Bijlage - Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
Hierin is te zien dat in de 2025 gerealiseerde huizen 175 is en deze pas in 2026 extra ontvangsten oplevert, te weten 175 x € 1.080= € 189.000. Dit loopt meerjarig op naar € 675.000 in 2029. Stelpost onderuitputting btw-compensatiefonds ophogen (structureel voordeel € 150.000) Jaarlijks is er op landelijk niveau sprake van een onder uitputting van het btw-compensatiefonds (BCF) die gemeenten jaarlijks via de algemene uitkering terugontvangen. Het BCF is tot stand gekomen door een structurele aframing van het gemeentefonds in het verleden. Alle gemeenten samen maken beperkt gebruik van het BCF zodat op macroniveau sprake is van onderuitputting. Gemeenten ontvangen de onderuitputting jaarlijks achteraf terug via het gemeentefonds. Op dit moment is in onze begroting een behoudend bedrag opgenomen van € 100.000 structureel. De laatste jaren laten zien dat de onderuitputting landelijk fors hoger is dan geraamd en er achteraf hogere bedragen terugvloeien naar gemeenten. De insteek van de Provinciaal toezichthouder is om maximaal rekening te houden voor een bedrag dat gekoppeld is aan 19 punten in de uitkeringsfactor van de algemene uitkering voor de komende jaren. Dit is gebaseerd op de onderuitputting 2023. Voor Neder-Betuwe is 1 punt afgerond € 30.000. Dat betekent dat maximaal structureel rekening gehouden mag worden met € 570.000.
Het ministerie van BZK adviseert wel om, gezien de onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling van de ruimte, voorzichtig te zijn met het opnemen van een raming voor dit dekkingsmiddel. Insteek van het nieuwe kabinet is namelijk om fors te gaan bouwen c.q. te gaan investeren, waardoor de onderuitputting zal afnemen. Voorgesteld wordt om de huidige stelpost BCF op te hogen van € 100.000 naar € 250.000 structureel. Dit betekent een structureel voordeel van € 150.000. Meicirculaire 2025 (structureel voordeel € 2.954.000 in 2026 aflopend naar € 1.126.000 in 2029) De financiele uitwerking van de meicirculaire 2025 kent een meerjarig positief effect. Met name voor de jaren 2026 en 2027, waarna het voordeel fors afneemt vanaf 2028. Voor detailinformatie over de financiele uitwerking van de meicirculaire 2025 verwijzen wij u naar de in de kadernota 2026 opgenomen bijlage meicirculaire 2025. Uiteraard dient u het voordeel van de algemene uitkering in samenhang te zien met de lasten die extra staan opgenomen binnen andere programma's c.q. taakvelden. Dit staat ook uitgebreid toegelicht in eerder vermelde bijlage.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
96
Taakveld 0.8 Overige lasten en baten (structureel voordeel € 355.000 in 2026 oplopend naar € 620.000 in 2029) VNG risicobeheerfonds (structureel voordeel € 70.000) Het VNG-bestuur nam begin 2025 een besluit over de oprichting van een Risicobeheerfonds. Het doel van het risicobeheerfonds is om samen met gemeenten verzekeringspremies te verlagen en de veiligheid van gemeenten te verhogen door integraal risicomanagement. Onderdeel van het risicobeheerfonds is de oprichting van een eigen verzekeringsmaatschappij van gemeenten en VNG. Met een eigen schadeverzekeraar kunnen lagere premies aangeboden worden dan commerciële verzekeraars omdat een homogene groep van gebouwen wordt verzekerd. Gemeentelijke gebouwen hebben bewezen een lagere schadelast te hebben dan andere gebouwen zoals loodsen, winkels, etc. Door deze lagere schadelast kunnen de premies omlaag. Voorts hoeven er geen provisies betaald te worden en kunnen de marketingkosten beperkt zijn. Bovendien gelden voor de eigen schadeverzekeraar andere (lagere) rendementsdoelen. Op dit moment is er nog onvoldoende informatie om een goed besluit te kunnen nemen. In 2025 vindt een landelijke wervingscampagne onder gemeenten plaats. Gemeenten worden vanuit het Risicobeheerfonds van informatie voorzien om lokaal een goede afweging te kunnen maken. Vooralsnog gaan we uit van een te realiseren besparing van structureel € 70.000.
Verlagen stelpost onvoorzien (structureel voordeel € 45.000) Het BBV stelt gemeenten verplicht om een stelpost onvoorzien op te nemen in de begroting. Echter de hoogte van deze post is aan de gemeente. Aangezien de afgelopen jaren van deze post (€ 50.000) structureel beperkt gebruik is gemaakt, wordt voorgesteld deze te verlagen naar € 5.000. Verhogen leges (structureel voordeel € 90.000) In het kader van de ombuigingen is in samenwerking met onderzoeksbureau ANG-onderzoek gedaan naar een mogelijke verhoging van de tarieven voor de leges, lijkbezorgingsrechten en marktgelden met als doel om daardoor zo dicht mogelijk bij 100% kostendekkendheid uit te komen. Om een kostendekkendheid van 100% te behalen zullen de tarieven (waar mogelijk) met 42% geïndexeerd moeten worden. Gezien bestaand beleid op de diverse beleidsterreinen en de onduidelijkheden die de omgevingswet nog met zich meebrengt is een ambtelijk advies voorbereid waarin de huidige kostendekkendheid wordt verhoogd van 78% naar 81%. De baten nemen met ongeveer € 75.000 toe en de lasten nemen met ongeveer € 15.000 af (door een administratieve correctie van toerekenen van uren en kosten). Per saldo leidt dit tot een meeropbrengst van ongeveer € 90.000 per jaar. Doorontwikkeling projectmatig werken (structureel voordeel € 50.000 in 2026 oplopend naar € 200.000 in 2029.
Na implementatie van de Intaketafel willen we het projectmatig werken door ontwikkelen. Hierbij is het de bedoeling dat alle medewerkers (vaste medewerkers én externen) die werken aan opdrachten ook daadwerkelijk hun uren hierop verantwoorden. Bij opdrachten denken we aan (complexe) nieuwe ruimtelijkeen civiele initiatieven en projecten, gebiedsontwikkelingen en sociaal-maatschappelijke initiatieven met een ruimtelijke component die via de intaketafel binnenkomen. Maar naast facilitaire initiatieven ook aan bijvoorbeeld initiatieven en (rehabilitatie)projecten die voortkomen uit onze beheerprogramma’s (zoals o.a. het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan (NBVVP), Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) en het Meerjarig Investeringsprogramma (MJIP)). En tenslotte aan politiekbestuurlijke (beleids-)opgaven waarmee we via een bestuursopdracht aan de slag gaan. De uren die de projectorganisatie op deze manier levert, worden gefinancierd door leges, anterieure overeenkomsten (kostenverhaal derden/initiatiefnemers), de beheer- en investeringskredieten (inclusief voorbereidingskredieten) respectievelijk afzonderlijke kredieten van de raad. De betreffende medewerkers drukken voor deze uren niet langer op de personeelsstaat. De medewerkers in de projectorganisatie zullen zich als het ware financieel zelf moeten zien te bedruipen.
Door een organieke werkwijze met opdrachtgevers en opdrachtnemers, worden processtappen geoptimaliseerd en daarmee ook efficiency bereikt. Op deze manier werken we toe naar een structurele substantiële besparing op de personeelslasten. We verwachten hierbij een structureel voordeel te realiseren van € 50.000 in 2026 oplopend naar € 200.000 in 2029. Taakstelling bezuiniging gemeenschappelijke regelingen (structureel voordeel € 116.000 in 2026 oplopend naar € 232.000 in 2029) De gemeente vraagt gemeenschappelijke regelingen om een bijdrage te leveren aan het oplossen van de financiële problematiek. Met het oog op de financiële situatie van gemeenten heeft een aantal gemeenten in Rivierenland aan gemeenschappelijke regelingen gevraagd om, in aanloop naar de Kadernota 2026, aan te geven: Welke efficiëntiemaatregelen kunnen worden doorgevoerd; Welke kosten op overhead en bedrijfsvoering kunnen worden bespaard: Welke niet-wettelijke taken voor de gemeenten worden uitgevoerd; Welke uitgewerkte keuzescenario’s er op basis van bovenstaande informatie mogelijk zijn. In de zienswijze op de Kadernota 2026 is geconstateerd dat het verzoek van gemeenten tot op heden (nog) niet of nog maar zeer beperkt tot een inhoudelijke reactie heeft geleid. Meerdere gemeenten, waaronder Neder-Betuwe, hebben daarop een generieke taakstelling van 1,5% vanaf 2026, oplopend naar 3% vanaf 2028 aangekondigd.
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
97
In lijn met de eerder gediende zienswijze zijn de volgende gemeenschappelijke regelingen in de doorrekening betrokken: - Regio Rivierenland - Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) - Regionaal Archief Rivierenland (RAR) - Werkzaak Rivierenland - excl. salariskosten SW - GGD Gelderland-Zuid (GGD) - Omgevingsdienst Rivierenland (ODR). In totaliteit verwachten wij een besparing te realiseren van € 116.000 in 2026 oplopend naar € 232.000 in 2029. Meicirculaire 2025, bijstelling stelpost prijsstijging (structureel nadeel € 20.000) Aan de hand van de uitwerking van de meicirculaire 2025 is de stelpost prijsstijging 2026 bijgesteld. Dit betekent per saldo een structureel nadeel van € 20.000. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de in de kadernota 2026 opgenomen bijlage meicirculaire 2025. Overige kleine verschillen (structureel voordeel € 4.000 in 2026 aflopend naar € 3.000 in 2029) Binnen dit taakveld is sprake van kleine bijstellingen die in totaliteit een structureel voordeel betreffen van € 4.000 in 2026 aflopend naar € 3.000 in 2029.
Investeringen Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, VPB en Onvoorzien Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw) Lopend Lopend
Startjaar
Vervanging meubilair gemeentehuis 2025 Noodstroomvoorziening gemeentehuis
2025 2023
Jaar van Investerings Realisatie bedrag x € 1.000 2025 2025
32 147
Totaal investeringsbedragen
179
Mutaties in reserves Algemene dekkingsmiddelen overhead VPB onvoorzien rekening begroting begroting
Bedragen x € 1.000
2024
2025
Meerjarenraming
2026
2027
2028
2029
Bestaand Beleid Lasten
3.329
1.994
Baten
-4.925
-9.754
-1.248
-104
-6
Geraamd resultaat bestaand beleid
-1.596
-7.760
-1.248
-104
-6
Nieuw Beleid Lasten Baten
-359
-521
Geraamd resultaat nieuw beleid
-359
-521
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
-1.596
-7.760
-1.248
-463
-6
-521
Bestaand Beleid: ALGEMENE RESERVE • De onttrekking aan de algemene reserve op basis van besluiten die u eerder heeft genomen ter dekking van incidentele lasten voor het jaar 2026 € 1.188.000 en voor het jaar 2027 € 104.000 en voor 2028 € 6.000. Nieuw Beleid: ALGEMENE RESERVE • Onder nieuw beleid wordt voorgesteld de incidentele lasten voor basisonderwijs Kesteren (uitwerking motie) voor 2027 en 2029 te dekken door een onttrekking uit de algemene reserve. Zodoende is voor het jaar 2027 een onttrekking opgenomen van € 359.000 en voor 2029 een onttrekking van € 521.000. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
98
Afgeronde ambities Naarmate het einde van de periode van het Coalitieakkoord 2022-2026 vordert, worden steeds meer doelstellingen behorend bij onze ambities afgerond. Om het programmaplan tot aan 2026 overzichtelijk te houden worden doelstellingen die zijn afgerond verwijderd uit het programmaplan en verplaatst naar onderstaand overzicht. Doelstellingen die in een eerder P&C-document op afgerond zijn gezet zijn naar dit overzicht verplaatst. Zo houden we overzichtelijk wat we allemaal hebben bereikt. Doelstellingen die na de 1e Bestuursrapportage 2025 zijn afgerond staan niet in onderstaand overzicht, maar staan nog in het programmaplan met een toelichting voor afronding omdat we u nog niet eerder hierover hadden geïnformeerd. Bij een volgend P&Cdocument worden de recent afgeronde doelstellingen toegevoegd aan het overzicht van afgeronde doelstellingen. Programma
Ambitie
Deelambitie
P1
1.1.1 De gemeentelijke dienstverlening is optimaal en goed toegankelijk
P1
1.1.3 De gemeente werkt samen met burgers, bedrijven en partners voor begrip en draagvlak
1.1.1.2 We investeren in het verbeteren van de afhandeling van vragen en klachten. Ook de vragen en klachten die via sociale media binnenkomen. 1.1.3.4 We delen actief kennis met initiatiefnemers over mogelijke participatieaanpak en -methodieken.
P1
1.2.1 Een goede samenwerking met buurgemeenten, de regio en verbonden partijen.
P1
1.2.4 Een effectieve ondersteuning van de gemeenteraad
P2
2.1.1 Het gevoel van veiligheid wordt (samen met onze inwoners) versterkt.
P3
3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen
P3
3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen
P3
3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen
3.1.2.2 We doen onderzoek naar mogelijke oplossingen voor woonruimte van spoedzoekers.
P3
3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen
3.1.2.5 We doen onderzoek naar woningsplitsing in het buitengebied.
P3
3.1.3 Vindbare woningen voor iedereen
3.1.3.2 We onderzoeken hoe we eerder kunnen informeren over een sociale huurwoning en de wachtlijst.
P3
3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte
P3
3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte 3.4.1 Gezonde en kwalitatieve leefomgeving
3.2.3.6 We gaan uitvoering geven aan de 1e fase van het baggerplan voor de B- en C-watergangen. 3.2.3.7 We geven een vervolg aan de doorstart van het honden(poep)beleid. 3.4.1.3 We hebben zorg voor een schone lucht (o.a. stookbeleid).
P3
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
1.2.1.4 We dragen bij aan de opgaven en doelstellingen uit de Regio Deal FruitDelta Rivierenland 1.2.4.1 We brengen het onderzoeksbudget van de Rekenkamer naar een niveau waarop die effectief zijn onderzoeken kan uitvoeren ter ondersteuning voor de raad. 2.1.1.1 We onderzoeken de mogelijkheden van de toepassing van het IJslands preventiemodel in onze gemeente. 3.1.1.4 We proberen een juridische borging te vinden voor de realisatie van betaalbare woningbouw. 3.1.1.5 We doen onderzoek naar koopondersteuning voor starters.
99
Programma
Ambitie
Deelambitie
P3
3.4.3 Planvorming en regels Omgevingswet op orde
P3
3.4.6 Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk
P3
3.4.6 Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk
P3
3.4.6 Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk
P3
3.4.5 Werkende en werkbare digitale systemen
P3
3.4.5 Werkende en werkbare digitale systemen
P4
4.1.2 Ondersteuning en innovatie agrarische sector
P4
4.1.4 Florerende dorpen en kernen
P5
5.1.1. Inwoners met een hulpvraag ontvangen passende ondersteuning
P5
5.1.2. Inwoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam 5.1.3. Iedereen kan deelnemen aan de samenleving
3.4.3.3 De archivering van onze bestemmingsplannen/omgevingsplannen is op orde. 3.4.6.1 We streven naar een goede dienstverlening door integrale beoordeling ruimtelijke initiatieven. 3.4.6.2 We zorgen voor een goede dienstverlening door het inrichten van een intake- en omgevingstafel. 3.4.6.3 We richten het proces van vergunningverlening en vooroverleg opnieuw in naar de eisen van de Omgevingswet. 3.4.5.1 We zorgen dat we aangesloten zijn op het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). 3.4.5.3 We zorgen voor inzichtelijke regels en een vereenvoudiging van de vergunningenprocedure via het DSO (een-loketgedachte). 4.1.2.2 We vernieuwen de handreiking voor de teeltondersteunende voorzieningen (TOV). 4.1.4.4 We zorgen voor een economische inbreng bij de ontwikkeling van het Omgevingsplan Kernen. We evalueren de methode één gezin, één plan, één regisseur, waarbij we één regisseur inzetten voor de ondersteuning van gezinnen We zetten in op het terugdringen van energiearmoede We zetten het minimabeleid en bijzondere bijstand voort en het Kindpakket is herijkt We voeren het lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling uit. Doorgaan met de inzet van buurtsportcoaches via een nieuwe aanbesteding 7.1.1.5 We richten onze organisatie en werkprocessen zo in dat het college in staat is om een rechtmatigheidsverklaring af te geven.
7.1.2.2 We geven een deel van de precariogelden via lokale heffingen terug aan inwoners. 7.2.2.5 De kwetsbaarheid van onze systemen voor inbreuk van buitenaf of binnenuit is minimaal; we zorgen voor een adequate back-up and recovery maar ook een goede bewustwording binnen en buiten de organisatie.
P5 P5 P6 P7
5.2.3. Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving 6.2.1. Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners stimuleren tot sporten en bewegen 7.1.1 Een goede balans tussen ambities en een structureel gedekte begroting
P7
7.1.2 De opbrengsten van de precarioheffing komen ten goede aan de samenleving
P7
7.2.2 Een veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, die wordt ondersteund door een stabiele en robuuste ICT
Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
100