Bijlage 1 - Ontwerp Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
46
Verbonden partijen Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Waarvoor is Avri verantwoordelijk? In opdracht van de acht gemeenten: Neder-Betuwe, West Betuwe, West Maas en Waal, Maasdriel, Tiel, Culemborg, Zaltbommel en Buren, werkt Avri aan een schoon Rivierenland. Dit doet Avri door de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen te verzorgen. Ook ontwikkelt Avri het gemeentelijke afvalstoffenbeleid en verzorgt ze de voorlichting over het scheiden en aanbieden van afval. Dit alles doet Avri met een sterke visie op circulariteit en duurzaamheid. Hiernaast beheert Avri voor de gemeenten Neder-Betuwe, Buren, Tiel en West Betuwe de openbare ruimte. Denk hierbij aan het onderhouden van de wegen en de riolering. In 2025 vallen hier de beeldbepalende taken van onze openbare ruimte ook nog onder.
Ontwikkelingen voor 2025? Is Avri voorbereid op de maatschappelijke uitdagingen van 2025? Met de stijgende kosten, personeelstekorten en de groeiende focus op duurzaamheid staat Avri in 2025 voor nieuwe uitdagingen. De organisatie zet belangrijke stappen om flexibel en toekomstbestendig te blijven en zich aan te passen aan de veranderingen in de maatschappij. Programma Grip en het Strategisch Koersplan In 2025 blijft het programma Grip een belangrijk onderdeel van Avri's strategie. Het programma is gericht op kostenverlaging en het verbeteren van de efficiency binnen de afvalketen. Avri wil haar invloed op de afval- en grondstofverwerking vergroten en blijft werken aan schonere grondstofstromen. Dit sluit aan bij de bredere doelstellingen van het Strategisch Koersplan, dat ook inzet op een duurzame en circulaire bedrijfsvoering. De samenwerking met gemeenten blijft hierbij cruciaal. Stijgende kosten voor Avri en inwoners In 2025 stijgt de gemiddelde afvalstoffenheffing met 6,7%. Deze stijging is het gevolg van hogere loonkosten, autonome prijsstijgingen en toenemende verwerkingskosten voor restafval en grondstoffen. Avri blijft investeren in beter afvalscheiding om de kostenstijgingen op de lange termijn te beperken. Nieuwe milieustraat op Medel De ontwikkeling van de nieuwe milieustraat op Medel gaat in 2025 verder.
Avri werkt samen met de regiogemeenten om een toekomstbestendige milieustraat te realiseren. Deze nieuwe faciliteit moet innovatie en efficiëntie in afvalverwerking combineren, met oog voor betere service aan bezoekers en verbetering van de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. Focus op duurzaamheid en circulaire economie De overgang naar een circulaire economie blijft een speerpunt in 2025. Avri wil niet alleen afvalverzamelaar zijn, maar ook een drijvende kracht achter circulaire oplossingen in de regio. Door samenwerking met gemeenten, bedrijven en inwoners streeft Avri ernaar de afvalstromen verder te verduurzamen en de hoeveelheid restafval te verminderen. Focus op schonere afvalstromen en handhaving In 2025 zet Avri versterkt in op het verbeteren van de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen. De vervuiling in stromen zoals gft, papier en kunststof neemt landelijk toe, waardoor de kans op afkeur en financiële gevolgen stijgt. Om dit tegen te gaan, zet Avri in op intensievere communicatie, voorlichting en handhaving. De afvalcoaches blijven actief in het informeren en motiveren van inwoners om afval beter te scheiden. Tegelijkertijd wordt handhaving strenger toegepast op huishoudens die afvalstromen vervuilen.
Minder vervuiling van grondstoffen leidt niet alleen tot financiële voordelen, maar draagt ook bij aan een schonere leefomgeving en betere recyclingresultaten Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
47
Omgevingsdienst Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Waarvoor is de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) verantwoordelijk? In opdracht van de acht gemeenten - Neder-Betuwe, West Betuwe, West Maas en Waal, Maasdriel, Tiel, Culemborg, Zaltbommel, Buren - en provincie Gelderland werkt de omgevingsdienst van regio Rivierenland aan een prettige, veilige en duurzame leefomgeving. Dit doet de ODR door de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht. De ODR is klantgericht en adviseert gemeenten en inwoners over leefomgeving, milieu, bouw, natuur en energie. De uitvoering vindt plaats via een jaarlijks door het college vast te stellen werkprogramma, het regionale VTH-beleid. De gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en overheid voor onze fysieke leefomgeving wordt gedragen door een stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De Omgevingswet bundelt de wetten en regels op het gebied van ruimte, bouwen, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water waarmee uitvoering kan worden gegeven aan het VTH-beleid.
Ontwikkelingen voor 2025? Is ODR voorbereid op de uitdagingen van 2025? Met de voortdurende invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gecombineerd met de toenemende aandacht voor duurzaamheid en energietransitie, staat de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) ook in 2025 voor belangrijke uitdagingen. De organisatie zet stappen om flexibel te blijven en haar dienstverlening verder te ontwikkelen. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen In 2025 heeft ODR een jaar ervaring opgedaan met de Omgevingswet. Dit geeft meer inzicht in hoe de nieuwe regelgeving in de praktijk wordt toegepast. In 2025 ligt de focus op het verder optimaliseren van de uitvoering en het aanpassen van werkprocessen waar nodig. De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen brengt nieuwe taken met zich mee, maar zorgt er ook voor dat sommige bestaande taken verdwijnen. Dit zal effect hebben op de legesinkomsten en het takenpakket van de ODR. Toezicht op milieubelastende activiteiten In 2025 wordt het toezicht op milieubelastende activiteiten en de controle op naleving van milieuregels versterkt. Er wordt extra aandacht besteed aan het aanpakken van risicovolle milieubelastende activiteiten. ODR zet in op ketentoezicht en het gebruik van datagestuurde handhaving om de naleving te verbeteren en grotere milieuschade te voorkomen.
Hiermee blijft ODR bijdragen aan een duurzame en veilige leefomgeving. Versterking van de robuustheid en kostenbeheersing Om te voldoen aan de robuustheidseisen van het Interbestuurlijk Programma (IBP) blijft de ODR in 2025 werken aan de uitbreiding van haar milieutaken. De nadruk ligt op samenwerking met de provincie en gemeenten om deze nieuwe taken effectief te integreren in de dienstverlening. Door taken te bundelen wordt gezocht naar efficiencyvoordelen die de ODR versterken, zodat de organisatie zelfstandig kan blijven functioneren en voldoet aan de landelijke robuustheidseisen. Tegelijkertijd zijn er financiële uitdagingen die ons dwingen om samen met de ODR te zoeken naar kostenbesparingen. Hierbij ligt de focus op besparingen die de milieutaken zo min mogelijk raken, om de kwaliteit en robuustheid van de omgevingsdienst te waarborgen. Deze aanpak moet ervoor zorgen dat we zowel financieel gezond blijven als onze kerntaken effectief blijven uitvoeren.
Wat mag het kosten? Programma: 3
Fysieke leefomgeving
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
48
Rekening
Begroting
Meerjarenraming
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
19.497
25.362
22.921
20.896
20.467
20.467
Baten
-10.216 -12.081 -12.389 -10.773 -10.773 -10.773
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Geraamd resultaat bestaand beleid
9.281
13.281
10.531
10.123
9.694
9.693
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
-581
2.642
2.074
1.145
Baten
1.542
-2.079
-1.488
-520
962
563
587
625
11.493
10.686
10.280
10.318
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
9.281
13.281
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen In deze begroting voegen we onder programma 3 Fysieke leefomgeving toe aan lasten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen: voor 2025 € 1.108.000 voor 2026 € 709.000 voor 2027 € 733.000 voor 2028 € 771.000 aan baten: voor 2025 en verdere jaren € 146.000 (Wijzigingen m.b.t. de grondexploitaties zijn hierin niet meegenomen) Wij geven hierna een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties (structureel nadeel € 150.000) en kostendekkendheid leges met effecten (structureel voordeel € 124.000) voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt € 26.000 nadelig voor 2025, 2026, 2027 en 2028. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld Verkeer en vervoer (structureel nadeel € 164.000 voor 2025, € 172.000 voor 2026, € 180.000 voor 2027 en € 202.000 voor 2028) Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte De AVRI IBOR heeft de werkbegroting voor de beeldbepalende beheertaken aangepast.
De werkzaamheden voor o.a. vegen verhardingen, onkruidbestrijding, zwerfvuil en blad verwijderen zorgen voor een structureel nadeel van € 164.000. Kunstwerken bruggen en viaducten (structureel nadeel € 5.000 vanaf 2026) Met de realisatie van de woningen in Casterhoven komt de wens om in de wijk een ommetje te realiseren als recreatieve voorziening. Het gaat om een voetgangersbrug, waardoor er een ommetje kan worden gemaakt. De investering is € 175.000, de daarmee samenhangende kapitaallasten nemen vanaf 2026 structureel toe met € 5.000. Rehabilitatieopgave (MJIP en afronding projectenkalender) (nadeel € 3.000 voor 2026, € 9.000 voor 2027 en € 27.000 voor 2028 We staan de komende jaren voor een omvangrijke rehabilitatieopgave in de openbare ruimte. Om onze infrastructuur op peil te houden en onze kapitaalgoederen duurzaam in stand te houden, zijn (vervangings)investeringen noodzakelijk. Hiervoor hebben wij een Meerjaren Investeringsplan (MJIP) uitgewerkt. We voorzien in het kader van het MJIP de komende jaren in ieder geval de navolgende projecten: Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
49
- Rehabilitatie Bagijnestraat Ochten - Rehabilitatie Dodewaard Zuid te Dodewaard - Rehabilitatie Fruitstraat Kesteren - Rehabilitatie IJzendoorn Oud IJzendoorn - Rehabilitatie Molendam Ochten - Rehabilitatie Schenkhofstraat Kesteren Voor de rehabilitatie van de wegen worden vanaf 2026 kapitaallasten geraamd. Brug Betuwe Singel Echteld (structureel nadeel € 2.000 voor 2027, € 6.000 voor 2028) De gemeente Neder-Betuwe draagt de verantwoordelijkheid voor het beheer van een brug die zich bevindt op het Lingemeer te Echteld. Na vele jaren heeft deze brug echter zijn technische levensduur bereikt en staat nu op het punt vervangen te worden. Dit project maakt deel uit van een samenwerking tussen de gemeente Neder-Betuwe en de gemeente Buren. In dit partnerschap zal de gemeente Buren zich bezighouden met de vervanging van vijf bruggen, waaronder de brug op het Lingemeer. De samenwerking tussen beide gemeenten is belangrijk om ervoor te zorgen dat de infrastructuur in goede staat blijft en voldoet aan de behoefte. De investering is € 100.000 , de daarmee samenhangende kapitaallasten nemen vanaf 2026 structureel toe tot € 5.000. Taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie (nadeel structureel € 282.000 voor 2025, € 340.000 voor 2026, € 356.000 voor 2027, € 372.000 voor 2028.
Voor 2025 is een incidenteel nadeel van € 425.000) Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte (structureel nadeel van € 265.000 De AVRI IBOR heeft de werkbegroting voor de beeldbepalende beheertaken aangepast. De werkzaamheden voor o.a. bomen, cultuurlijke beplanting, hagen, maaien watergangen, gazons zorgen voor een nadeel van € 265.000. Openbare speelplaatsen (incidenteel nadeel € 75.000 voor 2025; structureel nadeel vanaf 2026 € 42.000) Voor de speelplekken worden in 2025 een aantal impulsen gegeven. Hiervoor wordt € 75.000 begroot. De lasten hiervan worden gedekt door een bijdrage uit de reserve Bovenwijkse voorzieningen. In 2025 gaan we uitvoering geven aan het Speelruimteplan 2024-2027: 11 speelplekken worden gerevitaliseerd, oftewel heringericht. De kapitaallasten van de investeringen voor de speelplaatsen zijn vanaf 2026 structureel € 42.000. Verhogen groene uitstraling van de gemeente (structureel nadeel €17.000 voor 2025, € 33.000 voor 2026, € 49.000 voor 2027, € 65.000 voor 2028) De toegangswegen richting de kernen zijn veelal buiten de bebouwde kom. We gaan kijken naar een passende investering om het openbaar groen rond de toegangswegen en dorpscentra beter aan te laten sluiten. Het vigerende onderhoudsregime is op B of C niveau. Door o.a.
het niveau van ons openbaar groen en de wegen (verharding) naar een hoger niveau te brengen (A niveau) kan het aanzien vergroot worden. Hier is een investeringsbedrag van € 600.000 voor begroot. De daarmee samenhangende kapitaallasten zijn voor 2025 € 2.000, voor 2026 € 3.000, voor 2027 € 4.500, en voor 2028 € 5.000. We verwachten dat de investering in 2028 gereed is. De kosten voor beheer en onderhoud nemen vanaf 2025 (€ 15.000) jaarlijks toe met € 15.000 tot en met 2028 (€ 60.000). Beeldbepalende beheertaken AVRI IBOR (incidenteel nadeel van € 350.000 voor 2025) Vanaf 1 januari 2026 worden de beeldbepalende beheertaken openbare ruimte, zoals de AVRI deze uitvoert, teruggehaald naar de gemeente. De hiermee samenhangende frictiekosten voor begeleiding van dit proces, worden voor 2025 geraamd op € 350.000. Taakveld Milieubeheer (structureel effect nadeel € 25.000 vanaf 2025. Het incidentele nadeel voor 2025 is € 40.000) Programma duurzaamheid (incidenteel nadeel 2025 € 40.000) We actualiseren en herijken het programma Duurzaamheid zodat ambities, rijksopgaven, capaciteit en beschikbare middelen weer met elkaar in balans zijn. Hiervoor ramen we € 40.000 in 2025.
Dekking vindt plaats door een bijdrage uit de Reserve Duurzaamheid van € 40.000 Klimaatadaptatie (structureel nadeel vanaf 2025 € 25.000) Het regionale samenwerkingsverband Klimaat Actief Rivierenland weet door gezamenlijk op te trekken resultaten te boeken. Hiervoor is budget gereserveerd, maar om nog beter aan de wensen van de gemeenten te voldoen is een intensivering wenselijk. In regionaal verband kunnen onder andere subsidies worden aangevraagd (DPRA-subsidie), kennis en ervaring gedeeld, en kunnen we als Rivierenland gezamenlijk naar buiten treden.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
50
Investeringen Programma 3: Fysieke leefomgeving Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Jaar van Realisatie
Investeringsbedragen x € 1000
Lopend Lopend Lopend
Nassaulaan - Kesteren 2020 De Leede II - Kesteren 2021 Dichterswijk/Romeinsebuurt - Kesteren 2021
2024 2024 2024
2025 2026 2026
vGRP 2019-2023
Lopend Lopend Lopend
Dichters/Romeinsebuurt Kesteren Nassaulaan eo Kesteren Bermverharding 2023-2025
1.855
2024 2024 2023
2026 2026 2026
Wegenbeheer op basis, rehabilitatie en bermverhardingen
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig
Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2023 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2021 Verv.armaturen ikv verduurz 2022 Verv.armaturen ikv verduurz 2023 Verv.armaturen ikv verduurz 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2025 Verv.armaturen ikv verduurz 2026 Verv.armaturen ikv verduurz 2027 Pilot smartcity ikv verduurz 2022 Pilot smartcity ikv verduurz 2023 Pilot smartcity ikv verduurz 2024
2023 2025 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2022 2023 2024
Dorpsstraat (Opheudsen) Hoofdstraat, Fruitstraat- rotonde Broekdijk (Kesteren) Wijk De Leede - oud Kesteren Spoorstraat (Kesteren) Molenstraat-Heuningstraat (IJzendoorn) Dorpsstraat (IJzendoorn) Eldik, diverse wegen Oude Broekdijk (Kesteren) 44 RI-straat (Ochten) Brug Betuwe Singel Echteld Ommetje Casterhoven, aanleg brug
2025 2025 2025 2026 2026 2027 2027 2027 2027 2027 2027 2027
Herinrichting buitenruimte dorpshuis IJzendoorn
Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend Nieuw Nieuw
Voorbereidingskrediet Randweg Opheusden Aankoop strat.gronden Rondweg Oph. Heesters en bodembedekkers 2023-2025 Plantvakken 2023-2025 Urnenmuur Markstraat Afvalbakken 2023-2025 Verhogen groene uitstraling gemeente Speelruimteplan 2024-2027
2025 2019 naar 2022 2024 naar 2025 2020 naar 2025 2021 naar 2026 2022 naar 2026 2022 naar 2026 2023 naar 2027 2024 naar 2027 2025 2025
2025 2025 2025 2025 2026 2026 2026 2027 2027 2025 2025
Riolering Rehab Bagijnestraat Ochten Riolering Rehab Dodewaard Zuid
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
100 200 75 200 250 40 50 32 40 100 175 1.262
2021 2021 en 2023 en 2024 2022 tm 2025 2023 2023 2025 2023 2025 2025
300
2025 2025 2025 2026 2028 2027
Diverse investeringen
Nieuw Nieuw
127 140 173 173 173 173 173 173 173 40 50 50 1.619
Uitvoeringsprogramma NBVVP
Lopend
1.400 520 450 2.370
Lichtmasten, armaturen ikv verduurzamen
Toekomstig Lopend Lopend Toekomstig Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Nieuw Nieuw
363 392 1.100
1.100 5.500 52 155 40 255 600 552 8.553
2026 2027
2029 2030 51
215 3.600
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
Riolering Rehab Fruitstraat Kesteren Riolering Rehab IJzendoorn Oud Riolering Rehab Molendam Ochten Riolering Rehab Schenkhofstraat Kesteren
2026 2028 2027 2026
2029 2031 2030 2029
Riolering op basis van MJIP
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
Verkeer Rehab Fruitstraat Kesteren Verkeer Rehab IJzendoorn Oud Verkeer Rehab De Leede kesteren Verkeer Rehab Dichterswijk/Rom. buurt
6.085
2025 2028 2025 2025
2028 2031 2028 2028
Verkeer op basis van MJIP
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
Wegen Rehab Bagijnestraat Ochten Wegen Rehab Dodewaard Zuid Wegen Rehab Fruitstraat Kesteren Wegen Rehab IJzendoorn Oud Wegen Rehab Molendam Ochten Wegen Rehab Schenkhofstraat Kesteren Wegen Rehab De Leede kesteren
Groen Rehab Bagijnestraat Ochten Groen Rehab Dodewaard Zuid Groen Rehab Fruitstraat Kesteren Groen Rehab IJzendoorn Oud Groen Rehab Molendam Ochten Groen Rehab Schenkhofstraat Kesteren Groen Rehab De Leede kesteren Groen Rehab Dichterswijk/Rom. buurt Groen Rehab Nassaulaan Kesteren
2026 2027 2025 2028 2027 2026 2025
2029 2030 2028 2031 2030 2029 2028
2029 2030 2028 2031 2030 2029 2028 2028 2028
Groen op basis van MJIP
Startersleningen Duurzaamheidsleningen (SVn) Duurzaamheidsleningen (asbestsanering) Duurzaamheidsleningen (toekomst bestendig wonen VVE) Duurzaamheidsleningen (toekomstbestendig wonen)
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
160 125 40 55 25 110 170 75 35 795
Totaal investeringsbedragen
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend
135 1.190 270 770 175 355 722 3.617
2026 2027 2025 2028 2027 2026 2025 2025 2025
Financiële vaste activa
20 40 75 50 185
Wegen op basis van MJIP
Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw
850 1.045 40 335
26.341 Startjaar
Investeringsbedragen x € 1000
2014 2016 2019 2023 2023
450 250 500 1.000 1.000
52
Mutaties reserves Programma 3 Fysieke Leefomgeving rekening
Bedragen x € 1.000
2023
begroting begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026
2027
2028
Bestaand Beleid Lasten
3.311
831
757
44
619
19
Baten
-750
-1.739
-1.472
-684
-760
-160
Geraamd resultaat bestaand beleid
2.561
-908
-715
-640
-141
-141
Nieuw Beleid Lasten
55
Baten
-185
-4
-108
-4
Geraamd resultaat nieuw beleid
-130
-4
-108
-4
-845
-644
-249
-145
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
2.561
-908
Bestaand beleid BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Onttrekking aan de reserve bovenwijkse voorzieningen om te besteden aan bovenwijkse voorzieningen in 2025 € 452.500 en in jaar 2027 € 600.000. Toevoeging aan de reserve bovenwijkse voorziening te ontvangen voor bovenwijkse voorzieningen in 2025 € 215.275, in 2026 € 25.000. BESTEMMINGSRESERVE RUIMTELIJKE INVESTERINGEN Onttrekking aan de reserve ruimtelijke investering om te besteden aan ruimtelijke investeringen in 2025 € 140.000 en vanaf 2026 jaarlijks € 40.000. Toevoeging aan de reserve ruimtelijke investering, te ontvangen voor besteding aan ruimtelijke investeringen in 2025 € 214.058 en vanaf 2026 jaarlijks € 18.750. BESTEMMINGSRESERVE VERKEER EN VERVOER Onttrekking aan de reserve verkeer en vervoer om te besteden aan beheerplan verkeer en vervoer in 2025 € 149.000. BESTEMMINGSRESERVE KAPITAALLASTEN Onttrekking reserve kapitaallasten voor de dekking van afschrijvingen op investeringen in 2025 € 21.470, in 2026 € 28.973 en vanaf 2027 jaarlijks € 5.077. Toevoeging aan de reserve kapitaallasten in 2025 € 327.500 en in 2027 € 600.000. BESTEMMINGSRESEREVE OMGEVINGSWET • Onttrekking aan de reserve Omgevingswet voor de implementatie van de Omgevingswet jaarlijks een bedrag van € 115.000.
BESTEMMINGSRESEREVE ESSENTAKSTERFTE Onttrekking aan de reserve Essentaksterfte voor bestrijding van de Essentakssterfte een bedrag van € 94.050 in 2025. BESTEMMINGSRESEREVE DUURZAAMHEID Onttrekking aan de reserve Duurzaamheid voor uitvoering subsidieregel Verduurzamen woning een bedrag van € 500.000 in 2025 en 2026.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
53
Nieuw Beleid BESTEMMINGSRESEREVE DUURZAAMHEID Onttrekking aan de reserve Duurzaamheid voor het actualiseren en herijken programma duurzaamheid een bedrag van € 40.000 in 2025. BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Voor het jaar 2025 is een voor de uitvoering van het in 2024 vastgestelde speelruimtebeleid een bijdrage noodzakelijk vanuit de reserve Bovenwijkse voorzieningen voor een bedrag van € 75.000. Voor het beweegpark wordt een bedrag van € 55.000 overgeheveld van de reserve bovenwijkse voorzieningen naar de reserve kapitaallasten ter dekking van een deel van de kapitaallasten. Voor de reserve bovenwijkse voorziening betreft dit een eenmalige onttrekking van € 55.000 voor het jaar 2025. Aanvullend vindt voor het beweegpark een eenmalige onttrekking plaats van € 15.000 vanuit de reserve bovenwijkse voorziening ter dekking van 50% van de lasten voor de realisatie van het beweegtoestel in 2025. in totaliteit wordt € 70.000 onttrokken uit de reserve bovenwijkse voorziening voor de realisatie van het beweegpark. BESTEMMINGSRESEREVE KAPITAALLASTEN Voor het beweegpark is een bedrag van € 55.000 overgeheveld van de reserve bovenwijkse voorziening naar de reserve kapitaallasten. Zodoende vindt een eenmalige toevoeging plaats in 2025 voor een bedrag van € 55.000 en vanaf 2026 een jaarlijkse onttrekking van € 3.667 ter dekking van een deel van de kapitaallasten.
BESTEMMINGSRESEREVE OMGEVINGSWET Voor het jaar 2027 vindt een eenmalige onttrekking plaats ter dekking van de noodzakelijke formatie 'Regisseur Omgevingsplan' voor een bedrag van € 104.000. Na 2027 komt deze formatie ten laste van de financiële positie.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
54
Programma 4 Economie Missie De komende jaren investeren we verder in een goed ondernemersklimaat, een goede ondernemersdienstverlening en een goede kwaliteit van onze werklocaties. We willen daarmee welvaart en werkgelegenheid behouden en bevorderen. Lokale ondernemers verdienen onze speciale aandacht. Zij zijn immers belangrijk voor de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in onze dorpen. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente en de omliggende regio. Ook dat levert een bijdrage aan het behoud van het voorzieningenniveau in de kernen. We stimuleren activiteiten op het gebied van toerisme en recreatie en richten ons op het aantrekken van meer recreanten. De agrarische sector steunen wij. Waar mogelijk ondersteunen we innovatie.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Neder-Betuws Verkeer-en Vervoerplan, beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Detailhandelsstructuurvisie Neder-Betuwe (2016) Kadernota basismobiliteit (2015) Intergemeentelijke Strategische Visie Laanboomcentrum Betuwe (2016) Regionaal Ambitiedocument 2022-2025 Ruimtelijke Strategische Visie Regio Rivierenland (2019) Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (2020) Structuurvisie Agro Business Centre Opheusden (2014) Ruimtelijk Kwaliteitskader Agro Business Centre Opheusden (2017) Beleidsrichtlijnen Kantoren op bestaande bedrijventerreinen (2020) Omgevingsvisie
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
55
Ambities 4.1 We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur Wat willen we bereiken?
4.1.1 Goed ondernemersklimaat
4.1.2 Ondersteuning en innovatie agrarische sector
4.1.3 Goed vestigingsklimaat
4.1.4 Florerende dorpen en kernen
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
4.1.1.1 We versterken de ondernemersdienstverlening.
continu
4.1.1.2 We werken planmatig aan de versterking van de lokale economie.
continu
4.1.1.3 We bevorderen een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. (Dit draagt ook bij aan 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe).
continu
4.1.2.1 We nemen deel aan het Laanboompact en voeren projecten uit.
2024 e.v.
4.1.2.2 We vernieuwen de handreiking voor de teeltondersteunende voorzieningen (TOV).
afgerond
4.1.2.3 We stimuleren biodiversiteit. (Dit wordt verder uitgewerkt in ambitie 4.2).
continu
4.1.3.1 We maken ons sterk voor (uitbreidings)ruimte voor onze lokale ondernemers.
continu
4.1.3.2 We plannen een voldoende aanbod van nieuwe bedrijventerreinen binnen onze mogelijkheden.
continu
4.1.3.3 We zorgen ervoor dat onze bedrijventerreinen duurzaam en toekomstbestendig zijn.
continu
4.1.3.4 We gaan verder met de planvorming van fase 2 van het Tree Valley Business Centre.
continu
4.1.4.1 We zetten actief in op de winkelconcentratieplannen.
continu
4.1.4.2 We hebben een faciliterende rol bij het voorzieningenniveau in de dorpen.
continu
4.1.4.3 We faciliteren de initiatiefnemers in het centrum van Ochten bij de herontwikkeling van een nieuwe supermarkt, een dorpshuis en de toevoeging van nieuwe centrumfuncties. We investeren in de herinrichting van de openbare ruimte zodat het plein een kwaliteitsverbetering ondergaat.
2023 e.v.
4.1.4.4 We zorgen voor een economische inbreng bij de ontwikkeling van het Omgevingsplan Kernen.
afgerond
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
56
4.1.5 Afstemming met regionale economische agenda
4.1.5.1 Als regiogemeente zijn we betrokken bij de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument.
2023 e.v.
Activiteiten 2025
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 4.1.1 Goed ondernemersklimaat 4.1.1.1 We versterken de ondernemersdienstverlening. We werken continu aan een goede dienstverlening voor onze ondernemers. Dit doen we voornamelijk door proactief het contact met ondernemers op te zoeken. Via ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken maar ook in verschillende overleggen met de bedrijventerrein- en ondernemersverenigingen. Bijvoorbeeld via het overkoepelende bestuurlijke platform voor Ondernemers, Onderwijs en Overheid (PVO). We zijn aanwezig bij lokale en regionale bijeenkomsten voor en door ondernemers. Daarnaast faciliteren wij ondernemers reactief door binnenkomende vragen en verzoeken snel en zorgvuldig te beantwoorden. Dit gebeurt via persoonlijk contact met medewerkers van de afdeling economie als ook via het ondernemersloket. 4.1.1.2 We werken planmatig aan de versterking van de lokale economie. Door uitvoering te geven aan de concrete acties in het Programma Economie wordt planmatig gewerkt aan het versterken van de lokale economie. 4.1.1.3 We bevorderen een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. We willen de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt bevorderen. We maken ons sterk om een editie van de Techniekdag Rivierenland te laten plaatsvinden in Neder-Betuwe.
Daarnaast nemen we als werkgever deel aan het School & Jobs evenement. Samen met de drie voortgezet onderwijs scholen uit Neder-Betuwe en het lokale bedrijfsleven onderzoeken we hoe de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verbeterd kan worden. De drie vo-scholen starten in 2025 een gezamenlijk project om een digitale stagemarkt op te richten. De gemeente en de Ondernemersvereniging Neder-Betuwe (OVNB) zijn als partners betrokken bij het project. 4.1.2 Ondersteuning en innovatie agrarische sector 4.1.2.1 We nemen deel aan het Laanboompact en voeren projecten uit. Beoogd is de samenwerking via het Laanboompact voort te zetten. Samen met Gemeente Buren, Gemeente Overbetuwe, de Provincie Gelderland en het bedrijfsleven financieren wij het Laanboompact. In 2025 zijn geen projecten voorzien met de gemeente als trekker. Waar mogelijk speelt de gemeente een faciliterende rol in bestaande en nieuwe projecten die door de sector worden uitgevoerd. 4.1.2.2 We vernieuwen de handreiking voor de teeltondersteunende voorzieningen (TOV). De handreiking voor teeltondersteunende voorzieningen (TOV) is vernieuwd en wordt gebruikt als inspiratiedocument en bouwsteen voor het Omgevingsplan Buitengebied. 4.1.2.3 We stimuleren biodiversiteit. Via het Laanboompact wordt ingespeeld op actuele ontwikkelingen.
De nieuwe pact periode vanaf 2025 legt nog meer focus op duurzaamheid en milieuvriendelijke teelt in onderzoeken en implementatieprojecten (zie ook ambitie 4.2.3.2). 4.1.3 Goed vestigingsklimaat 4.1.3.1 We maken ons sterk voor (uitbreidings)ruimte voor onze lokale ondernemers. In 2025 is gronduitgifte voor Poort van Ochten beoogd met een focus op het huisvesten van lokale bedrijven. Daarnaast worden Bonegraaf-Oost en Walenhoek-West ontwikkeld. De initiatiefnemers voor deze ontwikkelingen zijn nog in afwachting van afronding van de ruimtelijke procedures. 4.1.3.2 We plannen een voldoende aanbod van nieuwe bedrijventerreinen binnen onze mogelijkheden. De gemeente laat onderzoek doen naar vraag- en aanbod van ruimte op bedrijventerreinen in Neder-Betuwe. In 2025 maken we via het Regionaal Programma Werklocaties 2025 t/m 2030 Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
57
nieuwe afspraken met de regio en de provincie over ruimte voor bedrijven in Neder-Betuwe. We zetten ons actief in voor voldoende ruimte voor lokaal gewortelde (MKB) bedrijven. 4.1.3.3 We zorgen ervoor dat onze bedrijventerreinen duurzaam en toekomstbestendig zijn. Op bestaande bedrijventerreinen faciliteren we (ruimtelijke) initiatieven van ondernemers door mee te werken aan bestemmingsplanwijzigingen en omgevingsvergunningen (binnen de integrale beleidskaders en financiële kaders van de gemeente). Hierbij moet gedacht worden aan initiatieven op het gebied van verduurzaming, modernisering en revitalisering van bedrijventerreinen en het oplossen van problematiek door netcongestie. 4.1.3.4 We gaan verder met de planvorming van fase 2 van het Tree Valley Business Centre. Op het Tree Valley Business Centre (TVBC) is ruimte beschikbaar voor doorontwikkeling van laanboomgerelateerde bedrijvigheid. De gemeente faciliteert ruimtelijke initiatieven van ondernemers. 4.1.4 Florerende dorpen en kernen 4.1.4.1 We zetten actief in op de winkelconcentratieplannen. We zetten in op de doorontwikkeling van de winkelconcentratiegebieden. Hiertoe zijn we afhankelijk van (ruimtelijke) initiatieven van ondernemers. Bijvoorbeeld het openen van een nieuwe winkel of restaurant. Ook in 2025 faciliteren we initiatieven van ondernemers gericht op het aanbod van winkels en voorzieningen.
Mits deze initiatieven zich voordoen en deze aansluiten bij onze integrale beleidskaders en de detailhandelsstructuurvisie (DSV). 4.1.4.2 We hebben een faciliterende rol bij het voorzieningenniveau in de dorpen. Zie 4.1.4.1 en ontwikkelingen 2025; Herijking Detailhandelstructuurvisie. 4.1.4.3 We faciliteren de initiatiefnemers in het centrum van Ochten bij de herontwikkeling van een nieuwe supermarkt, een dorpshuis en de toevoeging van nieuwe centrumfuncties. In 2025 starten we met de werkzaamheden voor de herinrichting van het Dr. M. Van Drielplein en de bouw van een nieuw dorpshuis en een nieuwe supermarkt. 4.1.5 Afstemming met regionale economische agenda 4.1.5.1 Als regiogemeente zijn we betrokken bij de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument. In 2025 wordt het Regionaal Economisch Ambitiedocument herijkt. De gemeente spant zich in voor een goede aansluiting op ons eigen Programma Economie. We richten ons in de samenwerking op het thema economie op acties waar de regio een meerwaarde biedt ten opzichte van de gemeente.
Ontwikkelingen voor 2025 Herijking Detailhandelstructuurvisie Om onze faciliterende rol ten aanzien van florerende dorpen en kernen met een goed voorzieningenniveau te kunnen uitvoeren is een actueel inzicht in ontwikkelingen in de detailhandel van belang. De detailhandelsstructuurvisie dateert uit 2016. Sindsdien is er veel veranderd. In 2025 willen we laten onderzoeken of ons beleid nog actueel is. Indien nodig wordt de detailhandelsstructuurvisie geactualiseerd. Actieplan Netcongestie Gelderland Het elektriciteitsnetwerk in Nederland zit vol. Dit noemen we ook wel netcongestie. Bedrijven staan hierdoor al vanaf november 2022 in de wachtrij voor een aansluiting of verzwaring op het netwerk. Echter, het blijkt dat het plaatsen van bedrijven op de wachtlijst onvoldoende effect heeft op het kunnen garanderen van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening. TenneT, Liander en de provincies Gelderland en Flevoland hebben daarom op 10 juli 2024 maatregelen aangekondigd, net als provincie Utrecht eerder dit jaar. Ook is het niet uit te sluiten dat er in de nabije toekomst als uiterste maatregel wachtlijsten ontstaan voor consumenten en het MKB. De drie grootste maatregelen uit het actieplan zijn:
Netefficiënte installaties in bestaande bouw: hybride warmtepompen in plaats van elektrische bij vervanging van installaties in bestaande woningbouw.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
58
Netbewust laden van elektrische voertuigen: laadpalen die tijdens grote drukte op het net langzamer of inden nodig niet laden. Netbewuste woningbouw: nieuwbouwwoningen die minder stroom verbruiken, bijvoorbeeld door de inzet van wijkbatterijen en (collectieve) warmteopslag.
4.2 We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
4.2.1.1 We maken de beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk.
4.2.1 Goed omgaan met ons (cultureel) erfgoed
4.2.2 Bevorderen van recreatie en toerisme
4.2.3 Ons landschap aantrekkelijker maken
4.2.1.2 We herijken de gemeentelijke monumentenlijst en voegen waardevol landschap en ensembles toe.
Wanneer speelt het? 2025
2024-2025
4.2.1.3 We benutten kansen die erfgoed biedt.
continu
4.2.1.4 We borgen ons erfgoedbeleid in regels in het nieuwe Omgevingsplan.
2024 e.v.
4.2.1.5 We vergroten de zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed. (Regioplan Inspirerend Rivierenland)
continu
4.2.2.1 We richten ons op het aantrekken van meer recreanten.
2023 e.v.
4.2.2.2 We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden. We verkennen de realisatie van een fietsverbinding tussen Echteld en Tiel.
2023-2025
4.2.2.3 We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe.
2023-2025
4.2.2.4 We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit.
2023-2025
4.2.2.5 We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject.
2023-2027
4.2.2.6 We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks.
2023-2025
4.2.2.7 We werken aan de ontwikkeling van Veerhaven Ochten.
2023 e.v.
4.2.3.1 We geven uitvoering aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP).
continu
4.2.3.2 We zetten in op meer biodiversiteit.
continu
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
59
4.2.3.3 We planten meer bomen in het openbaar gebied en stimuleren dit op particulier terrein.
continu
4.2.3.4 We zijn zuinig op onze bijzondere landschappelijke ensembles.
continu
Activiteiten 2025
Voor bet bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 4.2.1 Goed omgaan met ons (cultureel) erfgoed 4.2.1.1 We maken de beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk. We gaan ons erfgoed toegankelijk maken via een webviewer. Hierin zullen zowel de herijkte, gemeentelijke monumentenlijst als de planregels ten aanzien van cultuurhistorie opgenomen worden. Er kan dan op perceelsniveau bekeken worden wat er met betrekking tot cultuurhistorie geldt. Uit de planregels moet duidelijk blijken wat we wel en niet aan cultuurhistorie willen behouden, wat de mogelijkheden zijn om van de planregels af te wijken en wat er precies wordt vrijgesteld. Medio 2025 zal de webviewer beschikbaar zijn. Tot de herijking van de monumentenlijst heeft plaatsgevonden zal de webviewer gevuld worden met de op dat moment beschikbare informatie. 4.2.1.2 We herijken de gemeentelijke monumentenlijst en voegen waardevol landschap en ensembles toe. In 2025 gaan we de gemeentelijke monumentenlijst herijken. Dit betekent dat de aan- en afwijzingsprocedures van alle nieuwe monumenten en alle bestaande af te voeren monumenten moeten worden doorlopen. Voor de integrale ensembles/beschermde dorpsgezichten loopt dit al. De procedures voor het overige deel van de gemeente worden in 2025 gestart.
Los daarvan zijn er in 2024 planregels voor de integrale ensembles/beschermde dorpsgezichten opgesteld. In 2025 gaan we dit doen voor de losse bebouwde ensembles/dorpsgezichten en de losse landschappen voor het overige deel van de gemeente. 4.2.1.3 We benutten kansen die erfgoed biedt. Bij de initiatieven die worden voorgelegd aan de regiekamer wordt het aspect erfgoed beoordeeld. Indien er cultuurhistorische onderdelen zijn die we op basis van vastgestelde waarderings- en waardekaarten willen behouden, zal een gesprek over het behoud hiervan worden aangegaan. Uitgangspunt hierbij is dat aan de voorkant wordt gekeken of en op welke wijze de cultuurhistorische waarden zoveel mogelijk kunnen worden behouden en of er compensatiemogelijkheden zijn. 4.2.1.4 We borgen ons erfgoedbeleid in regels in het nieuwe Omgevingsplan. In 2024 is het paraplubestemmingsplan 2023 voor de integrale ensembles vastgesteld. Dit zal worden doorvertaald in het omgevingsplan. In 2025 worden de planregels voor het overige deel van de gemeente opgesteld. Daarna worden deze doorvertaald in het omgevingsplan. 4.2.1.5 We vergroten de zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed. (Regioplan Inspirerend Rivierenland) De zichtbaarheid wordt vergroot door een eenduidig beleid in planregels en waardekaarten in de webviewer, die voor iedereen toegankelijk is.
Op de waardekaarten is aangegeven wat we aan cultuurhistorie willen behouden. Wat niet op de waardekaarten staat heeft geen cultuurhistorische bescherming. Daarnaast wordt de zichtbaarheid vergroot door bij ruimtelijke initiatieven inzichtelijk te maken dat we (enkele) cultuurhistorische onderdelen behouden. 4.2.2 Bevorderen van recreatie en toerisme 4.2.2.1 We richten ons op het aantrekken van meer recreanten. Bureau Toerisme zal, als uitvoeringsorganisatie van de regio, zich hierop richten met de activiteiten uit hun jaarplan. Dit wordt afgestemd met de acht deelnemende gemeenten. 4.2.2.2 We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden. Het beheer en onderhoud van de wandelpaden wordt uitgevoerd door Uiterwaarde. In 2025 gaan we een nieuwe overeenkomst afsluiten. 4.2.2.3 We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
60
Eind 2024 is een start gemaakt met de verkenning naar regiopromotie van de Betuwe door een extern bureau. Dit wordt gedaan met alle Betuwse gemeenten (uit Regio Rivierenland en Over Betuwe en Lingewaard). In 2025 wordt het eindadvies opgeleverd. 4.2.2.4 We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit. De samenwerkingsagenda is inmiddels vastgesteld en in 2025 wordt er verder gewerkt aan de doelen/plansporen die in de agenda zijn opgenomen. 4.2.2.5 We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject. In 2025 zal een begin gemaakt worden met het eerste deeltraject van de dijkversterking door het Waterschap waar ook de Veerhaven Ochten onderdeel van uitmaakt. 4.2.2.6 We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks. In 2025 werken we verder aan de opgaven die opgesteld zijn naar aanleiding van het Regionaal Ambitiedocument 2022-2025. Bureau Toerisme zal uitvoering geven aan het marketingcommunicatieplan Agrotoerisme. Ook zal de rapportage van de inventarisatie van de verschillen tussen gemeenten in regelgeving en vergunningen met betrekking tot agrotoerisme opgeleverd worden. Tot slot zal content van cultuurhistorische landmarks verzameld en online ontsloten worden. Omdat dit het laatste jaar van de opgaven betreft zal een evaluatie plaatsvinden.
4.2.2.7 We werken aan de ontwikkeling van Veerhaven Ochten. Fase 2 van dit project, de publiek-private ontwikkeling, zal in 2025 verder opgepakt worden. 4.2.3 Ons landschap aantrekkelijker maken 4.2.3.1 We geven uitvoering aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). In het kader van het project Versterken identiteit en herkenbaarheid cultuurhistorische elementen hebben wij in 2024 eerst noodzakelijk onderzoek uitgevoerd. Met de uitkomsten kan in 2025 gestart worden met het beschermen en zichtbaar maken van de Betuwelinie en de Spanjaardsdijk. Van beide zijn slechts restanten overgebleven, zoals bijvoorbeeld fort De Spees, het inundatiesluisje in de Linge, diverse kazematten en een enkel dijklichaam. Daarnaast hebben wij bij het cultuurfonds een aanvraag ingediend voor een kidsklompenpad/natuurpad ter hoogte van verdedigingslinie De Spees (Kesteren/Opheusden). Het doel is kinderen op een speelse manier te betrekken bij de natuur. De centrale ligging moet het voor scholen aantrekkelijk maken om hier gebruik van te maken. Als deze subsidie toegekend wordt gaan we hier in 2025 mee starten. Tot slot volgen wij nauwlettend de subsidiemogelijkheden bij de Provincie Gelderland en bereiden wij subsidieaanvragen voor.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
61
4.2.3.2 We zetten in op meer biodiversiteit. We continueren het maken van sortiment keuzes met een meerwaarde voor vogels, vlinders en wilde bijen. Ook wordt ingezet op bloeiende bermen voor de natuurlijke bestrijding van plaagdieren. 4.2.3.3 We planten meer bomen in het openbaar gebied en stimuleren dit op particulier terrein. In 2025 continueren wij het planten van meer bomen bij wijkrenovaties en zetten wij het vervangingsplan voort. Daarnaast willen we beplanting op particulier terrein stimuleren door in het voorjaar van 2025 uitvoering te geven aan het project erfbeplanting voor particulieren. Via de huis-aan-huisbladen is gecommuniceerd dat inwoners zich voor dit project in kunnen laten schrijven. 4.2.3.4 We zijn zuinig op onze bijzondere landschappelijke ensembles. Zie hiervoor 4.2.3.1 We geven uitvoering aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP).
Ontwikkelingen voor 2025 Europese subsidie programma LEADER (programma voor plattelandsontwikkeling) In 2024 is het Europese subsidie programma LEADER in regio Rivierenland van start gegaan. Met deze regeling kunnen vernieuwende initiatieven, die vanuit de streek zelf worden opgestart, ondersteund worden met subsidie en kennis. Samenwerking en innovatie staat hierbij centraal en projecten die worden goedgekeurd kunnen ook bijdragen aan ambities van de gemeente. Ook in 2025 kunnen aanvragen gedaan worden. Waar mogelijk zullen we vanuit de gemeente initiatieven stimuleren om een aanvraag te doen.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Functiemenging
Eenheid: Bron: percentage LISA
Vestiging (van bedrijven)
aantal per LISA 1.000 inwoners
NederBetuwe Landelijk NederBetuwe Landelijk
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
2017 55,70
2018 56,40
2019 57,40
2020 57,30
2021 57,60
2022 58,50
2023 59,50
52,50 52,90 53,30 53,20 53,30 142,90 146,60 151,50 156,00 156,90
53,80 165,20
54,20 171,00
139,70 145,30 151,20 157,80 164,50
173,30
181,80
62
Verbonden partijen Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Het recreatieschap heeft tot taak de gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van de openluchtrecreatie en het toerisme in het gebied, met bescherming van het landschappelijk karakter.
Ontwikkelingen voor 2025? Zoals in programma 1 is aangegeven, is het noodzakelijk alle gemeenschappelijke regelingen in 2024 aan te passen aan de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. Voor de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal gebruiken we dit traject om fundamenteel na te denken over de vorm van deze verbonden partij: is het nog altijd logisch dat we voor dit doel samenwerken in de vorm van een gemeenschappelijke regeling, of ligt een andere samenwerkingsvorm meer voor de hand? De voorbereiding hiervan is gestart in 2023, in 2024 is het besluitvormingstraject in de colleges en de raden aan de orde.
Industrieschap Medel Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma?
Het uitgeven van bouwrijpe kavels op het bovenregionale bedrijventerrein. Participeren in en bijdragen aan de Logistics Valley Rivierenland. Dit is een samenwerkingsverband tussen overheid, onderwijs en ondernemers. Dit is opgezet om de economische ontwikkeling langs de Gelderse corridor te stimuleren door versterking van de logistieke activiteiten.
Ontwikkelingen voor 2025? In 2024 zijn alle kavels van Medel Afronding verkocht. In 2025 zijn de eerste bouwwerkzaamheden zichtbaar.
Waterbedrijf Vitens N.V. Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Deze verbonden partij zorgt ervoor dat de inwoners van Neder-Betuwe voorzien worden van kwalitatief goed drinkwater tegen een zo laag mogelijke prijs.
Ontwikkelingen voor 2025? Als punt van zorg willen wij meegeven dat de beschikbaarheid van voldoende drinkwater onder druk staat.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
63
Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband van zeven gemeenten: Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Het doel van deze samenwerking is de uitrol van een breedbandnetwerk (glasvezel) voor internet in het buitengebied. De GR UBR is hiervoor opdrachtgever namens de zeven gemeenten. Daarnaast verzorgt GR UBR het beheer en de exploitatie van dat gedeelte van het netwerk dat al is aangelegd. Vanaf het 4e kwartaal 2020 zijn de eerste aansluitingen operationeel en genereert de GR UBR inkomsten uit de exploitatie van het breedbandnetwerk. Dit gebeurt via de verhuur van glasvezelparen. Door de realisatie van het breedbandnetwerk hebben inwoners in het buitengebied een toekomstbestendig netwerk voor internet dat op termijn het oude netwerk, ‘de koperaansluiting’, vervangt. Voor inwoners in het buitengebied betekent dit dat zij, net als inwoners in de dorpskernen, gebruik kunnen maken van een snelle, toekomstbestendige internetverbinding op hun adres.
Ontwikkelingen voor 2025? De werkzaamheden voor de uitrol van het netwerk zijn in 2020 gestart. Inmiddels is deze uitrol van het netwerk ver gevorderd: de hoofdinfrastructuur is af en de adressen zijn grotendeels aangesloten. De GR UBR heeft bijna alle aangemelde adressen in Neder-Betuwe aangesloten. Daarmee is de GR UBR in onze gemeente overgegaan van een accent op ‘realisatie’ naar een accent op ‘beheer en exploitatie’. De GR UBR rondt in 2025 ook de uitrol van het netwerk in andere gemeenten af.
Wat mag het kosten? Programma: 4
Economie Rekening
Bedragen x € 1.000,-
2023
Begroting
Meerjarenraming
2024
2025
2026
2027
2028
Bestaand beleid Lasten
858
4.013
3.897
1.466
1.460
1.407
Baten
-341
-3.056
-3.278
-1.046
-1.046
-1.046
Geraamd resultaat bestaand beleid
517
958
619
420
414
361
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
-923
760
-21
-816
Baten
940
-743
38
833
17
17
17
17
636
437
431
378
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
517
958
64
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen In programma 4 Economie worden wordt in totaliteit € 17.000 aan minder baten toegevoegd voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (structureel nadeel € 17.000) Het effect van deze twee onderwerpen voor dit programma bedraagt structureel € 17.000 nadelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting.
Investeringen Programma 4 Economie Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Investeringsbedragen
Jaar van Realisatie
x € 1000 Lopend
Ontwikkeling Veerhaven Ochten
2018
2025
111
Lopend
Herinrichting v Drielplein Ochten
2022
2026
1.673
Totaal investeringsbedragen
1.785
Mutaties in reserves Programma 4 Economie rekening
Bedragen x € 1.000
2023
begroting begroting 2024
2025
Meerjarenraming 2026
2027
2028
Bestaand Beleid Lasten Baten
-54
-54
-54
-54
-54
Geraamd resultaat bestaand beleid
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
-54
Nieuw Beleid Lasten Baten Geraamd resultaat nieuw beleid Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid Bestaand beleid BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN Onder bestaand beleid onttrekken wij jaarlijks € 54.000 uit de reserve Laanboomhuis ter dekking van de exploitatie Laanboomhuis te Opheusden. Conform afspraak vindt de onttrekking in 2027 voor het laatst plaats.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
65
Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet Missie In Neder-Betuwe doet iedereen ertoe. De inwoners in onze gemeente zijn zorgzaam en waar mogelijk helpen zij elkaar en zorgen zij voor elkaar. Om inwoners hiertoe in staat te stellen, ondersteunen wij vormen van informele zorg en versterken wij de samenwerking met en tussen onze maatschappelijke partners. Zo stellen we inwoners in staat om zoveel mogelijk zelf de regie te voeren over hun leven vanuit eigen kracht en met steun van de omgeving. Zelfredzaam zijn, dat lukt niet iedereen. Wij bieden dan zorg en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Zorgvragers hebben keuzevrijheid, zodat de hulp past bij hun levensovertuiging. Wij zetten steeds meer in op preventie, omdat we willen voorkomen dat mensen zorg nodig hebben. Voorkomen is immers beter dan genezen. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen grotendeels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.
Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen Raadsvisie 2030 (2019) Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022) Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022) Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022) Algemene subsidieverordening Neder-Betuwe 2019 (2019) Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) Nadere regel belangenbehartiging sociaal domein 2019 (2019) Wmo/Jeugd Nota Kernpunten (2013), Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Neder-Betuwe 2024 Verordening Jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2023 (2023) Dienstverleningsovereenkomst Wmo/Jeugd door de regio Rivierenland (2019) Nadere regel subsidie vervanging buurtbus Klaartje en Swobrik 2019 (2019) Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning gemeente Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsregels huishoudelijke ondersteuning Wmo gemeente Neder-Betuwe 2020 (2020) Beleidsregels woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen Neder-Betuwe 2021 (2021) Participatie Vangnetregeling Participatiewet (2015) Re-integratieverordening (2023) Verordening individuele studietoeslag Participatiewet (2022) Verordening meedoenregeling Neder-Betuwe 2024 (2023) Afstemmingsverordening Participatiewet (2016) Verordening individuele inkomenstoeslag (2024) Gemeenschappelijke regeling
Werkzaak Rivierenland (2024) Volksgezondheid Gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid (2020) Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2020-2023 (2020) Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2022-2024 (2021) Uitvoeringskader gezond opgroeien in Neder-Betuwe 2019-2024 (2019) Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) Hoofdlijnennotitie Aanpak eenzaamheid Neder-Betuwe (2019) Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid (2023) Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
66
Overige Verordening tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (2018) Beleidsplan Schuldhulpverlening 2018-2021 (2018), bijbehorende beleidsregels (2022) Verordening beslistermijn Schuldhulpverlening Neder-Betuwe 2022 (2021) Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2023 (2023) Plan van aanpak bestrijding kinderarmoede (2018) Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2018-2020 'Samen Dichtbij' (2018) Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland (2021)
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
67
Ambities 5.1 Inwoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan de samenleving Wat willen we bereiken?
5.1.1 Inwoners met een hulpvraag ontvangen passende ondersteuning
5.1.2 Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam
5.1.3 Iedereen kan deelnemen aan de samenleving
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
5.1.1.1 We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten
continu
5.1.1.2 Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning
continu
5.1.1.3 We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit
continu
5.1.1.4 We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners
continu
5.1.2.1 We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van passend werk
continu
5.1.2.2 We organiseren een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet en Schuldhulpverlening
2025 e.v.
5.1.2.3 We geven uitvoering aan maatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies (zie ook ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)
continu
5.1.2.4 Problematische schulden worden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod
continu
5.1.3.1 We zetten ons in voor een dementievriendelijk NederBetuwe
continu
5.1.3.2 We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners
continu
5.1.3.3 We bieden goede ondersteuning op het gebied van o.a. huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers conform de Wet Inburgering
continu
5.1.3.4 We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan deelnemen aan onze samenleving
continu
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
68
5.1.3.5 We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners (zie verder ambitie 3.1: Wonen voor iedereen) 5.1.4 Voldoende opvangplekken voor asielzoekers conform opgave Spreidingswet
5.1.4.1 We realiseren voldoende opvangplekken voor asielzoekers en zoeken daarbij zoveel mogelijk de samenwerking met gemeenten in Regio Rivierenland
continu
2024 e.v.
Activiteiten 2025
Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2025. 5.1.1 Inwoners met een hulpvraag ontvangen passende ondersteuning 5.1.1.1 We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten De huidige contracten voor cliëntondersteuning lopen eind 2025 af. Daarom kopen we deze dienst in 2025 opnieuw in om de ondersteuning te borgen voor de inwoners. Daarbij zetten we in op het verder verbeteren van de kwaliteit van de onafhankelijke cliëntondersteuning. 5.1.1.2 Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning Monitoring draagt bij aan het krijgen van meer grip op de kwaliteit, beschikbaarheid en kosten van de Wmo en Jeugdwet. In 2024 heeft monitoring een grotere rol gekregen binnen het sociaal domein. Er is een nieuw dashboard geïmplementeerd en we zijn aan de slag gegaan met periodieke rapportages. In 2025 gaan we verder op de ingeslagen weg. Het dashboard wordt ingezet om trends en ontwikkelingen te monitoren. In 2023 en 2024 zagen we met name bij de uitvoering van de Jeugdwet een stijging in de kosten. Dit leidt tot overschrijdingen op het budget die met name hun oorsprong hebben in prijsstijgingen en inzet van intensieve jeugdhulptrajecten.
Voor zover uit de trendanalyse blijkt dat er sprake is van een structurele lastenuitzetting zal de meerjarenbegroting via de tweede bestuursrapportage 2024 worden aangepast. We zetten tevens in op doorontwikkeling van de cliëntervaringsonderzoeken. De inzichten uit het dashboard en de cliëntervaringsonderzoeken worden vervolgens ingezet ter verbetering van de ondersteuning aan onze inwoners. In 2025 ronden we de aanbesteding huishoudelijke ondersteuning af. Daarmee borgen we de voortzetting van deze voorziening. Per 1 april 2025 gaan de nieuwe contracten in. 5.1.1.3 We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit Zowel bij de inkoop van voorliggende voorzieningen als bij geïndiceerde ondersteuning blijven we continu kijken naar de wensen en behoeften van onze inwoners. Dit resulteert in een divers ondersteuningsaanbod. Bij de recente aanbesteding van schoolmaatschappelijk werk is er gekozen voor het contracteren van zowel identiteitsgebonden als niet-identiteitsgebonden ondersteuning. De nieuwe contracten gaan in januari 2025 in. Ook binnen het gecontracteerde aanbod van voorzieningen voor Wmo en Jeugd zijn meerdere identiteitsgebonden zorgaanbieders actief.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
69
5.1.1.4 We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners We merken dat er bij inwoners behoefte is aan ondersteuning vanuit het lokale netwerk. Dit is bijvoorbeeld te zien aan de hoeveelheid aanvragen voor initiatieven zoals Buurtgezinnen of de activiteiten van Humanitas. Ook de ondersteuningsvragen bij eenzaamheid en mantelzorg nemen toe. We werken continu samen met onze partners om op deze vragen te kunnen inspelen. Met de methode Welzijn op Recept kunnen huisartsen patiënten met milde psychosociale klachten doorverwijzen naar een welzijnscoach. Hierbij begeleidt de welzijnscoach de patiënt naar het lokale welzijnsaanbod. Deze interventie stimuleert deelname aan (collectieve) welzijnsactiviteiten en het leidt ertoe dat huisartsen minder vaak een medisch recept hoeven uit te schrijven. We streven er naar om in 2025 te starten met de uitvoering. Om Welzijn op Recept op te zetten hebben we vanuit de Brede SPUK regeling rijksmiddelen ontvangen. 5.1.2 Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam 5.1.2.1 We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van passend werk Mensen met een bijstandsuitkering worden zoveel als mogelijk naar betaald werk begeleid. Als dit een stap te ver is, worden zij ondersteund bij sociale activering.
Voor mensen met een arbeidsbeperking wordt werk met ondersteuning gezocht. Dit kan zijn loonkostensubsidie aan de werkgever en/of coaching op de werkvloer. Streven is dat dit aantal "garantiebanen" in 2025 en 2026 minimaal op peil blijft en bij voorkeur toeneemt. Voor uitstroomleerlingen op het Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal onderwijs wordt naar een passend vervolg op hun schoolcarrière gezocht. Dit kan ook passend werk met ondersteuning zijn. 5.1.2.2 We organiseren een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet en Schulpverlening In 2025 werken we aan de implementatie van het scenario waarbij uitvoering van de Participatiewet wordt ondergebracht bij Werkzaak Rivierenland vanaf 2026. De uitvoering van Schuldhulpverlening wordt dan in eigen beheer uitgevoerd, in samenhang met de bestaande taken vroegsignalering betalingsachterstanden en minimabeleid. In het verband van de arbeidsmarktregio wordt in 2025 de komst van een regionaal werkcentrum voorbereid. Daar waar eerder de dienstverlening aan werkgevers al is samengevoegd in een regionaal Werkgeversservicepunt, zal vanaf 2026 ook dienstverlening aan werkzoekenden hierin regionaal worden opgepakt. Hiermee zijn in coronatijd positieve ervaringen opgedaan, waarna het Rijk besloten heeft dit structureel vorm te geven. Financiering hiervan loopt via centrumgemeente Tiel.