Bijlage - IBOR-plan met asset-sheets

Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De gemeente Neder-Betuwe stelt klimaatadaptatie als belangrijke randvoorwaarde bij het onderhoud en vervanging van de openbare ruimte (zie de menukaart met klimaatadaptieve maatregelen die hiervoor is opgesteld).  De openbare ruimte wordt gereed gemaakt voor de gevolgen van klimaatverandering. Bij elke ruimtelijke ontwikkeling worden de mogelijkheden voor klimaatadaptatie afgewogen. Zowel vanuit gemeentelijk perspectief voor de openbare ruimte, als voor particulieren en private partijen.

30

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



 



  

 

De gemeente Neder-Betuwe integreert functies in de openbare ruimte met voorzieningen voor klimaatadaptatie. Zo kan een goed ingerichte wadi eveneens waterbergen en daarnaast fungeren als speelplek voor kinderen. Hierbij wordt gezocht naar mogelijkheden en kansen. Er is voldoende ruimte voor waterberging en waterafvoer door het aanleggen van extra droogvallende waterbergingen en verruiming van waterpartijen. Waterberging en buffering van (hemel)water moet zichtbaar zijn in de openbare ruimte en samengaan met het versterken van de landelijke karakteristiek. De voorzieningen zijn bij voorkeur zichtbaar en bovengronds. Deze zijn robuuster van aard en dragen mede bij aan het bewustzijn van de inwoners. Groen draagt bij aan een aantrekkelijk en gezond leefklimaat. Hitte wordt teruggedrongen door de openbare ruimte te vergroenen, schaduwplekken te creëren en door samen op te trekken met stakeholders (onder meer op bedrijventerreinen). In de werkprocessen is ruim aandacht voor klimaatadaptatie en worden veel maatregelen standaard toegepast. Er wordt integraal gewerkt om zo ‘werk met werk’ te maken. Materialen kennen een lange levensduur en zijn zoveel mogelijk recyclebaar zonder waardevermindering.

In het inkoopbeleid van de gemeente zijn circulaire doelen en uitgangspunten omtrent duurzaamheid opgenomen, zoals emissievrij transport, circulaire afvalverwerking en het gebruik van elektrische voertuigen of voertuigen op alternatieve brandstoffen. Het areaal aan openbare verlichting wordt binnen vijf jaar voorzien van ledverlichting en mogelijkheid tot dimmen. De gemeente Neder-Betuwe creëert meer bewustzijn, stimuleert klimaatadaptief gedrag en stelt inwoners in staat om daadwerkelijk ander gedrag te laten zien. Initiatieven die bijdragen aan het klimaatbestendig maken van de leefomgeving worden ondersteund.

31

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Biodiversiteit Wat willen we bereiken? Ambitie: de dorpen hebben een sterke relatie met het omliggende landschap van het rivierengebied. Met de inrichting en het beheer van het openbaar groen kiest de gemeente Neder-Betuwe voor natuurbeleving in brede zin: het ruiken van de bloesem, het horen van de bijen, het zien van de seizoenen en het proeven van de vruchten. Daarnaast kiest de gemeente Neder-Betuwe voor meer afwisseling, bloeiende beplanting en wordt het groen zo ingericht dat deze aantrekkelijk is voor veel diersoorten. Ook voor kinderen dient de natuur beleefbaar te zijn. Dit betekent dat op schoolpleinen en speelplekken extra aandacht is voor natuurbeleving. Hoe denken inwoners erover? De inwoners willen vergroenen en de biodiversiteit beschermen en versterken. Uit de enquête blijkt dat een groot deel van de mensen vindt dat het groenonderhoud beter kan en dat er op bepaalde plekken best meer groen mag staan. Andere inwoners zijn juist wel weer tevreden met de huidige situatie. In de inwonersenquête laat 93% van de respondenten weten het thema biodiversiteit als heel belangrijk tot belangrijk te ervaren. Van de respondenten wil 69% iets veranderen op het gebied van dit thema. ENKELE QUOTES ‘’ Meer groen zorgt voor een beter leefklimaat en diversiteit aan soorten.

Het groen moet wel goed onderhouden worden, dus de juiste soortenkeuze is belangrijk ‘’ ‘’ Biodiversiteit is goed voor dieren, insecten en mensen: promoot en stimuleer het ‘’ ‘’ We zijn hét laanbomencentrum van Europa, dus moeten we dit ook uitstralen ‘’ WENSEN Meer groen en minder steen. Meer variatie in boomsoorten en beplantingen. Bermen minder vaak maaien. De gemeente Neder-Betuwe als etalage van hét laanbomencentrum. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  Op aangewezen plekken worden bomen aangeplant die passen bij het karakter van de gemeente Neder-Betuwe, zoals fruit- en laanbomen. Het onderhoud van de fruitbomen wordt uitgevoerd door inwoners en vrijwilligers.  Het aanbod van groen is kleurrijk en gevarieerd. Verschillende (inheemse) bomen, planten en grassen wisselen elkaar af. De blik is gericht op het stimuleren van meer drachtplanten.  Het bomenbestand is weerbaar tegen ziekten en plaagsoorten en verleid natuurlijke vijanden om in het gebied te blijven. De sortimentskeuze en het type onderhoud moeten hieraan bijdragen en problemen zoveel mogelijk oplossen (zoals de eikenprocessierups).  Er is voldoende natuurlijk groen aanwezig met mogelijkheid tot beleving van flora en fauna. De natuur staat hier voorop, mensen zijn te gast!  Voor het bestrijden van onkruid wordt gebruik gemaakt van chemievrije technieken en methoden.

 Vrijkomend slootvuil wordt overal afgevoerd om verrijking en ophoging van bermen te voorkomen.

32

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



De gemeente Neder-Betuwe stimuleert initiatieven om (bedreigde) dier- en plantensoorten te beschermen en indien nodig opnieuw te introduceren. Een voorbeeld hiervan is de intentieovereenkomst ‘Bij Bewust Betuwe’. Samen met inwoners, bedrijven, stichtingen en organisaties wordt er actief gewerkt aan het beschermen en verhogen van de biodiversiteit.

Veiligheid Wat willen we bereiken? Ambitie: in de openbare ruimte scannen mensen onbewust de omgeving om in te schatten hoeveel mensen er rondlopen, wat de staat van het onderhoud is, welk gedrag er van hen wordt verwacht en wat ze van anderen kunnen verwachten. Hoe meer zij zich hiermee kunnen identificeren, hoe meer mensen zich op hun gemak voelen. Lastig is dat meerdere emoties het veiligheidsgevoel kunnen beïnvloeden. De gemeente Neder-Betuwe streeft naar een gevoel van sociale veiligheid en betrokkenheid met de leefomgeving. Daarbij is er extra aandacht voor de verkeersveiligheid en het schoonhouden van de openbare ruimte. Hoe denken inwoners erover? Veiligheid is hét belangrijkste thema volgens de respondenten. Mensen voelen zich prettiger en veiliger in een opgeknapte en schoongehouden omgeving. Een verloederde buurt met veel zwerfvuil, kapotte straatverlichting en verwaarloosd groen zorgt eerder voor een gevoel van onveiligheid. Bovendien blijft een verzorgde en hele omgeving langer schoon en onaangetast. In de enquête laat 88% van de respondenten weten het thema veiligheid heel belangrijk tot belangrijk te vinden. Er wordt aandacht gevraagd voor kwetsbare groepen in het verkeer, zoals kinderen, fietsers, ouderen en mensen met een handicap. Van de respondenten geeft 54% aan iets te willen veranderen.

ENKELE QUOTES ‘’ Veilig voelen is een basisvoorwaarde ‘’ ‘’ Kinderen moeten veilig naar school kunnen fietsen ‘’ ‘’ Verlichting moet passen in de omgeving en geen eenheidsworst zijn ‘’ WENSEN Meer (slimme) straatverlichting. Verminderen van de maximumsnelheid op wegen. Veilige fiets- en wandelroutes. Goed beheer en onderhoud voor meer sociale- en fysieke veiligheid. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De openbare ruimte is schoon, heel en veilig en wordt op het afgesproken kwaliteitsniveau onderhouden. Verloedering door zwerfafval en onkruid wordt tegengegaan.  Er is voldoende verlichting rondom nacht- en avondroutes.  De routes zijn veilig, overzichtelijk en duidelijk herkenbaar voor iedereen. Er is extra aandacht voor de schoolomgeving en voor de doelgroep kinderen en ouderen.  Er wordt structureel en planmatig onderhoud uitgevoerd en geïnspecteerd om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht en te zorgen voor een veilige openbare ruimte.

33

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Gezondheid Wat willen we bereiken? Ambitie: De gemeente Neder-Betuwe zet zich in voor een gezonde leefomgeving waarin mensen sociale contacten onderhouden, elkaar ontmoeten, sporten en bewegen. Door in te zetten op groen wordt de gezondheid van de inwoners bevorderd. Een natuurlijke en groene omgeving biedt rust, werkt ontspannend en verbetert de fysieke en mentale gesteldheid. Ook zorgt groen voor een gezond milieu door het afvangen en afbreken van verontreiniging in de lucht, water en bodem. Een schone, gevarieerde en goed onderhouden leefomgeving heeft effect op de kwaliteit van leven. Het is daarom belangrijk het groen naar de mensen toe te brengen, maar andersom ook de mensen naar het groen te begeleiden. Hoe denken inwoners erover? Inwoners zijn van mening dat goed groenbeheer bijdraagt aan een betere lichamelijke en psychische gezondheid. Als de openbare ruimte van goede kwaliteit is, kan dit een positieve invloed hebben op de gezondheid. De grootste gezondheidswinst is in de openbare ruimte te behalen: de openbare ruimte is dan doel en middel tegelijk. In de inwonersenquête zegt 95% van de respondenten een gezonde leefomgeving als heel belangrijk tot belangrijk te ervaren. Als respondenten wordt gevraagd te kiezen tussen een betere bereikbaarheid of een gezonde inrichting van de openbare ruimte, kiest 60% voor de gezonde inrichting.

Van de respondenten geeft 57% aan iets te willen veranderen. ENKELE QUOTES ‘’ Een aantrekkelijke goed begaanbare openbare ruimte nodigt uit om naar buiten te gaan en in beweging te komen ‘’ ‘’ Fietsen en wandelen geven je gezondheid, humeur en geest een flinke positieve boost ’’ ‘’ Er zijn veel nieuwe, moderne en natuurlijke speelaanleidingen: benut deze ‘’ WENSEN Meer groen voor een gezond milieu. Meer fiets- en wandelroutes. Minder auto’s in centrumgebieden. Voldoende ontmoetings- en speelmogelijkheden: bankjes, trapvelden, etc. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  Groen nodigt uit tot sporten, bewegen en recreëren. Het helpt mensen om hun bewegingspatroon te veranderen en gezonder te gaan leven. De plannen sluiten aan op de sport- en beweegvisie 2019-2030. Daarin staat het stimuleren van bewegen centraal.  Voldoende groen verbetert de luchtkwaliteit, brengt verkoeling op warme dagen en zorgt ervoor dat we ons buiten prettig voelen. Met het softwareprogramma i-Tree worden de effecten van bomen op de omgeving meetbaar gemaakt.  De openbare ruimte bevat voldoende uitdagingen voor buitensporters. Hierbij wordt rekening gehouden met de verscheidenheid aan manieren waarop de openbare ruimte gebruikt wordt. Er wordt ingezet op een goede en duurzame sport- en beweeginfrastructuur.  Inwoners kunnen elkaar buiten ontmoeten en samenkomen.

Er zijn voldoende ontmoetingsplekken en rustplaatsen voor senioren en mensen die slecht ter been zijn.

34

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



De openbare ruimte is schoon en hygiënisch. Met het transporteren van huishoudelijk afvalwater en het opruimen van zwerfafval wordt bewust omgegaan.

Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? Ambitie: de afgelopen jaren is de bereikbaarheid van woon- en werkplekken in de gemeente Neder-Betuwe min of meer stabiel gebleven. Op een aantal plekken zijn verbeteringen doorgevoerd. Mobiliteit en bereikbaarheid worden vanuit een integrale en gebiedsgerichte aanpak benaderd. Er wordt samengewerkt en afgestemd om zoveel mogelijk meekoppelkansen in wijken en buurten te realiseren en maatschappelijke overlast tijdens (grootschalige) wegenprojecten te vermijden. Duurzame mobiliteit is een belangrijk speerpunt, waaronder het stimuleren van het openbaar vervoer en het verbeteren van het fietsklimaat. Hoe denken inwoners erover? De inwoners zijn tevreden over het wegennet en de bereikbaarheid. Een goede doorstroming is belangrijk om op een plek te blijven wonen. Naast de auto worden het belang van een veilig fietsen wandelnetwerk en duidelijk parkeerbeleid benadrukt. In de inwonersenquête geeft 93% van de respondenten aan mobiliteit en bereikbaarheid een heel belangrijk tot belangrijk thema te vinden. Van de respondenten zegt 58% iets te willen veranderen, van 42% hoeft dit niet.

ENKELE QUOTES ‘’ Een dorp moet goed bereikbaar zijn, ook voor mensen die afhankelijk zijn van het OV ‘’ ‘’ Laat de auto maar weg uit het centrum en richt je op de fiets- en voetganger ‘’ ‘’ Er staan veel auto’s op de weg geparkeerd die géén gebruik maken van nabijgelegen parkeervakken: dit is hinderlijk ‘’ WENSEN Betere parkeergelegenheden. Vrijliggende fiets- en wandelpaden. Meer schone vervoersmogelijkheden. Snelheidsbeperkende maatregelen of maatregelen die de doorstroming bevorderen. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De openbare ruimte stimuleert en faciliteert het gebruik van schone en duurzame vervoersmiddelen, zoals de elektrische auto en fiets.  Mobiliteit en bereikbaarheid kent een gebiedsgerichte aanpak: Op bedrijventerreinen liggen brede wegen en is de openbare ruimte functioneel ingericht. In de winkelvoorzieningen/dorpscentra zijn voldoende auto- en fietsparkeerplaatsen. Rondom verzorgingstehuizen en zorgcomplexen liggen brede en comfortabele trottoirs en zijn de wegen zoveel mogelijk vrij van paaltjes en andere obstakels.  De gemeente Neder-Betuwe heeft de verkeersveiligheid hoog in het vaandel staan en neemt maatregelen om deze te verbeteren (bijvoorbeeld door snelheidsremmende maatregelen). Ook is er extra aandacht voor een verkeersvriendelijke omgeving die zichzelf zo veel mogelijk handhaaft en het juiste verkeersgedrag stimuleert.

 Bij onderhoud en vervanging wordt actief gekeken naar de mogelijkheid om meer ruimte te bieden aan voetgangers en fietsers.

35

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Participatie en zelfbeheer Wat willen we bereiken? Ambitie: het bewerkstelligen van doelen en ambities kan in de huidige tijdsgeest niet meer alleen worden uitgevoerd. De gemeente NederBetuwe wil samen met haar inwoners de openbare ruimte vormgeven en indien mogelijk eigenaarschap toekennen. De betrokkenheid van inwoners wordt gestimuleerd door hen mee te laten denken over de invulling en het onderhoud van hun eigen leefomgeving. Het bedrijfsleven en andere instellingen worden daarbij betrokken, bijvoorbeeld door de samenwerking aan te gaan met boomkwekers, hoveniers en (vak)scholen. De gemeente Neder-Betuwe ontwikkelt zich tot een participatiegemeente, waarin de gebruiker een prominente rol heeft. Hoe denken inwoners erover? Inwoners willen meedenken over de eigen wijk en betrokken worden bij de planvorming. Het animo om mee te werken aan zelfbeheer projecten is laag. De respondenten willen liever meedenken dan meedoen. Meerdere bewoners zien het als plicht van de gemeente NederBetuwe om te zorgen voor goed onderhoud. In de inwonersenquête laat 37% van de respondenten weten iets te willen veranderen. Dit toont aan dat de deelnemers redelijk tevreden zijn met de huidige gang van zaken.

ENKELE QUOTES ‘’ Onderzoek de mogelijkheden om meer beplanting aan te brengen op plekken waar dit kan ‘’ ‘’ Motiveer en activeer mensen om zelf iets bij te dragen: er moet perspectief zijn dat realisatie mogelijk is ‘’ ‘’ Samen kunnen we het mooier maken door zelf een stukje groenonderhoud over te nemen ‘’ WENSEN Betrek inwoners in een vroegtijdig stadium van de planvorming. Maak het overnemen van onderhoud en grondverkoop makkelijker. Zorg voor meer inspraak en een duidelijke communicatie: één aanspreekpunt.

Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De inwoners worden vroegtijdig en actief betrokken bij de planvorming en uitvoering.  De gemeente Neder-Betuwe communiceert en informeert inwoners duidelijk over welke werkzaamheden worden verricht in de openbare ruimte, bijvoorbeeld via de BouwApp.  De mate waarin inwoners worden betrokken of geïnformeerd is afhankelijk van het type werk dat wordt uitgevoerd. Hierbij wordt volgens de participatieladder gewerkt en verschillende participatievormen toegepast, zoals informeren, meedenken of meedoen. Er wordt in een vroegtijdig stadium transparant gecommuniceerd over de mogelijkheden.  Initiatieven vanuit inwoners worden gestimuleerd en gefaciliteerd door materiaal beschikbaar te stellen. Hierbij kan worden gedacht aan afvalprikkers, bezems en schoffels.

36

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



 

Wensen voor de inrichting worden op projectniveau opgehaald. In de eerste plaats worden de kaders bepaald door conceptschetsen uit te werken en inwoners om reactie te vragen (zie hiervoor ook het IVOR-stappenplan). Bij klachten en meldingen van inwoners wordt er snel en adequaat gereageerd. Bedrijven die opdrachten doen voor de gemeente Neder-Betuwe zetten zelfstandig in op social return door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het werkproces te betrekken.

37

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Beheerstrategie

38

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

5

Beheerstrategie Focus en prioritering Bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een strategie nodig waaraan de gemeente Neder-Betuwe zich committeert gedurende alle activiteiten die worden uitgevoerd. Zeker in de bestaande openbare ruimte kan het lastig zijn de ideale situatie ten aanzien van alle functies en thema’s te realiseren. De openbare ruimte is beperkt, de gebruiksdruk is hoog, er worden breed en veelomvattende ambities nagestreefd en bezuinigingen zijn soms niet onvermijdelijk. Het lukt simpelweg niet om alles in één keer te bewerkstelligen. Daarom kiezen we voor een beheerstrategie die aansluit bij de thema’s die de gemeente Neder-Betuwe en haar inwoners belangrijk vinden. Uit ervaring blijkt dat sommige thema’s op dit moment voldoende tot uiting komen en andere meer aandacht verdienen. In de inwonersenquête is aan de respondenten voorgelegd welk thema zij het meest belangrijk vinden. Daarin wordt veiligheid verreweg het meest genoemd. Ook zeggen de respondenten veel waarde te hechten aan mobiliteit en bereikbaarheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit. In de onderstaande afbeelding is te zien hoe belangrijk het wordt gevonden dat de gemeente Neder-Betuwe aandacht besteed aan elk van deze thema’s.

Afbeelding 12: Ranking thema’s inwonersenquête In afbeelding 13 is weergegeven hoe de stand van zaken is voor de gemeente Neder-Betuwe op dit moment en welk gat daartussen te overbruggen is in de komende jaren. De scores zijn bepaald op basis van input uit verschillende ambtelijke werksessies. Uit de scores voor nu blijkt dat op het gebied van veiligheid en gezondheid en mobiliteit en bereikbaarheid mooie stappen worden gezet. Voor de thema’s klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit heeft de gemeente Neder-Betuwe nog voldoende uitdaging om zich via dit integraal beheerkader op te richten.

39

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbeelding 13: Cijfers per thema vanuit ambtelijke werksessies Met de resultaten uit de inwonersenquête en ambtelijke werksessies wordt bevestigd welke thema’s belangrijk zijn en waar in de komende beleidsperiode aan gewerkt moet worden. Voor de komende jaren zetten we in op de grote opgaven: klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit. Veiligheid en gezondheid en uitstraling blijven daarbij continu onder de aandacht. Deze thema’s zijn minstens zo belangrijk voor een prettige en leefbare openbare ruimte. Vanuit die focus en aan de hand van bovengenoemde thema’s wordt het vervolgtraject ingezet. De basis voor gemaakte keuzes is gevormd door de uitkomsten van:  Een gedegen inventarisatie en analyse van relevante beleidsnotities en wetgeving;  De evaluatie van het vigerende beleid en de bestaande ontwikkelingen ten aanzien van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte;  De resultaten van de inwonersenquête;  Gevoerd overleg met het projectteam en meerdere besprekingen met zowel ambtenaren als vakspecialisten van diverse afdelingen van de gemeente Neder-Betuwe.

Werkwijze De gemeente Neder-Betuwe kiest voor een integrale en kwaliteitsgestuurde aanpak van het beheer. Dit betekent dat:  We als organisatie in ontwikkeling zijn en de lange termijn in het vizier hebben;  Op basis van de afgesproken beeldkwaliteit opgaven in beeld brengen;  Inrichting en beheer waar mogelijk laten aansluiten bij de lokale wensen en gebruikers;  Inrichting en beheer een bijdrage laten leveren aan de acht thema’s in dit integraal beheerkader. De komende periode met name gericht op klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit;  Voor alle assets dezelfde taal spreken om een juiste balans tussen prestaties, risico’s en kosten te vinden;  Ruimte voor maatwerk houden zodat voor elk type asset recht kan worden gedaan aan de specifieke behoeften en uitdagingen;  We beheren met gezond verstand, met oog voor ontwikkeling en samenwerking;

40

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

  

 

Integrale projecten borgen in het meerjarenplan, zowel onderhoud, vervanging als reconstructie. Die tevens controleerbaar en herleidbaar moeten zijn; Afstemmen met andere belanghebbenden (sociaal domein, woningbouw, stakeholders etc.) en bijsturen waar nodig; Steeds meer van kwaliteitsgestuurd beheer naar effectgestuurd beheer gaan, om met beheerkeuzes beter in te spelen op veranderende ambities en aanwezige opgaven, dit vraagt omslag in werkwijze, maar ook in cultuur en denkwijze; Ontbrekende assets in 2022 toevoegen: verkeersvoorzieningen en begraafplaatsen; En de basis verder uitbouwen (software, beheerdata, kwaliteitsinzichten etc.).

Uitvoering De kern van het implementeren en bewaken van de uitvoering is het aantoonbaar en consequent afwegen van prestaties, risico’s en uitgaven in relatie tot de doelen van de organisatie. De PDCAcyclus wordt hiervoor door de beheerders als hulpmiddel gebruikt (zie ook afbeelding 2). Het beheer van de openbare ruimte wordt voor een deel uitgevoerd volgens de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de Avri. In de DVO zijn kwaliteitsafspraken gemaakt over het uitvoeren van de taken in het kader van beheer en onderhoud. De adviserende en overkoepelende taken van de Avri bij de vier opdrachtgevende gemeenten, kunnen de gemeente Neder-Betuwe schaalvoordeel opleveren, bijvoorbeeld door regionaal boombeheer. De DVO wordt jaarlijks met de Avri geëvalueerd, aangevuld en voortgezet bij tevredenheid van beide partijen. Door de korte lijnen weten medewerkers van de Avri en de gemeente Neder-Betuwe elkaar snel te vinden. Toch kunnen de gemeente Neder-Betuwe en de Avri door beter samen te werken en meer vertrouwen in elkaar te hebben, betere kwaliteit gaan maken en goedkoper gaan werken. Zo zijn er stappen te zetten in het aanscherpen van interne procedures en werkprocessen en zullen de taken geënt moeten worden op de doelen uit dit rapport. Doel van de samenwerking met de Avri is dat de gemeente Neder-Betuwe ontzorgd wordt en er door schaalvoordeel ook financieel voordeel te behalen is.

De gemeente Neder-Betuwe wil haar assets op natuurlijke momenten vervangen en waar dat kan zoveel mogelijk werk-met-werk maken. Hierbij zoekt het de samenwerking op met lokale aannemers en partijen. Zij kennen de omgeving, wonen dichtbij het werk en hebben extra belang bij een openbare ruimte die voldoet aan de gestelde ambities. Om het beheren en begroten van de werkzaamheden makkelijker te maken wordt de komende jaren verder ingezet op digitale middelen, een goed geïmplementeerd en bijgehouden beheersysteem en digitale kaarten.

41

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Financiën

42

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

6

Financiën In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de financiën van het IBOR. Welke middelen zijn beschikbaar? Welke afwijkingen zijn er geconstateerd tussen benodigde en beschikbare middelen? En welke aandachtspunten zijn er voor vervolg?

Beschikbare middelen 2022 - 2025 Op de begroting voor 2022 en de meerjarenraming 2023 – 2025 zijn middelen beschikbaar om invulling te geven aan het IBOR. In totaal is in 2022 circa 5,64 miljoen euro beschikbaar. In de begroting van 2022 is een aantal wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van 2021. Wijzigingen van budgetten in 2022 hebben te maken met heroverwegingen, tussentijdse bestuursrapportages of de uniforme werkbegroting Avri (kadernota). Deze zijn allemaal verwerkt in onderstaande overzichten. In onderstaande overzichten wordt onderscheid gemaakt tussen exploitatielasten (incl. dotaties aan de voorziening) en kapitaallasten (ten behoeve van investeringen). De verschillende programma’s en taakvelden zijn samengevoegd per asset. Op de assetsheets is per asset een gedetailleerd overzicht opgenomen van de financiën.

6.1.1

Exploitatie Op de exploitatie zijn middelen beschikbaar om invulling te geven aan verzorgend en technisch onderhoud en jaarlijks terugkerende kosten. Exploitatie Totaal Wegen en verhardingen Totaal Civieltechnische kunstwerken Totaal Openbare Verlichting Totaal Afval en Schoon Totaal Riolering en Water Totaal Groen en bomen Totaal Spelen Totaal Meubilair en overige Totaal Verkeersvoorzieningen Totaal Begraafplaatsen Totaal exploitatie

2022 € 1.307.269 € 55.000

2023 € 1.307.269 € 55.000

2024 € 1.307.269 € 55.000

2025 € 1.307.269 € 55.000

€ 264.838 € 540.000 € 946.097 € 1.193.000 € 165.000 € 28.000 € 67.891 € 216.805 € 4.783.901

€ 255.838 € 540.000 € 922.890 € 1.193.000 € 165.000 € 28.000 € 67.891 € 216.805 € 4.751.694

€ 255.838 € 540.000 € 1.053.770 € 1.193.000 € 165.000 € 28.000 € 67.891 € 216.805 € 4.882.573

€ 265.838 € 540.000 € 1.068.782 € 1.193.000 € 165.000 € 28.000 € 67.891 € 216.805 € 4.907.586

Voor het groot onderhoud van de Wegen/Civieltechnische kunstwerken (combi voorziening), Riolering, en Spelen maakt de gemeente Neder-Betuwe gebruik van een voorziening. Het verloop van deze voorzieningen is weergegeven in bijlage 3.

43

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

6.1.2

Kapitaallasten In onderstaande overzicht zijn de geprognotiseerde kapitaallasten (t.b.v. investeringen) opgenomen. De gemeente heeft keuzevrijheid in het vaststellen van afschrijvingsbeleid, de gemeente Neder-Betuwe heeft het beleid vastgelegd in de Financiële verordening. Deze is als basis gebruikt voor berekening van de onderstaande kapitaallasten. Kapitaallasten 2022 2023 2024 2025 Totaal Wegen en verhardingen € 157.129 € 156.054 € 154.978 € 169.502 Totaal Civieltechnische € € € € kunstwerken Totaal Openbare Verlichting € 47.496 € 66.371 € 86.187 € 101.939 Totaal Afval en Schoon € € € € Totaal Riolering en water € 646.753 € 657.662 € 662.894 € 667.751 Totaal Groen en bomen € 5.700 € 5.653 € 5.605 € 5.558 Totaal Spelen * * * * Totaal Meubilair en overige € € € € Totaal kapitaallasten € 857.079 € 885.738 € 909.664 € 944.750 * vervangingen van speeltoestellen vallen onder drempelbedrag investeringen en lopen via de voorziening Spelen

6.1.3

Totaal beschikbare middelen voor IBOR De tabel laat het totaal aan beschikbare middelen voor het IBOR zien. Kapitaallasten Totaal exploitatie Totaal kapitaallasten Totaal beschikbare middelen

2022 € 4.783.901 € 857.079 € 5.640.980

2023 € 4.751.694 € 885.738 € 5.637.432

2024 € 4.882.573 € 909.664 € 5.792.237

2025 € 4.907.586 € 944.750 € 5.852.336

Afwijkingen benodigde middelen versus beschikbare middelen De in het beheerkader uitgewerkte thema’s en ambities zijn per asset uitgewerkt, hiermee is de budgetbehoefte voor de komende periode in beeld gekomen. Uitgangspunt bij het opstellen en implementeren van het IBOR is dat dit kostenneutraal of kostenefficiënter wordt ingevuld. Hierdoor kan mogelijk niet aan alle benoemde ambities en thema’s (volledig) invulling worden gegeven. De volgende afwijkingen tussen benodigd en beschikbaar budget zijn in beeld gekomen; 

 

In de jaren 2019 t/m 2021 is er € 450.000 vrijgemaakt om meer bermverharding aan te brengen om de verkeersveiligheid te vergroten. Dit budget is vanaf 2022 niet meer beschikbaar, ondanks dat het probleem nog niet overal volledig is opgelost. Dit zorgt voor een verhoogd risico voor de weggebruiker. Er volgt in 2022 een uitgewerkt voorstel om aanvullende bermverhardingen in beeld te brengen. De kapitaallasten van de vervangingen van civieltechnische kunstwerken zijn nog niet in de meerjarenraming verwerkt, conform de huidige IBOR-kaders. De kosten voor de baggeropgave van de gemeente Neder-Betuwe worden op dit moment in beeld gebracht. Er zijn nog geen middelen gereserveerd om invulling te

44

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0





 

geven aan deze opgave. In 2022 wordt de baggeropgave toegevoegd aan de assetsheet Riolering en Water en komt dit op de raadsagenda. De onttrekking uit de bestemmingsreserve essentaksterfte bedraagt € 79.000 en loopt door tot en met 2022. Om na 2022 de essentaksterfte goed in beeld te krijgen, wordt er een nieuwe nulmeting uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten moet blijken of er langer aanvullend budget nodig is. Mocht er aanvullend budget nodig zijn, dan volgt een uitgewerkt voorstel om invulling te geven aan de essentaksterfte problematiek. Om de vervanging van groen en bomen te kunnen uitvoeren zijn structurele middelen noodzakelijk. Op meerdere plekken in de gemeente is het groen op, goed beheer is niet meer mogelijk. De juiste maatregel is het vervangen van het groen. In 2022 wordt de groenkwaliteit in beeld gebracht, hieruit volgt een uitgewerkt voorstel voor een vervangingsbudget groen. In het voorstel wordt ook ingegaan op de benodigde personele middelen om deze werkzaamheden vorm te geven. Dit investeringsbudget is nog niet opgenomen in de kapitaallastenberekening voor de komende periode. De assets Verkeersvoorzieningen en Begraafplaatsen zijn nog niet nader uitgewerkt. Hierdoor is nog geen inzicht in de benodigde middelen versus de beschikbare middelen. Voor investeringen wordt gewerkt met een investeringsprogramma/projectenplanning.

Bepaalde projecten zijn uitgesteld naar 2025. Op basis van de beschikbare aanlegjaren komt er na 2025 een vervangingspiek in beeld, voor de bovengrondse openbare ruimte is de impact hiervan nog niet verwerkt in de meerjarenraming. In de komende periode wordt een Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP) Openbare Ruimte opgesteld.

Aandachtspunten Naast bovenstaande gedetailleerde afwijkingen is er een aantal aandachtpunten die de komende jaren financiële impact kunnen hebben:  In 2021 is een nieuwe weginspectie uitgevoerd. Verwachting is dat de maatregelen die hieruit volgen passen binnen de kaders en middelen van de voorziening (zie bijlage 3). Daadwerkelijke invulling komt in de loop van 2022 in beeld.  De gemeente Neder-Betuwe gaat de komende jaren verder met het implementeren van de IBOR thema’s en ambities. Er wordt altijd gezocht naar integrale samenwerking en synergievoordeel, maar in sommige gevallen is dit niet haalbaar/realiseerbaar.  De budgetten staan sinds een aantal jaar onder druk. Dit zorgt ervoor dat er binnen de bestaande budgetten weinig ruimte is om flexibel invulling te geven aan de thema’s en ambities.  Niet alle assets zijn volledig en actueel in beeld. De omvang en kwaliteit van het areaal kan afwijken van de huidige inzichten. Met name meubilair en overige is gebaseerd op inschattingen. De vervangingsvraag van hekwerken is niet opgenomen in de begroting.

45

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Bijlagen

46

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Bij het beheer van de openbare ruimte zijn de volgende begrippen van belang: Assets Hieronder worden de kapitaalgoederen in de openbare ruimte verstaan die in eigendom en beheer zijn van de gemeente Neder-Betuwe. Denk aan wegen, bruggen, openbare verlichting, bomen, beplanting en dergelijke. Assetsheets De assetsheets geven per asset een nader inzicht in de aard, omvang en kwaliteit van het areaal, de beheerstrategie en doorrekening van de benodigde middelen. Het beheer en onderhoud wordt hierin vastgesteld voor een periode van 5 jaar. Beheer Een goed beheer betekent dat het beheer de functionaliteit van de ruimte in stand houdt, zoals deze door inrichting is voorzien. Hiervoor wordt systematisch gepland, budgetten vastgesteld en activiteiten voorbereid en uitgevoerd. Beleving De tevredenheid en ervaringen van bewoners met de gemeentelijke openbare ruimte. Door wensen, behoeften en knelpunten inzichtelijk te maken kan gestuurd worden op efficiënte optimalisatie van de beleving en het gebruik van de openbare ruimte. De openbare ruimte wordt zo voor én met bewoners gemaakt. Dotatie Voor de financiering van verschillende assets werkt de gemeente met een voorziening. In de voorziening wordt geld ingelegd, een zogenaamde dotatie. Vanuit de voorziening worden vervolgens de (groot) onderhoudskosten bekostigd.

Effectgestuurd beheer De gemeente Neder-Betuwe wil met effectgestuurd beheer in de toekomst beter aansluiten op de taal en wensen vanuit de politiek en de samenleving. De openbare ruimte is lange tijd benaderd vanuit de visie van beeldgericht werken, waarin activiteiten zijn uitgevoerd op basis van hoe de openbare ruimte eruitziet. De blik hierop is in de afgelopen jaren sterk veranderd. Wensen vanuit de samenleving, maatschappelijke thema’s en de vervangingsopgave vragen erom op een slimme manier aangepakt te worden. Effectsturing zorgt ervoor dat de beheerkeuzes beter aansluiten hierop. De beeldkwaliteit geldt daarbij als afgeleide van de te bereiken effecten. Het figuur geeft een voorbeeld van effectgestuurd beheer.

47

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Functiegebied De gemeente Neder-Betuwe kan worden opgedeeld in verschillende gebieden die een bepaalde functie vervullen. Hierbij kan onderscheidt gemaakt worden tussen de volgende functies: centrum, bedrijventerrein, woonwijk of buitengebied. Gebruik Het gebruik is een bewijs dat beheer en inrichting functioneel is, en daarmee voorwaarden schept voor mensen om de openbare ruimte te gebruiken zoals deze bedacht is. Dit leidt tot betrokkenheid. Verkeerd gebruik kan een teken zijn dat de openbare ruimte niet voldoet aan de verwachtingen. Inrichting Een goede inrichting betekent dat het ontwerp is afgestemd op het huidige en toekomstige gebruik (functioneel) en dat de keuzes beheerbaar zijn, zodat de inrichting duurzaam in stand wordt gehouden. Investeringen Uitvoeren van maatregelen om objecten in nieuwstaat terug te brengen of de levensduur te verlengen. Er wordt onderscheid gemaakt in levensduurverlengende investeringen en vervanging. Kwaliteitsgestuurd beheer Is een resultaatgerichte manier van werken waarbij niet wordt gestuurd op inspanning of werkzaamheden, maar op het resultaat met behulp van kwaliteitsomschrijvingen ondersteunt door beelden. Openbare ruimte Onder openbare ruimte wordt de ruimte verstaan die voor iedereen toegankelijk is. Vaak vinden dagelijkse activiteiten plaats op deze locaties, zoals fietsen, sporten en recreëren.

Voorbeelden van plaatsen die hieronder vallen zijn straten, pleinen, parken en delen van het centrum. De openbare ruimte is de fysieke ruimte en in beheer van gemeenten. De openbare ruimte kent voornamelijk publieke doeleinden en wordt niet direct aan een bepaalde groep/individu toegeëigend. Tafel openbare ruimte De tafel openbare ruimte is een procesinstrument om integrale afstemming op operationeel niveau te bevorderen. Vanuit de verschillende assets en partijen komen de plannen voor de komende jaren op tafel. Op de tafel openbare ruimte wordt naar afstemming gezocht binnen de gestelde kaders. Hieruit volgen integrale projecten en werkzaamheden die disciplinair/solo worden uitgevoerd.

48

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Technisch onderhoud Uitvoeren van maatregelen om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Technisch onderhoud wordt onderscheiden tussen klein en groot onderhoud. Thema’s en ambities Datgene waar de gemeente Neder-Betuwe voor staat. De kernwaarden worden bepaald op basis van bijvoorbeeld de programmabegroting en het coalitieakkoord. De thema’s en ambities vormen de basis voor het beheer en onderhoud van een dorp of stad. Bij het aanpassen van de strategische doelen kan het integraal beheerkader periodiek herijkt worden om in dezelfde lijn te blijven. Uitgangspunten De uitgangspunten omvatten de vertaling van de thema’s naar concrete uitgangspunten. Op deze manier worden de door het bestuur gestelde thema’s en de wettelijke eisen door vertaald in concretere uitgangspunten om de openbare ruimte zo goed mogelijk te laten bijdragen aan het functioneren van de gemeente Neder-Betuwe. Verzorgend onderhoud Maatregelen die zijn gericht op de netheid/esthetische kwaliteit van een object. In het begin wordt geen wijziging aan de bestaande situatie aangebracht. Werkzaamheden zoals het groenonderhoud, schoonmaken van objecten of straatvegen vallen hieronder. Zelfbeheer Inwoners zorgen zelf voor een stukje van hun eigen omgeving.

Dat kan groenonderhoud zijn, zoals het onderhouden van een gezamenlijk plein, speelplaats of groenstrook in de buurt. De gemeente Neder-Betuwe helpt door hierover tips te geven en materiaal en gereedschap ter beschikking te stellen.

49

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Bijlage 2: Assetsheets 2022-2026 Per asset is een assetsheet opgesteld. In deze compacte weergave wordt per asset inzicht gegeven in:  Afbakening  Areaal  Leeftijdsopbouw  Kwaliteit  Beleving en waardering  Kaders en ontwikkelingen  Beleidsdoelen en ambities  Strategie  Vervanging  Inspectie en monitoring  Uitbesteden en zelf doen  Financiën  Aandachtspunten De volgende Assetsheets zijn nader uitgewerkt en toegevoegd aan dit Integraal Beheerplan Openbare Ruimte van de gemeente Neder-Betuwe. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Assetsheet Wegen en verhardingen Assetsheet Civieltechnische kunstwerken Assetsheet Openbare verlichting Assetsheet Afval en schoon Assetsheet Riolering en water Assetsheet Groen en bomen Assetsheet Spelen Assetsheet Meubilair en overige

Nader uitwerking volgt voor de assetsheets:  Assetsheet Verkeersvoorzieningen (volgt in 2022)  Assetsheet Begraafplaatsen (volgt in 2022)  Baggeren van watergangen, wordt nader uitgewerkt en toegevoegd aan de Assetsheet Riolering en Water (2022)

50

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Wegen en Verhardingen

51

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

De voorliggende assetsheet is gericht op alle verhardingen in beheer van de gemeente Neder-Betuwe. Deze omvat de rijbanen, fiets- en voetpaden van asfalt, beton en elementen en de onverharde en semiverharde wegen. Ook de wegmarkering en bermverharding zijn in deze asset meegenomen.

Areaal

De gemeente Neder-Betuwe heeft ruim 1,8 miljoen m² verhardingen in beheer. Dit is circa 72 m² per inwoner en ligt in lijn met het landelijk gemiddelde. De areaalgegevens van de wegen zijn vastgelegd in het beheersysteem Geovisia. Bevindingen  Tot de asfaltverhardingen behoren alle mengsels van asfaltbeton.  Onder cementbeton worden gewapend- en ongewapend beton en stelconplaten verstaan.  De elementenverharding bestaat onder andere uit klinkers, tegels, straatstenen, natuursteen en grasbetontegels.  Alle overige worden gevormd door de halfverharde- en onverharde wegen, zoals grind, split en zand.  Het wegareaal bestaat voor 51% uit asfalt, 42% uit elementen, 1% uit beton en 2% uit overige verharding. Van 4% van het areaal is niet bekend wat het verhardingstype is.  Het grootste deel van het areaal heeft als functie rijbaan (65%). Daarna volgen de voetpaden (13%), overige wegfuncties (13%) en fietspaden (5%).  Het overgrote deel van het areaal omvat de hoofdwegen (39%) en het woongebied (26%). Het overige areaal is verdeeld over het buitengebied, bedrijventerrein en centrum. Van 28% is niet bekend in welk gebied het ligt.  De wegen zijn gelegen in meerdere dorpskernen. In het buitengebied zijn de wegen relatief smal en in het verleden dicht langs sloten en bermen aangelegd.  In de afgelopen periode zijn de wegbeheergegevens geconverteerd naar IMBOR.

Er zijn verschillende acties uitgezet om deze gegevens verder aan te vullen en te verrijken. Ook de komende periode vraagt dit om aandacht.

Leeftijdsopbouw 

Het figuur geeft inzicht in de leeftijdsopbouw. Vanuit het beheersysteem zijn de aanlegjaren vanaf 1970 geregistreerd. Er loopt een actie om de wegen met onbekend aanlegjaar aan te vullen (voor zover te achterhalen).

52

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Kwaliteit      

Om inzicht te krijgen in de kwaliteit van het totale areaal wordt er een tweejaarlijkse visuele weginspectie uitgevoerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de CROW-systematiek voor wegbeheer. De hieronder beschreven kwaliteit is gebaseerd op de weginspectie uit 2019. De kwaliteitsontwikkeling loopt terug tot het jaar 2012. In 2021 is er een nieuwe weginspectie uitgevoerd en worden ook de ontbrekende gegevens aangevuld en waar nodig geïnventariseerd. Na deze inspectie is er een actueel en compleet beeld van de kwaliteit. Uit de kwaliteitsgegevens blijkt dat 56% van het totaal wegareaal een Zeer Hoog (A+) of Hoog (A) scoort. Circa 17% wordt als Laag (C) of Zeer Laag (D) beoordeeld voor verantwoord wegbeheer. De kwaliteit van de elementenverharding is lager dan de kwaliteit voor asfalt- en betonverharding. De kwaliteit van de wegen in de gemeente Neder-Betuwe is relatief stabiel. In 2019 wordt een rapportcijfer 5,8 gescoord. Dit valt onderin kwaliteitsniveau Basis (B). De fiets- en voetpaden zijn de afgelopen jaren in kwaliteit gestegen. Op meerdere plekken is er gewerkt om het achterstallig onderhoud aan wegen weg te werken.

Beleving en waardering     

De beleving en waardering van de wegen is niet gemeten. Wel komt het onderwerp ter sprake in de enquête over het beheer en inrichting van de openbare ruimte (december 2020 jl.). Vanuit de enquête komt naar voren dat de wegen vooral functioneel en veilig moeten zijn. Met name de verkeersveiligheid wordt door de respondenten als een belangrijk thema gezien. Als aandachtspunten noemen de inwoners: een betere kwaliteit van de voetpaden, meer parkeerplaatsen in het centrum en het verminderen van verharding om in te kunnen spelen op het veranderende klimaat. In 2020 zijn er 328 meldingen over wegen, verkeer en parkeren binnengekomen. Dit aantal is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2019. De meeste meldingen gaan over verzakkingen en gaten in het wegdek. De gemiddelde afhandeltijd van meldingen is flink afgenomen. In 2020 bedroeg de afhandeltijd 5,7 dagen. Dit is 6,3 dagen korter dan in 2019.

53

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Kaders en ontwikkelingen

Voor de wegen en verhardingen zijn ondergenoemde documenten leidend. Het beheerplan wegen 2018 en beheerplan gladheidsbestrijding 2016-2021 komen naar aanleiding van dit integraal beheerkader te vervallen.

Beleidsdoelen en ambities

Dagelijks maken vele mensen gebruik van de wegen binnen de gemeente Neder-Betuwe. Vanuit de Wegenwet heeft de gemeente NederBetuwe een zorgplicht voor de verhardingen. Er moet veilig gebruik kunnen worden gemaakt van de aanwezige verhardingen, waarbij schades en ongevallen door gebreken aan de weg zoveel mogelijk worden voorkomen. In relatie tot het nieuwe beleid gelden de volgende beleidsdoelen en ambities: Identiteit: het (her)gebruiken van materialen en straatprofielen die van oudsher in de dorpen voorkomen. Bruikbaarheid: het zorgen voor een multifunctionele inrichting en gebruik van verharde oppervlakten. Uitstraling: het integraal bijdragen aan de kwaliteitsuitstraling van de openbare ruimte. Klimaat en duurzaamheid: het actief zoeken naar duurzame oplossingen en innovaties voor wegbeheer. Biodiversiteit: het combineren van veilige wegen met bloemrijke en biodiverse bermen. Veiligheid: het zorgdragen voor een veilig wegennetwerk met extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen. Gezondheid: het uitnodigen tot meer bewegen en een betere gezondheid. Mobiliteit en bereikbaarheid: het zorgen voor een goede bereikbaarheid van werk en voorzieningen als zorg, onderwijs, culturele instellingen, dorpscentra en sportverenigingen. Participatie en zelfbeheer: het vroegtijdig betrekken van inwoners in planvorming en uitvoering.

De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing:  Door het beheer en onderhoud voldoen we aan de gestelde wet- en regelgeving zoals de Wegenwet, Wegenverkeerswet en het Nieuw Burgerlijk Wetboek voorschrijft.  Het onderhoud vindt plaats conform afgesproken beeldkwaliteit. Als uitgangspunt is ervoor gekozen om alle wegen op een kwaliteitsniveau Basis (B) te onderhouden.  De gemeente Neder-Betuwe beschikt over een goed onderhouden wegennet waarvan de inwoners en bezoekers veilig en comfortabel gebruik kunnen maken. Uitgangspunt is dat we de goede dingen doen (effectief) en de dingen goed doen (efficiënt). Dit doen we onder andere door slimme combinaties te maken, budgetten zorgvuldig in te zetten en hierin alle facetten mee te nemen.  De weginrichting is veilig en afgestemd op de gebruikers. Hierbij is er extra aandacht voor de kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers, voetgangers, kinderen, ouderen en minder-validen. We nemen maatregelen om deze groepen tegen de gevaren op de weg te beschermen. Bijvoorbeeld door snelheidsremmende maatregelen te nemen en te zorgen voor een overzichtelijke weg. De bermen langs drukke wegen en onoverzichtelijke kruispunten worden vaker gemaaid.  Het beheer en onderhoud is gericht op het bereiken van de beoogde levensduur en indien mogelijk het verlengen van de levensduur van verharding.

 Meldingen vormen een belangrijke input voor de bijsturing van het dagelijks beheer en onderhoud.  Bij de uitvoering van beheer en onderhoud, reconstructies en/of vervangingen worden oplossingen voor klimaatadaptatie en duurzaamheid bedacht en meegenomen. Denk hierbij aan de opvang van regenwater, hergebruik van materialen of het toepassen van

54

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



materialen met een langere levensduur. Voor klimaatadaptatie is er een menukaart ontwikkeld waarin de effecten en haalbaarheid van verschillende typen maatregelen overzichtelijk in beeld komen. De vervanging en reconstructies van wegen vinden planmatig plaats en worden zo veel mogelijk gecombineerd uitgevoerd. Ook wordt gekeken naar de mogelijkheid om meer ruimte te bieden aan fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer.

Strategie

De beleidsuitgangspunten en ambities vertalen zich in de volgende beheerstrategie: Klein onderhoud Betreft het repareren van schades met een beperkte omvang.  Hiertoe behoort het plaatselijk onderhoud en herstel aan de wegen en verhardingen om de veiligheid en kwaliteit te waarborgen.  Het klein onderhoud wordt geregistreerd tijdens de periodieke weginspectie en uitgevoerd op basis van klachten, meldingen en eigen waarnemingen. Middels een overeenkomst met open posten wordt het werk door lokale aannemers uitgevoerd. Groot onderhoud Betreft het repareren van schades met een grote omvang.  Groot onderhoud vindt planmatig plaats op basis van periodieke weginspecties.  Er wordt onderhoud ingepland wanneer de kwaliteit van de verharding de ondergrens van het vastgestelde ambitieniveau heeft overschreden of dit op korte termijn gaat gebeuren. Het type onderhoudsmaatregel dat wordt ingezet is afhankelijk van de aard en omvang van de schades, de leeftijd van de verharding en het functioneren ervan.  Groot onderhoudsmaatregelen worden aan de Tafel Openbare Ruimte afgestemd met andere projecten en activiteiten in de openbare ruimte. Na contractvorming wordt het werk door de betreffende aannemer uitgevoerd. Vervangingen Vervanging vindt plaats wanneer repareren van de schade niet meer mogelijk is en/of de oorspronkelijke inrichting niet meer voldoet aan de huidige tijd.

 De vervanging van wegen vindt plaats in integrale projecten en wordt zoveel mogelijk gecombineerd uitgevoerd, zoals te zien is in de Vogelbuurt, Oranjebuurt en Bomenbuurt.  De levensduur van wegen is afhankelijk van de inrichting en gebruik. Markeringen  Eén keer per twee jaar worden de markeringen beoordeeld op functionaliteit en zichtbaarheid. Waar nodig wordt de markering opnieuw aangebracht of aangevuld.

Vervanging

Conform de Financiële verordening is de gemiddelde afschrijvingstermijn van wegen en verhardingen 50 jaar.  Wegen 50 jaar  Pleinen 50 jaar  Rotondes 50 jaar

55

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Inspectie en monitoring    

Om een goed beeld te krijgen van de kwaliteit wordt 1x per twee jaar een visuele weginspectie conform de CROW methodiek uitgevoerd. Deze inspectie vormt de basis om te bepalen welk wegenonderhoud noodzakelijk is. Naar aanleiding van de visuele weginspectie vindt er een maatregeltoets plaats. Door controle van de wegvakonderdelen en de maatstaven, afstemming met andere plannen en controle op locatie ontstaat er een betrouwbare lijst van onderhoudsmaatregelen en budgetten voor op de korte termijn. Om de werkzaamheden aan wegmarkeringen te bepalen vinden er inspecties plaats. De resultaten uit deze inspecties worden omgezet naar een operationeel plan, die vervolgens wordt uitgevoerd. Voor gladheidsbestrijding wordt jaarlijks een route voorgelegd en vastgesteld (zie assetsheet Afval en Schoon).

Uitbesteden en zelf doen  

Avri is verantwoordelijk voor het aanbrengen van wegmarkeringen en het plaatselijk aanvullen van uitgereden bermen. De gemeente Neder-Betuwe doet het klein- en groot onderhoud en de vervangingen van wegen.

Financiën

Voor de planperiode 2022-2025 worden de volgende financiële middelen ingezet:  In 2022 is er een totaalbudget van € 1.464.398 beschikbaar voor het beheer en onderhoud van wegen.  Vanuit de exploitatie zijn budgetten beschikbaar voor het klein onderhoud wegen en straten en de visuele weginspectie.  Voor het groot onderhoud wordt gebruik gemaakt van een onderhoudsvoorziening (conform BBV artikel 44 lid 1c). Hierin wordt jaarlijks een bedrag gedoteerd. Voor de periode tot 2025 is dit € 1.113.898 per jaar.  De uitgaven groot onderhoud zijn geraamd op basis van eerdere inzichten en berekeningen. In 2021 is een nieuwe weginspectie uitgevoerd. Verwachting is dat de maatregelen die hieruit volgen passen binnen de kaders en middelen van de voorziening (zie bijlage 3). Daadwerkelijke invulling van maatregelen en kosten komt in de loop van 2022 in beeld.  De investeringen dienen conform de BBV te worden geactiveerd. Jaarlijks worden er wegen aangedragen voor vervanging. De meeste maken onderdeel uit van een integraal reconstructieproject. Voor deze reeds geplande vervangingen zijn kapitaallasten opgenomen, voor andere na de planperiode nog niet.

Financiën Klein onderhoud wegen en straten Visuele weginspectie Dotatie Voorziening Groot onderhoud wegen en kunstwerken Totaal exploitatie Toerekening afschrijving wegen Toerekening rente Totaal kapitaallasten Totaal Wegen en verhardingen

2022 2023 2024 2025 € 170.371 € 166.521 € 166.521 € 166.521 € 23.000 € 23.000 € 23.000 € 23.000 € 1.113.898 € 1.113.898 € 1.113.898 € 1.113.898 € 1.307.269 € 1.303.419 € 1.303.419 € 1.303.419 € 107.582 € 107.582 € 107.582 € 117.982 € 49.547 € 48.471 € 47.395 € 51.520 € 157.129 € 156.054 € 154.978 € 169.502 € 1.464.398 € 1.459.473 € 1.458.397 € 1.472.921

Geraamde uitgaven groot onderhoud wegen (uit voorziening)

€ 1.229.000

€ 1.229.000

€ 1.229.000

€ 1.229.000

Aandachtspunten 1. 2. 3.

4.

Databeheer: Na een analyse op de wegendata is gebleken dat er een inhaalslag gemaakt moet worden in de kwaliteit in kenmerken (het paspoort). Enkele in het oog springende gebreken zijn het jaar van aanleg, het uitgevoerde onderhoud en het verhardingstype. Deze inhaalslag is nodig om een goede programmering op te zetten ten behoeve van inspecties en projecten. Inzichten op basis van weginspectie: Niet alle wegvakonderdelen in de gemeente Neder-Betuwe zijn in het verleden geïnspecteerd. Hierdoor is in sommige gevallen onduidelijk wat het kwaliteitsbeeld is, met als gevolg een verhoogd risico op gebreken, schadeclaims en mogelijke financiële tekorten. In 2021 is een nieuwe weginspectie uitgevoerd en worden de ontbrekende gegevens volledig ingevuld. Bermverharding: In de jaren 2019 t/m 2021 is er € 450.000 vrijgemaakt om meer grasbetonstenen aan te brengen om de verkeersveiligheid te vergroten. Dit budget is vanaf 2022 niet meer beschikbaar, ondanks dat het probleem nog niet overal volledig is opgelost. Dit zorgt voor een verhoogd risico voor de weggebruiker. Er volgt in 2022 een uitgewerkt voorstel om aanvullende bermverhardingen in beeld te brengen Vervangingen: In de komende jaren verwachten we een piek aan vervangingsinvesteringen voor wegen, aangezien de meeste wegen tussen 1970 en 1979 zijn aangelegd.

Daarom zal in beeld moeten worden gebracht wat de noodzakelijke vervangingskosten zijn. Hiervoor zijn nog geen kapitaallasten berekend en opgenomen op de meerjarenraming. De komende jaren wordt een integraal Meerjaren Investeringsprogramma (MJIP) Openbare Ruimte hiertoe opgesteld.

56

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken

57

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

De voorliggende assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken. Deze asset omvat alle vaste en beweegbare bruggen, duikers en beschoeiingen. Buiten de scope vallen de viaducten waarvan ProRail dan wel Rijkswaterstaat eigenaar is. De aanwezige verhardingen of openbare verlichting op deze objecten zijn in beheer bij de gemeente Neder-Betuwe en opgenomen in de verschillende assetsheets. Verder zijn er 2 bruggen in gedeeld onderhoud met het Waterschap Rivierenland. Deze vallen binnen de scope van deze assetsheet.

Areaal     

De gemeente Neder-Betuwe weet wat het areaal is van de grote kunstwerken. In het areaaloverzicht ontbreken de kleine kunstwerken zoals trappen, muren en faunaduikers. Deze zijn niet in beeld gebracht en vastgelegd. De areaalgegevens van de kunstwerken worden binnenkort in Geovisia gezet. De data geeft inzicht in de vaste basisgegevens (type, afmetingen), inspectiecijfers, onderhoudsadvies en het verwachte planjaar van vervanging. In de openbare ruimte staan 12 bruggen waarvan 1 beweegbare brug. De 86 duikers zijn gedifferentieerd in een drietal categorieën, namelijk: A) duikers onder wegen (54 stuks), B) kwelafvoer (8 stuks) en C) buitengebied en overige (24 stuks). Er zijn twee grondkerende constructies met een totale lengte van 215 meter.

Leeftijdsopbouw 

De aanlegjaren van de kunstwerken zijn niet geregistreerd. Bij de volgende inspectie worden deze gegevens ingevuld.

Kwaliteit    

93% van de kunstwerken zijn in 2018 geïnspecteerd. Van de 12 bruggen zijn er 2 in uitstekende conditie, 7 in redelijke conditie en 3 in matige conditie. Een aantal bruggen heeft een aslastbeperking vanwege de technische staat. Voertuigen waarvan het gewicht hoger is dan op het bord staat aangegeven mogen hier niet overheen rijden. 79 duikers zijn in goede of redelijke conditie. Eén duiker krijgt het predicaat matig. Eén beschoeiing (115 meter) heeft een zeer slechte conditie. De andere beschoeiing (100 meter) is uitstekend.

58

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Beleving en waardering    

De beleving en waardering van de kunstwerken is niet gemeten. Wel komen er uit de enquête over het beheer en inrichting van de openbare ruimte (december 2020 jl.) enkele wensen en behoeften naar voren. De respondenten hebben vooral esthetisch en veiligheidsgericht interesse in kunstwerken. Denk hierbij aan een goed wegdek, materiaalgebruik en een visueel stevige structuur. Grote kunstwerken zijn van aanzienlijk formaat en zorgen daarmee voor een grote overdekking en schaduwwerking. Met name in de avonduren heeft dit invloed op de beleefde sociale veiligheid, wanneer er bijvoorbeeld goede verlichting ontbreekt of het object in onbewoond gebied staat. Het aantal meldingen dat de gemeente Neder-Betuwe de afgelopen jaren heeft ontvangen is laag. Het gaat daarbij meestal om schade na aanrijdingen, een kapotte voegovergang of een verstopte duiker.

Kaders en ontwikkelingen Als basis voor de kunstwerken zijn de volgende documenten leidend. Het beheerplan kunstwerken 2019-2023 komt naar aanleiding van dit integraal beheerkader te vervallen.

Beleidsdoelen en ambities

De civieltechnische kunstwerken in de gemeente Neder-Betuwe dragen bij aan meerdere beleidsdoelen en ambities: Bruikbaarheid: er wordt gestreefd naar een gebruiksvriendelijke openbare ruimte. Bij het beheer van kunstwerken is er extra aandacht voor de begaanbaarheid. Uitstraling: alle kunstwerken worden op het gewenste kwaliteitsniveau onderhouden en zijn representatief voor de hele gemeente. Klimaatadaptatie en duurzaamheid: de kunstwerken dienen als verbindingsstukken tussen wegen, water en groen. Bij het beheer zal de nadruk liggen op het borgen van deze functie. Duurzaamheid neemt een steeds prominentere rol in de gehele levenscyclus (bouwen, beheren en slopen) van kunstwerken in. Biodiversiteit: waar dat kan bieden we op- of onder de kunstwerken een passage of verblijfsplaats voor dieren en planten. Bijvoorbeeld via faunaverbindingen of loopstroken. Veiligheid: de kunstwerken zijn belangrijke schakels in de infrastructuur en zijn veilig te gebruiken en functioneel ingericht. Mobiliteit en bereikbaarheid: de kunstwerken zorgen voor een vlotte en veilige verkeersafwikkeling te water en op de weg. De omliggende functies zijn goed bereikbaar en toegankelijk voor inwoners, forenzen en bezoekers. De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing:  Het onderhoud vindt plaats conform afgesproken beeldkwaliteit.

Alle kunstwerken worden technisch onderhouden op kwaliteitsniveau Basis (B).