Bijlage 1 - Ontwerp Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

5.1.2.3 We geven uitvoering aan maatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies We monitoren het gebruik van minimaregelingen. Waar nodig nemen we belemmeringen weg voor inwoners om hiervan gebruik te maken. Bijvoorbeeld door extra communicatie in te zetten en tijdens een aanvraagprocedure de inwoner te wijzen op andere minimaregelingen. 5.1.2.4 Problematische schulden worden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod Signalen van betalingsachterstanden worden door vaste lastenpartners aan de gemeente gemeld. De gemeente pakt deze signalen op en doet altijd een (vrijblijvend) hulpaanbod. Dit kan bestaan uit informatie, hulp bij administratie of doorverwijzing naar schuldhulpverlening. Dit alles om te voorkomen dat betalingsachterstanden leiden tot problematische schulden. 5.1.3 Iedereen kan deelnemen aan de samenleving 5.1.3.1 We zetten ons in voor een dementievriendelijk Neder-Betuwe We zetten de uitvoering van het plan van aanpak Dementievriendelijk Neder-Betuwe in 2025 voort. In 2025 wordt ingezet op het vergroten van de kennis over dementie in de samenleving. Daarnaast vinden we het belangrijk dat er voldoende mogelijkheden zijn waarbij inwoners met dementie (sociaal) actief kunnen blijven en mantelzorgers tijdig voldoende informatie en ondersteuning krijgen.

5.1.3.2 We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners Met welzijnspartners, vrijwilligers en inwoners werken we aan een activiteiten- en ondersteuningsaanbod om eenzaamheid onder inwoners te bestrijden. We doen dit onder de Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

70

vlag van Samen is Leuker. Samen is Leuker versterkt de mentale gezondheid van inwoners, door sociaal isolement tegen te gaan. Met de start met de methode Welzijn op Recept (zie 5.1.1.4) wordt ook een bijdrage geleverd aan het tegengaan van eenzaamheid bij inwoners met psychosociale klachten. 5.1.3.3 We bieden goede ondersteuning op het gebied van o.a. huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers conform de Wet Inburgering Gemeenten zijn gehouden aan het huisvesten van nieuwkomers met een verblijfsvergunning (statushouders). Statushouders worden in het eerste jaar na hun verhuizing ondersteund door Welzijn Rivierstroom. De eerste periode is deze begeleiding vooral gericht op de praktische zaken die horen bij de huisvesting. Daarna worden statushouders begeleid om te leren hoe onze (lokale) samenleving werkt. Als statushouders inburgeringsplichtig zijn, begeleidt een inburgeringsconsulent vanuit de GR Regio Rivierenland hen bij het vinden en volgen van een passend taaltraject. Deze taaltrajecten worden aangeboden door ROC Rivor. In 2025 bestaat de nieuwe Wet inburgering drie jaar. Op basis van de ervaringen in de afgelopen jaren, worden vanaf 2025 de afspraken met onze uitvoeringspartners geëvalueerd en (waar nodig) aangepast.

5.1.3.4 We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan deelnemen aan onze samenleving In de Nota sociaal domein is opgenomen dat we gaan werken aan een inclusie agenda. We onderzoeken hoe we hier uitvoering aan kunnen geven. 5.1.3.5 We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners In 2025 maken we een start met het uitvoeren van de woonzorgvisie, waarin de woonopgave voor diverse groepen kwetsbare inwoners in kaart is gebracht. 5.1.4 Voldoende opvangplekken voor asielzoekers conform opgave Spreidingswet 5.1.4.1 We realiseren voldoende opvangplekken voor asielzoekers en zoeken daarbij zoveel mogelijk de samenwerking met gemeenten in Regio Rivierenland In de tweede helft van 2024 ronden we het locatie-onderzoek voor mogelijke asiellocaties af en eind 2024 maakt de gemeenteraad een keuze voor een asiellocatie waar 150 asielzoekers opgevangen kunnen worden. In 2025 starten de voorbereidingen zoals ruimtelijke procedures en bouwwerkzaamheden. De Spreidingswet verplicht gemeenten per 1 juli 2025 opvangplekken beschikbaar te hebben. Het streven is er op gericht om 1 juli te halen. De vraag is of dit realistisch is. Landelijke ontwikkelingen ten aanzien van de Spreidingswet en het Kabinetsvoornemen deze mogelijk in te trekken, volgen we op de voet.

Ontwikkelingen voor 2025 Niet van toepassing

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

71

5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal Wat willen we bereiken?

5.2.1 Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn

5.2.2 Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af

5.2.3 Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving

5.2.4 Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

5.2.1.1 We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen

continu

5.2.1.2 We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners

continu

5.2.1.3 We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning

2024 e.v.

5.2.2.1 We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel nader uit en implementeren deze

2024-2026

5.2.3.1 We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen

continu

5.2.3.2 We zetten in op kwalitatief goede jeugdbescherming en hoog specialistische jeugdzorg

continu

5.2.3.3 We voeren de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk uit, samen met relevante partners

continu

5.2.3.4 We zetten in op een duurzame aanpak van jeugdoverlast

2024-2026

5.2.3.5 We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen

continu

5.2.4.1 We creëren een stevige basis tijdens de eerste 1000 dagen van een kind

2024-2026

5.2.4.2 We blijven inzetten op de versterking tussen zorg en onderwijs

continu

Activiteiten 2025

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2025. 5.2.1

Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn 5.2.1.1 We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen Onder het programma Gezond op eigen wijze bundelen we partners, initiatieven en campagnes om een gezonde leefstijl bij inwoners te stimuleren. In 2025 gaan we Gezond op eigen wijze verstevigen en versterken, door naamsbekendheid te vergroten en meer partners te binden en activeren. Het nieuwe team van buurtsportcoaches (zie 6.2.1.3 Verbreden inzet buurtsportcoaches) gaat als ambassadeur hiervan opereren. Zij hebben de opdracht om meer Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

72

samenhang te creëren tussen bestaande thema's en programma's zoals valpreventie, mentale gezondheid, JOGG en Gezond op eigen wijze. Dit heeft tot doel een gezonde leefstijl te stimuleren en de ervaren gezondheid te verbeteren. De buurtsportcoaches stimuleren daartoe bewegen, sporten, gezonde voeding en mentale gezondheid in al onze kernen door verschillende activiteiten. Op het gebied van valpreventie is daarbij een samenwerking tussen verschillende partners vanuit het zorgdomein en het sociaal domein van belang. Naast het organiseren van een goede samenwerking, zetten we in op het signaleren van valrisico's, het geven van voorlichting en het organiseren van specifieke valtrainingen. Hiervoor maken we gebruik van rijksmiddelen vanuit de Brede Spuk. 5.2.1.2 We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners We ondersteunen in 2025 activiteiten en initiatieven om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en te verbeteren. Denk hierbij aan welzijnsactiviteiten, de aanpak eenzaamheid en sport. Waar mogelijk doen we dit onder de vlag van Gezond op eigen wijze. In het bijzonder gaat aandacht uit naar jongeren, die we met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving weerbaarder en veerkrachtiger willen maken.

5.2.1.3 We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning In 2023 zijn we gestart met preventieve huisbezoeken bij ouderen door vrijwilligers van Welzijn Rivierstroom. In 2025 gaan we verder met dit project. We willen hiermee mogelijke hulp- of leefvragen bij ouderen tijdig te signaleren door met de ouderen zelf in gesprek te gaan en waar mogelijk op te lossen door inzet van een preventieve voorziening. 5.2.2 Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af 5.2.2.1 We werken de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) - voorheen IJslands Preventiemodel - nader uit en implementeren deze In 2024 zijn we gestart met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving om alcohol- en middelengebruik bij jongeren tegen te gaan. In 2025 bespreken we de uitkomsten van de monitor (najaar 2024) met alle betrokken partners. Op basis hiervan zullen activiteiten worden opgezet en/of versterkt om positieve omgevingsfactoren te creëren in de vier domeinen rondom jongeren: gezin, leeftijdsgenoten, school en vrije tijd.

5.2.3 Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving 5.2.3.1 We zetten in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen In 2025 geven we verdere invulling aan het relatieloket: we bieden op laagdrempelige wijze toegang aan ouders voor het stellen van vragen over opvoeden en relaties en indien nodig tijdige en passende ondersteuning om relatieproblematiek en (complexe) scheidingen te voorkomen. Hiervoor zetten we verder in op de samenwerking met verschillende maatschappelijke partners zoals scholen en kerken. Daarnaast besteden we aandacht aan het verbeteren van (de vindbaarheid van) het aanbod dat bijdraagt aan het versterken van de veerkracht van gezinnen. Dit alles om escalatie na een (complexe) scheiding en de onnodige inzet van jeugdhulp te voorkomen. 5.2.3.2 We zetten in op kwalitatief goede jeugdbescherming en hoog specialistische jeugdzorg Op (boven)regionaal niveau worden er continu stappen gezet om de jeugdbescherming en hoogspecialistische jeugdzorg te verbeteren. Zo wordt in 2024 het bovenregionale inkooptraject voor de Essentiële Functies afgerond zodat de meest kwetsbare kinderen met een complexe hulpvraag per 2025 beter passende zorg kunnen ontvangen. Daarnaast wordt eind 2024 bepaald of de pilots driemilieusvoorzieningen per 2025 structureel doorgang vinden.

Met deze pilots werken we sinds 2021 aan de ambitie om meer kleinschalige en gezinsgerichte woonvormen te realiseren. Tot slot wordt in het kader van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming een Regionaal Veiligheidsteam gerealiseerd om de bescherming en hulp aan huishoudens en gezinnen die dit nodig hebben beter te organiseren. 5.2.3.3 We voeren de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk uit, samen met relevante partners Om de jeugdzorg zo effectief en efficiënt mogelijk te kunnen uitvoeren, is een nauwe samenwerking tussen de acht regiogemeenten cruciaal. In 2025 is er daarom aandacht voor de uitvoering van de regiovisie die in 2024 is vastgesteld. De regiovisie is een breed gedragen visie Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

73

binnen regio Rivierenland, waarin ambities vastgelegd zijn rondom (regionale) samenwerking voor goede en betaalbare jeugdhulp. In de uitvoering van de regiovisie worden tevens de opgaven vanuit de Hervormingsagenda Jeugd meegenomen. Daarnaast blijven we trends en ontwikkelingen op het gebied van de regionaal ingekochte jeugdhulp monitoren. Tot slot zetten we in op het mogelijk maken van nieuwe initiatieven binnen het zorglandschap. Een voorbeeld hiervan is de pilot eetstoornissen waarin gemeenten en zorgaanbieders samen kijken hoe we escalatie bij eetstoornissenproblematiek onder jeugdigen kunnen verminderen. 5.2.3.4 We zetten in op een duurzame aanpak van jeugdoverlast Begin 2024 is er een convenant Jeugdgroepenaanpak ondertekend met als doel om de samenwerking tussen de betrokken partijen (Gemeente Neder-Betuwe, politie, Openbaar Ministerie en Jongerenwerk) te verstevigen en te continueren. Voor 2025 is het doel om de jeugdgroepenaanpak voort te zetten en daarnaast in te zetten op preventieve activiteiten voor jongeren in de leeftijd van 10-23 jaar met als doel het voorkomen van overlast en het bieden van gewenste alternatieven wat betreft vrijetijdsbesteding, onderling contact en het bieden van passende ondersteuning.

5.2.3.5 We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen Normaliseren en een stevige leefomgeving zijn de basis van ons jeugdbeleid waarop de laatste jaren flink geïnvesteerd is. Succesvolle initiatieven, zoals de Eerst Hulp Bij Opgroeien (EHBO) opvoedavonden, de uitbreiding van het schoolmaatschappelijk werk, de inzet van de POH-Jeugd en Buurtgezinnen, worden in 2025 voortgezet. In 2025 werken we daarnaast aan een laagdrempelige toegang voor opvoed- en opgroeivragen, zodat opvoeders snel weer op eigen kracht verder kunnen. Dit doen we o.a. door middel van de pilot jeugd 0-4 (zie ook 6.1.3.2.). Daarnaast willen we nog beter samenwerken met onder andere verenigingen en kerken, zodat we samen bijdragen aan het veilig en prettig opgroeien van jeugdigen. Ook onderzoeken we in 2025 de mogelijkheden voor kinderopvang plus en bso plus. Dit zorgt ervoor dat meer kinderen met een ondersteuningsbehoefte in de eigen leefomgeving terecht kunnen op opvangvoorzieningen. 5.2.4 Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen 5.2.4.1 We creëren een stevige basis tijdens de eerste 1000 dagen van een kind We blijven in 2025 samen met onze lokale partners in het medische en sociale domein inzetten op goede samenwerking en het bieden van passende ondersteuning aan jonge, kwetsbare gezinnen in onze gemeente.

We bouwen daarbij voort op de reeds ingezette initiatieven zoals de lokale coalitie Kansrijke Start, de netwerkbijeenkomsten, moedergroepen en prenatale huisbezoeken. Daarnaast gaan we in 2025 samen met onze partners aan de slag met nieuwe initiatieven zoals het Babystartpakket, de pilot jeugd 0-4, en voorlichtingsbijeenkomsten over opgroeien en opvoeden voor ouders van peuters. 5.2.4.2 We blijven inzetten op de versterking tussen zorg en onderwijs In 2025 zetten we bestaande succesvolle initiatieven voort zoals de ondersteuningsteams (ot's) op de scholen, de uitbreiding van het schoolmaatschappelijk werk, de schoolcontactpersonen en de weerbaarheidstrainingen op scholen. Daarnaast krijgt de succesvolle pilot 'Jeugdhulp op school' op een aantal scholen vervolg in de vorm van extra schoolmaatschappelijk werk en inzet van een orthopedagoog. Ook blijven we investeren in de samenwerking tussen Kernpunt, het onderwijs, leerplicht en het regionaal meld- en coördinatiepunt voortijdig schoolverlaten om het aantal voortijdig schoolverlaters terug te dringen. Daarnaast gaan we in 2025 aan de slag met een kwaliteitsslag van het schoolmaatschappelijk werk en het verstevigen van de samenwerking op het gebied van ondersteuning en zorg op alle schoollocaties.

Ontwikkelingen voor 2025 Niet van toepassing

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

74

Beleidsindicatoren Naam Indicator: Jongeren met jeugdhulp tot 18 jaar

Eenheid: Bron: percentage CBS

Jongeren met jeugdbescherming (tot 18 jaar)

percentage CBS

Jongeren met jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar)

percentage CBS

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

aantal per GMSD 10.000 inwoners

2017 8,90

2018 8,70

2019 9,10

2020 8,30

2021 12,60

2022 10,50

2023 12,70

11,40 0,80

11,80 1,00

12,30 0,90

11,90 1,10

13,20 1,20

10,70 0,90

13,50 0,90

Landelijk NederBetuwe

1,20 0,30

1,20 0,00

1,20

1,20 0,30

1,20

1,10

1,10

Landelijk NederBetuwe

0,40 0,40 0,40 0,30 490,00 490,00 510,00 560,00 570,00 560,00 550,00

NederBetuwe Landelijk NederBetuwe

Landelijk percentage Verwey NederJonker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Kinderen tot 18 jaar in percentage Verwey Nederuitkeringsgezin Jonker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Netto arbeidsparticipatie percentage CBS Neder(werkzame Betuwe beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking) Landelijk Werkloze jongeren percentage Verwey Nedertussen 16 en 22 jaar Jonker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Personen met een aantal per CBS Nederbijstandsuitkering 10.000 Betuwe inwoners Landelijk Lopende aantal per CBS Nederreintegratievoorzieningen 10.000 Betuwe voor inwoners van 15 inwoners 64 jaar Landelijk Banen van inwoners aantal per LISA Nedertussen 15 en 64 jaar 1.000 Betuwe inwoners Landelijk Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter

620,00 640,00 680,00 700,00 1,00 1,00 0,00 0,00

0,00

710,00 700,00 1,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 2,00

1,00 3,00

7,00 70,40

7,00 71,10

6,00 72,50

6,00 72,90

6,00 74,60

6,00 75,30

67,90 1,00

69,10 1,00

70,00 1,00

69,60 1,00

70,40 1,00

72,20 1,00

76,40

73,10

2,00 2,00 2,00 2,00 2,00 1,00 207,80 199,00 189,00 207,70 170,20 154,10 163,10

418,60 401,10 381,70 459,70 431,20 366,70 344,80 198,20 203,60 113,50 112,40 137,30 141,90 153,70

271,30 305,20 196,20 199,10 197,70 197,70 191,50 730,70 756,70 785,50 785,90 791,30 820,70 858,20

763,90 778,60 795,10 795,70 805,10 824,70 836,60

* de verplichte BBV-indicatoren dienen wij over te nemen van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Daar waar deze in bovenstaande tabel niet gevuld zijn, zijn deze op dit moment nog niet beschikbaar op deze website.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

75

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak bijdraagt aan het doel: passend werk voor iedereen. Vanuit onze gemeente werken circa 33 inwoners in de sociale werkvoorziening (SW) van Werkzaak. Instroom in de SW is sinds 2015 niet meer mogelijk. Door natuurlijk verloop zal het aantal SW-ers daarom steeds verder dalen met 5-6% per jaar. Werkzaak biedt een werkplek met begeleiding op de werkvloer aan onze inwoners met een SWdienstverband. Dat kan zijn intern bij Werkzaak zelf of bij werkgevers met behulp van loonkostensubsidie.

Ontwikkelingen voor 2025? Instroom van SW-ers in de sociale werkvoorziening is niet meer mogelijk. SW-ers maken echter nog tot zij met pensioen gaan, aanspraak op deze voorziening. De verwachting bij invoering van de Participatiewet was, dat de natuurlijke krimp van de SW deels opgevangen wordt met instroom vanuit de nieuwe indicatie "beschut werk". In de praktijk blijkt echter dat deze nieuwe instroom veel lager is dan gedacht. Dit leidt (landelijk) tot grote uitdagingen om de infrastructuur van Sociaal Werkbedrijven op een betaalbare manier in stand te houden. Het Rijk heeft daarom in 2024 eenmalig de rijksbijdrage SW verhoogd. Voor Regio Rivierenland gaat dit om een bedrag van €753.000. Deze middelen zijn bedoeld voor planontwikkeling om de toekomstbestendigheid van de infrastructuur te bestendigen. Werkzaak zal in het najaar 2024 en voorjaar 2025 hiertoe voorstellen uitwerken.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De GGD is als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio. De publieke gezondheidszorg richt zich op het bevorderen van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s en het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg), of vanwege andere wetten, zijn opgedragen aan de GGD Gelderland-Zuid zijn:  monitoring, signalering en advisering op het gebied van publieke gezondheid;  infectieziektebestrijding;  technische hygiënezorg;  medische milieukunde;  jeugdgezondheidszorg;  ouderengezondheidszorg;  gezondheidsbevordering en leefstijl;  bevorderen van psychosociale hulp bij incidenten, rampen en crises;  toezicht op organisaties voor kinderopvang.

Taken (afkomstig uit Wpg of andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes zijn neergelegd bij de GGD door de deelnemende gemeenten zijn:  reizigersadvisering en vaccinaties;  openbare geestelijke gezondheidszorg;  forensische geneeskunde;  het voorzien in een Advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling;  toezicht op de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo 2015;  jeugdgezondheidszorg;  toezicht & handhaving kinderopvang;  advisering in het kader van toegang tot beschermd wonen. Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes:

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

76

1. Aansluiting bij de gemeenten, waarbij gemeenten zowel opdrachtgever zijn als netwerkpartner. De GGD is de gezondheidsdienst van en voor gemeenten, waarbij lokale nabijheid een vereiste is. 2. Netwerkaanpak, waarbij verbinden van kennis en samenwerking met partners, op lokaal, regionaal en landelijk niveau, centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2024-2027. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2024-2027 op inzet zijn: 1. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering. 2. Adviseren over preventie en vormgeven van groepsgerichte preventie. 3. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonerondersteuning. 4. Gezondheidsbescherming en -bevordering in het sociale en fysieke domein. Met de wettelijke taken opgedragen aan de GGD, de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD en de facultatieve taken die de GGD voor ons uitvoert (maatwerk per gemeente, bv.

rond jeugdgezondheidszorg), draagt de GGD bij aan het realiseren van onze ambitie dat de inwoners van Neder-Betuwe gezond leven en vitaal zijn. Ook draagt de GGD met toezicht op organisaties voor kinderopvang bij aan het realiseren van onze ambitie voor goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe.

Ontwikkelingen voor 2025? Vaccinaties en pandemische paraatheid Corona heeft laten zien dat voorbereiding op een potentiële uitbraak van een infectieziekte van groot belang is. Landelijk stijgt ook het aantal uitbraken van infectieziekten. De GGD zet daarom in op het versterken van de basis hieromtrent: de pandemische paraatheid. In een geval van een uitbraak is het van belang dat er snel opgeschaald en doelmatig gehandeld kan worden. Hiervoor krijgt de GGD ook SPUK middelen vanuit het Rijk. Door toenemend onderzoek en kennis over vaccineren wordt het mogelijk inwoners te beschermen tegen meer infectieziekten. Er wordt veelvuldig met de Gezondheidsraad bekeken welke vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) behoren. Zo werd in 2024 de vaccinatie tegen het Rotavirus opgenomen in het RVP. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM; via het gemeentefonds krijgen gemeenten middelen om uitvoering te geven aan de vaccinaties. De GGD, wetenschappers en beleidsmakers blijven onderzoeken welke vaccinaties thuishoren in het RVP. Toenemende aandacht en vragen op terrein van gezondheid en milieu Vanuit de Wet publieke gezondheid heeft de GGD een publieke taak op het gebied van medische milieukunde.

Daartoe behoren onder meer het signaleren van ongewenste situaties, het adviseren over risico's rondom bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen, het beantwoorden van vragen van inwoners en het uitvoeren van onderzoek. De GGD stelt een medisch milieukundige aan om tegemoet te komen aan het toenemende aantal vragen vanuit overheden, bedrijven en inwoners met betrekking tot een gezonde leefomgeving (Omgevingswet), klimaatverandering, hitte, houtstook en binnenmilieu. Data-en informatiegestuurd werken De ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering’ wordt in de Meerjarenstrategie 2024-2027 genoemd als een van de vier strategische thema’s. Datagestuurd werken is van belang voor de GGD om de taken effectiever en efficiënter uit te voeren, nu en in de toekomst. Daarnaast moet worden tegemoet gekomen aan (veranderende) wetgeving op het gebied van digitale veiligheid. Datagestuurd werken ondersteunt gemeenten bij het maken van keuzes in het lokale (preventieve) gezondheidsbeleid. Een structurele investering in data-specialistische kennis en infrastructuur is van belang voor de taakuitvoering van de GGD.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

77

Wat mag het kosten? Programma: 5

WMO, jeugdzorg en participatiewet Rekening

Begroting

Meerjarenraming

Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten

29.431

30.010

26.662

26.294

25.891

25.891

Baten

-9.395

-7.870

-5.183

-5.210

-4.993

-4.993

Geraamd resultaat bestaand beleid

20.037

22.139

21.479

21.084

20.898

20.898

1.524

1.138

1.144

1.014

-86

-101

-101

-101

1.439

1.037

1.043

913

22.918

22.121

21.941

21.811

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

20.037

22.139

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen In deze begroting wordt onder programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatie voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen voor 2025 € 1.524.000, voor 2026 € 1.138.000, voor 2027 € 1.144.000 en voor 2028 € 1.014.000 aan lasten toegevoegd. Voor 2025 wordt er € 86.000 en vanaf 2026 € 101.000 meer aan baten toegevoegd aan dit programma. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (nadeel structureel € 220.000) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 220.000 nadelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Meicirculaire 2024 (nadeel structureel € 862.000 voor 2025, € 153.000 voor 2026, € 160.000 voor 2027, € 161.000 voor 2028) De toename van het budget voor 2025 wordt voornamelijk veroorzaakt door het afboeken van de stelpost te realiseren bezuiniging op de jeugdbudgetten voor het jaar 2025 (€ 700.00).

Daarnaast zijn er middelen beschikbaar gesteld door het Rijk via de Algemene uitkering. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief (Z/24/101421/223107) over de meicirculaire 2024. De nadelen onder programma 5 dient u in relatie te zien met de voordelen benoemd onder programma Algemene dekkingsmiddelen, taakveld Algemene Uitkering. Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel structureel € 84.000 voor 2025, € 74.000 voor 2026, € 65.000 voor 2027 en € 65.000 voor 2028) Bekostiging projectleider sociaal domein (voordeel structureel € 96.000) De uitbreiding formatie projectleider Sociaal Domein vermeld onder programma algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.4 Overhead zal primair gedekt/bekostigd worden vanuit budgetten die de gemeente in de toekomst ontvangt (m.n. rijksmiddelen) dan wel die de raad beschikbaar stelt voor een specifiek project. In 2025 kan hiervoor gebruik worden gemaakt van rijksmiddelen t.b.v. de opvang van Oekraïense ontheemden. Vanaf 2026 is hiervoor een stelpost opgenomen. Vervanging vervoersbussen (nadeel structureel € 10.000 voor 2026, € 19.000 voor 2027 en € 19.000 voor 2028) De vervoersbussen Klaartje en Swobrik komen voor vervanging in aanmerking. Op basis van “Nadere regel subsidie vervanging buurtbus “Klaartje” en “Swobrik” 2019” is een subsidie verleend. In de regeling is sprake van vervanging na 6 jaar.

Dit betekent dat in 2025 en 2026 beide bussen voor vervanging in aanmerking komen. Hiervoor wordt u gevraagd een investeringsbudget van € 55.000 per bus beschikbaar te stellen. Conform wet- en regelgeving (BBV) dienen deze bijdragen aan activa in eigendom van derden te worden geactiveerd. Hierdoor ontstaan er structurele kapitaallasten in de begroting voor afschrijving en rente. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

78

Toezicht en handhaving kinderopvang (nadeel structureel € 12.000) Volgens de IV3 richtlijnen moeten de baten en lasten voor het toezicht op de kinderopvang worden verantwoord onder taakveld Samenkracht en burgerparticipatie, binnen programma 5. Voorheen stonden deze lasten en baten onder taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken, binnen programma 6. Deze verschuiving ziet u hier budgettair neutraal verwerkt en dient u in relatie te zien met het voordeel onder programma 6, taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken. Taakveld Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd (nadeel structureel € 40.000) Verhogen subsidiebudget preventief Binnen onze gemeente vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen, is er aandacht voor de mentale gezondheid van onze jeugdigen en zetten we in op normaliseren. Om dit te bereiken is het van belang dat er een laagdrempelig, collectief en preventief aanbod beschikbaar is voor onze inwoners. Investeren in preventief jeugdbeleid wordt daarnaast onderstreept door de Hervormingsagenda Jeugd en sluit naadloos aan op onze Nota Sociaal Domein. Op dit moment worden er een aantal succesvolle initiatieven in het kader van preventief jeugdbeleid met incidentele middelen bekostigd. Om dit te continueren en om in te kunnen spelen op lokale behoeften is een verhoging van het subsidiebudget essentieel.

Taakveld Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal (nadeel structureel € 44.000) Samenwerkingsovereenkomst Sociaal Domein De acht gemeenten in de regio Rivierenland sluiten een samenwerkingsovereenkomst Sociaal Domein. De reeds bestaande samenwerking tussen de gemeenten op diverse opgaven binnen het Sociaal Domein (Jeugwet, Wmo, IZA/GALA, etc.) wordt hiermee bestendigd. Er komt meer overzicht en structuur in de diverse ambtelijke en bestuurlijke gremia en er komt meer inzicht en grip op de kosten van de samenwerking. Er komt een jaarlijks uitvoeringsprogramma met bijbehorend budget, waarmee op voorhand keuzes gemaakt kunnen worden op welke opgaven men zich wil gaan richten en welke ambtelijke capaciteit en kosten daarbij horen. Op 1 juli 2023 is opnieuw een DVO afgesloten met de Regio Rivierenland, waar de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel ook gedeeltelijk aan deelnemen. De structureel extra benodigde middelen bestaan uit een structurele correctie van de overhead (€ 15.000) en de inzet van de functies van programmamanager en -secretaris (€ 29.000). Taakveld Inkomensregelingen (nadeel structureel € 166.000 voor 2025, € 490.000 voor 2026, vanaf 2027 € 400.000) Toekomstbestendige uitvoering Participatiewet en Schuldhulpverlening In de kadernota 2025 bent u geïnformeerd over toekomstige uitvoering en de toename van de kosten van de Participatiewet en Schuldhulpverlening.

Het voorkeursscenario is om de uitvoering van de Participatiewet onder te brengen bij GR Werkzaak en Schuldhulpverlening in eigen beheer uit te voeren. Deze nieuwe situatie zal dan vanaf 2026 gaan gelden. De huidige samenwerking met gemeente Buren zal in het jaar 2025 worden voortgezet. Hiervoor zijn incidenteel extra middelen (€ 90.000) noodzakelijk. Er zal een addendum op de huidige dienstverleningsovereenkomst ten grondslag liggen aan deze verstrekking, waarin voorwaarden worden gesteld ten aanzien van de kwaliteit van dienstverlening en samenwerking. De verwachting is dat in ieder scenario de uitvoeringskosten voor de Participatiewet zullen stijgen, hiervoor is een richtbedrag opgenomen van structureel € 400.000 vanaf 2026. Inmiddels zijn de in de kadernota opgenomen PM-posten voor de implementatie verder uitgewerkt. Om het genoemde voorkeursscenario uit te werken en de implementatie daarvan voor te bereiden gaan we uit van een benodigd budget van € 25.000 in 2024, € 76.000 voor 2025 en € 90.000 in 2026 voor procesbegeleiding en incidentele kosten Werkzaak. Eventuele frictiekosten zijn op dit moment nog niet te kwantificeren. Dit zal bij de nadere uitwerking van het scenario verder duidelijk worden. De benodigde middelen voor 2024 worden in de 2e bestuursrapportage van 2024 verwerkt.

Taakveld Arbeidsparticipatie (nadeel incidenteel € 91.000 voor 2025, 2026 en 2027, vanaf 2028 nadeel structureel € 74.000) Inburgering De gemeente Neder-Betuwe heeft, in samenwerking met vier andere gemeenten in de regio, de Gemeenschappelijke Regeling Regio Rivierland belast met de uitvoering van de Wet Inburgering 2021. Op regionaal niveau is een nieuwe dienstverleningsovereenkomst opgesteld voor de uitvoering van deze wet. De kosten voor de uitvoering van de Wet Inburgering 2021 zullen structureel stijgen met € 74.000 in de nieuwe overeenkomst ten opzichte van de huidige. Deze stijging is het gevolg van met name het hogere aantal statushouders en gezinsmigranten, wat resulteert in een toename van de benodigde personeelsformatie en dus ook de uitvoeringskosten.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

79

Daarnaast is er incidenteel voor de jaren 2025 - 2027 een bedrag van € 17.000 noodzakelijk voor VluchtelingenWerk Nederland voor de Juridische ondersteuning bij gezinshereniging en procedures. Statushouders die reeds in Nederland verblijven, kunnen te maken krijgen met ingewikkelde juridische procedures, zoals gezinshereniging of verblijfsrecht. Goede begeleiding is hierbij belangrijk. Men is vaak onvoldoende op de hoogte van de relevante wet- en regelgeving en beheerst het Nederlands (nog) niet voldoende om complexe juridische procedures bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) te doorlopen. Voorlichting, ondersteuning en advies zorgen ervoor dat zij op de juiste manier deze procedures doorlopen en zich goed kunnen richten op het integratieproces. Taakveld Jeugdhulp met verblijf regionaal (nadeel structureel € 38.000) Mobile brigade en integrale zorg Zowel op landelijk als regionaal niveau werken we aan de ambitie “geen kinderen in de jeugdzorg plus na 2030”. Om dit mogelijk te maken kopen we als gezamenlijke Gelderse jeugdhulpregio’s (de G7) zogenoemde essentiële functies in. De zorgvormen binnen de essentiële functies zijn schaars. Door de afbouw van de jeugdzorgplus, zal deze schaarste de komende jaren toenemen. We gaan daarom aan de slag met het verbeteren van de beschikbaarheid en kwaliteit van deze zorgvormen.

De inkoop van de essentiële functies moet per 1 januari 2025 rond zijn. De kosten voor deze vormen van individuele, specialistische en daarmee dure zorg zijn lastig te voorspellen. Het plan voor deze essentiële functies bevat twee onderdelen waarvan we nu al weten dat deze kosten met zich meebrengen. Dit zijn de opzet van een mobile brigade (een team dat actief en snel handelt en alles inzet wat nodig is voor het voorkomen van een onvrijwillige overplaatsing) en de realisatie van integrale hoog specialistische zorg (het samenvoegen van expertise, ervaring, vaardigheden en houding vanuit de verschillende disciplines). Beide zaken dragen bij aan het realiseren van de ambitie om de jeugdzorg plus af te bouwen. Taakveld Volksgezondheid (nadeel incidenteel € 62.000 voor 2025, € 35.000 voor 2026 en € 114.000 voor 2027) Opgroeien in een kansrijke omgeving (voorheen IJslands model) In 2024 is gestart met de aanpak Opgroeien in Kansrijke omgeving (OKO). In deze meerjarige, preventieve aanpak, beogen we met omgevingsfactoren jongeren ervan te weerhouden toe te grijpen naar alcohol- en middelgebruik. In de kadernota 2024 zijn middelen aan uw raad gevraagd en toegekend voor deze aanpak. De kosteninschatting zoals opgesteld in de kadernota van 2024 was op basis van beperkte informatie met nog enkele PM-posten.

Bij de Begroting 2024 (vanuit de kadernota 2024) zijn er middelen toegekend voor 2024 (€ 105.000), 2025 (€ 68.500) en 2026 (€ 68.500). Inmiddels is duidelijk welke middelen er noodzakelijk zijn in de komende jaren voor het voortzetten van de OKO-aanpak. Hierbij zijn begrotingen van andere OKO-gemeenten als uitgangspunt genomen. Dit resulteert in extra benodigde middelen voor de jaren 2025 t/m 2027. Verplichte aanpassing taakvelden vanaf 2025 (budgettair neutraal) Vanaf 2023 geldt voor gemeenten een verfijnde administratieve indeling voor Jeugd en WMO (volgens de zogeheten IV3-indeling). De begroting 2023 is destijds aangepast op deze verfijning waarbij de ramingen zijn verdeeld over de nieuwe indeling/taakvelden. Deze wijziging heeft echter tot knelpunten geleid bij gemeenten. Daarom hebben VWS, BZK en de VNG gewerkt aan een (verplichte) aangepaste indeling Jeugd en WMO per 2025. Dit resulteert wederom in een wijziging binnen programma 5 van het aantal taakvelden waarop de uitgaven geraamd en verantwoord moeten worden. Het doel hiervan is dat afspraken uit de Hervormingsagenda Jeugd gemonitord kunnen worden en er een betere aansluiting met andere databronnen, en in de toekomst ook met het berichtenverkeer, gemaakt kan worden. De bestaande budgetten op de ''oude taakvelden'' zijn in de begroting 2025 verdeeld over nieuwe taakvelden.

Het betreft een budgettair-neutrale administratieve verwerking. Om die reden worden de verschuivingen over de taakvelden niet nader toegelicht onder de 3W-vraag (wat mag het kosten). Door de wijzigingen op de taakvelden in de afgelopen jaren, en de verdeling van de budgetten daarover, is er geen of nauwelijks nog een vergelijkbaarheid op de uitgaven over afgelopen jaren op taakveld niveau.

Investeringen Mutaties in reserves Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

80

Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn Missie Goede onderwijshuisvesting verbetert de kwaliteit van het onderwijs. Daarom heeft de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen voor ons topprioriteit. Wij stimuleren een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt en brengen actief de betrokken partijen bij elkaar. Kansengelijkheid op de arbeidsmarkt is belangrijk voor onze inwoners. Wij blijven ons inzetten om laaggeletterdheid tegen te gaan. Sport, spel en bewegen dragen bij aan een gezonde leefstijl. We ondersteunen activiteiten die een aantoonbaar positief effect hebben op de leefstijl en het welbevinden van onze inwoners. Wij blijven investeren in verenigingen en maatschappelijke organisaties in de gemeente, want zij bevorderen het maatschappelijk welzijn en de sociale omgang tussen inwoners. Bovendien dragen zij bij aan een verantwoorde en gezonde vrijetijdsbesteding. Vrijwilligers zijn de drijvende kracht achter onze verenigingen, stichtingen, instellingen en besturen. Wij waarderen hun inzet en zelfredzaamheid. Wij ondersteunen waar dat past bij onze rol als gemeentelijke overheid. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen grotendeels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen  Raadsvisie 2030 (2019)  Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021)  Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022)  Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022)  Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022)  Algemene subsidieverordening gemeente Neder-Betuwe (2019)  Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019)  Strategische visie accommodatie (2010) Onderwijs/leesbevordering  Verordening Voorziening huisvesting onderwijs (2015)  Verordening bekostiging leerlingenvervoer (2022), Beleidsregels leerlingenvervoer (2023)  Nadere regels subsidie voorschoolse educatie Neder-Betuwe (2019)  Onderwijsachterstandenbeleidsplan Neder-Betuwe 2023-2026 (2023)  Beleidsregels handhaving wet Kinderopvang Neder-Betuwe (2022)  Beleidskader toezicht en handhaving kinderopvang Neder-Betuwe 2022 (2022)  Integraal Huisvestingsplan onderwijs (2019)  Uitvoeringsplan IHP financieel (2021)  Convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023 t/m 2026 "Samen maken we de bieb" (2022)  Subsidieverordening Basisbibliotheek Neder-Betuwe (2007)  Statuten "Stichting Fluvium Openbaar Onderwijs" (2018)  Nadere regel subsidie kinderopvang op grond van sociaal-medische indicatie Neder-Betuwe (2019)  Nadere regeling subsidie Onderwijsachterstandenbeleid (2023)  Sport  Sport en Beweeg

visie Neder-Betuwe 2019-2030 (2019)  Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020)  Nadere regel projectsubsidie sportstimulering 2019-2022 (2019)  Beheerplan onderhoud sportvelden 2016-2025 (2019), Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 (2021)

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

81

Ambities 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners in NederBetuwe Wat willen we bereiken? 6.1.1 Passende onderwijshuisvesting in de nabijheid van de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs

6.1.2 Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt

6.1.3 Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs

6.1.4 Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om te kunnen deelnemen aan de samenleving

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

6.1.1.1 Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen

continu

6.1.1.2 We stimuleren de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen

continu

6.1.2.1 We bevorderen de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers Dit wordt ook uitgewerkt onder ambitie 4.1: We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur

continu

6.1.2.2 Waar mogelijk stimuleren wij de samenwerking tussen lokale VO-scholen en MBO, HBO en Universitaire opleidingen

2025

6.1.3.1 We faciliteren scholen om invulling te geven aan natuuren cultuureducatie

2024

6.1.3.2 Wij zetten de rijksmiddelen ten behoeve van het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in

continu

6.1.4.1 We versterken de basisvaardigheden van inwoners door laaggeletterdheid, samen met partners, bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren

continu

Activiteiten 2025

Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 6.1.1

Passende onderwijshuisvesting in de nabijheid van de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs 6.1.1.1 Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen We werken verder aan het realiseren van toekomstbestendige schoolgebouwen. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2019 biedt het kader voor de uitvoering van het onderwijshuisvestingsbeleid tot en met 2035. Het IHP is vertaald in een Uitvoeringsplan voor de periode 2021-2025, waarin huisvestingsprojecten- en onderzoeken zijn opgenomen. Huisvestingsprojecten en -onderzoeken die worden vervolgd in 2025 zijn:

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

82



Realisatie van de uitbreiding van het Pantarijn in Kesteren met als doel ingebruikname eind 2025;  Realisatie van de nieuwbouw van basisschool De Bornput in Kesteren met als doel ingebruikname vanaf schooljaar 2026-2027;  Realisatie van de nieuwbouw van De Hien en De Bellefleur, als onderdeel van het MFC Dodewaard met als doel ingebruikname vanaf schooljaar 2026-2027;  Het starten van een project voor toekomstbestendige huisvesting voor basisschool de Wegwijzer in samenhang met een visie op de huisvesting(sopgave) van Het Kompas en Het Palet in Kesteren. We streven naar een integrale oplossing waarbij sprake is van de vorming van een Integraal Kindcentrum en scenario's voor huisvesting van andere maatschappelijke voorzieningen worden onderzocht. Het IHP 2019 wordt in 2025 geactualiseerd tot een nieuw IHP 2026-2041 waarin de actuele verwachtingen rondom de groei van Neder-Betuwe wordt verwerkt. Een nieuw beleidskader dat moet leiden tot inzicht in te verwachten toekomstige huisvestingsprojecten voor het onderwijs. 6.1.1.2 We stimuleren de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen In 2025 wordt per kern structureel overleg gevoerd tussen onder andere onderwijs en kinderopvang om samen de doorgaande leerlijn te verbeteren.

Ook wordt er bij plannen voor ver- of nieuwbouw van scholen gekeken naar mogelijke andere voorzieningen die in hetzelfde gebouw gehuisvest kunnen worden. Samen met de schoolbesturen zetten we in op vorming van Integrale Kindcentra (IKC). 6.1.2 Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt 6.1.2.1 We bevorderen de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers In 2025 starten de drie voortgezet onderwijsscholen in Neder-Betuwe met het opzetten van een digitale stagemarkt. Dit geeft bedrijven inzicht in welke stage perioden er zijn en aan wat voor stageplekken behoefte is. De Ondernemersvereniging Neder-Betuwe (OVNB) is hierbij betrokken (zie ook 4.1.1.3. We bevorderen een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt). 6.1.2.2 Waar mogelijk stimuleren wij de samenwerking tussen lokale VO-scholen en MBO, HBO en Universitaire opleidingen In 2025 volgen we de ontwikkelingen rondom de Techniekdag en de HAN HUB Rivierenland. Het doel van HUB is om een brug te slaan tussen studenten van de HAN en het werkveld. Waar mogelijk brengen we de gemeente, haar leerlingen en studenten, en bedrijven in positie. 6.1.3

Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs 6.1.3.1 We faciliteren scholen om invulling te geven aan natuur- en cultuureducatie Via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) ondersteunen we scholen om in hun lesaanbod aandacht te hebben voor cultuur. 6.1.3.2 Wij zetten de rijksmiddelen ten behoeve van het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in In 2025 gaan we verder met de uitvoering van het onderwijsachterstandenbeleidsplan 20232026. Samen met de partners (zoals bibliotheek, JGZ, kinderopvang en onderwijs) bepalen we per jaar waar we aan werken. In 2025 richten we ons onder andere op het verbeteren van de informatievoorziening rondom onderwijsachterstanden en voor- en vroegschoolse educatie (VVE), de zorgstructuur voor kinderen van 0 t/m 4 jaar en het versterken van de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. In 2024 zijn we gestart met de Resultatenmonitor. Hierbij worden per kinderopvang- en schoollocatie de resultaten van kinderen, met een indicatie voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE), op het gebied van taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling gevolgd. Deze gegevens worden op populatieniveau gemonitord en niet individueel.

Zo kunnen we bijvoorbeeld per kern kijken welke huidige aanpakken effectief zijn en of er, het liefst gezamenlijke, nieuwe interventies nodig zijn. 2025 zal in het teken staan van het verbreden van succesvolle bestaande aanpakken en het eventueel ontwikkelen van nieuwe aanpakken.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

83

Eind 2024 zijn we gestart met een pilot jeugd 0-4 waarbij we een sociaal werker inzetten voor de kinderen van 0 t/m 4 jaar. Hierbij ligt de focus onder andere op het vroegtijdig afvangen van hulpvragen, laagdrempelig en snel in kunnen zetten van kortdurende ondersteuning, het vormen van een brugfunctie tussen ouders en betrokken partners en bijdragen aan de doorlopende leerlijn door partners met elkaar te verbinden. In 2025 wordt deze pilot tot aan de zomervakantie voortgezet. Daarna vindt de evaluatie plaats. 6.1.4

Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om te kunnen deelnemen aan de samenleving 6.1.4.1 We versterken de basisvaardigheden van inwoners door laaggeletterdheid, samen met partners, bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren Met de komst van het Taalhuis Neder-Betuwe/Buren in 2024 is het aanbod voor versterking van basisvaardigheden gebundeld onder één dak. In 2025 werken we aan naamsbekendheid en versterking van het Taalhuis zodat inwoners en professionals deze weten te vinden. Daarnaast werkt de stuurgroep laaggeletterdheid, waarin verschillende partners op het gebied van laaggeletterdheid samenwerken met de gemeente, een jaarplan uit en zoekt daarbij aansluiting met regionale acties ter bestrijding en voorkoming van laaggeletterdheid. Tenslotte hopen we met de verhuizing van de bibliotheek Dodewaard naar het MFC Dodewaard meer inwoners te bereiken en een geschikte locatie voor extra (groeps)activiteiten voor leesbevordering te realiseren.

Ontwikkelingen voor 2025 Niet van toepassing

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

84

6.2 Sport, spel en bewegen stimuleren Wat willen we bereiken?

6.2.1 Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners stimuleren tot sporten en bewegen

6.2.2 Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen

6.2.3 Verlagen van het energieverbruik van gemeentelijke gebouwen

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

6.2.1.1 Uitvoeren van het Lokaal Akkoord 'Gezond op eigen wijze'

continu

6.2.1.2 We ondersteunen (sport)verenigingen middels een sportverenigingscoach en toekomstgericht beheer

2024 e.v.

6.2.1.3 We verbreden de inzet van de buurtsportcoaches en versterken daarmee sport en bewegen in Neder-Betuwe

2024 e.v.

6.2.1.4 Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen

2025 2026

6.2.1.5 Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. In 2025 betreft dit het realiseren van het Beweegpark in Dodewaard Dit heeft relatie met ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

2023 e.v.

6.2.1.6 We richten de buitenruimte in zodat deze uitnodigt om te bewegen

2025 en 2026

6.2.2.1 Bij omvangrijke nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken, bij de invulling ervan worden jeugdigen betrokken

2025 en 2026

6.2.2.2 Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie. Dit draagt bij aan ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst

2025 e.v.

6.2.3.1 We maken onze sportaccommodaties toekomstbestendiger en brengen de CO2-uitstoot verder terug.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

2025 e.v.

85

Activiteiten 2025

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2025. 6.2.1

Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners stimuleren tot sporten en bewegen 6.2.1.1 Uitvoeren van het Lokaal Akkoord 'Gezond op eigen wijze' We zetten de uitvoering van het Lokaal Akkoord voort en vergroten de zichtbaarheid middels het platform Gezond op eigen wijze. We brengen het Lokaal Akkoord onder de aandacht bij (potentiële) partners en evenementen op basis van een activiteitenkalender. 6.2.1.2 We ondersteunen (sport)verenigingen middels een sportverenigingscoach en toekomstgericht beheer In 2025 is er meer aandacht voor het thema 'Sociaal Veilige Sport' bij (sport)verenigingen, waarmee we stimuleren dat verenigingen een veilig sportklimaat realiseren waar iedereen welkom is en grensoverschrijdend gedrag geen plek kent. We agenderen het open club gedachtegoed en nodigen clubs uit zich breed maatschappelijk te profileren. Onderdeel van de opdracht van de buurtsportcoaches is verenigingsondersteuning. 6.2.1.3 We verbreden de inzet van de buurtsportcoaches en versterken daarmee sport en bewegen in Neder-Betuwe De buurtsportcoaches hebben een bredere opdracht gekregen, waarbij bewegen en inzet op een gezonde leefstijl centraal staan. Vanuit deze opdracht dragen zij bij aan preventie binnen het brede sociaal domein, met als doel:  meer inwoners van de gemeente Neder-Betuwe voldoen aan de beweegnorm.

Vooral kwetsbare doelgroepen hebben meer ondersteuning en aandacht nodig (bijv. senioren, kwetsbare jongeren en mensen met een beperking);  meer aandacht voor sport en bewegen in ál onze kernen;  meer samenhang tussen onze bestaande programma’s vanuit het sociaal domein zoals valpreventie, mentale gezondheid, JOGG en Gezond op eigen wijze. Zo stimuleren we met deze inzet niet alleen meer bewegen maar een algehele gezonde leefstijl;  meer ondersteuning voor het onderwijs rondom bewegen. Niet alleen tijdens de gymlessen maar ook buiten onderwijstijd liggen kansen om onze jongste inwoners in beweging te brengen en daarmee motorische vaardigheden te versterken;  sterke en verbonden sportverenigingen op vitale sportparken in elke kern van onze gemeente. Buurtsportcoaches zijn daarbij ambassadeurs van het platform Gezond op eigen wijze waarmee ook aandacht wordt gevestigd op thema's als gezonde voeding, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. 6.2.1.4 Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen De groei van onze gemeente vraagt om voldoende, prettige en veilige sportfaciliteiten. Een actueel plan/visie is nodig om de nabijheid, de aantrekkelijkheid en voldoende aanbod te borgen op de langere termijn.

Daarbij zal de uitkomst van de harmonisatie beheer en onderhoud de basis vormen voor toekomstbestendig beheer door sportverenigingen van onze sportparken. Dit project wordt in het voorjaar 2025 afgerond en borgt een goed en gelijk kwaliteitsniveau van elk sportveld. De harmonisatie geeft een actueel en transparant beeld van alle onderhoudslasten. 6.2.1.5 Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. In 2025 realiseren wij het Beweegpark Neder-Betuwe in Dodewaard. Hiermee zal een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord worden behaald. 6.2.1.6 We richten de buitenruimte in zodat deze uitnodigt om te bewegen De aanleg van het beweegpark Neder-Betuwe in Dodewaard geeft ons de kans deze te voorzien van een goede gebruiksagenda voor verenigingen en individuen (dankzij activiteitenagenda en openstelling voor iedereen). Daarmee versterken we de aantrekkelijkheid van het beweegpark. Een evaluatie van de aantrekkelijkheid en bruikbaarheid van de buitenruimte in Casterhoven geeft ons de kans om te zoeken naar verbeteringen en aanpassingen, waarmee de leefbaarheid en de betrokkenheid van de inwoners in de wijk wordt verbeterd. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

86

6.2.2 Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen 6.2.2.1 Bij omvangrijke nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken, bij de invulling ervan worden jeugdigen betrokken In 2024 heeft de raad het nieuwe speelruimteplan vastgesteld. Hierdoor is er eene goede basis om in 2025 de ambitie om te zetten in daadwerkelijke aanleg van voldoende bruikbare speelplekken bij nieuwbouwprojecten. De komende twee jaren gaan we de speelplekken ontwerpen en aanleggen in Casterhoven (nieuwbouwontwikkeling). 6.2.2.2 Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie In het nieuwe uitvoeringsplan speelplekken is klimaatadaptatie als ambitie stevig verankerd. Bij elke herinrich ting worden klimaataandachtspunten in en rond de speelplek meegenomen. 6.2.3 Verlagen van het energieverbruik van gemeentelijke gebouwen 6.2.3.1 We maken onze sportaccommodaties toekomstbestendiger en brengen de CO2-uitstoot verder terug We starten met de verduurzaming van Sporthal De Leede, gymzaal Kesteren alsmede gymzaal Echteld in 2025. Dit is verder uitgewerkt in paragraaf 3 'Onderhoud kapitaalgoederen'.

Ontwikkelingen voor 2025 Actualisatie beheerplan sportvelden In 2025 wordt het beheerplan voor onze sportvelden geactualiseerd, vanaf 2026 is er een actuele planning van de te renoveren sportvelden met een meerjareninvesteringsoverzicht.

Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

87

6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen

6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven

continu

6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting

6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen

continu

6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers, waar wenselijk sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas

continu

6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties

2025

6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik

2025 en 2026

6.3.4.1 Verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ worden zichtbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers. Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

continu

6.3.3 Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen

6.3.4 De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen

Activiteiten 2025

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2025: 6.3.1 Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen 6.3.1.1 Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven In de nieuwe aanbesteding buurtsportcoaches is een uitbreiding van de (sport)verenigingscoach opgenomen. De coach heeft meer uren om verenigingen te ondersteunen en zal oriënteren op welke manier verenigingen een grotere rol in het maatschappelijke veld kunnen spelen. Door bijvoorbeeld verbindingen met onderwijs, zorg en preventie partners. We evalueren het leefbaarheidstraject in Echteld en bekijken het resultaat. Want dankzij inwoners en verenigingen is er een diverse opbrengst van ambities, die het dorp wil realiseren. We gaan daarover ook graag met het dorp in overleg. 6.3.2 In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting 6.3.2.1 Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

88

de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie. In 2025 start de bouw van het nieuwe multifunctionele centrum Dodewaard. Naast aandacht voor de bouw is er ook aandacht voor de toekomstige gebruikers: verenigingen en inwoners. We werken aan een passende programmering voor een brede doelgroep. We volgen de voortgang van de nieuwbouw van het dorpshuis Ochten, evenals de gezamenlijke ambitie van het bestuur en de verenigingen om de centrale plek voor het dorp te blijven. 6.3.3

Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen 6.3.3.1 Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers, waar wenselijk sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas Het Kwaliteitskompas van Movisie is een instrument om de doelstellingen van gesubsidieerde organisaties goed aan te laten sluiten op de gemeentelijke doelstellingen. In 2025 blijven we met partners volgens de werkwijze van het Kwaliteitskompas samenwerken en willen we ons subsidiebeleid stroomlijnen en herijken. 6.3.3.2 Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties We vragen subsidiepartners om hun bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen op heldere wijze zichtbaar te maken om een juiste inschatting te kunnen maken van de doelmatigheid van de subsidies. We zien de bijdragen van de organisaties in relatie tot de maatschappelijke resultaten die geformuleerd zijn in de nota sociaal domein. 6.3.3.3 We dragen bij aan de beschikbaarheid van maatschappelijke vervoersdiensten door tijdige vervanging van de bussen Klaartje en Swobrik De bussen Klaartje en Swobrik vervullen een belangrijke functie in de lokale vervoersmogelijkheden van inwoners.