Bijlage - Jaarstukken 2022

De verschillende betrokken organisaties hebben hierdoor extra activiteiten in de dorpen uitgevoerd en initiatieven mogelijk gemaakt. In 2022 zijn de uitvoeringsplannen bij de Integrale beleidsnota Sociaal Domein 2021-2024 vastgesteld. Onder het thema Meedoen en Samenleven is een deelresultaat opgenomen waarmee we ook in 2023 verder werken aan het verminderen van eenzaamheid onder onze inwoners. Het aanbod voor gerichte preventie jeugd is uitgebreid In 2022 is het aanbod voor gerichte preventie en het versterken van de eigen kracht uitgebreid met Dappere Dino's. Dit is een training voor kinderen van gescheiden ouders in de leeftijd van 6-8 jaar. Ook is 'Bakkie Kroost' van start gegaan: een laagdrempelige ontmoetingsplek voor opvoeders in onze gemeente. Er wordt gesproken over diverse thema's rondom opvoeding. Verder is het aanbod van stichting BeWell in het vierde kwartaal van 2022 op pilotbasis uitgebreid. Zij kunnen nu iedere zaterdag activiteiten aan jeugdigen aanbieden, in plaats van twee zaterdagen per maand. Bij stichting BeWell zijn alle jeugdigen welkom, ook (of juist) als zij een ondersteuningsbehoefte hebben. Ook is 'Join us' van start gegaan: een programma om eenzaamheid onder jongeren van 12-23 jaar tegen te gaan. Tenslotte heeft de jongereninloop 'het Tussenpad' goed vorm gekregen in 2022. Het Tussenpad wordt door ca. 50 jongeren per avond bezocht. Jaarstukken

74

Wij hebben een bijeenkomst georganiseerd om de samenwerking met de huisartsen te versterken op diverse thema's in het Sociaal Domein Denk hierbij aan preventie, welzijn, ouderenzorg, gezondheid, jeugdzorg, etc. Er was een goede opkomst en er zijn concrete onderlinge afspraken gemaakt. Afgesproken is dat er tweemaal per jaar een overleg met (een delegatie van) de huisartsen plaatsvindt. De inzet van de praktijkondersteuner (POH) Jeugd is in 2022 naar tevredenheid verlopen De POH Jeugd had meer ruimte dan de huisarts om individuele gesprekken te voeren en de vraag van de jeugdige te verhelderen. Soms bleken de individuele gesprekken voldoende om de ondersteuningsvraag te beantwoorden. Als een verwijzing naar meer gespecialiseerde zorg nodig was, bleek deze beter aan te sluiten dankzij de meer uitgebreide vraag verheldering van de POH Jeugd. We zien een afname in het aantal verwijzingen naar jeugd-GGz. De eerste stappen zijn gezet voor het vormen van een coalitie in het kader van het Rijksprogramma 'Kansrijke Start' Vanuit het ministerie van VWS hebben alle gemeenten de opdracht gekregen om in 2023 een lokale coalitie Kansrijke Start te vormen. Kansrijke Start is een landelijk actieprogramma waarin gemeenten zich samen met lokale partners zoals jeugdgezondheidszorg, verloskundigen, kraamzorg en zorgpartners inzetten om gezinnen in een kwetsbare situatie te ondersteunen.

Rondom de zwangerschap en de periode daarna. In 2022 zijn we in onze gemeente gestart met het vormen van deze lokale coalitie. Door het organiseren van een startbijeenkomst voor alle betrokken partners en het opstellen van een plan voor de komende jaren. Ook zijn we begonnen met inventariseren van wat er in dit kader al voor activiteiten lopen in onze gemeente, wat al goed gaat en waar we met elkaar nog kansen zien. De uitkomsten worden vastgelegd in een concreet plan van aanpak Kansrijke Start dat we de komende jaren vanuit de lokale coalitie uit gaan voeren. Dit gebeurt uiteraard in nauwe samenhang met het eerder vastgestelde uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien. De ambities en acties van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! zijn uitgevoerd Zoals eerder gemeld is het lokale Sportakkoord onder de naam Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! uitgebreid tot een breed leefstijlakkoord. Dit is een samenvoeging van het lokale Sportakkoord en het lokale Preventieakkoord van Neder-Betuwe. Met de stuurgroep, die bestaat uit een vertegenwoordiging van de gemeente en verschillende maatschappelijke partners, is uitvoering gegeven aan de ambities en acties daaruit. Diverse initiatieven van organisaties en inwoners voor een gezonder Neder-Betuwe zijn financieel ondersteund.

Zoals 'Join the club!', een buitenspeeldag, een wandelgroep voor de Nationale Diabetes Challenge, de 'Peuter4daagse' en een Walking Footballtoernooi. Ook zijn nieuwe samenwerkingen tussen partners op het gebied van sport en gezondheid ontstaan, waarin met name de buurtsportcoaches een verbindende rol hebben gespeeld. De aangestelde projectleider heeft zich gericht op de borging van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! binnen de preventieve infrastructuur van Neder-Betuwe. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Met het uitbreiden van ons collectieve preventieve aanbod hebben wij bijgedragen aan het versterken van de eigen kracht en het voorkómen van de inzet van meer specialistische vormen van jeugdhulp. Verder hebben wij de samenwerking met de huisartsen versterkt op diverse thema's binnen het Sociaal Domein. Met de uitvoering van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! hebben we initiatieven die bijdragen aan een sportief en gezond Neder-Betuwe gefaciliteerd. Ook hebben we de samenwerking tussen verschillende preventieve partners op het gebied van sport en gezondheid versterkt. Hiermee hebben we de integrale preventieve inzet en samenwerking op een gezonde leefstijl vergroot. De inzet op het voorkomen en verminderen van eenzaamheid is verder versterkt. Jaarstukken

75

Nieuwe partners hebben zich aangesloten bij de lokale coalitie tegen eenzaamheid Samen is leuker. Aan verschillende initiatieven ter vermindering/ het voorkomen van eenzaamheid is subsidie verstrekt. Zoals een high-tea, lasergamen, een Buurt-biblio en diverse welzijnsactiviteiten.

5.4 Mantelzorg

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Mantelzorg is op haar taak berekend • Vervolgen van en besluiten over het herijken van de waardering voor vrijwilligers en mantelzorgers door een eigentijdse vorm te vinden om hen meer te waarderen. • Onderzoek naar de mogelijke inzet van maatschappelijke stages in overleg met het voortgezet onderwijs om jongeren zo te betrekken bij het vrijwilligerswerk. • Uitvoeren van de uitkomsten van het onderzoek naar welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze mantelzorgers. Doel is dat zij hun taak als mantelzorger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. Daarbij ook aandacht besteden aan jonge mantelzorgers om overbelasting te voorkomen. • Onderzoeken welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze vrijwilligers, zodat zij hun taak als vrijwilliger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. • Ontwikkelen van beleid op het terrein van mantelzorg en vrijwilligerswerk. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan De rol van mantelzorgknooppunt is verder uitgewerkt In lijn met het advies van Mantelzorg NL uit 2020 is de rol van mantelzorgknooppunt toegewezen aan Welzijn Rivierstroom. In 2022 is deze rol verder uitgewerkt en is hier meer bekendheid aan gegeven. Naast collectieve activiteiten, waaronder de Dag van de Mantelzorger, biedt Welzijn Rivierstroom individuele ondersteuning aan mantelzorgers.

Deze laatstgenoemde individuele ondersteuning begon in 2021 als pilot en is in 2022 structureel geborgd in de werkwijze van Welzijn Rivierstroom. Er is in het bijzonder aandacht besteed aan de jonge mantelzorger in de leeftijd tot 25 jaar Welzijn Rivierstroom en jongerenwelzijnsorganisaties Mozaïek en Eleos hebben samen het aanbod en de ondersteuning voor jonge mantelzorgers vormgegeven. Vanwege de expertise van Mozaïek bij deze doelgroep hebben we eind 2022 besloten de regierol voor jonge mantelzorgers bij hen te beleggen. Op deze manier scheppen we duidelijkheid in de rolverdeling en verantwoordelijkheden van de partners. In 2023 werken we deze beleidskeuze nader uit. De waardering voor mantelzorgers in de vorm van het mantelzorgcompliment is versoepeld Inwoners van instellingen zoals verzorgingstehuizen kunnen vanaf nu ook het mantelzorgcompliment aanvragen. Hier is bekendheid aan gegeven via het Neder-Betuwe Magazine en dit heeft geleid tot een toename van het aantal aanvragen voor het mantelzorgcompliment. In totaal zijn er in 2022 131 mantelzorgcomplimenten verstrekt. Dat is een toename van bijna 50% ten opzichte van 2021.

Het uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven is vastgesteld In het recent vastgestelde uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven bij de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021-2024 hebben we drie deelresultaten geformuleerd bij het gewenste resultaat 'Mantelzorgers zijn in balans'. Deze concretisering geeft ons en de eerder genoemde partners meer richting bij het vormgeven en uitvoeren van mantelzorgbeleid vanaf 2023.

Jaarstukken

76

Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving We zien dat het mantelzorgknooppunt en de mantelzorgconsulenten goed functioneren en een groot bereik hebben. In 2022 konden na de coronaperiode weer bijeenkomsten worden opgestart. Zo konden meer mantelzorgers worden bereikt en is de onderlinge ontmoeting gestimuleerd. Daarnaast is vanuit het mantelzorgknooppunt ingezet op bredere bekendheid met de terminologie rondom mantelzorg om de (h)erkenning van deze rol bij inwoners, ondernemers, professionals en andere betrokkenen te vergroten. Structureel beleid op het terrein van mantelzorg en vrijwilligerswerk is in 2022 nog niet tot stand gekomen. We zijn voornemens dit in 2023 op te zetten. De eerste aanzetten hiertoe zijn reeds gedaan. In de bestuursrapportage najaar 2021 hebben we reeds toegelicht dat we geen vervolg geven aan de inzet van maatschappelijke stages.

5.5 Armoedebeleid en schuldhulpverlening

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Armoede neemt af • Bestrijden van kinderarmoede door het aanbieden van het zogenoemde kindpakket. Het streven is om circa 545 voorzieningen te verstrekken, waarbij het mogelijk is dat één kind gebruik maakt van een combinatie van voorzieningen. • Uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan schuldhulpverlening door de samenwerking tussen alle partijen op het gebied van schulden en vroeg-signalering te vergroten. Sinds 2021 heeft de gemeente dankzij nieuwe wetgeving ruimere mogelijkheden om bij betalingsachterstanden inwoners proactief te benaderen. In eerste instantie richt de aanpak zich op partijen als woningbouwverenigingen, nutsbedrijven en zorgverzekeraars. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan We hebben ondersteuning geboden om armoede tegen te gaan Maandelijks zijn gemiddeld 40-50 inwoners proactief benaderd met een hulpaanbod naar aanleiding van een ontvangen signaal over betalingsachterstanden voor huur, gas/water/licht en/of zorgpremie. Per maand reageren gemiddeld 5-10 inwoners op het aanbod. Per casus is maatwerk geleverd en hebben we, waar dat wenselijk was, doorverwezen. Er zijn ruim 700 voorzieningen verstrekt vanuit het kindpakket. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Geplande acties zijn volgens planning verlopen. Daarnaast hebben we extra inspanningen verricht zoals het verstrekken van de energietoeslag.

Onze inspanningen nemen niet weg dat er in 2022 grote zorgen zijn geuit door vele inwoners over onder meer de hoge energieprijzen. Bovendien zien wij de gevolgen van de stijging van de energielasten terug in hogere aantallen inwoners met betalingsproblemen.

5.6 Jeugdzorg

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Goed toegankelijke en bereikbare jeugdzorg en actief beleid voor pleegzorg. Versterken van de eigen kracht • Verbeteren van de samenwerking tussen gemeente en onderwijs via het ondersteuningsteam op school en met het opstellen van een integraal ondersteuningsplan voor jeugdigen. Naast de

Jaarstukken

77

•

al verbeterde samenwerking met de basisscholen zetten we ook in op de samenwerking met het voortgezet onderwijs en partners in de voorschoolse periode. Verbeteren van de samenwerking tussen huis- en jeugdartsen, Kernpunten en Sociaal Team door onder andere de inzet van een gedragsdeskundige en de ondersteuningsteams (OT's) op scholen. Hierdoor kan de inzet van specialistische (Geestelijke Gezondheids)zorg beperkt of anders ingezet worden. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan

Wij hebben bijeenkomsten over het thema normaliseren georganiseerd voor het onderwijs en medische professionals Normaliseren is een leidend principe uit de Nota Sociaal Domein. Om concreet met dit thema aan de slag te gaan, hebben wij in 2022 twee bijeenkomsten georganiseerd. Respectievelijk voor het primair onderwijs en voor medische professionals. Het samenwerken en onderhouden van relaties met verschillende partners is een vast onderdeel van onze werkzaamheden. Er is stilgestaan bij knelpunten en kansen om beter tot normaliseren te komen. Op deze manier is bijgedragen aan het versterken van de eigen kracht en de omgeving van de jeugdige. Met als doel om op de lange termijn de druk op jeugdhulpverlening te verminderen. Beide bijeenkomsten zijn goed bezocht. Ze hebben tot aanknopingspunten geleid om normaliseren in de praktijk nog beter vorm te kunnen geven. In 2023 worden de inspanningen op dit thema voortgezet en uitgebreid. Hiervoor zijn in de begroting van 2023 extra middelen beschikbaar gesteld. De lokale agenda huiselijk geweld en kindermishandeling is in mei 2022 vastgesteld Deze bestaat uit vier thema's: aandacht voor huiselijk geweld en kindermishandeling op scholen en kinderdagverblijven, samenwerking rondom veiligheid, ouderenmishandeling en de juiste ondersteuning bij/het voorkomen van complexe echtscheidingen.

In de lokale agenda zijn tevens de afspraken rondom de inzet van een aandachtsfunctionaris en het werken volgens de meldcode vastgelegd. Rondom jeugdbescherming en het gedwongen kader heeft in 2022 veel gespeeld Landelijk is het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming vastgesteld, met als doel problemen binnen de jeugdbescherming en het gedwongen kader op lange termijn op te lossen. Daarvoor is onder andere een nieuw kwaliteitskader opgesteld en is gekeken naar caseload normering van jeugdbeschermers. Dat betekent het maximaal aantal gezinnen die een jeugdbeschermer moet kunnen begeleiden. Vanwege de complexiteit van de casuïstiek en de hoge werkdruk is de verwachting dat dit aantal naar beneden moet worden bijgesteld. Dit kan er toe leiden dat de wachtlijsten toenemen. En daarmee de tijd dat jongeren op hulp moeten wachten. Op de langere termijn moeten de landelijke maatregelen leiden tot kwaliteitsverbetering in de jeugdbescherming en daarmee tot een betere ondersteuning aan onze jeugdigen. Het Regionaal Expertise Team (RET) is van start gegaan Voor jeugdigen met meervoudige en complexe problemen dreigt de situatie regelmatig vast te lopen. Zij kunnen geen passende hulp vinden en hebben te maken met wachtlijsten. Ook worden jeugdigen soms uitgesloten van hulp omdat zorgverleners zich op een smallere doelgroep richten en deze jongeren daar net buiten vallen.

Om dit binnen regio Rivierenland vlot te trekken, is in oktober 2021 het Regionaal Expertise Team (RET) opgericht. Zij hebben als opdracht om een passende oplossing te realiseren voor jeugdigen met meervoudige en complexe problemen, waarbij de situatie dreigde vast te lopen of al vastgelopen was. In 2022 is het eerste jaar geëvalueerd en kwam onder andere naar voren dat er te weinig doorzettingsmacht was in de casussen die bij het RET werden aangedragen. Daarom hebben we gewerkt aan een convenant waarin de uitgangspunten, de inhoud van de samenwerking, de financiering van de oplossing en de onderlinge gegevensuitwisseling worden vastgelegd. Het convenant zelf wordt in 2023 vastgesteld. We hebben een informatieavond pleegzorg en vrijwillige gezinsondersteuning gehouden

Jaarstukken

78

Potentiële pleegouders zijn geïnformeerd over de mogelijkheden om pleegouder te zijn en om andere gezinnen op vrijwillige basis te ondersteunen. Deze bijeenkomst hebben we door de coronamaatregelen twee jaar moeten uitstellen. De samenwerking met het onderwijs is nog verder versterkt Mede dankzij de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) hebben wij in 2022 nog meer kunnen inzetten op de lokale samenwerking met het onderwijs en op het bieden van ondersteuning aan jeugdigen op school. Zie hiervoor het kopje "Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om corona achterstanden in te halen" onder de paragraaf "Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt?". Daarnaast hebben we regionaal samengewerkt in het Betuws OOGO. Dat is een samenwerking tussen 5 gemeenten en 4 samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs, gericht op een sterke verbinding tussen onderwijs en gemeenten. Met als doel dat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Binnen het Betuws OOGO is in 2022 een ontwikkelagenda vastgesteld, die richting geeft aan de werkzaamheden van de gemeenten en het onderwijs voor de komende jaren. Richtinggevende kaders daarbij zijn de inzet op preventie en normaliseren, het gebruik van data om de samenwerking te monitoren en het tonen van lef om nieuwe strategieën en werkwijzen te ontwikkelen.

Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving Wij hebben ons collectieve preventieve aanbod sterk uitgebreid om de eigen kracht te versterken en de inzet van meer specialistische vormen van jeugdhulp te voorkómen (zie paragraaf 5.3). Daarnaast hebben wij ons ingezet voor het scheppen van de juiste voorwaarden voor goed toegankelijke en bereikbare jeugdzorg. Ook hebben wij een informatieavond georganiseerd om nieuwe pleegouders te werven. Voor bepaalde jeugdigen is het lastig om passende zorg te vinden op een redelijke termijn. Dit geldt met name voor jeugdigen die te maken hebben met complexe, meervoudige problematiek. Landelijk spelen diverse ingewikkelde problemen voor deze doelgroep, zoals wachtlijsten en onvoldoende passend aanbod. Door het Rijk en de VNG wordt momenteel gewerkt aan een Hervormingsagenda om deze problemen in het jeugdzorgstelsel aan te pakken (zie paragraaf "Waaraan hebben we ook gewerkt in 2022?"). In onze regio hebben wij gewerkt aan een inkoopstrategie voor nieuwe inkoop van Wmo en jeugdhulp vanaf 2023 (zie paragraaf 5.1). Daarmee hopen we binnen onze invloedssfeer de toegankelijkheid en bereikbaarheid van jeugdzorg in onze regio verder te verbeteren. Waarbij goede samenwerking met gecontracteerde partners een belangrijk uitgangspunt is.

5.7 Zorg voor ouderen en gehandicapten

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Zorg en welzijn op dorpsniveau (wijkzorg) • Bezien of de speerpunten uit het landelijke ouderenpact 'waardig ouder worden' aanleiding geven om tot verdere actie over te gaan. Deze speerpunten zijn: integrale aanpak om eenzaamheid te signaleren en te doorbreken, zorgen dat ouderen met goede ondersteuning langer thuis kunnen wonen en de kwaliteit van de verpleeghuiszorg verbeteren. In 2022 is hiervoor het volgende gedaan We hebben ingezet op signaleren, doorbreken van eenzaamheid en langer thuis wonen Zoals in de begroting 2022 reeds genoemd, wordt het landelijk ouderenpact 'waardig ouder worden' niet meer als zodanig uitgevoerd. Wij werken wel met de thema's signaleren en doorbreken van eenzaamheid (zie thema 5.3) en zorgen dat ouderen met goede ondersteuning Jaarstukken

79

langer thuis kunnen wonen. Het verbeteren van de kwaliteit van de verpleeghuiszorg valt niet onder de reikwijdte van de gemeente. Wij hebben ondersteuning aan ouderen geboden, zodat zij zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen Dit is een continu proces. Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning verstrekken we voorzieningen die hieraan bijdragen. Zoals huishoudelijke ondersteuning, vervoer en dagbesteding. Daarnaast hebben we in 2022 samen met Welzijn Rivierstroom het project 'senioren huisbezoeken' voorbereid. De uitvoering hiervan start in 2023. Hierin bieden wij inwoners die 75 jaar worden op een laagdrempelige manier aan in gesprek te gaan over thema's die te maken hebben met gezond en vitaal ouder worden. In 2022 hebben we ook extra aandacht besteed aan het leggen van een goede verbinding tussen wonen en zorg. Dit komt onder andere tot uiting bij nieuwe woningbouw initiatieven, waarbij wij extra aandacht vragen voor de ontwikkeling van voldoende geschikte woningen voor senioren. Vitaal ouder worden is opgenomen in de uitvoeringsplannen In de uitvoeringsplannen bij de Integrale beleidsnota Sociaal Domein 2021-2024 is het thema 'Vitaal ouder worden' opgenomen. Onder dit thema zijn 4 deelresultaten benoemd, waarmee wij de komende jaren richting geven aan de activiteiten en initiatieven.

Onderwerpen waar we mee aan de slag gaan zijn levensloopbestendig wonen, het hebben van een steunend sociaal netwerk, valpreventie en een gezonde leefstijl. Daarmee is het volgende bereikt Resultaat Beschrijving In het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning bieden we ondersteuning aan ouderen en kwetsbare inwoners van onze gemeente. Daarnaast bieden we activiteiten en voorzieningen aan die bijdragen aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid en die ervoor zorgen dat senioren langer zelfstandig thuis kunnen blijven.

Waaraan hebben we in 2022 ook gewerkt? Doorontwikkeling regionale samenwerking inkoop Wmo en Jeugd De jeugdzorg in Nederland is erg in beweging. De Hervormingsagenda Jeugd leidt tot een nieuwe Jeugdwet die begin 2023 in werking zou moeten treden. In de Hervormingsagenda Jeugd wordt geprobeerd om op landelijk niveau afspraken te maken en overeenstemming te bereiken over de jeugdzorg. Het betreft onder meer het versterken van opdrachtgeverschap van gemeenten door regionale samenwerking, het versterken van het opdrachtnemerschap en goed bestuur van aanbieders en het versterken van inzicht in en toezicht op het stelsel van zorg voor jeugdigen. Dit zijn ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op ons eigen beleid, onze capaciteit en zelfs onze gemeentelijke organisatie. Wij volgen deze ontwikkelingen daarom op de voet en daar waar mogelijk houden we hier rekening mee bij de ontwikkelingen in onze regionale samenwerking. Het overleg over de Hervormingsagenda verloopt niet soepel. VNG en het Rijk zitten niet op één lijn, waarbij vooral de consequenties voor gemeenten en de financiële middelen daarvoor, onderwerp van discussie zijn. Het opleveren van de Hervormingsagenda is al meerdere keren uitgesteld en ook nu is wederom de planning van 1 januari 2023 niet gehaald.

Één van de onderdelen waar nog veel onduidelijkheid over is in de Hervormingsagenda, is de samenwerking tussen gemeenten. Binnen onze regio hebben wij in 2022 gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst (SOK), waarbij wij rekening houden met wat er (waarschijnlijk) in de Hervormingsagenda komt te staan. Aanvullend hierop hebben we ook gewerkt aan een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de Uitvoeringsorganisatie Regio Rivierenland. Die gaat uiterlijk 1 januari 2024 in. De intentie is om deze gelijktijdig te laten ingaan met de nieuwe inkoopcontracten (planning tweede helft 2023). Jaarstukken

80

In 2021 en 2022 hebben wij gewerkt aan de Regiovisie Jeugd. Hierin beschrijven we als regio onze visie op de Jeugdzorg en hoe we hieraan willen werken en maken we afspraken over welke stappen we hierin willen zetten. Dit hangt nauw samen met de afspraken die in de Hervormingsagenda gemaakt moeten worden. Door de vertraging van de Hervormingsagenda is het ook lastig om de Regiovisie Jeugd goede invulling te geven en is ook deze visie vertraagd. Hoewel de Hervormingsagenda nog niet is afgerond, kiezen we ervoor om de Regiovisie Jeugd wel in 2023 af te ronden omdat we anders te lang stilstaan met onze doorontwikkeling. Dit heeft tot gevolg dat de Hervormingsagenda niet volledig in de Regiovisie kan worden verwerkt. Indien nodig zullen we de Hervormingsagenda op een later moment nog verder verwerken in de Regiovisie. De regiovisie wordt volgens planning in de tweede helft van 2023 vastgesteld door de gemeenteraden. We hebben invulling en uitvoering gegeven aan de motie Jongerenwerk en veiligheid Eind 2021 is een motie aangenomen waarbij ons college verzocht is om met de ketenpartners in gesprek te gaan over de inzet van extra jongerenwerk in relatie tot overlast en veiligheid.

In 2022 zijn de volgende resultaten (tussentijdse) resultaten bereikt: Om te komen tot een gerichte methodiek voor de aanpak van overlast gevende jeugd, maar ook om de ketenaanpak te versterken, zijn de coördinator jeugdoverlast, medewerkers Veiligheid en de verschillende samenwerkingspartners (politie, boa’s en jongerenwerk) getraind in de 'plusminmee'-methode. Deze methode is gericht op het omgaan met overlast gevende jeugdgroepen, en daarnaast gericht op het verstevigen van de ketenpartnersamenwerking. De gerichte methodiek hangt samen met een juridische borging als het gaat om het uitwisselen van (persoons)gegevens. Hiervoor is gestart met het opstellen van het modelconvenant jeugdgroepenaanpak, waarbij er in samenwerking met de ketenpartners en andere belangrijke partijen afspraken worden gemaakt om gegevens uit te mogen wisselen. De jongerenontmoetingslocaties (JOP’s) zijn in kaart gebracht en aan de hand hiervan is er een aantal mogelijke nieuwe locaties in beeld. Deze voortrajecten zijn in 2022 gestart en worden in 2023 verder opgepakt, onder meer door middel van participatietrajecten. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om corona achterstanden in te halen Wij hebben vanuit het Rijk middelen ontvangen voor het Nationaal Programma Onderwijs. Het programma heeft tot doel om onderwijsvertragingen bij leerlingen als gevolg van de coronacrisis terug te dringen.

Het ging dan om zowel cognitieve als sociaal-emotionele, fysieke en executieve vaardigheden. In november 2022 bent u middels een raadinformatiebrief (RIB-67) geïnformeerd over de acties in het kader van de NPO-middelen en tussentijdse resultaten. We hebben de inzet van schoolmaatschappelijk werk fors uitgebreid. We hebben aan elke (PO en VO) school een vaste jeugdconsulent vanuit het Kernpunt gekoppeld en we hebben het aantal pilots jeugdhulp in de school uitgebreid naar vijf basisscholen. Met deze maatregelen hebben wij bijgedragen aan preventie, normaliseren en minder druk op de jeugdzorg. Dankzij de formatie-uitbreiding is de inzet van Jeugdconsulenten vanuit het Kernpunt in de scholen nu structureel. Doorontwikkeling onafhankelijke cliëntondersteuning Sinds 2021 zijn we aangesloten bij het landelijke 'koplopertraject' voor de doorontwikkeling van de functie van onafhankelijke cliëntondersteuning binnen het Sociaal Domein. Dit project had een looptijd van 2 jaar. In 2021 hebben wij een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld, samen met professionele aanbieders van onafhankelijke cliëntondersteuning, Welzijn Rivierstroom en de Adviesraad Sociaal Domein. In 2022 is hieraan uitvoering gegeven. Door de inzet van verschillende communicatiemiddelen is er meer bekendheid gegeven aan onafhankelijke cliëntondersteuning bij onze inwoners en samenwerkingspartners in het sociaal domein.

Daarnaast hebben wij extra geïnvesteerd op de samenwerking tussen de Kernpunten en de onafhankelijke cliëntondersteuners. Eind 2022 hebben wij het project afgerond en hebben wij toegewerkt naar borging van de ontwikkelingen in de reguliere werkzaamheden. Uit de evaluatie blijkt dat er een lichte stijging in

Jaarstukken

81

de vraag naar deze ondersteuning zichtbaar is. Ook blijkt een hoge tevredenheid onder de inwoners die gebruik hebben gemaakt van onafhankelijke cliëntondersteuning. Tevens hebben wij een start gemaakt met de ontwikkeling van informele onafhankelijke cliëntondersteuning. In samenwerking met MEE Plus en Welzijn Rivierstroom wordt een groep ervaringsdeskundigen getraind en ingezet als “meedenker” bij inwoners met een hulpvraag. Deze ontwikkeling loopt nog door in 2023. Vanaf 2022 zijn wij inhoudelijk verantwoordelijk voor Beschermd Wonen Vanaf 1 januari 2022 heeft het rijk de taak Beschermd Wonen gedecentraliseerd van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. Vanaf 2024 krijgen wij hiervoor van het Rijk extra middelen in het Wmo-budget. Dit is nieuw: voorheen gingen alle budgetten voor uitvoering van deze taak naar de centrumgemeente Nijmegen.

De kern van de transitie Beschermd Wonen is: • In tien jaar tijd een gefaseerde invoering van het objectieve financiële verdeelmodel voor beschermd wonen; • In die tien jaar gefaseerde uitvoering van de door-decentralisatie beschermd wonen; • Vanaf 2024 wordt een deel van de middelen voor het eerst objectief verdeeld; • De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten, nieuwe cliënten worden de verantwoordelijkheid van alle gemeenten; • Over de eventuele door-decentralisatie van de Maatschappelijke Opvang naar alle gemeenten wordt op basis van een evaluatie over vier jaar een beslissing genomen. Stappen die wij in 2022 hebben gezet en in 2023 voortzetten, zijn: 1. Ambtelijke voorbereiding van de (mogelijke) gevolgen en inventarisatie van kosten: • Lopende projecten zijn voortgezet en nieuwe gestart; • Inventarisatie speelveld GGZ. 2. Bestuurlijke afstemming en afspraken maken: • Opstellen strategische agenda • Bestuurlijke structuur en afspraken Gelderland- Zuid 3. Oefenen met de opgestelde begrotingssystematiek (ook al is die nog niet van toepassing); • Financiële werkgroep regio Gelderland Zuid; • Interne lokale afstemming financiën, beleid en bestuur. Energietoeslag Eind 2021 kondigde de rijksoverheid aan dat inwoners met een zeer laag inkomen vanuit de gemeente een eenmalige energietoeslag van € 200 konden ontvangen.

In de loop van 2022 is hierop regelgeving geformuleerd en is de toeslag een aantal keren verhoogd. Wij hebben alle inwoners die een zeer laag inkomen hebben en die bij ons bekend zijn, ambtshalve een toeslag van in totaal € 1.300 uitbetaald. Van inwoners die nog niet bij ons bekend waren, hebben wij aanvragen ontvangen en beoordeeld. In totaal hebben we 834 toeslagen uitgekeerd. Dat zijn meer toeslagen dan de Rijksoverheid verwachtte. We hebben tijdelijke opvang geboden aan vluchtelingen uit Oekraïne Om de opvang van de vluchtelingen in goede banen te leiden, is er veel op ons afgekomen. Zoals het geschikt maken van tijdelijke opvang, inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP), uitbetalen van leefgelden, verzorgen van onderwijs en dagopvang, regelen van welzijns- en sportactiviteiten en regelen van ondersteuning en begeleiding. Maar ook het beantwoorden van tal van vragen van vluchtelingen, gastgezinnen, buurtbewoners, regionale en landelijke overheden en andere geïnteresseerden. Om deze taken goed uit te kunnen voeren, hebben we een tijdelijke coördinator van de gemeentelijke opvanglocatie IJzendoorn aangesteld. We hebben een tijdelijke projectleider aangesteld om de eigen activiteiten af te stemmen, samen met de stichting Ruth de opvang in de weeshuizen te organiseren en om de organisatie up to date te houden en voor te bereiden op nieuwe ontwikkelingen.

En we hebben een contactpersoon aangesteld om de gastgezinnen te bezoeken. Om te bespreken hoe we hen kunnen bijstaan bij de opvang van en het Jaarstukken

82

samenleven met Oekraïense vluchtelingen aan wie zij onderdak bieden. Ook houdt de contactpersoon spreekuren in de weeshuizen om kwesties die daar spelen te kunnen adresseren.

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Banen van inwoners tussen 15 en 64 jaar

aantal per LISA 1.000 inwoners

NB

694,20 732,80 757,30 788,80 793,10 801,10

L

753,90 763,10 777,70 794,40 796,20 805,50

Lopende aantal per CBS reintegratievoorzieningen 10.000 voor inwoners van 15 - 64 inwoners jaar

NB

55,30 198,20 203,60 113,50 112,40 137,30 141,90

L

255,50 271,30 305,20 196,20 199,10 197,70 197,70

Jongeren met jeugdhulp tot 18 jaar

percentage CBS

NB

8,50

8,90

8,70

9,10

8,30

12,60

10,50

L

10,80

11,40

11,80 12,30

11,90

13,20

10,70

Jongeren met jeugdbescherming (tot 18 jaar)

percentage CBS

NB

0,80

0,80

1,00

0,90

1,10

1,20

0,90

L

1,20

1,20

1,20

1,20

1,20

1,20

1,10

Jongeren met jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar)

percentage CBS

NB

0,30

0,30

0,00

L

0,50

0,40

0,40

0,30

0,30

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

aantal per GMSD 10.000 inwoners

Werkloze jongeren tussen 16 en 22 jaar

percentage Verwey NB Jonker Instituut Kinderen in Tel L

Personen met een bijstandsuitkering

Bron:

aantal per CBS 10.000 inwoners

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

0,30 0,40

0,30

NB

550,00 490,00 490,00 510,00 560,00 570,00 500,00

L

620,00 620,00 640,00 680,00 700,00

640,00

2,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

2,00

2,00

2,00

2,00

2,00

2,00

NB

192,90 207,80 199,00 189,00 207,70 170,20

L

412,80 418,60 401,10 381,70 459,70 431,20

Jongeren van 12 t/m 21 percentage Verwey NB jaar met een delict voor de Jonker rechter Instituut Kinderen in Tel L

1,00

1,00

1,00

0,00

0,00

0,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin

percentage Verwey NB Jonker Instituut Kinderen in Tel L

3,00

3,00

3,00

3,00

3,00

2,00

7,00

7,00

7,00

6,00

6,00

6,00

Netto arbeidsparticipatie (werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking)

percentage CBS

NB

69,30

70,40

71,10 72,50

72,90

74,60

75,30

L

67,10

67,90

69,10 70,00

69,60

70,40

72,20

NB = L =

Neder-Betuwe Landelijk

Jaarstukken

83

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak bijdraagt aan het doel: passend werk voor iedereen. Vanuit onze gemeente werken circa 41 inwoners in de sociale werkvoorziening (SW) van Werkzaak. Instroom in de SW is sinds 2015 niet meer mogelijk. Door natuurlijk verloop zal het aantal SW-ers daarom steeds verder dalen met 5-6% per jaar. Werkzaak biedt deze SW-ers een werkplek met begeleiding op de werkvloer. Dat kan intern zijn bij Werkzaak zelf of bij werkgevers met behulp van loonkostensubsidie. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2022 voorgedaan? In 2022 hebben zich bij de GR Werkzaak met betrekking tot de Sociale Werkvoorziening (SW) geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij reeds toegelicht dat de kosten voor de SW iets gunstiger waren dan oorspronkelijk begroot. De Rijksbijdrage per SW-er werd verhoogd en het aantal dienstverbanden SW nam af door natuurlijk verloop. Met een begrotingswijziging die op 29 september 2022 door uw raad is vastgesteld, is het financiële effect tussentijds in onze gemeentelijke begroting verwerkt.

Het uiteindelijke resultaat is bekend in de jaarrekening van de GR Werkzaak, welke in juni 2023 in uw raad is behandeld.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? De GGD is het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio, als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid. De publieke gezondheidszorg richt zich op het bevorderen van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD Gelderland-Zuid zijn: • monitoring, signalering en advisering op het gebied van publieke gezondheid; • infectieziektebestrijding; • technische hygiënezorg; • medische milieukunde; • jeugdgezondheidszorg; • ouderengezondheidszorg; • gezondheidsbevordering en leefstijl; • bevorderen van psychosociale hulp bij incidenten, rampen en crises; • toezicht op organisaties voor kinderopvang. Taken (afkomstig uit Wpg of andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes zijn neergelegd bij de GGD door de deelnemende gemeenten zijn: • reizigersadvisering en vaccinaties; • openbare geestelijke gezondheidszorg; • forensische geneeskunde; • het voorzien in een Advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling; • toezicht op de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo 2015; Jaarstukken

84

• •

jeugdgezondheidszorg; advisering in het kader van toegang tot beschermd wonen.

Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten, waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente ‘dedicated’ teams van professionals te vormen, die zich richten naar de lokale context. 2. Netwerkaanpak, waarbij het verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1. Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven. 2. Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg. 3. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid. 4. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein.

Met de wettelijke taken opgedragen aan de GGD, de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD en de facultatieve taken die de GGD voor ons uitvoert, draagt de GGD bij aan het realiseren van onze ambitie dat de inwoners van Neder-Betuwe gezond leven en vitaal zijn. Ook draagt de GGD met toezicht op organisaties voor kinderopvang bij aan het realiseren van onze ambitie voor goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2022 voorgedaan? In de eerste maanden van 2022 heeft de GGD nog veel werk verzet voor coronabestrijding Het gaat dan om testen, bron- en contactonderzoek en (booster)vaccinaties. In de loop van het eerste kwartaal van 2022 zijn de landelijke covid-maatregelen bijna geheel afgeschaft. In de overige maanden in 2022 voerde de GGD nog wel alle taken uit die horen bij corona, zoals testen, bron- en contactonderzoek en vaccineren. In augustus is aan de GGD'en gevraagd weer op te schalen voor een boostercampagne vanaf september en gezamenlijk 15.000 testen per dag uit te voeren. Trajecten Bijzondere Zorg nemen toe In de afgelopen jaren is het aantal trajecten dat door Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) wordt uitgevoerd, gestegen. De toename van de trajecten is onder te verdelen in twee categorieën: a.

Een deel van de stijging is een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen en ingezet beleid die ervoor zorgen dat er meer kwetsbare mensen in beeld komen (sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, meldpunt niet-acuut en politiemeldingen). Deze trajecten passen binnen de taakuitvoering van MBZ, namelijk de geëscaleerde zorg. b. Een ander deel betreft de (lichtere) meldingen, die bij MBZ binnenkomen, maar die na een korte triage door MBZ kunnen worden overgedragen aan het lokale veld of een betrokken zorgaanbieder. Dit betreft de toename van de trajecten Consultatie en advies en een deel van de Bijzondere zorgtrajecten. Om het ontstane tekort als gevolg van categorie a op te vangen, is een begrotingswijziging voor 2022 en 2023 doorgevoerd. In samenwerking met de gemeenten werkt de GGD aan het verminderen van het aantal trajecten. Voor gemeenten ligt hier een taak rond de trajecten in categorie b. Jaarstukken

85

Prenataal huisbezoek is gestart per 1 juli Conform de nieuwe wetswijziging is de GGD per 1 juli in de hele regio begonnen met het prenataal huisbezoek. Dit huisbezoek is erop gericht om al in een vroeg stadium van de zwangerschap, na signalering door de verloskundige, hulp en ondersteuning door de jeugdverpleegkundige aan te bieden aan zwangere vrouwen en gezinnen in een kwetsbare situatie. In Neder-Betuwe boden we deze huisbezoeken al aan, zowel aan vrouwen en gezinnen in een kwetsbare als in een nietkwetsbare situatie. De huisbezoeken aan vrouwen en gezinnen in een kwetsbare situatie worden nu door het Rijk vergoed. Zorg voor Oekraïners De GGD heeft de dienstverlening aan de Oekraïense vluchtelingen goed weten in te bedden in de reguliere dienstverlening. De GGD kijkt hierbij terug op een prettige samenwerking met de Veiligheidsregio en de gemeenten.

Jaarstukken

86

Wat heeft het gekost? Programma: P5 WMO, Jeugdzorg en Participatiewet Begroting 2022 Bedragen x € 1.000,-

Rekening

Verschil

Voor wijziging

Na wijziging

2022

Lasten

22.765

30.065

26.553

Begr. na wijz. / Rekening -3.511

Baten

-4.624

-9.312

-8.784

529

Exploitatieresultaat

18.141

20.752

17.770

-2.983

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 25.000 en afgerond op € 1.000) Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (incidenteel voordeel € 2.553.000) Voorbereiding Opvang Vluchtelingen (incidenteel voordeel € 51.000) In 2021 heeft u € 50.000 beschikbaar gesteld voor de voorbereidingskosten van een mogelijke noodopvang in Dodewaard. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij reeds aangekondigd dat we incidenteel € 51.000 van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) hebben ontvangen ter dekking van kosten die we als gemeente in de laatste drie maanden van 2021 hebben gemaakt. Opvang vluchtelingen Oekraïne (incidenteel voordeel € 2.433.000) Wij ontvangen rijksmiddelen om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te faciliteren. We ontvangen een vast bedrag per dag per gerealiseerde opvangplek in de gemeentelijke opvanglocaties en een vast bedrag per dag voor Oekraïense vluchtelingen die in particuliere opvanglocaties verblijven. Met die middelen moeten alle aan de opvang gerelateerde kosten gedekt worden (zoals leefgeld, wooncomponenten, kosten in verband met de opvanglocaties). In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben we hiervoor budgettair neutraal de lasten en de baten opgenomen.

In de raming in de Tweede Bestuursrapportage 2022 zijn wij uitgegaan van een volledige bezetting van de gemeentelijke opvanglocatie in IJzendoorn en Kesteren. In werkelijkheid zijn niet alle plekken bezet geweest, waardoor we minder uitgaven hebben gehad, en hebben we de opvang gerealiseerd tegen lagere kosten dan de normering die het Rijk als vergoeding hanteert. In oktober 2022 heeft het Rijk de bijdrage per dag per gemeentelijke opvangplek teruggebracht van € 100 naar € 83. In totaal leidt dit tot een incidenteel voordeel van € 2.361.000. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in de particuliere opvanglocaties hebben we zowel minder lasten als baten gehad dan wij in de Tweede Bestuursrapportage 2022 hadden geraamd. Onze inschatting van het aantal vluchtelingen dat over het hele jaar 2022 in particuliere opvanglocaties zou verblijven, blijkt achteraf te hoog geweest. Het voordeel vanwege lagere lasten en het nadeel vanwege lagere baten, komt uit op een incidenteel voordeel van circa € 72.000. Voor de opvang in de gemeentelijke opvanglocatie IJzendoorn hebben wij circa € 12.000 aan salariskosten gehad voor een coördinator. Binnen de reguliere Personeelsstaat was hiervoor geen dekking (Programma Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien, taakveld 0.4 Overhead). Deze kosten worden gedekt vanuit het voordeel op dit taakveld binnen Programma 5.

Onderaan de streep geeft dit een incidenteel voordeel van € 2.433.000. De kans bestaat dat er in 2023 uitgaven ten behoeve van de Oekraïense vluchtelingen gedaan moeten worden, waarvoor het Rijk mogelijk geen vergoeding (meer) geeft. Te denken valt bijvoorbeeld aan kosten voor de verhuizing van de weeshuizen, extra kosten voor huur als we panden moeten gebruiken waarvoor huur gevraagd wordt (wat nu niet het geval is) of kosten voor Jaarstukken

87

extra jeugdzorg en preventie die mogelijk ingezet moet worden. Om deze risico’s af te dekken wordt in de paragraaf risicomanagement en weerstandsvermogen een bedrag opgenomen. Indien in 2023 kosten gemaakt moeten worden, waarvoor op dat moment geen dekking aanwezig is, dan zullen wij daarvoor aanspraak maken op de Algemene Reserve. Indien dit risico zich voordoet, informeren wij u hierover in een bestuursrapportage. Verwerking zal eveneens plaatsvinden in een bestuursrapportage. Jeugd- en jongerenwerk (incidenteel voordeel € 28.500) We zien dat de problematiek rondom jongerenoverlast is toegenomen. In dit kader is eind 2021 ook een motie jongerenwerk en veiligheid aangenomen. Om de preventieve aanpak van jeugdoverlast te versterken is in de Eerste Bestuursrapportage 2022 het budget incidenteel opgehoogd. De noodzakelijke tijdsinvestering om een goede aanpak neer te zetten (o.a. de invoering van de plusminmin-methode) heeft ertoe geleid dat we in 2022 nog niet alles hebben uitgevoerd. Om de aanpak in 2023 te kunnen vervolgen stellen wij uw raad voor om € 28.500 te bestemmen voor 2023. Algemene preventie jeugd (incidenteel voordeel € 24.000) In 2022 is er minder maatwerk afgenomen bij de GGD. Als nasleep van de coronapandemie is een aantal activiteiten in 2022 uitgesteld en wordt in 2023 weer opgepakt.

Daarnaast zijn de uitgaven voor extra huisbezoeken aan kwetsbare gezinnen lager uitgevallen. Tot 1 juli 2022 namen wij deze huisbezoeken als maatwerk af bij de GGD. Door een wijziging in de wet Publieke Gezondheid zijn gemeenten vanaf 1 juli 2022 verplicht om een prenataal huisbezoek aan zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare situatie aan te bieden en is dit in het reguliere pakket van de GGD opgenomen. Dit leidt tot lagere uitgaven op het maatwerk. Met ingang van 2023 is de begroting structureel naar beneden bijgesteld. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 16.500) Behoeven geen toelichting. Taakveld 6.2 Wijkteams (incidenteel voordeel € 71.000) Preventiebudget (incidenteel voordeel € 47.000) Het voordeel is onder meer ontstaan doordat een aantal incidentele subsidies uit 2021 pas in 2022 uitvoering hebben gekregen, waaronder de subsidie van het diaconaal platform en het dyslexiebureau, waardoor er in 2022 geen nieuwe subsidie is aangevraagd. Daarnaast hebben we minder regionale kosten gehad dan verwacht. De regionale kosten bestaan uit kosten voor de inhuur van projectleiders op de regionale projecten als de Gelderse verbeteragenda en transformatie van jeugdzorg plus, de inzet van een secretaris op G7 niveau en het opstellen van een regiovisie.

De regionale kosten laten zich lastig voorspellen vanwege het wisselende karakter van projecten en landelijke regelingen. Regionale inkoop Wmo en Jeugd (incidenteel voordeel € 12.500) In juni 2021 is de Regionale inkoopstrategie vastgesteld, waarin we regionaal hebben vastgesteld hoe we de inkoop van Wmo en Jeugd binnen onze regio willen vormgeven. Om dat te realiseren is er voor dit project een extra investering nodig bovenop de DVO Wmo en jeugd die wij hebben met Regio Rivierenland. Er is een implementatieplan gemaakt waarin een inschatting van deze investering is gemaakt. Op basis daarvan hebben wij in onze begroting de benodigde middelen opgenomen. Het proces verloopt echter trager dan half 2021 is ingeschat, waardoor ook een verschuiving plaatsvindt in de middelen die in de begroting nodig zijn. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij uw raad geïnformeerd over de vertraging. Zodoende wordt bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 voorgesteld om de niet bestede middelen uit 2022 te bestemmen voor 2023. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 11.500) Behoeven geen toelichting. Jaarstukken

88

Taakveld 6.3 Inkomensregelingen (incidenteel nadeel € 248.000, structureel voordeel € 23.000) Inkomensregelingen (incidenteel nadeel € 71.000) In 2022 is er meer besteed aan bijstandsverstrekking en de uitvoering hiervan dan begroot. We hielden ruim € 478.000 over op de rijksbijdrage. Het overschot op de gebundelde uitkering (BUIG) was dit jaar echter net niet toereikend om ook de uitvoeringskosten en een correctieboeking ten opzichte van voorgaande jaren te dekken, wat leidt tot een incidenteel nadeel. Op zich is het aantal mensen, dat bijstand ontving, stabiel. Gezien het grote aantal asielstatushouders dat is gevestigd in 2022 (en daarmee aanspraak maakte op bijstand) geeft dit een positief beeld van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Wel viel op dat na het wegvallen van de tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige ondernemers (TOZO) in 2022 ruim tweemaal zoveel (aanvullende) bijstand voor levensonderhoud aan zelfstandig ondernemers is verstrekt, waarbij een klein aantal uitkeringen een groot financieel effect kan hebben. Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) (incidenteel voordeel € 48.000) Sinds 2020 is de financieringsstroom van de Bbz vereenvoudigd. Verstrekkingen voor levensonderhoud vallen nu onder de inkomensregelingen vanuit de BUIG.

In de nieuwe situatie zijn er nog geen kredietverstrekkingen geweest, omdat in de jaren 2020 en 2021 eenvoudiger aanspraak gemaakt kon worden op de Tijdelijke ondersteuning voor ondernemers vanuit de TOZO. Het voordeel dat zich in 2022 voordoet, komt voort uit een neerwaartse bijstelling van de terugbetalingsverplichting aan het Rijk. Bijzondere bijstand (incidenteel nadeel € 313.000) Op het totale budget van € 1.373.000 is sprake van een incidenteel nadeel van € 313.000. Hoewel het bedrag aan verstrekte Bijzondere bijstand redelijk stabiel bleef, is er sprake van een fors incidenteel nadeel. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat het bereik van de doelgroep voor de energietoeslag beduidend hoger bleek dan het rijk verwachtte. Daardoor is € 255.000 meer aan energietoeslag verstrekt dan de rijksbijdrage. Tevens is er een correctieboeking gedaan ten aanzien van leenbijstanden die na drie jaar aflossen worden omgezet in bijstand “om niet”. Daar staat een voordeel in programma 7 tegenover door vrijval uit de voorziening Dubieuze debiteuren. Schuldhulpverlening (voordeel € 76.000 waarvan € 23.000 structureel) In 2022 werd rekening gehouden met een toename van uitgaven voor zowel formele als informele schuldhulpverlening. Dit omdat ondersteunende maatregelen in het kader van de coronacrisis zijn beëindigd en de energiecrisis begon.

Er deed zich echter geen toename in schuldhulptrajecten voor. Daarnaast is gebleken dat de geraamde gemeentelijke bijdrage aan Schuldhulpverlening door gemeente Buren op grond van de bestaande Dienstverleningsovereenkomst en de huidige stand van zaken voor de komende jaren te ruim begroot is. In de Eerste Bestuursrapportage 2023 zullen wij voorstellen om het budget structureel af te ramen vanaf 2023 en ten gunste te brengen van de taakstelling realistisch ramen. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 12.000) Behoeven geen toelichting. Taakveld 6.4 Begeleide participatie (voordeel € 115.000, waarvan € 100.000 structureel) Wmo regiovervoer (incidenteel voordeel € 52.000) In de Eerste Bestuursrapportage 2022 is het budget voor individueel Wmo vervoer op basis van de prognose van Versis structureel bijgesteld. De verwachting was dat op basis van een aantal ontwikkelingen (afname bijdrage provincie en uittreden uit samenwerkingsovereenkomst) en voorspellingen (toename aantal ritten van 20% in 2022 t.o.v. 2021) meer middelen nodig zijn. De totale stijging van de kosten in 2022 is uiteindelijk meegevallen. Met name door een minder grote Jaarstukken

89

stijging van het aantal ritten en iets meer ontvangen reizigersbijdrage. Na het eerste kwartaal van 2023 hebben wij een voorlopig beeld van de kostenontwikkeling in 2023. Mochten wij dan zien dat de uitgaven lager blijven dan verwacht, dan zullen wij via een bestuursrapportage voorstellen om de begroting bij te stellen. Wmo Zorg in natura (voordeel € 133.000 waarvan € 100.000 structureel) In de Jaarstukken 2021 was sprake van een voordeel van € 103.000. Omdat wij wel een toename zagen in de aanvragen voor deze typen zorg, hebben wij het voordeel in 2021 aangemerkt als incidenteel. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij toegelicht dat wij verwachtten dat de uitgaven in 2022 in lijn liggen met de uitgaven in 2021 en het voordeel daarmee kan worden aangemerkt als structureel. In 2022 is op het totale budget van circa € 1.494.000 sprake van een voordeel van € 133.000. Hoewel wij nog steeds geen afname zien in de aanvragen voor deze typen van zorg merken wij € 100.000 (het voordeel dat wij nu twee achtereenvolgende jaren zien) aan als structureel. Het voordeel kan worden verklaard doordat wij wel steeds scherper indiceren op wat daadwerkelijk nodig is en waar mogelijk proberen dure specialistische zorg af te schalen naar goedkopere reguliere zorg. Met ingang van 2023 is Wmo zorg in natura onderverdeeld in twee nieuwe taakvelden: Begeleiding Wmo en Dagbesteding Wmo.

In de Eerste Bestuursrapportage 2023 zal het structurele voordeel naar rato over de nieuwe taakvelden worden verdeeld. Wmo Huishoudelijke ondersteuning zorg in natura (incidenteel nadeel € 32.000) Op het totale budget van circa € 1.686.000 is sprake van een nadeel van € 32.000. In de Jaarstukken 2021 was op huishoudelijke ondersteuning nog sprake van een voordeel, dat wij destijds hebben aangemerkt als incidenteel, onder meer omdat wij zien dat het aantal ouderen stijgt en inwoners met verschillende ondersteuningsbehoeften langer zelfstandig (thuis) blijven wonen, waarbij er een toenemend beroep op huishoudelijke ondersteuning wordt gedaan. Ook de druk op mantelzorgers speelt hierbij een rol. Onder taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ verantwoorden we een beperkt incidenteel voordeel op Wmo Huishoudelijke ondersteuning PGB. Wellicht is er een verschuiving van PGB naar zorg in natura. Gelet op de beperkte omvang van het nadeel in 2022 merken wij dit vooralsnog aan als incidenteel. In 2023 blijven wij de uitgaven monitoren. Overige kleine verschillen (incidenteel nadeel € 38.000) Binnen dit taakveld is sprake van een incidenteel nadeel van € 38.000 door een kleine overschrijding op diverse budgetten.

Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie (incidenteel voordeel € 126.000) Re-integratie en participatievoorzieningen (incidenteel voordeel € 91.000) De uitvoering van re-integratieactiviteiten gericht op activering richting arbeidsmarkt of, als dit nog niet haalbaar is, naar sociale activering, wordt voor onze gemeente uitgevoerd door gemeente Buren. In 2022 zijn niet alle re-integratiemiddelen, die ter beschikking zijn gesteld, benut. Daarbij speelt mee dat er extra middelen ter beschikking waren gesteld in verband met de coronacrisis, terwijl deze crisis in onze gemeente niet heeft geleid tot een stijging in het aantal bijstandsuitkeringen. Inburgering (incidenteel voordeel € 35.000) Het eerste invoeringsjaar van de Wet Inburgering 2021 is (landelijk) door opstartproblemen en de asielcrisis moeizaam verlopen. Daardoor zijn niet alle bijdragen, die het Rijk sinds eind 2021 beschikbaar stelde, in 2022 benut. Het gaat zowel om middelen ten bate van inkoop van inburgeringstrajecten als voor (eenmalige) uitgaven ten aanzien van implementatie van de wet. De middelen zijn in 2022 onbenut gebleven, deels omdat uit voorgaande jaren nog restantbudgetten beschikbaar waren en deels omdat kosten zich later zullen voordoen dan verwacht. Om de kosten te kunnen dekken, die zich met vertraging alsnog zullen voordoen in 2023, wordt bij de

Jaarstukken

90

bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 voorgesteld om de niet bestede middelen uit 2022 te bestemmen voor 2023. Taakveld 6.6 Maatwerkvoorziening (Wmo) (incidenteel nadeel € 52.000) Wmo-voorzieningen (incidenteel nadeel € 52.000) Op het totale budget van € 661.000 is sprake van een incidenteel nadeel van € 52.000. We hebben een aantal dure woningaanpassingen gehad (incidenteel nadeel € 68.000). Op rolstoelvoorzieningen en vervoersvoorzieningen hebben we kleine verschillen die optellen tot een incidenteel voordeel van € 16.000. Taakveld 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ (voordeel € 67.000, waarvan € 25.000 structureel) Wmo Zorg PGB (voordeel € 55.000 waarvan € 25.000 structureel) Net als op Wmo Zorg in natura (zie taakveld 6.4 Begeleide participatie) is er sprake van een voordeel op Wmo Zorg PGB, waarvan we € 25.000 aanmerken als structureel. Met ingang van 2023 is Wmo zorg PGB onderverdeeld onder twee nieuwe taakvelden: Begeleiding Wmo en Dagbesteding Wmo. In de Eerste Bestuursrapportage 2023 zal het structurele voordeel naar rato worden verwerkt op beide nieuwe taakvelden. Wmo Huishoudelijke ondersteuning PGB (incidenteel voordeel € 26.000) Er is sprake van een kleine budgetafwijking die in 2021 nog niet aan de orde was. Onder taakveld 6.4 Begeleide participatie verantwoorden we een beperkt incidenteel nadeel op Wmo Huishoudelijke ondersteuning Zorg in natura.

Wellicht is er een verschuiving van PGB naar zorg in natura. Met ingang van 2023 zijn Wmo Huishoudelijke ondersteuning zorg in natura en PGB ondergebracht binnen één taakveld Wmo Huishoudelijke ondersteuning. Omdat het voordeel op PGB en het nadeel op zorg in natura bijna even groot zijn, zou dit elkaar in 2023 binnen hetzelfde taakveld opvangen. Daarom merken wij het voordeel vooralsnog aan als incidenteel. Overige kleine verschillen (incidenteel nadeel € 14.000) Behoeven geen toelichting. Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- (voordeel 2022 € 223.000, waarvan € 200.000 structureel) Jeugdhulp zorg in natura (voordeel € 401.000 waarvan € 200.000 structureel) Op het totale budget van circa € 6.270.000 is sprake van een voordeel van € 401.000. In de Jaarstukken 2021 was sprake van een voordeel van € 231.000 waarvan we € 115.000 hebben aangemerkt als structureel. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij reeds toegelicht dat wij ook in 2022 een voordeel verwachtten. Van het voordeel van 2022 merken wij € 200.000 aan als structureel. De afgelopen jaren hebben wij diverse maatregelen doorgevoerd zoals nieuwe nadere regels, pilots jeugdhulp in de school en een praktijkondersteuner (POH) Jeugd.

Wij zien dat met de pilots jeugdhulp in de school en de POH Jeugd hulpvragen worden ondervangen in het voorliggend veld en cliënten minder (snel) worden doorverwezen naar dure jeugdhulp. Het structurele voordeel van € 200.000 wordt verwerkt in de Eerste Bestuursrapportage 2023. Met ingang van 2023 is jeugdhulp onderverdeeld in 12 nieuwe taakvelden. Het structurele voordeel zal naar rato over de nieuwe taakvelden worden verdeeld. Uiteraard kunnen wij nieuwe instroom van dure jeugdzorg in 2023 – en daarmee een mogelijke toename in de kosten voor jeugdhulp - niet uitsluiten. Jeugdhulp PGB (incidenteel nadeel € 25.000) Het kleine nadeel op PGB wordt verklaard door een verschuiving van zorg in natura naar PGB. Jeugdhulp PGB heeft over de jaren heen een wisselend karakter. Jaarstukken

91

Landelijk Transitiearrangement (LTA) (incidenteel nadeel € 175.000) LTA is specialistische zorg voor specifieke doelgroepen, zoals persoonlijkheidsstoornissen en complexe multiproblematiek. Deze zorg wordt niet (in regioverband) door ons ingekocht, maar op landelijk niveau door de VNG. In de Tweede Bestuursrapportage 2022 hebben wij reeds toegelicht dat wij een nadeel verwachtten. Op het totale budget van € 200.000 is het nadeel uitgekomen op € 175.000. Het nadeel wordt verklaard door een cliënt die in 2022 dure specialistische zorg heeft ontvangen. Mochten we in 2023 wederom een nadeel verwachten, dan zullen wij in de Tweede Bestuursrapportage 2023 voorstellen om de begroting hierop bij te stellen. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 22.000) Behoeven geen toelichting. Taakveld 6.82 Geëscaleerde zorg 18- (incidenteel voordeel € 78.000) Jeugdbescherming (incidenteel voordeel € 63.000) Op het totale budget van € 1.063.000 is sprake van een incidenteel voordeel van € 128.000 op de dienstverlening door de gecertificeerde instellingen (GI’s) in het kader van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Vanwege de wachtlijsten bij de GI’s blijven cliënten langer bij ons regieteam in de caseload staan. Tegenover het voordeel staat een incidenteel nadeel van € 65.000 op de inzet van ons regieteam.

In de begroting en meerjarenraming 2023 – 2026 heeft uw raad hiervoor structurele middelen beschikbaar gesteld. Ter overbrugging tot 2023 is het nodig geweest om de inzet van detachering tijdelijk te verlengen. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 15.000) Behoeven geen toelichting. Taakveld 7.1 Volksgezondheid (incidenteel voordeel € 30.000) Preventieakkoord (budgettair neutraal € 20.000) In 2022 hebben wij een Specifieke Uitkering (SPUK) vanuit het Rijk ontvangen voor het preventieakkoord 2022. Een deel van de activiteiten in het kader van het preventieakkoord schuift door naar 2023. Omdat wij de rijksmiddelen in 2023 zullen besteden zijn de overgebleven middelen op de balans in de derdengelden preventieakkoord gestort. Overige kleine verschillen (incidenteel voordeel € 30.000) Binnen dit taakveld is sprake van een incidenteel voordeel van € 30.000 door een onderschrijding op diverse budgetten. Overige taakvelden kleine verschillen voordeel € 20.000 Behoeven geen toelichting.