Bijlage - IBOR-plan met asset-sheets

59

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

        

Door tijdig te monitoren en het juiste beheer toe te passen zorgen we ervoor dat de technische kwaliteit en veiligheid gewaarborgd blijft. Met beheer en onderhoud voldoen we aan de landelijke en lokale wet- en regelgeving zoals is beschreven onder kaders en ontwikkelingen. Alle kunstwerken zijn veilig en duurzaam ingericht en afgestemd op het gebruik. Het beheer en onderhoud is gericht op het bereiken van de beoogde levensduur en indien mogelijk het verlengen hiervan. Esthetische maatregelen (zoals reinigen) worden alleen uitgevoerd als deze ten behoeve van de veiligheid en functionaliteit nodig zijn. Bij het beheer van kunstwerken is er extra aandacht voor de begaanbaarheid. Gebreken die mogelijk voor gevaarlijke situaties zorgen of die hinder veroorzaken zijn niet acceptabel en worden zo spoedig mogelijk verholpen. Er wordt gewerkt conform de NEN-6700 norm om de conditie van kunstwerken op een objectieve en eenduidige wijze te bepalen. Bij onderhoudswerkzaamheden als het conserveren boven water en het vervangen van slijtlagen op brugdekken is er risico op vervuiling van het oppervlaktewater. In dergelijke situaties dienen er maatregelen genomen te worden om vervuiling tegen te gaan en opdrachtnemers hierop te attenderen. Bij de uitvoering van beheer en onderhoud maken we gebruik van duurzame strategieën.

Dit doen we bijvoorbeeld door materialen met een langere levensduur toe te passen of door hergebruik. De milieukostenindicator (MKI) wordt in het ontwerpproces als hulpmiddel gebruikt om te sturen op duurzaam materiaalgebruik. Hoe lager de MKI, hoe duurzamer het materiaal- en energieverbruik is. We nemen deel aan het Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Hierbij sturen we bij aanbestedingen buiten de prijs op onderdelen als innovatie, circulariteit en klimaat (o.a. met de CO2-prestatieladder). Daarnaast zetten we in op sociale doelstellingen. Zo is social return een belangrijke doelstelling om kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt te betrekken bij de uitvoering van de opdracht. Meldingen vormen een belangrijke input voor de bijsturing van het dagelijkse beheer en onderhoud.

Strategie De beleidsuitgangspunten en ambities vertalen zich in de volgende beheerstrategie: Klein onderhoud Klein onderhoud is het dagelijks onderhoud dat is gericht op het borgen van de veiligheid, functionaliteit en duurzaamheid van de kunstwerken. Ten aanzien van het klein onderhoud zijn de volgende maatregelen opgevoerd. Correctief en eenmalig onderhoud

Herstellen van ontbrekende onderdelen, aansluitingen, bebordingen, straatwerk, etc. Verwijderen van begroeiing of grond. Klein cyclisch onderhoud  Reinigen object  Reinigen afstromingspunten  Doorspuiten duiker

(1x per 2 jaar) (1x per 2 jaar) (1x per 10 jaar)

Groot onderhoud Groot onderhoud is gericht op het (langdurig) borgen van de veiligheid, functionaliteit en instandhouding van het kunstwerk door planmatig en preventief onderhoud uit te voeren. Deze strategie is gebaseerd op twee typen onderhoud. Groot cyclisch onderhoud  Conserveren betonoppervlak  Conserveren staaloppervlak  Conserveren stalen leuningwerk  Conserveren stalen leuningwerk  Vervangen beschoeiingsconstructie  Vervangen geleiderailconstructie  Vervangen houten damwand  Vervangen slijtlaag op betonnen dek  Vervangen stalen leuningwerk  Vervangen voegafdichtingen  Vervangen voegen metselwerk

(1x per 10 jaar) (1x per 10 jaar) (1x per 5 jaar op A-kwaliteit) (1x per 10 jaar op B-kwaliteit) (1x per 30 jaar) (1x per 30 jaar) (1x per 25 jaar) (1x per 15 jaar) (1x per 40 jaar) (1x per 10 jaar) (1x per 25 jaar)

Herstelwerkzaamheden

Herstel van betonschade, leuningwerk, metselwerk, etc. Vervangingen Op het moment dat onderhoud niet afdoende of rendabel is om de veiligheid te kunnen garanderen, dient een kunstwerk gerenoveerd of geheel vervangen te worden.

60

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

  

Het advies voor grootschalige renovatie wordt hierbij altijd afgewogen tegen het geheel vervangen van een kunstwerk. Op basis van inspectieresultaten, nader onderzoek en een constructieve herberekening (bij grote kunstwerken) wordt een weloverwogen keuze gemaakt. Indien beschoeiingen worden vervangen, wordt onderzocht of deze zijn om te vormen naar natuurvriendelijke oevers. Dit in het kader van het verhogen van de biodiversiteit en het verlagen van de kosten. Voor in de toekomst worden er in 2028 een aantal grote vervangingsopgaven verwacht. Met jaarlijkse monitoring en ad-hoc reparaties wordt geprobeerd de levensduur te verlengen.

Vervanging

Conform de Financiële verordening is de gemiddelde afschrijvingstermijn van bruggen, duikers en beschoeiingen 25-60 jaar.  Brug beton of staal 60 jaar  Brug hout 25 jaar  Duiker beton 60 jaar  Beschoeiingsconstructie hout 30 jaar  Composiet brug 100 jaar

Inspectie en monitoring  

Van de kunstwerken worden de vanaf het maaiveld zichtbare en boven water liggende onderdelen visueel geïnspecteerd. De onder handbereik toegankelijke onderdelen worden geïnspecteerd door middel van (luisterend) kloppen, prikken en voelen. Hierbij wordt klein handgereedschap ingezet. De gemeente Neder-Betuwe hanteert verschillende soorten inspecties met verschillende frequenties.  De instandhoudingsinspectie (1x per 4 jaar) ten behoeve van de meerjarenplanning en begroting.  De technische inspectie (1x per 8 jaar) om te kunnen voldoen aan bijzondere informatiebehoeftes.  De nul-inspectie bij nieuw aangelegde kunstwerken.  Nader onderzoek indien een inspectie daar aanleiding voor geeft. Bijvoorbeeld bij schades, verschil in belasting of wanneer het einde van de levensduur in zicht dreigt te komen.

Uitbesteden en zelf doen    

De gemeente Neder-Betuwe onderhoudt de kunstwerken en is verantwoordelijk voor de vervangingen. Het groot onderhoud wordt uitgevoerd door een onderhoudsaannemer. Avri heeft als taak om de kunstwerken twee keer per jaar te reinigen en inspecteren. Binnen het areaal vallen ook objecten waarvan het onderhoud wordt gedeeld met andere beheerders en eigenaren. De gemeente NederBetuwe moet er hier voor zorgen dat het onderhoud aan de openbare verlichting, bewegwijzering, verharding, markering en wegmeubilair wordt gedaan. Ditzelfde geldt voor alle overige taken, zoals het reinigen van verharding, goten en schampkanten, gladheidsbestrijding en afwikkelen van schaderijdingen.

Financiën

Voor de planperiode 2022-2025 zijn de volgende financiële middelen opgenomen.  De totale kapitaalwaarde van alle kunstwerken bedraagt € 5.632.000.  Er wordt jaarlijks € 5.000 gereserveerd voor het 1x schoonmaken van alle objecten.  Voor het groot onderhoud wordt gebruik gemaakt van een onderhoudsvoorziening (conform BBV artikel 44 lid 1c), hierin wordt vanuit civieltechnische kunstwerken jaarlijks € 50.000 gedoteerd. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van het verloop van de (combi) voorziening wegen en civieltechnische kunstwerken voor de periode 2022 – 2031.

Financiën Dagelijks onderhoud Dotatie Voorziening Groot onderhoud wegen en kunstwerken Totaal exploitatie Totaal kapitaallasten Totaal Civieltechnische kunstwerken

2022 € 5.000

2023 € 5.000

2024 € 5.000

2025 € 5.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 55.000 €0 € 55.000

€ 55.000 €0 € 55.000

€ 55.000 * € 55.000

€ 55.000 * € 55.000

€ 8.201

€ 85.170

* in 2024 staat een investering/vervanging op de planning, hiervoor wordt t.z.t. apart k rediet aangevraagd

Geraamde uitgaven groot onderhoud civieltechnische kunstwerken (uit voorziening)

€ 7.000

€ 5.000

61

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0



 

De geraamde kosten voor het onderhoud in de jaren 2022-2025 zijn gebaseerd op de meerjarenonderhoudsplanning. Hierbij dient benadrukt te worden dat de inschatting van het moment van uitvoeren van onderhoud en de kostenraming onnauwkeuriger wordt des te verder dit in de toekomst gepland staat. Dit in verband met onzekerheden in onder meer de gebruikersintensiteit en afwijkende materiaalkwaliteiten. In 2024/2025 staat een brug op de vervangingsplanning, de vervangingswaarde bedraagt € 250.750. Voor de vervangingen wordt per kunstwerk apart krediet aangevraagd. Kleine vervangingen worden in overleg met de afdeling financiën gefinancierd uit de voorziening (wegen en kunstwerken).

Aandachtspunten Inzicht in areaal: er is onvoldoende beeld bij de omvang van het aantal kleine kunstwerken en de leeftijdsopbouw van het totale areaal. Hierdoor is onduidelijk of de kleine constructies nog veilig zijn en voldoen aan de gestelde normen. Bovendien weten we niet wanneer de objecten aan vervanging toe zijn. Daarom gaan we in de komende periode aan de slag met een areaalscan en worden de ontbrekende gegevens bij de volgende inspectie ingevuld. Vervangingsopgave: de vervangingsopgave op de middellange en lange termijn stelt ons voor een uitdaging. Het is daarom belangrijk om de benodigde investeringen inzichtelijk te maken en ervoor te zorgen dat we hier als organisatie slim op voorsorteren. Er zijn nog geen kapitaallasten op de meerjarenraming opgenomen voor deze vervangingsopgave.

62

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Openbare Verlichting

63

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

De voorliggende assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van openbare verlichting in de gemeente Neder-Betuwe. Deze asset omvat alle lichtmasten, armaturen, lampen en speciale verlichting (bv. schijnwerpers). Buiten de scope vallen alle lichtreclames en onderdelen die aan de lichtmast hangen, zoals camera’s, bloembakken, feestverlichting, vlaggen en bebording.

Areaal     

De gemeente Neder-Betuwe heeft duidelijk in beeld wat het in beheer heeft. De areaalgegevens zijn vastgelegd in het beheersysteem Geovisia en in het klantenportaal Spie. In de openbare ruimte staan 4.935 stuks lichtmasten met 5.163 stuks lichtbronnen. Ruim 90% van deze lichtbronnen heeft als functie straatverlichting. Van het totale areaal is ruim 30% uitgevoerd in energiezuinige ledlampen. Er zijn 301 stuks achterpadverlichting die in eigendom zijn van de woningbouwcoöperatie maar wel door de gemeente Neder-Betuwe worden beheerd. Deze verlichting hangt in de paden die achter de huizen langs lopen. Als er een lamp stuk gaat, wordt de lamp door de gemeente Neder-Betuwe vervangen. Conform de geldende afschrijvingstermijn is 0,7% van de lichtmasten en 51% van de armaturen het komende jaar aan vervanging toe.

Leeftijdsopbouw   

De aanlegjaren zijn bijna volledig geregistreerd (97%). Van 137 stuks (3%) is de leeftijd van vóór 1970 of onbekend. In de afgelopen 20 jaar is meer dan de helft van het aantal objecten vervangen. 53% van het totale areaal openbare verlichting is jonger dan 20 jaar, 47% is van voor het jaar 2000.

64

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Kwaliteit   

De kwaliteit van de openbare verlichting wordt niet separaat in beeld gebracht. Wel wordt er periodiek een schouw uitgevoerd om te kijken of de straatverlichting brandt. Een deel van de bestaande verlichting is verouderd/versleten en voldoet niet meer aan deze tijd. Afgelopen periode is een actie ingezet om de kwaliteit van de openbare verlichting te verbeteren door oude bestaande verlichting door ledverlichting te vervangen. Door deze vernieuwingen wordt een besparing op het energieverbruik gerealiseerd en is er minder correctief onderhoud nodig.

Beleving en waardering  De beleving en waardering van de openbare verlichting is niet gemeten. Wel komen er uit de enquête over het beheer en inrichting van    

de openbare ruimte (december 2020 jl.) enkele wensen en behoeften naar voren. Uit de enquête blijkt dat de respondenten veiligheid het belangrijkste thema vinden. Inwoners leggen vaak de link tussen openbare verlichting en sociale veiligheid. In de dorpsranden zijn te veel donkere plekken die wel wat meer verlichting kunnen gebruiken. Dat moet anders, vindt een deel van de inwoners. De straatverlichting geeft op sommige plekken heel weinig licht of is kapot. Hier is behoefte aan betere verlichting zodat de mensen zich goed kunnen verplaatsen, anderen kunnen ontmoeten en obstakels tijdig in de gaten hebben. Meldingen over defecte of ondeugdelijke verlichting kunnen bij Avri of buiten kantooruren via de calamiteitenlijn worden doorgegeven.

Kaders en ontwikkelingen Als basis voor de openbare verlichting zijn de volgende documenten leidend. Het Beheerplan openbare verlichting 2016-2020 komt naar aanleiding van dit integraal beheerkader te vervallen. Ook de keuzenotitie Verduurzaming Openbare Verlichtingswerken 2019-2022 gaat op in de assetsheet.

Beleidsdoelen en ambities De openbare verlichting in de gemeente Neder-Betuwe draagt bij aan meerdere beleidsdoelen en ambities: Uitstraling: de openbare verlichting nodigt uit, creëert sfeer en zorgt voor meer beleving in de avonden. Klimaatadaptatie en duurzaamheid: we zetten in op het terugdringen van het energieverbruik en de reductie van CO2-emmissie. Voor locaties buiten de bebouwde kom wordt per situatie bekeken of het nodig is om lichtmasten (terug) te plaatsen. Veiligheid: goed werkende openbare verlichting verbetert de sociale veiligheid en verkeersveiligheid. Gezondheid: de straatverlichting zorgt voor meer leefbaarheid in en rondom de eigen buurt. Denk hierbij aan goed verlichte ontmoetingsplekken, speelplekken en (wandel)routes. Mobiliteit en bereikbaarheid: het zorgt voor een vlotte en veilige verkeersafwikkeling en het verhogen van het rijcomfort bij duisternis.

65

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing:  De gemeente Neder-Betuwe vindt vermindering van energieverbruik en het voorkomen van lichthinder belangrijk en hanteert daarom bij de aanleg van nieuwe verlichtingspunten ‘Verlichten? Nee, tenzij?’. Dit betekent dat de gemeente indien mogelijk, verlichting zal verminderen of zelfs zal weghalen. De wegen met kruispunten, onverwachte en/of onoverzichtelijke veranderingen in het wegverloop en gevaarlijke verkeerssituaties blijven verlicht. Ditzelfde geldt voor bijzondere locaties zoals viaductonderdoorgangen en bushaltes.  Er wordt invulling gegeven aan de nieuwe praktijkrichtlijn voor openbare verlichting, opgesteld door de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde. Deze richtlijn NPR 13201:2017 helpt bij het maken van keuzes en geeft aanwijzingen voor de beoogde lichtkwaliteit.  Bijzondere aandacht is vereist voor de verlichting van kruisingen, versmallingen, verspringingen, rotondes en fietsoversteken. Hier wordt altijd gezorgd voor goed werkende en voldoende verlichting.  Het is de ambitie om de doelstellingen betreffende de openbare verlichting uit het Energieakkoord te behalen. We zetten daarom in op de inkoop van duurzame energie en het toepassen van zuinige ledlampen en dimmers.  Tijdens de spitsperioden (bij duisternis) worden de wegen optimaal verlicht.

In de nachtelijke uren met weinig verkeersaanbod wordt de verlichting tot 50% gedimd.  Er wordt gekozen voor een eenduidig materiaalgebruik met een beperkt aantal typen lichtmasten en armaturen. Bij het plaatsen van nieuwe verlichting en bij het vervangen van armaturen wordt standaard ledverlichting toegepast.  De verlichtingsniveaus en kleuren worden afgestemd op de functie van het gebied. De categorisering die in het verkeer en vervoerplan staat is hierbij leidend. In de meeste gevallen wordt wit licht toegepast.  Buiten de bebouwde kom wordt voor de verkeersveiligheid verlichting geplaatst. Eventuele oriëntatie- en geleidingsverlichting wordt alleen toegestaan op plekken waar het echt nodig is. In de groengebieden zijn we terughoudender en wordt in principe geen openbare verlichting toegepast. Mochten we in de groengebieden willen verlichten dan houden we rekening met de ecologische effecten. Aangepaste verlichting ten behoeve van de flora- en fauna is mogelijk.  Bij de ontwikkeling van (her)inrichtingsplannen zijn we intensief betrokken bij de ontwerpfase om ervoor te zorgen dat de openbare ruimte zo goed mogelijk wordt ingedeeld.  Meldingen vormen een belangrijke input voor de bijsturing van het dagelijks beheer en onderhoud.

Strategie

De beleidsuitgangspunten en ambities vertalen zich in de volgende beheerstrategie: Preventief en correctief onderhoud:  Preventief onderhoud is gericht op het vervangen van lampen.  Correctief onderhoud omvat het op incidentele basis herstellen van schade als gevolg van storingen, vandalisme of aanrijdingen.  Momenteel is de onderhoudsstrategie gebaseerd op het uitvoeren van correctief onderhoud. Dat wil zeggen dat het onderhoud (reparatie en vervanging) enkel wordt uitgevoerd op basis van klachten en meldingen.  De werking van verlichting wordt regelmatig gecontroleerd door inspecteurs. Deze werkzaamheden zijn uitbesteed binnen een meerjarig onderhoudscontract.

66

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Vervangingen:  De keuze voor een vervangend armatuur is gebaseerd op vorm, lichttechniek, lichtproductie en prijs. Op lichtmasten van vier meter hoog worden kegelvormige armaturen toegepast. Vanaf zes meter worden koffervormige armaturen (soms op een uithouder) geplaatst. Voor lichttechniek wordt standaard gekozen voor ledverlichting.  Het vervangingsregime is erop gebaseerd om in de komende zeven jaar 75% van het totale areaal te vervangen. Hierbij is gekozen voor een mix tussen vervangen op ouderdom en het besparen van energie.

Overige:  Het eigendom en beheer en onderhoud van het regionale elektriciteitsnet is de verantwoordelijkheid van netbeheerder Alliander.  De openbare verlichting binnen de gemeente Neder-Betuwe wordt ’s avonds ingeschakeld en ’s ochtends uitgeschakeld. Het moment van in- en uitschakeling is afhankelijk van het moment dat de zon ondergaat en opkomt.  Meldingen worden vanuit het klantencontactcentrum direct doorgezet naar de onderhoudsaannemer. Elke lichtmast heeft een uniek nummer dat op de mast staat en vermeld dient te worden.  Belangrijke en/of gevaar opleverende storingen worden indien mogelijk direct na melding via noodreparaties hersteld of in ieder geval veiliggesteld. Bijvoorbeeld als hele woonwijken in het donker zitten of de bedrading zichtbaar is.

Vervanging Conform de Financiële verordening is de gemiddelde afschrijvingstermijn van de openbare verlichting 10-40 jaar.  Mast 40 jaar  Led-armaturen 30 jaar  Armaturen (geen led) en kabels (bovengronds) 20 jaar  Lampen (geen led) 10 jaar Bij nieuwe aanleg gaan we, gelet op de huidige stand van de techniek, uit van een technische levensduur van 50 jaar voor lichtmasten.

Inspectie en monitoring  

De meest gebruikte vorm van inspectie en monitoring die momenteel wordt uitgevoerd is het registreren van klachten en meldingen. Met het oog op de veiligheid gaan we jaarlijks 1x schouwen. Ook blijven we periodiek de straatverlichting controleren of alle lampen nog functioneren en geen defecten vertonen.

Uitbesteden en zelf doen  

Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting is uitbesteed aan een marktpartij. De gemeente Neder-Betuwe houdt toezicht op de uitvoering en regelt de vervangingen.

Financiën

Voor de planperiode 2022-2025 zijn de volgende financiële middelen opgenomen.  Voor het onderhoud aan openbare verlichting is in 2021 circa € 130.000 beschikbaar. Door de langere levensduur van de ledlamp neemt het onderhoudsbudget de komende jaren af. De daadwerkelijk energiekosten zijn afhankelijk van het totale verbruik en de actuele energieprijzen.  Er is extra budget beschikbaar gesteld om de grootschalige vervangingen uit te voeren, de kapitaallasten lopen hiertoe de komende periode op.

67

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Financiën Energieverbruik Klein en groot onderhoud Totaal exploitatie Toerekening afschrijving openbare verlichting Toerekening rente Totaal kapitaallasten Totaal Openbare verlichting

2022 € 134.932 € 129.906 € 264.838 € 36.529 € 10.967 € 47.496 € 312.334

2023 € 134.932 € 120.906 € 255.838 € 52.366 € 14.005 € 66.371 € 322.209

2024 € 134.932 € 120.906 € 255.838 € 69.203 € 16.984 € 86.187 € 342.025

2025 € 134.932 € 130.906 € 265.838 € 83.415 € 18.524 € 101.939 € 367.777

Aandachtspunten Gemeenten zijn door wetgeving en de veiligheidsnorm NEN3140 voor hun openbare verlichting verplicht om hiervoor een installatieverantwoordelijke (IV’er) aan te wijzen. Hieraan worden strenge regels en verplichtingen gesteld. De gemeente NederBetuwe is bezig met het inregelen van deze verantwoording.

68

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Afval en Schoon

69

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

De assetsheet Afval en Schoon is gericht op het schoonhouden van de leefomgeving. Tot dit onderdeel behoren het legen van afvalbakken, opruimen van hondenpoep, onkruidbestrijding op verharding, het vegen van verharding, verwijderen van graffiti en beplakking, prikken van zwerfafval en het bestrijden van gladheid. Het schoonhouden van gazons en onkruidbestrijding in beplanting valt onder de assetsheet Groen en Bomen.

Areaal De gemeente Neder-Betuwe beheert in totaal 262 afval- en hondenpoepbakken die worden geleegd op basis van de vullingsgraad. Het merendeel hiervan bestaat uit prullenbakken (76%) die op strategische plaatsen zijn gepositioneerd. In totaal zijn er 61 ondergrondse containers waar inwoners hun restafval naartoe kunnen brengen. Gladheidsbestrijding vindt zoveel mogelijk plaats voordat er gladheid kan optreden. Aan de hand van meetapparatuur wordt er preventief gestrooid. Bevindingen  Het areaal is redelijk in beeld en is beschikbaar in de vorm van digitale kaarten.  In de openbare ruimte staan bijna 200 afvalbakken. Bij een inwoneraantal van circa 24.500 betekenen de 199 afvalbakken 8,2 afvalbak per 1.000 inwoners. Het landelijk gemiddelde ligt op 10 tot 14 bakken per 1.000 inwoners.  De gemeente Neder-Betuwe telt 63 hondenpoepbakken. Het legen van deze bakken gebeurt in dezelfde cyclus en via dezelfde afvalstroom als het leegmaken van de normale afvalbakken.  Op 7 locaties is een vangkorf voor afval geplaatst. De vangkorven staan op plekken waar regelmatig veel afval wordt achtergelaten, bijvoorbeeld in de bermen en in parken.  Voor het bestrijden van gladheid en het ruimen van sneeuw wordt gebruik gemaakt van twee vaste routes.  De primaire route wordt eerst gestrooid en als het nodig is ook de secundaire route. De strooiroutes worden elk jaar vastgesteld.

 Door te vegen blijven de wegen vrij van onder andere zand, zwerfafval en bladeren.

Leeftijdsopbouw 

De aanlegjaren van de afvalbakken, hondenpoepbakken, vang- en bladkorven zijn niet geregistreerd.

Kwaliteit  Avri beoordeelt het eigen onderhoudswerk en kijkt daarbij naar het percentage afkeur.  De afvalbakken worden 7x per jaar geïnspecteerd op beplakking en graffiti, deuken en gaten, natuurlijke aanslag, scheefstand en  

vullingsgraad. In 2020 bedroeg het afkeurpercentage 0%. Het onderhoudsniveau ligt gemiddeld op een kwaliteitsniveau Hoog (A). Dit strookt echter niet met het aantal toenemende klachten en meldingen. Onkruid op verharding scoort een ruime Basis (B). Vanwege het droge voorjaar was er minder onkruidgroei dan in eerdere jaren. Op 2% van de schouwlocaties is een lager kwaliteitsniveau waargenomen dan is afgesproken. Er is weinig natuurlijk vuil op verharding. Volgens de inspectieresultaten scoort 90% van de locaties een Hoog niveau (A). Op 10% van de locaties is een kwaliteitsniveau Basis (B) gemeten.

70

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Beleving en waardering       

De beleving en waardering van het afval en schoon is niet gemeten. Wel komt het onderwerp ter sprake in de enquête over het beheer en inrichting van de openbare ruimte (december 2020 jl.). Een schone buitenruimte is belangrijk en zorgt voor minder vervuiling. Uit de enquête blijkt dat 97% van de respondenten het (heel) belangrijk vindt dat de openbare ruimte netjes oogt en veilig te gebruiken is. De inwoners willen dat het onderhoud vaker en beter wordt uitgevoerd. Het aantal meldingen over het legen van afvalbakken is met 378% gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Mede door Covid-19 en het omgekeerd inzamelen is dit aantal bijna verviervoudigd van 14 naar 67 meldingen. De hoeveelheid zwerfafval rondom afvalbakken en illegale dumpingen van huisvuil nemen toe. Een deel van de mensen is niet bereid om per keer te betalen en blijft het restafval liever thuis aanbieden. Het aantal meldingen over vegen en onkruidbestrijding op verharding zijn relatief laag over het gehele jaar. De cijfers blijven gelijk en er zijn geen aanvullende acties nodig. Alle taken met betrekking tot gladheidsbestrijding zijn uitgevoerd. Van oktober 2019 t/m april 2020 hebben 7 volledige strooiacties plaatsgevonden. In totaal zijn er 217 meldingen over straatreiniging binnengekomen en afgehandeld.

Kaders en ontwikkelingen Voor afval en schoon wordt door ons de ondergenoemde beleid, wet- en regelgeving gevolgd. Het beheerplan gladheidsbestrijding 2016-2021 komt naar aanleiding van dit integraal beheerkader te vervallen.

71

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Beleidsdoelen en ambities

Het schoonmaken en schoonhouden van de openbare ruimte is een gemeentelijke taak, waarvan de inwoners en bezoekers direct de resultaten kunnen waarnemen en deze vervolgens ook kunnen waarderen. Een schone leefomgeving heeft allerlei positieve effecten. Mensen hebben een veiliger gevoel, zijn vriendelijker naar hun medemens en ouders durven hun kinderen meer buiten te laten spelen. Ook blijkt dat de omgeving van invloed is op hoe mensen zich gedragen: want schoon houdt schoon! Hiervoor gelden de volgende beleidsdoelen en ambities: Identiteit: het schoonhouden en mooi maken van de openbare ruimte voor inwoners en toeristen. Uitstraling: het zorgen voor een redelijk nette en verzorgde uitstraling binnen- en buiten de bebouwde kom. Klimaatadaptatie: het bevorderen van adaptatiemogelijkheden, zoals het vrijhouden van straatkolken om water te kunnen afvoeren. Veiligheid: het realiseren van een frisse wijk, waar gebruikers op een veilige wijze kunnen wonen, werken, spelen en ontspannen. Gezondheid: het schoonhouden van de openbare ruimte om stankoverlast, rottende resten en de aanwezigheid van ongedierte tegen te gaan. De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing:  Het onderhoud vindt plaats conform afgesproken beeldkwaliteit. Voor netheid (legen afvalbakken, onkruid, vegen en zwerfafval) is kwaliteitsniveau Basis (B) het uitgangspunt.

Alleen de centrumgebieden worden op een Hoog (A) niveau onderhouden.

     

     

De gemeente Neder-Betuwe wil zo min mogelijk zwerfafval in de openbare ruimte. Door het plaatsen van afvalbakken op de juiste locaties worden bewoners en bezoekers aangemoedigd om afval niet op straat te gooien, maar in een afvalbak. In de nieuwe richtlijn voor afvalbakken zijn de uitgangspunten benoemd. De ondergrondse restafvalcontainers moeten goed zichtbaar en bereikbaar zijn voor omwonenden. Inwoners hebben een brief ontvangen waarin staat welke ondergrondse container zij kunnen gebruiken. Ook op de website van Avri staan de locaties op een interactieve kaart vermeld. Graffiti en beplakking op elementen in de openbare ruimte worden verwijderd als deze aanstootgevend zijn. Alle overige graffiti en beplakking worden niet verwijderd. Hondenbezitters zijn verplicht om hondenpoep in de bebouwde kom op te ruimen en opruimmiddelen bij zich te hebben. Voor de blindengeleidehonden en sociale hulphonden geldt een uitzondering. De hondenpoepbakken (met dispensers voor plastic zakjes) worden goed gebruikt. Het leegmaken van deze bakken gebeurt in dezelfde cyclus en via dezelfde afvalstroom als het leegmaken van normale afvalbakken. De normale afvalbakken mogen ook gebruikt worden voor het deponeren van opruimzakjes met hondenuitwerpselen.

Routes waar honden veelvuldig worden uitgelaten, de zogenaamde hotspots (groengebieden, parken, ter plaatse van hondenuitlaatplaatsen), zijn belangrijke aandachtsgebieden in het bereik van afvalbakken. In deze gebieden dienen de afvalbakken binnen een bereik van 100 meter te staan. In de overige straten binnen de bebouwde kom wordt er gestreefd naar een bereik van maximaal 300 meter tot de afvalbakken. Vangkorven staan op strategische plekken waar de afvaldruk hoog is (snoeproutes). Bladkorven worden geplaatst op veilige plekken waar ze zo min mogelijk overlast veroorzaken. In de bladkorf mag het bladafval van de gemeentelijke bomen dat in de tuin of op straat ligt. Ander gft-afval mag niet in de bladkorf. Het samenspel tussen onkruidbestrijding en straatvegen is cruciaal voor een optimaal resultaat. Regelmatig vegen heeft een preventieve werking en voorkomt het vestigen van ongewenste kruidengroei. De gemeente Neder-Betuwe beheerst onkruid op een duurzame en milieuvriendelijke manier, zonder chemische middelen te gebruiken. In de strooiseizoenen wordt preventief gestrooid. Bij het activeren van de gladheidsbestrijding worden vastgestelde procedures gehanteerd. Deze staan beschreven in het ‘Uitvoeringsplan Gladheidsbestrijding’. De strooiroutes worden jaarlijks geactualiseerd en vastgesteld.

Bewoners, instellingen en bedrijven worden gevraagd het voetpad bij hun woning, school of winkel sneeuwvrij te houden. Bij enkele openbare gebouwen staan zoutkisten. Met het zout uit deze kisten kunnen de mensen zelf strooien. Indien noodzakelijk worden deze gedurende de winterperiode bijgevuld. De gemeente Neder-Betuwe doet veel om zwerfafval aan te pakken. Jaarlijks worden er met de basisscholen en het voortgezet onderwijs schoonmaakacties gehouden. Ook zijn er initiatieven van inwoners en wijkverenigingen die zelf de buurt opschonen. De gemeente Neder-

72

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Betuwe levert hiervoor het materiaal zoals hesjes, knijpers en vuilniszakken aan. Samen met Avri wordt op scholen en bij verenigingen voorlichting gegeven en wordt op projectbasis gehandhaafd.

Strategie

De beleidsuitgangspunten en ambities vertalen zich in de volgende beheerstrategie:  Het schoonhouden van de openbare ruimte vindt plaats op basis van beeldkwaliteit.  Voor hondenpoep worden geen specifieke maatregelen uitgevoerd. Afvoer van hondenpoep wordt via het restafval in de huidige onderhoudscyclus van de normale afvalbakken meegenomen.  Voor onkruid op verhardingen worden twee methoden gebruikt: borstelen en branden. Er wordt bewust gekozen voor een chemievrije oplossing.  Met handmatig verwijderen kan onkruid op moeilijk bereikbare plaatsen worden bestreden. Ook krijgt de gemeente Neder-Betuwe een eigen veegwagen en een elektrisch onkruidmobiel om de straten onkruid- en zwerfafvalvrij te houden.  De gemeente Neder-Betuwe verwijdert in het najaar en winter het gevallen blad met bladblazers en veegmachines. De bladkorven worden geleegd zodra ze vol zijn en worden eind december weer weggehaald.  Voor het bestrijden van gladheid en het ruimen van sneeuw wordt gebruik gemaakt van vaste routes. De strooiroute is onderverdeeld in een primaire en secundaire route. De primaire route omvat alle hoofdwegen, busroutes en doorgaande routes aangevuld met fietspaden. Deze worden eerst gestrooid en indien nodig sneeuwvrij gemaakt. De secundaire route zijn alle wijkontsluitingswegen en wegen bij en rondom bejaardenwoningen.

Deze wegen worden alleen gestrooid bij extreme gladheid, zoals ijzel en hevige sneeuwval. De secundaire route wordt pas gestrooid nadat de primaire route klaar is.

Vervanging

Conform de Financiële verordening is de gemiddelde afschrijvingstermijn van het (park)meubilair 10-15 jaar. Voor het schoonmaken is vervanging niet van toepassing.  Afvalbak 10 jaar  Ondergrondse container 15 jaar  Hondenpoepbak 10 jaar  Vangkorf 10 jaar  Bladkorf 10 jaar

Inspectie en monitoring    

Tijdens de schouw wordt de buitenruimte geïnspecteerd op de verzorgingsgraad van afvalbakken, de hoeveelheid onkruid, natuurlijk afval, veegvuil en zwerfafval. D Afvaldumpingen en het bijplaatsen van afval naast containers worden naar aanleidingen van meldingen in opdracht van vergunningen, toezicht en handhaving verwerkt. Ter uitvoering van het hondenbeleid wordt er gecontroleerd en gehandhaafd. Gespreid over het gehele jaar kan de gemeente NederBetuwe overal waar het wil optreden tegen hondenpoep. Indien nodig (bij bijvoorbeeld hevige sneeuwval en ijzel) zal de gladheidscoördinator de wegen tijdens de gladheidsbestrijding monitoren. In principe wijkt de chauffeur nooit af van zijn route.

73

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Uitbesteden en zelf doen  

De openbare ruimte wordt schoongehouden en geïnspecteerd door Avri. Daarbij richt Avri zich ook op servicetaken zoals het afhandelen van klachten en meldingen, plaatsen en legen van bladkorven en afvaldumpingen. De gemeente Neder-Betuwe houdt toezicht en regie op de uitvoering en is verantwoordelijk voor alle vervangingen.

Financiën

Voor de planperiode 2022-2025 staan de volgende financiële middelen op de begroting:  Het beschikbaar budget bedraagt in 2022 € 540.000.  Het budget voor onkruidbestrijding op verharding bedraagt € 157.000 per jaar.  De kosten van gladheidsbestrijding worden bekostigd uit een eigen budget. De afrekening van het werk vindt achteraf plaats op basis van het aantal uitrukken.  In de huidige begroting is geen budget voor het vervangen van afvalbakken. Een deel (circa 30%) wordt gefinancierd vanuit het vervangingsbudget Spelen. Voor vervangingen is geen structureel budget beschikbaar.

Financiën Gladheidsbestrijding Vegen Verhardingen Onkruidbestrijding Zwerfvuil verwijderen Blad verwijderen Afvalbakken legen Totaal exploitatie Totaal kapitaallasten Totaal Afval en schoon

2022 € 85.000 € 185.000 € 157.000 € 23.000 € 51.000 € 39.000 € 540.000 €0 € 540.000

2023 € 85.000 € 185.000 € 157.000 € 23.000 € 51.000 € 39.000 € 540.000 €0 € 540.000

2024 € 85.000 € 185.000 € 157.000 € 23.000 € 51.000 € 39.000 € 540.000 €0 € 540.000

2025 € 85.000 € 185.000 € 157.000 € 23.000 € 51.000 € 39.000 € 540.000 €0 € 540.000

Aandachtspunten 1.

2. 3.

Kosten stijgen: De kosten voor straatreiniging zijn in 2020 ruim 5% duurder uitgevallen dan voorzien. Er is fors meer ingezet op het ledigen van afvalbakken en het opruimen van zwerfafval en dumpingen. Deze extra inzet is vanuit de bestaande bezetting elders gecompenseerd, mede omdat er minder onkruidgroei was. Voor de begroting is geen directe actie nodig, maar een goede planning en control cyclus is gewenst. Uitbreidingsmogelijkheden zwerfafvalaanpak: De zwerfafvalvergoeding wordt nu vooral ingezet voor participatie (opruimacties met scholen). Kijk verder en haal het maximale uit de zwerfafvalvergoeding met een aanpak op meerdere fronten. Schenk hierbij aandacht aan de optimalisatie van bedrijfsprocessen en voorzieningen en ga hierover met elkaar in gesprek. Uitwerking andere thema’s soms in strijd met Schoon: de gemeente zet in op verschillende thema’s. Bijvoorbeeld het thema biodiversiteit: hiertoe wordt de begroeiing in bermen hoger. In de hogere begroeiing blijft echter meer vuil hangen. Dit vraag om meer acties om het schoon te houden.

74

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Riolering en Water

75

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

De assetsheet Riolering en Water omvat de riolering (vrijverval en mechanisch) met de pompen, gemalen en randvoorzieningen zoals bergbezinkbassins. Ook het stedelijk watersysteem met drains, sloten, greppels en bovengrondse bergingsvoorzieningen zijn hierin opgenomen. Al deze voorzieningen samen geven invulling aan de zorgplicht om de inzameling en transport van afvalwater, regenwater en grondwater op een goede manier te reguleren en nadelige gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. De gemeente is verantwoordelijk voor het baggeren van een aantal watergangen. De baggeropgave en uitwerking wordt op dit moment separaat in beeld gebracht in een rapportage. Vanuit groenbeheer worden de oevers, waterkanten en wadi’s gemaaid en geschoond.

Areaal De gemeente Neder-Betuwe beheert in totaal ruim 220 kilometer aan riolering. Het areaal is vrijwel volledig geïnspecteerd, beoordeeld en geregistreerd in de beheerapplicatie Kikker. Daarnaast zijn de benodigde reparaties onlangs uitgevoerd waardoor het rioolstelsel goed op orde is. De watergangen en watervoerende sloten worden gebruikt om overtollig water te bergen en af te voeren. Bevindingen  Het areaal riolering en water is vrijwel compleet in beeld.  De vrijverval riolering omvat het grootste deel van het areaal (57%). Van het totale areaal is 30% gemengd riool, 16% vuilwaterriool en 11% hemelwaterriool.  In het buitengebied is vooral mechanische riolering gebruikt om het afvalwater van verspreid liggende woningen en percelen naar het gemeentelijke riool te vervoeren. Van alle riolering ligt 35% in het buitengebied.  De gemeente Neder-Betuwe beschikt over een grondwatermeetnet met 30 actieve peilbuizen.  In de verschillende dorpen zijn wadi’s aangelegd met afwisselend gras en/of specifieke begroeiing.  Het grootste deel van de drainage is geregistreerd.

76

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Leeftijdsopbouw  

De aanlegjaren van het rioolstelsel zijn volledig geregistreerd in het beheersysteem (100%). Het merendeel van de drukriolering is aangelegd tussen 1980 en 1989. Vanaf 1980 is een toename te zien in het aandeel gescheiden riolering dat wordt aangelegd. Gemengde riolering wordt vanaf dat moment vrijwel niet meer toegepast.

Kwaliteit    

De kwaliteit van de vrijverval riolering is voor 100% beoordeeld. Medio 2020 zijn alle geconstateerde defecten gerepareerd. Het rioolstelsel voldoet aan de gestelde voorwaarden voor kwaliteit (de ingrijp- en waarschuwingsmaatstaven) en is daarmee op orde. Uit de basisrioleringsplannen blijkt dat we in alle dorpskernen voldoen aan de basisinspanning. De gemeente Neder-Betuwe heeft stresstesten wateroverlast uitgevoerd voor kwetsbaarheid bij extreme neerslag en hiervoor een maatregelenprogramma opgesteld. Dit maatregelenprogramma is opgenomen in het gemeentelijk rioleringsplan. Niet alle dorpskernen voldoen aan de maatstaven voor afstroming en hydraulisch functioneren bij standaard neerslag situaties. Dit maakt een aantal dorpskernen gevoelig voor water op straat, wanneer er in korte tijd veel neerslag valt. Water op straat geeft hinder en overlast, maar leidt minder vaak tot materiële schade.

Beleving en waardering      

De beleving en waardering van het riool en de wateren is niet gemeten. Wel komt het onderwerp ter sprake in de enquête over het beheer en inrichting van de openbare ruimte (december 2020 jl.). Uit deze enquête blijkt dat 61% van de respondenten het (heel) belangrijk vindt dat er meer water komt in de vorm van oppervlaktewater en wadi’s, om ook op termijn het hoofd te kunnen bieden aan de gevolgen van klimaatverandering. Van de respondenten wil 75% meer groen en water en minder verharding in de eigen wijk. Bij voldoende ruimte in het straatprofiel moet aandacht worden besteed aan de afwatering. Het totaal aantal klachten en meldingen is met 6% gestegen ten opzichte van 2019. Uit de jaarrapportage Avri 2020 blijkt dat de toename wordt veroorzaakt door meer meldingen op de onderdelen verstopte putten en riolering. De gemiddelde afhandeltijd is afgenomen, mede door de aanschaf van een extra vrachtwagen en personeel bij de Avri.

77

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Kaders en ontwikkelingen

Voor riolering en water zijn ondergenoemde documenten leidend:

Beleidsdoelen en ambities

De gemeente Neder-Betuwe heeft haar beleidsdoelen en ambities vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019-2023. Hierin staat beschreven hoe de gemeente Neder-Betuwe op een duurzame en doelmatige wijze invulling wil geven aan de zorgplicht. De inhoud van dit plan is in lijn met de regionale visie op de waterketen die in samenwerking met het Netwerk regio Rivierenland tot stand is gekomen. Er is aandacht voor de volgende thema’s: Bruikbaarheid: overal rioleringsaansluitingen en meer (dubbel) grondgebruik voor water en groen. Uitstraling: het zorgen voor voldoende en visueel en kwalitatief aantrekkelijk oppervlaktewater. Klimaatadaptatie en duurzaamheid: het bevorderen van het klimaatbewustzijn met oog voor de korte en lange termijn risico’s van klimaatverandering op de waterketen bij extreme neerslag. Veiligheid: het beschermen van de bodem, grond- en oppervlaktewater en het behouden van droge voeten. Gezondheid: het beperkt houden van de gezondheidsrisico’s van water en hitte in de openbare ruimte en voldoen aan de waterkwaliteitseisen om schade aan mens en dier te voorkomen. De volgende beleidsuitgangspunten zijn van toepassing:  Om de kwaliteit en het functioneren van de riolering te meten, worden de waarschuwings- en ingrijpmaatstaven voor stabiliteit van de riolering en de bovengrond én het hydraulisch functioneren en afstromen bekeken.

 Met het oog op de volksgezondheid worden emissies van stedelijk afvalwater naar bodem, lucht en oppervlaktewater zoveel mogelijk voorkomen. Hierbij streven we naar een duurzame en doelmatige aanpak tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten.  Het transporteren of bergen van hemelwater op straat is acceptabel, zolang er geen overlast of ernstige (im)materiële schade ontstaat. Er mogen geen risico’s voor de volksgezondheid optreden. Het water op straat is beperkt tot een kleine schaal, is kortdurend en komt niet voor op belangrijke verkeersaders en economische locaties.  De grondwaterstanden blijven binnen de gestelde randvoorwaarden en kunnen op natuurlijke wijze fluctueren zonder dat hierdoor overlast wordt ervaren. Op droogtegevoelige locaties wordt het water vastgehouden. Het grondwater wordt zo min mogelijk verplaatst. Indien dit toch noodzakelijk is, heeft het de voorkeur dit naar het oppervlaktewater af te voeren..  Bij het nemen van klimaatmaatregelen tegen wateroverlast worden ook de kansen voor de aanpak van thema’s als verdroging, biodiversiteit en hittestress meegenomen.  Om op de trend van meer en heviger neerslag in te spelen worden de eisen aan het ontwerp van een nieuwe riolering aangescherpt.  Als er in een gebied werkzaamheden zijn van andere disciplines (wegen, verkeer of groen) worden deze gecombineerd volgens het principe ‘werk-met-werk’ maken.

 In de ruimtelijke plannen wordt afstemming gezocht tussen groen en water. De functies en beoogde effecten worden afgestemd.  Voor nieuwbouwprojecten is het uitgangspunt om waterneutraal te bouwen. Structurele grondwaterproblemen worden op voorhand voorkomen door in de wijze van bouwen en bouwrijp maken, rekening te houden met de geohydrologische situatie.  De gemeente Neder-Betuwe wil inwoners en bedrijven stimuleren om anders met hemelwater om te gaan. Dit gebeurt door voorlichting te geven, initiatieven te faciliteren en samen op te trekken bij het uitvoeren van maatregelen.

78

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Strategie

De beleidsuitgangspunten en ambities vertalen zich in de volgende beheerstrategie: Operationeel beheer  De vrijverval riolering wordt jaarlijks voor gedeeltelijk gereinigd en geïnspecteerd.  Op basis van de uitgangspunten in het GRP wordt jaarlijks een operationeel plan opgesteld, waarin ook de evaluatie van het voorgaande jaar is opgenomen.  De verantwoordelijkheid voor het onderhoud en instandhouding van duikers is afhankelijk van de functie. De gemeente Neder-Betuwe, het waterschap en particulieren hebben hierin ieder hun eigen rol. Afvalwater  Alle percelen binnen de bebouwde kom worden aangesloten op het gemeentelijke rioolstelsel.  Er wordt onderzoek uitgevoerd naar de bouwkundige en elektrotechnische kwaliteit van de hoofdgemalen en randvoorzieningen (binnen de bebouwde kom).  Op kwetsbare locaties voor chemische aantasting van het riool worden in de planperiode maatregelen getroffen (binnen de bebouwde kom).  Veel elektrotechnische en mechanische onderdelen zijn aan vervanging toe en worden in de komende jaren gerenoveerd (binnen de bebouwde kom). Ditzelfde geldt voor de installaties van de minigemalen (buiten de kom).  De gemeente Neder-Betuwe blijft de regie voeren over het uitbestede preventief, curatief en periodiek onderhoud aan de IBA-systemen (buiten de bebouwde kom).

 Er wordt doorgegaan met controles en de aanpak van hemelwater op de drukriolering (buiten de bebouwde kom).  Kansen om hemelwater van afvalwater te ontvlechten worden zoveel mogelijk benut (bij in- en uitbreidingen). Hemelwater  De hoeveelheid hemelwater die wordt geloosd op gemengde rioolstelsels wordt verder beperkt door technieken om af te koppelen (in bestaand gebied).  Er wordt ingezet op het bovengronds afvoeren. Waar dit praktisch gezien niet mogelijk is wordt gekozen voor ondergronds afvoeren.  De voorkeursvolgorde die wordt toegepast voor het verwerken van hemelwater is: 1) infiltratie in de bodem (vaak niet mogelijk in NederBetuwe), 2) vertraagde afvoer naar het oppervlaktewater, 3) directe afvoer naar het oppervlaktewater met aanvullende maatregelen in het oppervlaktewatersysteem en 4) afvoer en transport via de riolering naar de rioolwaterzuivering.  Op de drukriolering wordt geen hemelwater of grondwater geloosd. Op particuliere gronden is de eigenaar van het terrein verantwoordelijk voor de afvoer van het hemelwater, tenzij dit niet van hem/haar kan worden verwacht. Grondwater  Grondwater afkomstig van openbaar terrein wordt dusdanig beheerd dat functies ongehinderd voorrang kunnen hebben.  De oorzaken van grondwateroverlast vanuit openbaar terrein worden onderzocht.

 Er worden geen separate grondwaterprojecten ingezet om in te grijpen in het natuurlijk grondwatersysteem.  Klachten en meldingen van grondwateroverlast worden zorgvuldig en adequaat afgehandeld. Oppervlaktewater  Het maaien van oevers langs gemeentelijke vijvers, watergangen en sloten wordt uitgevoerd door en op kosten van groenbeheer.  Voor een goede waterhuishouding is de bodem en het doorstroomprofiel van A en B watergangen van belang. Het waterschap baggert de A watergangen, de gemeente dient de B watergangen te baggeren. De baggeropgave en werkwijze wordt op dit moment in beeld gebracht in een separaat plan.

79

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Vervanging

De technische afschrijvingstermijn voor niet risicovolle riolering is gesteld op 70 jaar. Voor het overige areaal is dit gelijkgesteld aan de financiële afschrijvingstermijn. Conform de Financiële verordening is de financiële afschrijvingstermijn van riolering 60 jaar. In het GRP wordt afhankelijk van het betreffende onderdeel met 60 jaar, 45 jaar, 30 jaar of 15 jaar rekening gehouden. In een aantal specifieke gevallen kunnen gemotiveerd afwijkende afschrijvingstermijnen worden gekozen. De watergangen en watervoerende sloten zijn (nog) niet opgenomen in een beheerplan.  Vrijverval leidingen 60 jaar Drukrioolput 60 jaar  Mechanische leidingen 60 jaar Drukrioolput buitenopstellingskast 30 jaar  Gemalen (bouwkundig) 60 jaar Drukriolering schakelkast inwendig 15 jaar  Gemalen (kast/elektra + appendages) 30 jaar Drainage 45 jaar  Randvoorzieningen (bouwkundig) 60 jaar Pompen en leidingwerk 15 jaar  Randvoorzieningen (kast/elektra) 30 jaar

Inspectie en monitoring   

Het rioolstelsel wordt periodiek geïnspecteerd en beoordeeld op stabiliteit, afstroming en waterdichtheid. Waar de toestandsaspecten bereikt of overschreden zijn, worden planmatig maatregelen genomen en reparaties uitgevoerd. Door camera inspecties vanuit de binnenzijde van de leiding wordt de kwaliteit van het riool gemonitord. De voorbereiding, aanbesteding en het toezicht op de inspecties wordt in samenwerking met een aantal andere regio gemeenten uitgevoerd. De werkzaamheden worden uitgevoerd door een ingehuurde deskundige. De afgelopen jaren is dit een collega van een regio gemeente geweest. De resultaten van de uitgevoerde rioolinspecties worden direct beoordeeld om te bepalen welke maatregelen er noodzakelijk zijn.

Uitbesteden en zelf doen  

Avri verricht de losse onderhoudstaken voor het in stand houden en beheren van o.a. het drukriool, de hoofd- en minigemalen, huisaansluitingen en het reinigen van kolken. Ook is Avri verantwoordelijk voor de registratie en meldingen die over riolering en water gaan. De gemeente Neder-Betuwe voert het beheer en onderhoud uit aan het hoofdrioolstelsel met bijbehorende voorzieningen en regelt alle aanleg en vervangingen.

Financiën

Voor de planperiode 2022-2025 staan de volgende financiële middelen op de begroting:  Voor het beheer en onderhoud van riolering en water is in 2022 € 1.592.851 beschikbaar. De kosten worden volledig gedekt vanuit de rioolheffing.  Voor de periode 2022 t/m 2025 is een inschatting opgenomen op basis van de personele en financiële doorkijk die in het GRP wordt gegeven.  De kapitaallasten voor de investeringen zijn voor de lange termijn berekend en opgenomen in de meerjarenraming.

Financiën GRP onderzoek/plannen GRP inventarisatie GRP inspectie/Reiniging GRP onderhoud GRP samenwerking/voorlichting GRP kosten basisrioleringsplan GRP waterplan Toevoeging aan voorzieningen Totaal exploitatie Toerekening afschrijving Toerekening rente Totaal kapitaallasten Totaal Riolering en water

2022 € 35.000 € 24.000 € 40.792 € 616.923 € 10.000 € 5.000 € 13.000 € 201.382 € 946.097 € 461.971 € 184.782 € 646.753 € 1.592.851

2023 € 60.000 € 24.000 € 27.844 € 616.923 € 10.000 € 5.000 € 13.000 € 166.123 € 922.890 € 469.893 € 187.769 € 657.662 € 1.580.552

2024 2025 € 35.000 € 35.000 € 24.000 € 24.000 € 62.060 € 62.414 € 616.923 € 616.923 € 10.000 € 10.000 € 5.000 € 5.000 € 13.000 € 13.000 € 287.787 € 302.445 € 1.053.770 € 1.068.782 € 474.674 € 480.653 € 188.220 € 187.098 € 662.894 € 667.751 € 1.716.663 € 1.736.533

80

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Aandachtspunten 1. 2. 3.

4. 5.

Calamiteiten: Er zijn herhaalde calamiteiten bij de RWZI in Dodewaard door het lozen van verkeerde stoffen op het riool. Het controleren van bedrijfsmatige lozingen krijgt deze planperiode daarom extra aandacht. Hydraulische kwetsbaarheid: Extreme weersomstandigheden komen steeds vaker voor. Dit kan leiden tot wateroverlast en schade in de dorpskernen. Klimaatstresstesten moeten helpen om een nauwkeuriger beeld te vormen van de kwetsbare plekken om een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte mogelijk te maken. Storingen drukriool: Een zichtbare stijging in het aantal meldingen dat er een storing is aan de drukriolering in het buitengebied. Dit wordt veelal veroorzaakt door illegale lozing van hemel- en grondwater in het drukriool, maar ook door de verouderde elektrotechnische installaties. Het advies is om deze installaties te vervangen/renoveren en in bepaalde gebieden de hemel- en grondwaterverordening in werking te stellen en daarop te handhaven. Aantasting: Op een aantal locaties is chemische aantasting van het riool geconstateerd. De gevoelige locaties moeten beschermd worden door een coating aan te laten brengen. Kosten baggeren: de kosten voor de baggeropgave van de gemeente Neder-Betuwe worden op dit moment in beeld gebracht. Er zijn nog geen (structurele) middelen gereserveerd om invulling te geven aan deze opgave.

81

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Assetsheet Groen en Bomen

82

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Afbakening

Groenbeheer gaat over het onderhoud van het openbaar groen in de kernen en het buitengebied. Het groen bestaat uit bomen, beplantingen, grassen en bossen. In deze assetsheet zijn het openbaar groen en de gemeentelijke bomen uitgewerkt. Tot het groen behoren ook de begraafplaatsen en sportvelden. De begraafplaatsen zijn op dit moment niet in beeld en worden later op een eigen assetsheet uitgewerkt. De sportclubs doen het onderhoud van de velden zelf. De gemeente Neder-Betuwe doet hier alleen het onderhoud van de bomen.

Areaal De gemeente Neder-Betuwe heeft circa 131 hectare aan openbaar groen en 14.485 stuks bomen in beheer. Het grootste deel van het openbaar groen bestaat uit grassen en kruidachtigen. Deze zijn samen goed voor ongeveer 80% van het totale groenoppervlak. Het overgrote deel van de bomen (84%) behoort tot het boomtype niet vrij uitgroeiende boom. Dit zijn bomen die tot een bepaalde hoogte zijn opgekroond. De gemeente Neder-Betuwe gebruikt GeoVisia als kernapplicatie voor het vastleggen van het openbaar groen in de openbare ruimte. De gegevens van gemeentelijke bomen worden bijgehouden door Avri. Bevindingen  Het areaal bomen is vrijwel compleet in beeld.  De areaalgegevens van het openbaar groen zijn niet volledig en up-to-date. Ruim 10% van de groentypen in het beheersysteem is niet ingevuld (148.318 m2). Vooral veel groenvlakken langs de wegen ontbreken.  Bossen en plantenbakken zijn niet opgenomen in het beheersysteem. Ook de onderverdeling in verschillende categorieën heesters is niet conform de situatie buiten.  Van al het openbaar groen ligt ruim 56% in het buitengebied. Het groen bestaat hoofdzakelijk uit extensief gras (85%) met bomen.  Binnen de bebouwde kom worden de groenvlakken gevormd door gazons en bermen (72%). Ook heesters (12%), bosplantsoen (7%) en struikrozen (2%) zien we met regelmaat terug in het straatbeeld.

 De meeste bomen verkeren in de halfwasfase of volwasfase van hun ontwikkeling.  Bij elk project wordt een bomennorm van 0,6 stuks per inwoner gehanteerd. Dit is hoger dan het landelijk gemiddelde van 0,5 boom per inwoner.  In de gemeente Neder-Betuwe komen 170 verschillende boomsoorten voor. De meest voorkomende boomsoorten zijn de eik, es, linde, populier, wilg en peer.

83

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Leeftijdsopbouw  

De plantjaren van de bomen zijn volledig geregistreerd (99%). Ongeveer 47% van de bomen is tussen 1980 en 2000 geplant of herplant. In de afgelopen 10 jaar zijn er 1.330 bomen bijgekomen. De leeftijdsopbouw van beplanting en gras is niet geregistreerd. Zodra Geovisia is ingericht worden de aanlegjaren met terugwerkende kracht, bijvoorbeeld op basis van de aanlegjaren van wijken, opgenomen in het beheersysteem.

Kwaliteit 

   

Avri beoordeelt het eigen onderhoudswerk en kijkt daarbij naar het percentage afkeur. In lijn met voorgaande jaren is in 2020 een verdere kwaliteitsverbetering gemeten. Op basis van het gemiddelde van 7 meetronden in 2020 voldoen alle beeldmeetlatten aan de afgesproken norm (max 10% afwijking). Voor een flink aantal onderdelen wordt boven het afgesproken niveau gescoord. Aandachtspunten zijn onkruid in beplanting (4,9% afkeur) en onkruid in boomspiegels (7,7% afkeur). Jaarlijks wordt een derde deel van alle bomen geïnspecteerd op veiligheid door het uitvoeren van een Boomveiligheidscontrole (BVC). Ongeveer 21% van de bomen heeft een verhoogd risico. Bij 41% van de bomen met een verhoogd risico is breukgevaarlijk grof dood hout aangetroffen. Volgens de inspectieresultaten heeft 84% van de bomen een goede of voldoende conditie, 11% heeft een onvoldoende conditie en 2% heeft een slechte conditie of is dood. Van de bomen die op kaart staan is 3% niet meer aanwezig. 75% van de ruim 3.000 essenbomen is in meer of mindere mate aangetast door de essentaksterfte. Op basis van expert judgement blijkt de kwaliteit van de beplantingsvakken te zijn teruggelopen. Dit betreft zowel de onderhoudskwaliteit als de samenstelling van het groen. In sommige vakken is de beplanting ouder dan 20 jaar en bloeit deze niet meer.

Buiten is zichtbaar dat het gewenste beeld niet meer wordt bereikt doordat veel heesters en rozen worden onderhouden als haagbeplanting. De bestaande plantvakken staan bovendien snel vol met onkruid en zijn erg intensief qua onderhoud. Vervanging van bepaalde beplantingsvakken is noodzakelijk.

84

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Kader en Assetsheets Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 29 oktober 2021, revisie 1.0

Beleving en waardering      

Het algemene beeld over het openbaar groen is positief, maar men is kritisch op het onderhoud. Aantrekkelijk en afwisselend groen is belangrijk voor een prettige leefomgeving en draagt bij aan de maatschappelijke uitdagingen van dit moment. Uit de enquête blijkt dat uitstraling (95%), gezondheid (95%), biodiversiteit (93%) en klimaatadaptatie (90%) door de respondenten (heel) belangrijk worden gevonden. De respondenten vragen aandacht voor de kwaliteit van het onderhoud en het vergroenen van de openbare ruimte. Veel respondenten geven aan iets te willen veranderen. Zij geven aan kansen te zien voor de aanplant van meer laan- en fruitbomen, natuurlijke speelplekken, groene parkeervakken en het toepassen van ecologische beheervormen. De respondenten zijn bereid een actieve bijdrage te leveren aan het groenonderhoud en willen betrokken worden bij vernieuwingen in en rondom de eigen buurt. Het aantal klachten en meldingen over het groenonderhoud daalt. Mede door de warme en droge zomers is er vanaf 2018 een positieve trend te zien.

Kaders en ontwikkelingen Als basis voor het groen en de bomen zijn ondergenoemde documenten leidend. Het groenbeleidsplan 2017-2021 komt naar aanleiding van dit integraal beheerkader te vervallen.

Beleidsdoelen en ambities

Het openbaar groen is het visitekaartje van de gemeente Neder-Betuwe en brengt dit door diversiteit en kwaliteit tot uiting. Groen zorgt voor eigenheid: fruitbomen, boomgaarden en historische bomenlanen geven je het gevoel dat je in de Betuwe bent. Daarnaast vormt het groen een centrale plek waar de inwoners elkaar ontmoeten om te sporten, spelen, recreëren, van de natuur te genieten en te verblijven. Het groen draagt bij aan meerdere beleidsdoelen en ambities. Identiteit: het behouden, accentueren en versterken van kenmerkende (historische) groenstructuren en elementen. Bruikbaarheid: het functioneel voorzien in de behoeften van de dorpen en haar inwoners (natuurlijk spelen, sporten). Uitstraling: het behouden en versterken van de groene en landelijke uitstraling die kenmerkend is. Klimaatadaptatie en duurzaamheid: het zorgen voor een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving. Biodiversiteit: het vergroten van de biodiversiteit en gebieden met een hoge belevingswaarde.