formatie
Eenheid: Bron: aantal per Eigen Neder1.000 gegevens Betuwe inwoners Landelijk Bezetting aantal per Eigen Neder1.000 gegevens Betuwe inwoners Landelijk Apparaatskosten cijfer Eigen Nedergegevens Betuwe Landelijk Externe inhuur cijfer Eigen Nedergegevens Betuwe Landelijk Overhead percentage Eigen Nedergegevens Betuwe Landelijk Gemiddelde WOZ waarde cijfer CBS Neder(koop & huur woningen) Betuwe Landelijk Demografische druk percentage CBS NederBetuwe Landelijk Gemeentelijke Euro COELO Nederwoonlasten Betuwe eenpersoonhuishouden Landelijk Gemeentelijke Euro Coelo Nederwoonlasten Betuwe meerpersoonshuishouden Landelijk
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
2018 2019 2020 2021 5,01 5,76 5,97 5,84
2022 5,86
2023 6,59
2024 6,89
0,00 5,02
0,00 4,81
0,00 5,50
0,00 6,46
0,00 0,00 0,00 0,00 495,00 576,00 557,00 567,00
0,00 667,00
0,00 757,00
0,00 874,00
0,00 14,50
0,00 18,06
0,00 18,90
0,00 19,29
0,00 24,13
0,00 30,23
0,00 28,08
0,00 11,20
0,00 12,00
0,00 11,00
0,00 10,00
0,00 10,70
0,00 12,45
0,00 12,99
0,00 0,00 0,00 0,00 232,00 247,00 261,00 283,00
0,00 308,00
0,00 355,00
0,00 368,00
230,00 250,00 271,00 290,00 82,50 82,20 81,90 81,50
317,00 81,20
368,00 83,20
379,00 83,30
0,00 4,43
0,00 4,96
0,00 5,14
69,60 69,80 70,00 70,10 70,30 70,30 70,40 800,00 818,00 867,00 912,00 1011,00 1060,00 1077,00
649,00 669,00 700,00 733,00 826,00 860,00 911,00 840,00 855,00 910,00 926,00 1023,00 1080,00 1097,00
721,00 740,00 776,00 811,00
904,00
942,00
90
994,00
Verbonden partijen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Zorgen dat wij tegen zo min mogelijke kosten voor korte of lange periode financieringen kunnen krijgen De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijke belang. Met specifieke financiële dienstverlening draagt BNG Bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Ontwikkelingen voor 2026? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.
Regionaal Archief Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Het Regionaal Archief Rivierenland vervult de rol van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. In dat kader voert het RAR de volgende taken uit: •
Het beheren en behouden van de archiefbescheiden die in de archiefbewaarplaats zijn ondergebracht namens de deelnemende gemeenten; • Het uitoefenen van toezicht op het beheer van archieven bij deelnemende gemeenten, voor zover deze archieven nog niet zijn overgebracht naar het RAR; • Het beheren van archieven van instellingen die niet bestuurlijk deelnemen aan de regeling, op basis van dienstverleningsovereenkomsten; • Het stimuleren van lokale en regionale geschiedbeoefening, onder meer door het aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevante bronnen. Met deze werkzaamheden draagt het RAR bij aan duurzaam archiefbeheer, digitale toegankelijkheid, het behoud van cultureel erfgoed en de versterking van de historische identiteit van de regio. Ontwikkelingen voor 2026? Het beleidsplan 2022–2025 vormt de basis voor het archiefprogramma en daarmee ook voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027–2029. Na afloop van de beleidsperiode vindt een evaluatie van het huidige beleidsplan plaats, waarna een nieuw beleidsplan voor de periode 2026–2029 wordt opgesteld. Vooruitlopend daarop is in de begroting 2026 de bestaande beleidslijn gehandhaafd. De inhoudelijke toelichting en de speerpunten voor de komende jaren zijn opgenomen in de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027–2029 van het Regionaal Archief Rivierenland.
Daarnaast werkt het RAR actief aan het ontsluiten van gemeentelijke archieven en collecties, het afronden van uitplaatsingstrajecten van archieven van gemeenten, en het opnemen van de eerste videotulen in het e-depot. Ook biedt het RAR ondersteuning aan gemeenten bij de voorbereiding en implementatie van de nieuwe Archiefwet 20XX.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
91
Algemene dekkingsmiddelen Van het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting (vpb) en onvoorzien, wijkt de opbouw af van die van de programma’s. Het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien is wel onderdeel van het totale programmaplan. De omvang van de algemene dekkingsmiddelen en de toelichting daarop worden in dit hoofdstuk gepresenteerd. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen, die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld specifieke uitkeringen vanuit de rijksoverheid of de rioolheffing, waar ontvangsten en uitgaven direct aan elkaar zijn gekoppeld. De volgende algemene dekkingsmiddelen zijn te onderscheiden: • de algemene uitkering uit het Gemeentefonds; • de lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden zijn; • beleggingen, deelnemingen en financieringsfunctie; • verhuur en diensten van derden (het beheer van activa, die voor de openbare dienst bestemd zijn). Deze inkomsten zijn vrij besteedbaar en daarom niet rechtstreeks aan een programma toe te rekenen.
Specificatie van Algemene dekkingsmiddelen Overzicht van Algemene Dekkingsmiddelen 2026 Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000,-
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
2028
2029
606 283 61 256
234 295 58 2.087
462 297 63 85
1.123 297 63 85
1.078 297 63 85
1.005 297 63 85
1.245
788
1.261
1.114
1.577
3.919
1.694
2.828
2.637
3.027
Baten Lokale heffingen waarvan besteding niet gebonden is 0-61 OZB woningen -3.769 -3.830 -4.005 0-62 OZB niet-woningen -1.710 -1.759 -1.874 0-64 Belastingen overig -364 -254 -284
-4.146 -1.938 -284
-4.255 -1.986 -284
-4.358 -2.032 -284
Totaal Baten
Lasten 0-5 0-61 0-62 0-64 0-7 0-8
Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Alg. uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten
Totaal Lasten
1.205
-5.843
-5.843
-6.163
-6.368
-6.524
-6.674
-42.047
-41.771
-45.407
-46.654
-44.845
-45.601
-42.047
-41.771
-45.407
-46.654
-44.845
-45.601
-58
-36
-36
-36
-36
-36
-58
-36
-36
-36
-36
-36
Subtotaal Baten
-47.948
-47.650
-51.607
-53.059
-51.406
-52.312
Totaal Lasten en Baten
-46.742
-43.731
-49.913
-50.231
-48.769
-49.284
Algemene uitkering 0-7 Alg. uitkeringen en ov. uitkeringen GF Totaal Baten Overig 0-5 Treasury 0-8 Overige baten en lasten Totaal Baten
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
92
Overhead Veel van onze werkzaamheden zijn gericht op onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Om dit op een adequate en efficiënte wijze te kunnen blijven doen, dienen de interne dienstverlening en bedrijfsvoering binnen onze ambtelijke organisatie goed op orde te zijn. Daar waar nodig zullen efficiencymaatregelen genomen worden om de interne dienstverlening te verbeteren. Een belangrijk kenmerk van het onderdeel bedrijfsvoering binnen de gemeentelijke organisatie is het feit dat dit ondersteunend van aard is. De overhead betreft alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De gemeente Neder-Betuwe verdeelt de kosten van de overhead in elf categorieën, in navolging van de Notitie Overhead van het BBV. Voor elk van deze categorieën is in onderstaande tabel het budget voor 2025 weergegeven. Vervolgens is weergegeven waar de kosten voor de overhead aan toegerekend worden.
Categorie overhead Leidinggevende primair proces
Begroting 2026 € 965.984
Financiën, toezicht en controle
€ 1.497.671
P&O, overige personeelsasten en oud wethouders
€ 4.189.709
Inkoop
€ 86.000
Communicatie en voorlichting
€ 594.597
Juridische zaken
€ 261.988
Bestuurszaken en bestuur ondersteuning
€ 163.616
Informatievoorziening en automatisering
€ 2.516.715
Facilitaire zaken en huisvesting
€ 827.827
DIV
€ 673.303 Totaal
€ 11.777.410
Doorverdeling van overhead Exploitatie
€ 11.179.433
Grondexploitatie
€ 38.908
Rioolheffing
€ 195.067
Taakveld Ruimtelijke ordening (M3 overeenkomsten)
€ 306.702
Fysieke bedrijfsinfrastructuur incl. Medel
€ 57.302
Totaal
€ 11.777.410
Ten opzichte van begrotingsjaar 2026 zijn de overheadkosten 2026 in totaliteit licht afgenomen met een bedrag van € 0,2 miljoen ten opzichte van 2025. Aangezien de totale lasten van deze begroting 2026 met ruim € 4 miljoen gestegen zijn ten opzichte van de primaire begroting 2025, is het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten gedaald van 15,0% in 2025 naar 13,9% in 2026.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
93
Vennootschapsbelasting (VPB) In Nederland zijn overheidsondernemingen sinds 2016 belastingplichtig voor de Nederlandse vennootschapsbelasting. Uit jaarlijkse inventarisaties van de activiteiten binnen de reguliere exploitatie blijkt één vpb-plichtig cluster van activiteiten aanwezig te zijn. De inventarisatie wordt gebaseerd op de laatst vastgestelde jaarrekeningen. Daar waar binnen bepaalde clusters van activiteiten overschotten worden behaald, wordt voldaan aan de criteria voor toetreding tot vpb-ondernemerschap. De criteria om als ondernemer te kwalificeren, zijn: een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; en deelname aan het economisch verkeer; en een winstoogmerk/structurele overschotten. Vooral door de laatste twee criteria vallen de meeste activiteiten binnen de gemeentelijke exploitatie buiten de vpb-plicht. Uitzondering hierop zijn de bouwgronden in exploitatie (BIE Grexen). Bij de vpb-vraag of er sprake is van door de gemeente te verrichten ondernemersactiviteiten, is het antwoord voor de BIE Grexen positief. Over de resultaten van BIE Grexen is, afhankelijk van de hoogte van de jaarlijkse cashflow, een percentage van 19% tot een bedrag van € 200.000 verschuldigd als vpb. Daarboven bedraagt dit percentage 25,8% en wordt berekend over het jaarlijks winstsaldo van de mutaties in dat jaar.
De jaarlijkse cashflow is het verschil tussen gerealiseerde inkomsten en gerealiseerde uitgaven. Hiertoe wordt een fiscale exploitatiebegroting opgesteld, die volledig voldoet aan de wet- en regelgeving van de Wroen Bro-uitgangspunten, de BBV voorschriften en de vpb-wetgeving. Financiële effecten van de door de Belastingdienst in rekening gebrachte vpb, komen ten laste van het gerealiseerde resultaat van de grondexploitatiebegroting van de betreffende BIE Grex projecten. In de laatste actualisatie per 1-1-2025 is rekening gehouden met de te verwachten af te dragen vpb voor zover van toepassing.
Specificatie budget onvoorziene lasten
De raming voor onvoorziene lasten is een wettelijk verplichte lastenpost. Voor 2026 en verder is voor onvoorziene lasten een bedrag opgenomen van € 5.000. Zie onderstaande tabel.
Budget onvoorziene uitgaven begroting Budget onvoorziene uitgaven
Meerjarenraming
2026
2027
2028
2029
5.000
5.000
5.000
5.000
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
94
Wat mag het kosten? Programma: AD Overhead, vpb, onvoorzien Rekening
Begroting
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Lasten
12.506
13.909
13.678
14.446
15.143
15.933
Baten
-55.006 -55.779 -54.644 -56.064 -57.487 -59.082
Geraamd resultaat bestaand beleid
-42.500 -41.870 -40.966 -41.617 -42.344 -43.150
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
-1.085
-1.509
-1.666
-1.691
Baten
-3.353
-3.389
-1.844
-2.161
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
-4.439
-4.898
-3.510
-3.852
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
-42.500 -41.870 -45.405 -46.515 -45.854 -47.001
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
In deze begroting wordt onder Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen voor structureel € 1.085.000 minder aan lasten in 2026 oplopend naar € 1.691.000 minder aan lasten in 2029 gevraagd. Daarnaast is sprake van structureel € 3.353.000 meer aan baten aflopend naar € 2.161.000 meer aan baten in 2029. Een specificatie van de extra lasten en baten aan nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (structureel voordeel € 164.000) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 164.000 voordelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld 0.4 Overhead (structureel voordeel € 577.000 in 2026 oplopend naar € 787.000 in 2029) Strategische adviescapaciteit, vacatureruimte schrappen, efficiency etc.
(structureel voordeel € 162.000 in 2026 oplopend naar € 372.000 in 2029) In het kader van de ombuigingen kijken we ook kritisch naar de omvang van de ambtelijke organisatie. In de afgelopen jaren is een investering in de ambtelijke organisatie nodig gebleken en is de ambtelijke capaciteit uitgebreid om uitvoering te kunnen geven aan alle taken, opgaven en ambities. Het is dan ook niet mogelijk om een besparing te realiseren zonder dat dit effect zal gaan hebben op onze ambities en de flexibiliteit in de uitvoering. Desondanks is besloten om in deze begroting een reductie van de strategische adviescapaciteit en een besparing op ondersteuning van administratie in te boeken. Vooralsnog wordt uitgegaan van een oplopende besparing van € 162.000 in 2026 oplopend naar € 372.000 in 2029. Beperken inhuur - schrappen wendbaarheidsbudget (structureel voordeel € 245.000) Binnen de gemeente Neder-Betuwe wordt gebruik gemaakt van externe medewerkers (inhuur). Bijvoorbeeld vanwege het ontstaan van vacatures die niet op korte termijn met vaste medewerkers kunnen worden ingevuld, vervanging bij ziekte, of voor het aantrekken van specifieke expertise waarvoor geldt dat het vanuit bedrijfsmatig/financieel oogpunt niet rendabel is om deze binnen de eigen organisatie te borgen. Het uitgangspunt is dat er zo terughoudend mogelijk met inhuur van externen wordt omgegaan.
In voorgaande begrotingen en meerjarenramingen is een structureel wendbaarheidsbudget opgenomen om wendbaar te zijn met de benodigde inzet van personeel (externe inhuur) wanneer nodig. Hoewel de noodzaak om snel in te kunnen spelen op ontwikkelingen onverminderd groot blijft, zien we dat in praktijk het wendbaarheidsbudget niet op voorhand wordt aangesproken. Veelal wordt eerst gekeken of knelpunten binnen de personeelsbegroting opgevangen kunnen worden. Daarom schrappen we in deze begroting het wendbaarheidsbudget. Om de risico’s op overschrijdingen te beperken gaan we in het kader van restrictief inhuurbeleid nog kritischer kijken of inhuur nodig is. Door nog scherper te prioriteren en de planning van werkzaamheden vaker aan te passen aan de beschikbare capaciteit (faseren) kan er op inhuur worden bespaard. Dit betekent wel dat de activiteiten die we ons in de begroting hebben voorgenomen mogelijk vaker zullen doorschuiven in de tijd en pas op een later moment uitgevoerd kunnen worden. Vanzelfsprekend blijven we de huidige maatregelen om inhuur te beperken toepassen, zoals bijvoorbeeld de mogelijkheden Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
95
om tijdelijk intern werkzaamheden over te nemen, het werken met tijdelijke urenuitbreidingen en een actieve arbeidsmarktbendering om vacatures zo snel mogelijk ingevuld te krijgen. Meicirculaire 2025, bijstelling stelpost loonstijging (structureel voordeel € 170.000) Aan de hand van de uitwerking van de meicirculaire 2025 is de stelpost loonstijging 2026 bijgesteld. Dit betekent per saldo een structureel voordeel van € 170.000. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de in de kadernota 2026 opgenomen bijlage meicirculaire 2025. Taakveld 0.64 Overige belastingen (structureel voordeel € 50.000) Voorgesteld wordt om het tarief voor de verblijfsbelasting te verhogen. Bij de overweging om het tarief te verhogen zal er een significante verhoging nodig zijn om een meeropbrengst te genereren. De huidige opbrengst is € 96.000 per jaar op basis van 74.425 overnachtingen (2023). Een verhoging naar bijvoorbeeld € 1,96 per overnachting levert een meeropbrengst van € 50.000 op. De mogelijkheid om verblijfsbelasting te heffen van arbeidsmigranten wordt momenteel uitgewerkt in een projectgroep (Uitwerkingsplan Huisvesting Arbeidsmigranten).
Omdat nog niet is uitgewerkt hoe groot de groep is waarvan geheven kan worden en de kosten-/batenanalyse nog niet is gemaakt is er op dit moment nog geen advies te geven over een eventuele opbrengst of over de overweging differentiatie in tarieven (toeristen/arbeidsmigranten) in te voeren. Taakveld 0.7 Algemene uitkering (structureel voordeel € 3.293.000 in 2026 aflopend naar € 1.951.000 in 2029) Stelpost algemene uitkering gemeentefonds i.r.t. groeigemeente (structureel voordeel € 189.000 in 2026 oplopend naar € 675.000 in 2029) Op basis van de huidige woningbouwprogramma’s is het realistisch om een stelpost extra te ontvangen algemene uitkering op te nemen. Neder-Betuwe is een groeigemeente en dat uit zich in het woningbouwprogramma 2020-2030 waarin in totaliteit tussen de 1.400 en 1.500 woningen opgeleverd worden. Op basis van de huidige plannen worden tussen 2025 en 2029 naar verwachting 725 woningen opgeleverd. Op basis van deze gegevens kan een stelpost extra te ontvangen algemene uitkering worden opgenomen. Uitgangspunten daarbij zijn: - Aantallen opgeleverde woningen tellen pas voor het jaar erop mee. - Bij eenheid is rekening gehouden met een gemiddeld aantal inwoners van 2,7 per woning. - Per inwoner een toename van € 400 extra te ontvangen algemene uitkering. Dit levert het volgende overzicht op.