Bijlage 1 - Ontwerp Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Tekst van het document
Het vergroten van bewustzijn bij onze inwoners, ondernemers en bezoekers door hen mee te nemen in de actuele problematiek en ze te stimuleren signalen te melden (waarbij we de mogelijkheid om anoniem te melden benadrukken). Verhoging van gericht toezicht op straat door diverse veiligheidspartners zoals boa’s, politie en overige toezichthouders. Het uitvoeren van integrale controles. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
24
Met de samenwerkingspartners binnen het RIEC (Regionaal Informatie- en expertisecentrum) crimineel vermogen integraal af te pakken. 2.1.3.3 We werken samen met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting actief tegen te gaan We stellen het beleidsplan aanpak mensenhandel vast en voeren dit uit. Daarnaast voeren we integrale controles uit, met name gericht op de doelgroep arbeidsmigranten. 2.1.3.4 Preventie en voorlichting van gemeentelijke organisatie op het gebied van ondermijning via opleidingen en informatiebijeenkomsten Niet alleen de afdeling veiligheid, maar de gehele gemeentelijke organisatie krijgt te maken met (de gevolgen van) ondermijning. Dit kan variëren van intimidatie/bedreiging tot bewust wegkijken van situaties. Daarnaast kan er ook sprake zijn van het hebben van een slecht onderbuikgevoel of het onbevoegd lekken van informatie. We werken aan bewustwording en weerbaarheid op basis van het plan van aanpak bewustwording dat in 2024 is opgesteld. 2.1.3.5 Preventie en voorlichting naar inwoners, ondernemers en overige specifieke doelgroepen op het gebied van ondermijning De meldingsbereidheid wordt als minimaal ervaren en blijft achter ten opzichte van de regio. Inwoners, ondernemers en andere doelgroepen weten niet altijd waar ze op moeten letten en weten daarnaast niet goed waar signalen (indien gewenst anoniem) kunnen worden gemeld.
We zetten hier op in op basis van het plan van aanpak bewustwording dat in 2024 is opgesteld.
Ontwikkelingen voor 2025 Andere aanpak middelengebruik Uit de GGD monitor blijkt dat er meer alcohol wordt gebruikt door minderjarigen ten opzichte van eerder onderzoek in 2019 en daarnaast ook ten opzichte van andere vergelijkbare gemeenten in de regio. Ook laat het aantal boetes voor alcoholverstrekkers aan minderjarigen zien dat verbetering mogelijk is. Daarom wordt in 2025 gestart met uitvoering van het preventie- en handhavingsplan waarin een nieuwe aanpak zal worden beschreven. Vanuit Opgroeien in een Kansrijke Omgeving wordt in april 2025 een dialoogsessie gehouden over de belangrijkste uitkomsten van het OKO-onderzoek naar welbevinden en leefstijl (waaronder middelengebruik) van jongeren. Op basis daarvan bepalen lokale professionals met elkaar waar we het eerst aan moeten werken om de cijfers rondom bijvoorbeeld alcoholgebruik en roken gunstiger te krijgen. Zie ook 5.2.2 'Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af' waarin meer wordt gezegd over de nadere uitwerking van de aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO) en de implementatie hiervan. Handhaving recreatieparken We geven uitvoering aan het handhavingsbeleid op recreatieparken. Daarbij is mede aandacht voor de aanpak van ondermijning.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
25
2.2 Inwoners van Neder-Betuwe kunnen vertrouwen op goede en tijdige hulp en ondersteuning van de hulpdiensten en BOA's Wat willen we bereiken? 2.2.1 Bevordering van de openbare orde en veiligheid in NederBetuwe
2.2.2 Behoud van een goed functionerende (vrijwillige) brandweer
2.2.3 Tijdige aanrijtijden en kwalitatief hoogwaardige ambulancedienst voor onze inwoners
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
2.2.1.1 We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten.
continu
2.2.1.2 We evalueren jaarlijks de prioriteiten voor de inzet van de boa’s.
jaarlijks
2.2.2.1 We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit.
continu
2.2.2.2 We stimuleren het behoud van de jeugdbrandweer.
continu
2.2.3.1 We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance.
continu
Activiteiten 2025 Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2025. 2.2.1 Bevordering van de openbare orde en veiligheid in Neder-Betuwe 2.2.1.1 We zetten in op optimale inzet van onze wijkagenten We voldoen niet aan de wettelijke norm van de inzet van de wijkagenten. Dit heeft verschillende oorzaken zoals uitval door ziekte, verandering van functie, prioritering binnen de eenheid, etc.. Dit heeft negatieve invloed op de zichtbaarheid van de politie en de uitvoering van de rol van de wijkagent. In de besprekingen over de capaciteit en inzet van de politie blijkt beperkt invloed mogelijk op de prioriteit en inzet van de (wijk)agenten. Wij blijven dit continu onder de aandacht brengen in verschillende gremia op verschillende manieren en zoeken daar waar mogelijk de integrale samenwerking zoveel mogelijk op. 2.2.1.2 We evalueren jaarlijks de prioriteiten voor de inzet van de boa’s In het jaarplan veiligheid 2024-2025, voorafgegaan door een evaluatie, wordt de inzet van de boa's geprioriteerd. Daarbij is er sprake van capaciteitsgebrek bij de politie, waardoor vaker een beroep wordt gedaan op de boa's. Vooralsnog is dit voldoende afgebakend in het handhavingsarrangement. Er wordt bij de prioritering uitgegaan van minimaal 3 FTE boa's en minimaal 0,5 FTE coördinatie.
2.2.2 Behoud van een goed functionerende (vrijwillige) brandweer 2.2.2.1 We zetten in op het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit Regelmatig hebben we overleg met de vertegenwoordiger van de brandweer binnen NederBetuwe. Hierdoor kunnen wij het behoud van de huidige korpsen en hun capaciteit monitoren. 2.2.2.2 We stimuleren het behoud van de jeugdbrandweer De jeugdbrandweer is een belangrijke kweekvijver van talent met als doel de aanwas van de vrijwillige brandweer te stimuleren. Dit onderwerp komt ter sprake in het periodiek overleg met de brandweer.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
26
2.2.3
Tijdige aanrijtijden en kwalitatief hoogwaardige ambulancedienst voor onze inwoners 2.2.3.1 We zetten in op betere aanrijtijden, binnen de normtijd van de ambulance. We onderhouden contacten met de veiligheidsregio en brengen dit onderwerp regelmatig onder de aandacht middels het opvragen van rapportages.
Ontwikkelingen voor 2025 Niet van toepassing.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Winkeldiefstallen
Eenheid: Bron: aantal per CBS 1.000 inwoners
Geweldsmisdrijven
aantal per CBS 1.000 inwoners
Diefstallen uit woning aantal per CBS 1.000 inwoners Verwijzingen Halt
aantal per Bureau 1.000 Halt jongeren
2017 0,20
2018 0,20
2019 0,60
2020 0,60
2021 0,20
2022 0,60
2023 0,60
Landelijk NederBetuwe
2,20 3,40
2,20 3,40
2,30 2,10
2,00 2,50
1,80 1,80
2,30 2,40
2,50 2,20
Landelijk NederBetuwe
5,00 1,90
4,80 2,10
4,90 1,50
4,60 1,40
4,40 0,80
4,60 0,60
4,30 1,00
Landelijk NederBetuwe
2,90 8,00
2,50 5,00
2,30 5,00
1,80 12,00
1,30 6,00
1,40 2,00
1,30 10,00
Landelijk
13,00
12,00
13,00
11,00
8,00
8,00
9,00
NederBetuwe
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
27
Verbonden partijen Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is een organisatie voor brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, meldkameractiviteiten en voorbereiding en coördinatie op het gebied van (gemeentelijke) rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit regionale samenwerkingsverband van 14 gemeenten is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). De belangrijkste speerpunten in het beleid van de VRGZ zijn: een sterk netwerk; een wendbare en weerbare organisatie; informatiemanagement.
Ontwikkelingen voor 2025? Extra aandacht voor een viertal risico's Gezien de ontwikkelingen die op ons afkomen, onderzoekt de VRGZ een viertal risico's. Het gaat om: verstoring telecommunicatie en ICT; verstoring elektriciteitsvoorziening; verstoring openbare orde; natuurbrand nabij kwetsbaar object. Onderzoek kostenverdeelsystematiek Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar het mogelijk actualiseren of aanpassen van de kostenverdeelsystematiek. Dit naar aanleiding van een onderzoek door een externe partij. Onderzoek vastgoed De komende jaren zal zich een sterke stijging van de kosten met betrekking tot het vastgoed voordoen. Daarom wordt er onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden om de stijging van de kosten, gerelateerd aan het vastgoed van de VRGZ, te dempen.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
28
Wat mag het kosten? Programma: 2
Openbare orde en veiligheid Rekening
Begroting
Meerjarenraming
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
2.980
3.604
3.099
3.025
3.025
3.047
Baten
-198
-147
-78
-78
-78
-78
Geraamd resultaat bestaand beleid
2.782
3.457
3.021
2.947
2.947
2.969
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
676
366
61
61
Baten
12
12
12
12
688
378
73
73
3.709
3.325
3.020
3.042
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
2.782
3.457
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen In deze begroting wordt onder programma 2 Openbare orde en veiligheid voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen structureel € 676.000 in 2025, € 366.000 in 2025 en € 61.000 in 2027 en 2028 aan lasten toegevoegd en structureel € 12.000 aan baten onttrokken aan dit programma. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen wordt hieronder weergegeven op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (nadeel structureel € 65.000) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 65.000. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld Openbare orde en veiligheid (nadeel structureel € 623.000 voor 2025, € 313.000 voor 2026, vanaf 2027 € 8.000) Handhaving van de geldende bestemming van het omgevingsplan voor de recreatieparken in de gemeente Neder-Betuwe (nadeel € 615.000 voor 2025 en € 305.000 voor 2026).
In de raadsvergadering van 26 september 2024 (RAAD/24/03417) heeft u besloten middelen beschikbaar te stellen voor de handhaving. De middelen voor 2025 en 2026 ziet u hier verwerkt in de begroting 2025. De lasten worden gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve. Het nadeel onder programma 2 dient u dan ook in relatie te zien met het voordeel gemeld onder programma algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.10 onttrekking aan de algemene reserve. Digitale weerbaarheid en weerbaar tegen ondermijning (nadeel structureel € 8.000) Vanuit het Integraal Veiligheidsplan De Waarden 2023-2026 (vastgesteld door de gemeenteraad) is digitale veiligheid één van de prioriteiten. De samenleving digitaliseert. Het bevorderen van de digitale weerbaarheid is nodig. Onze inwoners hebben instrumenten en kennis nodig om de signalen hiervan te herkennen en hier vervolgens iets mee te doen. In de kadernota 2025 is voorgesteld om hiervoor structureel een bedrag van € 8.000 op te nemen in de begroting 2025.
Investeringen Er zijn geen investeringen voor dit programma.
Mutaties in reserves Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
29
Programma 3 Fysieke leefomgeving Missie Neder-Betuwe is een veilige, schone, aantrekkelijke en gevarieerde gemeente en staat bekend als hét laanboomcentrum van Nederland en Europa. Wij werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan het behoud en de ontwikkeling van een duurzame, leefbare en vitale gemeente. De woningvoorraad is kwalitatief op orde en we stemmen die voortdurend af op de behoefte. We ontwikkelen de mobiliteit in onze gemeente zo, dat deze de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid versterkt. Klimaatverandering is een urgent wereldwijd probleem. Onder invloed van klimaatverandering ontstaan maatschappelijke vraagstukken. De regierol om deze aan te pakken ligt voor een deel bij gemeenten. We werken daarom integraal aan een duurzame (lokale) leefomgeving en een gezonde leefstijl om daarmee onze bijdragen te leveren aan het beheersen van deze vraagstukken.
Actuele kaderstellende beleidsnota's
Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Neder-Betuwe 2022-2032 Omgevingsplan Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2018 deel A (2018), (deel B, actualisatie 2023) Omgevingsvisie Neder-Betuwe Verordening Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Programma Wonen 2022-2030 Nota grondbeleid (2016) Welstandsnota (2011) VTH beleid Rivierenland 2022 (VTH: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving), Bijlage 1 (Risicoanalyse), Bijlage 2 (Richtlijn geharmoniseerde sancties) Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht Neder-Betuwe 2023 Programma Riolering en water 2024-2028 (2023) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021 (IBOR) Assetsheet Begraafplaatsen Assetsheet Riolering & Water (Incl. Baggeren) Duurzaamheidsvisie Neder-Betuwe 2016-2020 (2015) Klimaatnota Neder-Betuwe 2021-2025 (2021) Nota Honden(poep)beleid 2016 (2016) Beleidsvisie externe veiligheid Neder Betuwe 2015-2018 (2015) Bodembelastingkaart (actualisatie 2017) Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Speelruimteplan Neder-Betuwe 2024-2027 (2024) Vervangingsplan essentaksterfte 2019-2022 (2019) Uitvoeringsplan bomen Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten 2020-2022 (2019) Woonwagenbeleid (2020)
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
30
Ambities 3.1 Wonen voor iedereen Wat willen we bereiken?
3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen
3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen
3.1.3 Vindbare woningen voor iedereen
3.1.4 Voldoende aanbod wonen dichtbij werk voor arbeidsmigranten
3.1.5 Rekening houden met specifieke behoeften woonwagenbewoners
Wat gaan we daarvoor doen?
3.1.1.1 We gaan kleinere en goedkopere woningen bouwen 3.1.1.2 We monitoren de lokale woningmarkt. 3.1.1.3 We borgen 30% sociale huurwoningen bij elk nieuwbouwproject en meer (10%) sociale koopwoningen. 3.1.1.6 We maken meerjarenafspraken met woningcorporatie Thius voor de periode 2024 -2027. 3.1.2.1 We zoeken naar mogelijkheden voor het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt. 3.1.2.2 We doen onderzoek naar mogelijke oplossingen voor woonruimte van spoedzoekers. 3.1.2.3 We willen meer levensloopgeschikte of zorgwoningen bouwen. 3.1.2.4 We streven naar 50% toewijzing van woningen voor lokale behoefte. 3.1.3.1 We monitoren het aanbod in de vrije sector. 3.1.3.2 We onderzoeken hoe we eerder kunnen informeren over een sociale huurwoning en de wachtlijst. 3.1.3.3 We gaan voorlichting geven over levensloopbestendig wonen aan senioren. 3.1.3.4 We communiceren actief over woningbouw aan inwoners.
Wanneer speelt het? continu continu continu
2024-2027
2025
afgerond
continu continu
continu afgerond
continu
continu
3.1.4.1 We realiseren voldoende nieuwe verblijfplaatsen voor arbeidsmigranten. 3.1.4.2 We voeren een inventarisatie uit naar het aantal arbeidsmigranten bij agrariërs (short stay). 3.1.4.3 We geven uitvoering aan het regionaal convenant arbeidsmigranten.
2023-2026
3.1.5.1 We realiseren dertien nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners.
2024-2027
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
2024 continu
31
Activiteiten 2025
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 3.1.1 Betaalbaar wonen voor iedereen 3.1.1.1 We gaan kleinere en goedkopere woningen bouwen. De gemeente bouwt zelf geen woningen. Om deze doelstelling te realiseren gaan we elke nieuwe ontwikkeling toetsen aan onze doelgroepenverordening waarin deze beleidsdoelstelling verankerd is. 3.1.1.2 We monitoren de lokale woningmarkt. We realiseren in 2024 een woonmonitor. Deze zal begin 2025 ook online beschikbaar komen. We gaan deze monitor elke drie maanden van actuele informatie voorzien. 3.1.1.3 We borgen 30% sociale huurwoningen bij elk nieuwbouwproject en meer (10%) sociale koopwoningen. Dit is geborgd in de doelgroepenverordening. Elke nieuwe ontwikkeling krijgt pas een akkoord als aan deze voorwaarde en andere voorwaarden uit de doelgroepenverordening is voldaan. 3.1.1.6 We maken meerjarenafspraken met woningcorporatie Thius voor de periode 2024-2027. Eind 2024 stellen we de nieuwe jaarschijf voor 2025 vast. De voortgang wordt elke drie maanden gemonitord samen met Thius in zowel ambtelijke als bestuurlijke overleggen. 3.1.2 Beschikbare woningen voor iedereen 3.1.2.1 We zoeken naar mogelijkheden voor het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt.
Bij nieuwe initiatieven sturen we op het bouwen van starters- en seniorenwoningen en we onderzoeken de mogelijkheden voor woningsplitsing en stellen hier kaders voor op. 3.1.2.2 We doen onderzoek naar mogelijke oplossingen voor woonruimte van spoedzoekers. Voor spoedzoekers is er de urgentieregeling via de woningcorporatie. Uit onderzoek blijkt dat deze regeling afdoende is. In 2025 zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk. Voor spoedzoekers die niet onder deze regeling vallen wordt altijd naar een maatwerkoplossing gezocht. Dit betreft een zeer gering aantal. 3.1.2.3 We willen meer levensloopgeschikte of zorgwoningen bouwen. Wij stellen een woonzorgvisie op met als doel invulling te geven aan de opgave voor wonen en zorg. Daarnaast onderzoeken we of aantallen opgenomen kunnen worden in de doelgroepenverordening. 3.1.2.4 We streven naar 50% toewijzing van woningen voor lokale behoefte. We hebben hierover periodiek contact met de woningcorporatie. Deze doelstelling staat voor 2024 maar dit is een doelstelling voor meerdere jaren en is vastgelegd in de prestatieafspraken met Thius. De 50% toewijzing heeft betrekking op sociale huurwoningen. In 2025 wordt wetgeving verwacht waarmee gemeenten instrumenten krijgen om meer regie op de volkshuisvesting te krijgen. Deze zullen in 2025 in een huisvestingsverordening aan de raad voorgelegd worden.
3.1.3 Vindbare woningen voor iedereen 3.1.3.1 We monitoren het aanbod in de vrije sector. Vanaf begin 2025 zal de woonmonitor online beschikbaar komen. Deze zal elke 3 maanden met actuele cijfers aangevuld worden. 3.1.3.2 We onderzoeken hoe we eerder kunnen informeren over een sociale huurwoning en de wachtlijst. Op onze website is hierover alle informatie te vinden en er staan directe links naar de websites van de betrokken organisaties. Het systeem van de wachtlijst bestaat al zo lang dat dit bij de inwoners goed bekend is. Hierop is in 2025 geen actie vereist. 3.1.3.3 We gaan voorlichting geven over levensloopbestendig wonen aan senioren. In 2025 gaan we in overleg met de woningcorporatie kijken hoe we hier vorm aan geven. Het wordt opgenomen in de jaarschijf 2025 die bij de meerjarenprestatieafspraken met Thius hoort. 3.1.3.4 We communiceren actief over woningbouw aan inwoners.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
32
We communiceren hierover via de openbare bekendmakingen en in de lokale media. Participatie door de omgeving is een vast onderdeel van elk woningbouwproject en wordt per project vastgelegd in overeenkomsten met de ontwikkelaars. 3.1.4 Voldoende aanbod wonen dichtbij werk voor arbeidsmigranten 3.1.4.1 We realiseren voldoende nieuwe verblijfplaatsen voor arbeidsmigranten. De gemeente realiseert zelf geen verblijfplaatsen maar is afhankelijk van initiatieven van derden. Er is een aantal initiatieven die de gemeente op wenselijkheid en haalbaarheid toetst. In de gemeente zijn structureel meer verblijfplaatsen nodig om de internationale werknemers die nu bij ons werken te huisvesten. Hier wordt ook in 2025 actief aan gewerkt. Onder andere in een samenwerking met Tiel om een locatie voor arbeidsmigranten te realiseren. Wij blijven voor het realiseren van huisvesting voor internationale werknemers afhankelijk van initiatieven van derden die bij ons worden ingediend. Deze initiatieven beoordelen wij op haalbaarheid en faciliteren en begeleiden wij bij een ‘go!’ zo goed als mogelijk naar de eindstreep (realisatie). 3.1.4.2 We voeren een inventarisatie uit naar het aantal arbeidsmigranten bij agrariërs (short stay).
Wij willen onze lokale agrariërs waar mogelijk ondersteunen bij het huisvesten van arbeidsmigranten op eigen terrein, zowel als het gaat om short stay als een langer verblijf (bv. in het geval van de inzet van arbeidsmigranten bij laanboombedrijven). Voor kortdurend verblijf gelden andere beleidsregels en normen. Vanuit de Rijksoverheid wordt dit aangescherpt. Het gaat in eerste instantie om een inventarisatie van de omvang van de benodigde huisvesting en om de voorwaarden waaronder deze huisvesting mogelijk is. Bij de inventarisatie in 2025 vragen we de benodigde informatie op om dit te kunnen doen. 3.1.4.3 We geven uitvoering aan het regionaal convenant arbeidsmigranten. Regionaal (Regio Rivierenland) werken we met de gemeenten samen om het goed te organiseren voor de internationale werknemers en de ondernemers. Deze samenwerkingen en afspraken zijn geborgd in een convenant. In de komende jaren gaan we die afspraken omzetten naar de praktijk. Een belangrijk punt hierbij is of we aansluiten bij een regionaal digitaal nachtregister voor arbeidsmigranten die hier minder dan 4 maanden verblijven. Een aantal gemeenten in de regio overweegt dit. 3.1.5 Rekening houden met specifieke behoeften woonwagenbewoners 3.1.5.1 We realiseren dertien nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners. De beoogde locaties zijn bekend en openbaar gemaakt. De omwonenden worden meegenomen in de plannen.
In 2025 zullen de haalbaarheidsonderzoeken afgerond worden en bij een positief ambtelijk advies wordt gestart met de realisatie.
Ontwikkelingen voor 2025 Wet betaalbare huur ingevoerd In juli 2024 is de Wet goed verhuurderschap uitgebreid met de Wet betaalbare huur. Dit geeft de gemeente extra taken op het gebied van naleving en handhaving. Wet versterking regie volkshuisvesting verwacht In 2025 wordt de Wet versterking regie volkshuisvesting verwacht. Dit geeft de gemeente meer sturingsinstrumenten op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd gaat worden. Deze instrumenten moeten we als gemeente vastleggen in een Huisvestingsverordening en mogelijk een vergunningsysteem.
3.2 Onze openbare ruimte is heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Wanneer speelt het?
33
3.2.1.1 We continueren de uitvoering van het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan.
3.2.1 Veilig en goed onderhouden wegennet
3.2.1.2 We realiseren een randweg Opheusden voor het ontlasten van de kern Opheusden en de ontsluiting van het Tree Valley Business Centre. Daarnaast creëren we de mogelijkheid om wijk Herenland aan te sluiten op de randweg.
2024-2027
3.2.1.3 We volgen de ontwikkelingen rond de verbreding van de Rijnbrug
2024 e.v.
3.2.1.4 We onderzoeken een betere ontsluiting van Ochten-Oost en -Noord.
2023 e.v.
3.2.1.5 We onderzoeken een goede verbinding voor langzaam verkeer tussen Casterhoven en andere delen van het dorp Kesteren.
3.2.2 Goede bereikbaarheid openbaar vervoer
3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte
continu
2024 e.v.
3.2.2.1 We lobbyen voor korte reistijden naar de centrumgemeenten.
2023 e.v.
3.2.2.2 We zetten ons in voor behoud van goede en duurzame veerverbindingen.
2023 e.v.
3.2.3.1 We gaan uitvoering geven aan het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR).
continu
3.2.3.2 Bij nieuwbouwlocaties houden we rekening met voldoende en aaneengesloten speelplekken.
2025 en 2026
3.2.3.3 We voeren een communicatiecampagne uit met het doel zwerfafval tegen te gaan.
2024 e.v
3.2.3.4 We onderzoeken hoe we op een respectvolle manier voldoende ruimte kunnen houden op de gemeentelijke begraafplaatsen.
continu
3.2.3.5 We onderzoeken hoe we de kwaliteit van het openbaar groen kunnen verbeteren tegen lagere beheerkosten.
continu
3.2.3.6 We gaan uitvoering geven aan de 1e fase van het baggerplan voor de B- en C-watergangen.
2023-2025
3.2.3.7 We geven een vervolg aan de doorstart van het honden(poep)beleid
2023-2025
3.2.3.8 We halen de beeldbepalende beheertaken weg bij AVRIIBOR en gaan deze onder eigen regie uitvoeren.
2025 e.v.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
34
3.2.3.9 We geven uitvoering aan het Speelruimteplan 2024-2027 (11 speelplekken herinrichten)
2025
3.2.3.10 We starten in 2025 met de revitalisering van de Nassaulaan, De Leede en Dichterswijk in Kesteren.
2025 e.v.
3.2.3.11 We gaan de brug Betuwesingel Echteld vervangen.
2025-2026
3.2.3.12 We gaan een voetgangersbrug met aansluitende paden, aanleggen (ommetje Casterhoven). Dit draagt ook bij aan de ambitie 4.2 We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers 3.2.4 Sober en doelmatig beheer gemeentelijke gebouwen
3.2.4.1 We voeren het Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen uit. (Deze activiteiten zijn verder uitgewerkt in Programma 6.)
3.2.5 De groene uitstraling van de gemeente verhogen
3.2.5.1 Om het aanzien rond de toegangswegen en dorpscentra te verhogen gaan wij het onderhoudsniveau van groen en verharding naar A niveau brengen/verhogen.
2025
2022-2025
2025 e.v.
Activiteiten 2025
Voor bet bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 3.2.1 Veilig en goed onderhouden wegennet 3.2.1.1 We continueren de uitvoering van het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan. Voor 2025 staat onder meer gepland dat wij de volgende 60 km-wegen veiliger gaan inrichten; Leigraafseweg (Dodewaard), Lageveldseweg (Kesteren) en Marktstraat-Verlengde Melkdreef (Ochten). Ook de Spoorstraat in Kesteren wordt duurzaam veilig(er) ingericht. Verder gaan wij pro-actief laadpalen plaatsen. Tot slot worden actuele knelpunten naar aanleiding van meldingen opgelost en vinden reguliere campagnes plaats. 3.2.1.2 We werken verder aan het opstellen van een definitief ontwerp voor de randweg Opheusden. Het bestemmingsplan Randweg Opheusden is onherroepelijk geworden. In 2025 werken we verder aan het Definitief Ontwerp en de opdrachten uit het grondverwervingsdossier. 3.2.1.3 We volgen de ontwikkelingen rond de verbreding van de Rijnbrug Het is de ambitie van de beide provincies om nog in deze statenperiode de uitvoering van de verbreding te starten. Via reguliere overleggen en contacten zullen we de voortgang hiervan monitoren en waar nodig adequaat faciliteren (bijv. aanleveren van gevraagde input voor procedures e.d.). 3.2.1.4 We onderzoeken een betere ontsluiting van Ochten-Oost en -Noord.
In 2025 zal de gebiedsvisie worden afgerond en worden gestart met het opstellen van een tracébesluit en een omgevingsplan. 3.2.1.5 We onderzoeken een goede verbinding voor langzaam verkeer tussen Casterhoven en andere delen van het dorp Kesteren In het verleden bent u middels raadsinformatiebrieven op de hoogte gebracht over het onderzoek en de gesprekken die hebben plaatsgevonden. De uitkomsten bieden voldoende ruimte om in 2025 met ProRail verder te werken aan de voorbereiding van de verbreding van de spoorwegovergang aan de Hoofdstraat. 3.2.2
Goede bereikbaarheid openbaar vervoer
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
35
3.2.2.1 We lobbyen voor korte reistijden naar de centrumgemeenten. In december 2024 gaat de nieuwe provinciale OV-concessie in Rivierenland van start. Op dit moment is de (nieuwe) concessiehouder/vervoerder niet bekend. In het eisenpakket is vastgelegd dat er aandacht moet zijn voor de bereikbaarheid van het platteland. Begin 2025 zullen we met de concessiehouder in gesprek gaan over diens voornemens m.b.t. de nieuwe concessie (o.a. voorgenomen dienstregeling 2026) en bekijken wat de consequenties zijn voor de bereikbaarheid van de gemeente. 3.2.2.2 We zetten ons in voor het behoud van goede en duurzame veerverbindingen. We hebben twee keer per jaar een overleg met de gemeente Wageningen en de veerexploitant over een gezonde(re) financiële exploitatie van het veer Opheusden - Wageningen. We ondersteunen het veer financieel en vragen ook subsidie aan bij de provincie. De provinciale ondersteuning is alleen voor veren met een tekort boven € 50.000. Dit is voor het veer Opheusden – Wageningen het geval. 3.2.3 Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte 3.2.3.1 We gaan uitvoering geven aan het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) is doorontwikkeld in een Meerjarig Investeringsprogramma (MJIP).
In Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaallasten van deze Programmabegroting gaan we uitgebreid in op het IBOR en de verschillende onderdelen daarvan. 3.2.3.2 Bij nieuwbouwlocaties houden we voldoende rekening met aaneengesloten speelplekken. In 2024 heeft de raad het nieuwe speelruimteplan vastgesteld. Hierdoor is er een goede basis om in 2025 de ambitie om te zetten in de daadwerkelijke aanleg van voldoende bruikbare speelplekken bij nieuwbouwprojecten. De komende twee jaren gaan we de speelplekken ontwerpen en aanleggen in Casterhoven (nieuwbouwontwikkeling). 3.2.3.3 We starten een communicatiecampagne met het doel zwerfafval tegen te gaan. Communicatie rond zwerfafval is een doorlopend proces. Met name voor schoolgaande jeugd en jongeren kan bewustwording een verschil maken. Wij zetten de eerder gestarte campagnes in 2025 voort. 3.2.3.4 We onderzoeken hoe we op een respectvolle manier voldoende ruimte kunnen houden op de gemeentelijke begraafplaatsen. De beschikbare capaciteit wordt continu gemonitord conform beheerplan. 3.2.3.5 We onderzoeken hoe we de kwaliteit van het openbaar groen kunnen verbeteren tegen lagere beheerkosten. In 2025 continueren we de samenwerking met het Tree Center Opheusden om het snoeiplan van gemeentelijke bomen te optimaliseren. We gaan verder met de plantvakrenovaties om beheerkosten te drukken. Hiervoor wordt onderhoudsvriendelijke beplanting gekozen.
(Zie ook 3.2.3.8) 3.2.3.6 We gaan uitvoering geven aan de 1e fase van het baggerplan voor de B- en Cwatergangen. De 1e fase van de baggerwerkzaamheden is in 2024 uitgevoerd en afgerond. Voor 2025 staan er geen werkzaamheden gepland. De volgende en laatste fase staat, conform het Meerjaren Baggerplan, gepland vanaf 2029. 3.2.3.7 We maken een doorstart met het honden(poep)beleid In 2025 gaan we verder met de uitvoering van het honden(poep)beleid. We zijn bezig met het optimaliseren van bestaande hondenvoorzieningen en het toevoegen van extra voorzieningen. 3.2.3.8 We halen de beeldbepalende beheertaken weg bij AVRI-IBOR en gaan deze onder eigen regie uitvoeren. Na een positief besluit van de raad kan worden gestart met de transitie. Inzet is om de contracten met derden op 1 januari 2025 weer in eigen beheer uit te voeren. De overgang van het personeel en bijbehorende taken naar Neder-Betuwe zal uiterlijk op 1 januari 2026 plaatsvinden. De bestaande Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Avri blijft, in aangepaste vorm, van kracht. In overleg met Avri worden taken gefaseerd teruggehaald. 3.2.3.9 Conform het speelruimteplan gaan we totaal 11 speelplekken herinrichten (uitvoering Speelruimteplan 2024-2027)
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
36
Bij de herinrichting van 11 bestaande speelplekken houden we rekening met impulsen voor groen, bewegen en inclusiviteit. En bij de voorbereiding kijken we naar wensen vanuit andere beleidsvelden voor een slimme samenwerking. 3.2.3.10 We starten in 2025 met de revitalisering van de Nassaulaan, De Leede en Dichterswijk in Kesteren. De nutsbedrijven (gas, elektra, water, telecommunicatie) zijn gestart met de werkzaamheden aan de Dichterswijk en Romeinsebuurt. Ook is het bestek, samen met de bijbehorende tekeningen opgesteld. De uitvoering van het project begint in april 2025 en wordt in twee fasen opgesplitst. De werkzaamheden gaan het eerst van start in de Romeinsebuurt. In 2025 zullen de werkzaamheden aan De Nassaulaan en De Leede van start gaan. Nadat de nutsbedrijven na de zomer aan de slag gaan, zullen vervolgens de civiele werkzaamheden beginnen. 3.2.3.11 We gaan de brug Betuwesingel Echteld vervangen. In samenwerking met de belangenvereniging Lingemeer zal in 2025 het ontwerp en de werkvoorbereiding plaatsvinden. De uitvoering van de werkzaamheden staat gepland voor 2026. 3.2.3.12 We gaan een voetgangersbrug met aansluitende paden, aanleggen (ommetje Casterhoven). We gaan een ommetje realiseren, waarin een wandelbrug is opgenomen in de wijk Casterhoven. De wandelroute en wandelbrug zijn niet bedoeld voor fietsers, auto’s enz.
De brug wordt aangelegd over de A-watergang aan de noordzijde in Casterhoven. Aansluitend komt er een wandel-/struinpad richting de Hoofdstraat. De voorbereidingen staan gepland voor de eerste helft van 2025 (o.a. een burgerparticipatieproject). De realisatie zal in de tweede helft van het jaar plaatsvinden. 3.2.4 Sober en doelmatig beheer gemeentelijke gebouwen 3.2.4.1 We voeren het Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen uit. (Deze activiteiten zijn verder uitgewerkt in Programma 6.) Naast het dagelijks monitoren op storingen bij gemeentelijke gebouwen, ligt de focus op het meerjarig groot onderhoud aan diverse welzijns-, binnensport- en gemeentelijke gebouwen (gemeentehuis en gemeentewerven) en cultureel en historisch erfgoed zoals kerktorens en monumenten in de openbare ruimte. We continueren in 2025 de voorbereidingen voor het nieuwe beheerplan (2026-2029). Onafhankelijk uit te voeren inspecties moeten daarbij een beeld verschaffen over de staat van de gemeentelijke gebouwen en daarbij behorende installaties en terreinen. 3.2.5 De groene uitstraling van de gemeente verhogen 3.2.5.1 Om het aanzien rond de toegangswegen en dorpscentra te verhogen gaan wij het onderhoudsniveau van roen en verharding naar A niveau brengen/verhogen. In de komende maanden werken we hiervoor een bestuursopdracht uit.
Daaropvolgend zal de planvorming (een visie op de toegangswegen) met een extern ontwerpbureau opgesteld worden. Een afbakening en scope van de toegangswegen wordt dan gemaakt. We verwachten dat, op basis van deze visie, de uitvoering in 2026 van start kan gaan om het aanzien van de toegangswegen en dorpscentra te verbeteren.
Ontwikkelingen voor 2025 Nieuwe concessie openbaar vervoer In december 2025 gaat de nieuwe concessie van het openbaar vervoer in, die loopt tot eind 2035. Een optie tot verlenging is mogelijk. Er zijn drie inschrijvingen waaronder ook de huidige vervoerder Arriva. In de loop van 2025 zal meer duidelijk worden wat dit betekent voor de nieuwe dienstregeling. Dijkversterking Waalbandijk In 2025 zal daadwerkelijk gestart worden met de werkzaamheden t.b.v. de dijkversterking Waalbandijk. Er wordt gestart aan de westkant van de gemeente. De weg zal ingericht worden volgens het concept van de Gastvrije Waaldijk. Actualiseren assetsheets Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
37
De assetsheets die bij het IBOR-plan horen, worden geactualiseerd om ervoor te zorgen dat alle informatie actueel en accuraat is, zodat deze weer aansluiten bij de nieuwste marktontwikkelingen, vastgestelde thema's en financiële richtlijnen.
3.3 We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst Wat willen we bereiken?
3.3.1 Duurzame en gezonde leefstijl
3.3.2 Verlagen van het energieverbruik
Wat gaan we daarvoor doen?
3.3.1.1 We geven eenvoudige oplossingen voor een duurzame leefstijl. (Meer over gezondheid vindt u terug onder ambitie 5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal).
2023-2026
3.3.1.2 We realiseren meer openbare laadpalen voor elektrisch vervoer.
2023-2026
3.3.2.1 We stimuleren het gebruik van subsidieregelingen voor het uitvoeren van maatregelen die bijdragen aan een laag energieverbruik.
2023-2026
3.3.2.2 We voeren onze Warmtetransitievisie uit.
2023-2026
3.3.2.3 We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners.
2023-2026
3.3.2.4 Wij maken een energievisie en programma warmte en energie
2024-2025
3.3.2.5 Via de pilot Energie Expertteam Rivierenland ondersteunen wij samen met VNO NCW en S-tec ondernemers bij de verduurzamingsopgave.
3.3.3 Toekomstbestendige leefomgeving
3.3.4 Circulaire samenleving
Wanneer speelt het?
2024 2026
3.3.3.1 We bevorderen een groene, schaduwrijke leefomgeving.
continu
3.3.3.2 Bij de herinrichting van wijken treffen we klimaatbestendige maatregelen die zijn afgestemd op extremer weer.
continu
3.3.3.3 We plaatsen meer groen in woonwijken, vooral met bomen.
2023-2026
3.3.4.1 We stimuleren hergebruik van verpakkingen (en het minder gebruik maken van wegwerpverpakkingen).
2023-2026
3.3.4.2 We stimuleren de recycling van grondstoffen.
2023-2026
3.3.4.3 We verminderen ons restafval.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
continu
38
3.3.5 Nieuwe energievormen
3.3.6 Een klimaat-adaptief Neder-Betuwe
3.3.5.1 We stimuleren het overschakelen van fossiele energie naar duurzame bronnen.
continu
3.3.5.2 We zetten in om bij windmolens op land minimaal 50% ten goede te laten komen aan de lokale gemeenschap.
2023-2026
3.3.5.3 We gaan in overleg om knelpunten op het elektriciteitsnet te verminderen en de situatie te verbeteren.
2023-2026
3.3.5.4 We stimuleren innovatie samen met lokale ondernemers.
continu
3.3.6.1 We intensiveren de samenwerking in regionaal verband, zodat we effectief kunnen werken en samen kansen verzilveren om Rijkssubsidies voor klimaatadaptatie binnen te halen.
2025 e.v.
Activiteiten 2025
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 3.3.1 Duurzame en gezonde leefstijl 3.3.1.1 We geven eenvoudige oplossingen voor een duurzame leefstijl. In 2025 continueren we de communicatiecampagne 'samendetoekomst.nl'. De huidige ondersteunende voorzieningen als de duurzaamheidsleningen, het Energieloket en de subsidieregelingen lopen in 2025 door. Met deze campagne geven we concrete handvatten (en financieringsmogelijkheden) aan inwoners en ondernemers voor duurzame en gezonde keuzes. 3.3.1.2 We realiseren meer openbare laadpalen voor elektrisch vervoer. Zoals vastgesteld in de concessie worden jaarlijks 12 tot 16 laadpalen proactief geplaatst. Daarnaast plaatsen we palen op verzoek van bewoners met een laadbehoefte. 3.3.2 Verlagen van het energieverbruik 3.3.2.1 Maatregelenpakket inwoners energiebesparende maatregelen In 2025 voeren we het Nationaal IslolatieProgramma (NIP) en de lokale subsidieregeling voor duurzaamheidsmaatregelen door woningeigenaren uit. We bereiden de aanvraag voor de tweede tranche NIP voor. 3.3.2.2 We voeren onze Warmtetransitievisie uit. Wij voeren het uitvoeringsprogramma Warmtetransitie 1.0 uit met als doel Neder-Betuwe uiterlijk in 2050 van het aardgasnet af te kunnen sluiten. In de eerste fase ligt de focus op het verminderen van het verbruik van energie door onder andere beter geïsoleerde woningen.
Ook moeten we verplicht onze warmtetransitievisie actualiseren in een programma Warmte (zie 3.3.2.4). In 2025 verkennen en bereiden wij een soortenmanagementplan (SMP) voor dat moet leiden tot het verbeteren en in stand houden van beschermde dieren- en plantensoorten in relatie tot onder andere isolatiemaatregelen. 3.3.2.3 We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners. In navolging op het fixproject geven we in 2025 verder uitvoering aan het programma EnergieVitaal, waarbij inwoners met energiearmoede ondersteund worden met gemiddelde tot grote maatregelen (isolatie, ventilatieboxen, energiezuinige apparaten, etc.). Deze regeling stopt per eind 2025 (rijksoverheid). 3.3.2.4 Wij maken een energievisie en programma Warmte & Energie Onder deze activiteit is ook de ambitie Actualiseren en herijken programma duurzaamheid uit de kadernota2025 opgenomen. De energievisie vervangt de Klimaatnota die in 2025 afloopt. In de energievisie focussen we ons op het energiesysteem van de toekomst en welke keuzes Neder-Betuwe daarin kan en moet maken. De energievisie vertalen wij in een programma Warmte & Energie. Dit is verplicht
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
39
gesteld door het Rijk (voorheen bekend als aardgasvrije wijken). In het programma concretiseren wij de acties en maatregelen die nodig zijn om de visie uit te voeren. 3.3.2.5 Via de pilot Energie Expertteam Rivierenland ondersteunen wij samen met VNO-NCW en Stec ondernemers bij de verduurzamingsopgave. Ondernemers kunnen energieadvies krijgen om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. In 2025 bekijken wij de financiering voor de komende jaren via het groeifonds. 3.3.3 Toekomstbestendige leefomgeving 3.3.3.1 We bevorderen een groene, schaduwrijke leefomgeving. Om voorbereid te zijn op het veranderend klimaat volgen wij de lijn die is ingezet door de lokale adaptatiestrategie. In de openbare ruimte hebben wij hiervoor nadrukkelijk aandacht (zie 3.3.3.3) en daarnaast hebben we een subsidieregeling voor inwoners die hun eigen terrein willen vergroenen. 3.3.3.2 Bij de herinrichting van wijken treffen we klimaatbestendige maatregelen die zijn afgestemd op extremer weer. Bij de herinrichting van wijken kijken we integraal naar de toekomstige opgaven waar we voor staan, waaronder grotere weersextremen. Om deze te ondervangen vragen wij aandacht voor waterberging, afwatering en het tegengaan van potentiële hitte-problematiek (zie ook 3.3.3.1). Daarnaast zorgen wij voor beplanting die beter bestand is tegen droogte. 3.3.3.3 We plaatsen meer groen in woonwijken, vooral met bomen.
In lijn met 3.3.3.1 en met aandacht voor de lokale biodiversiteit breiden wij het bestaande groen waar mogelijk uit en pakken wij bij de herinrichting van wijken verdere vergroening mee in alle projectfasen. Door participatie komen we samen met de inwoners tot een groenere, toekomstbestendige en leefbare omgeving waar het prettig wonen is. 3.3.4 Circulaire samenleving 3.3.4.1 We stimuleren hergebruik van verpakkingen (en het minder gebruik maken van wegwerpverpakkingen). Naar aanleiding van de recente discussies die spelen rond PMD-afval heeft de VNG begin 2024 de Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029 tussentijds opgezegd. Via Avri zijn nieuwe onderhandelingen voor betere afspraken gestart. Wij haken aan bij landelijk beleid dat voorziet in het stimuleren van een betere omgang met onder andere verpakkingen. 3.3.4.2 We stimuleren de recycling van grondstoffen. Samen met lokale verenigingen proberen wij het recyclen en hergebruiken van materialen te stimuleren. Hiervoor verkennen wij in samenwerking met Avri de "Geef het door"-tas voor kleine afvalstromen. In 2025 gaan wij hiermee verder. We hebben de ambitie om uiteindelijk in alle dorpskernen deze mogelijkheid te bieden. Uiteindelijk moet deze manier van inzamelen ook helpen 3.3.4.3 te verwezenlijken. 3.3.4.3 We verminderen ons restafval.
Samen met Avri zijn we trots op de relatief lagere hoeveelheid restafval van onze inwoners in vergelijking met landelijke cijfers. Maar tegelijkertijd zien we een stagnatie in het scheidingspercentage en de hoeveelheid vervuiling in bijvoorbeeld het PMD-afval baart zorgen. Om deze cijfers te verbeteren werken we samen met Avri aan betere communicatie over afval en het belang van afvalscheiding. In 2025 gaan we verder met de reeds opgezette handhavingscampagnes en de samenwerking met verenigingen (o.a. "Geef het door" - tas, zwerfafvalroutes en adoptie containers). 3.3.5 Nieuwe energievormen 3.3.5.1 Afbouwen afhankelijkheid van fossiele brandstoffen We geven verdere uitvoering aan het Plan verduurzaming gemeentelijke gebouwen dat door uw raad is vastgesteld op 8 februari 2024. Door onze gebouwen te verduurzamen kunnen de CO₂ uitstoot en de energiekosten verlaagd worden. In en op de gemeentelijke gebouwen zoeken we naar energiezuinige oplossingen zoals verdere toepassing van LED verlichting en -waar mogelijk- de uitbreiding van het aantal zonnepanelen. In 2025 bereiden we de verduurzaming van de sporthal De Leede, Gymzaal Echteld en Gymzaal Hoenderik voor. 3.3.5.2 We zetten in om bij windmolens op land minimaal 50% ten goede te laten komen aan de lokale gemeenschap. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
40
Bij Energiepark Echteld-Lienden en Windpark Midden Betuwe zetten wij in op een goede financiële participatie. Dit doen we samen met energiecoöperaties Betuwewind en EchteldLienden. 3.3.5.3 We gaan in overleg om knelpunten op het elektriciteitsnet te verminderen en de situatie te verbeteren. Met Liander zijn wij in overleg om het onderstation Dodewaard te verzwaren. Wij voeren de ruimtelijke procedure uit. Samen met Liander en Tennet verkennen wij locaties voor een nieuw 380 kV station voor het landelijke netwerk. Via het regionale traject integraal programmeren werken wij aan de inrichting van het energiesysteem in de regio. Het gaat hierbij om een perspectief voor de lange termijn en tegelijkertijd korte termijn acties voor het oplossen van de huidige knelpunten. 3.3.5.4 We stimuleren innovatie samen met lokale ondernemers. Ondernemers kunnen terecht bij Duurzaam Ondernemers Energieteam (DOE) voor onafhankelijk advies over energiemaatregelen (ook in relatie tot nestcongestie). De advisering wordt ook ingezet om ondernemers te ondersteunen en te ontzorgen bij het realiseren van plannen. 3.3.6 Een klimaat-adaptief Neder-Betuwe 3.3.6.1 We intensiveren de samenwerking in regionaal verband, zodat we effectief kunnen werken en samen kansen verzilveren om Rijkssubsidies voor klimaatadaptatie binnen te halen.
Het regionale samenwerkingsverband Klimaat Actief Rivierenland weet door gezamenlijk op te trekken resultaten te boeken. Hiervoor is budget gereserveerd. Maar om nog beter aan onze opgave te voldoen gaan we intensiever samenwerken. In 2025 pakken we regionaal projecten op, en kunnen we door de Samenwerkingsagenda 2024-2030 structureler rekenen op inzet van de partners in de regio. De raad informeren wij over ontwikkelingen via nieuwsberichten, naast een jaarlijks verslag van de voortgang. 3.3.7 Actualiseren en herijken programma duurzaamheid 3.3.7.1 De ontwikkelingen binnen klimaat en duurzaamheid gaan razendsnel. We zorgen ervoor dat we onze middelen zo efficiënt mogelijk af kunnen stemmen op de mogelijkheden. Deze ambitie komt uit de Kadernota 2025. We stellen voor deze niet zelfstandig op te nemen maar te integreren in ambitie 3.3.2.4.
Ontwikkelingen voor 2025 Medio 2025 loopt de (regionale) concessie met Vattenfall InCharge voor de realisatie van publieke laadpalen af. Vanuit de deelnemende partijen (w.o. gemeenten) was er brede consensus om dit met 2 jaar te verlengen. Inmiddels is hierover met Vattenfall een akkoord gesloten. Dit houdt in dat per 1 juli 2025 de plaatsingstermijn van de concessie met Vattenfall met 2 jaar wordt verlengd. De komende twee jaren kunnen er dus via Vattenfall openbare laadpalen gerealiseerd worden. Dit kunnen zowel proactieve palen zijn, als palen op aanvraag van bewoners. Vanuit de kant van de aanbieder wordt ook gekeken naar netbewust (slim) laden.
3.4 We zorgen voor samenhang tussen de huidige omgevingskwaliteit en toekomstige functies ter vervulling van maatschappelijke behoeften Wat willen we bereiken? 3.4.1 Gezonde en kwalitatieve
Wat gaan we daarvoor doen?
3.4.1.1 De bodemkwaliteit wegen we integraal mee. (aanvullingsspoor Bodem Omgevingswet).
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
Wanneer speelt het? 2024 e.v.
41
leefomgeving
3.4.2 Omgaan met de schaarse ruimte
3.4.1.2 Actualiseren Welstandsnota.
2024 e.v.
3.4.1.3 We hebben zorg voor een schone lucht (o.a. stookbeleid).
continu
3.4.2.1 Keuzes maken welke functies wel/niet in het buitengebied.
2024 e.v.
3.4.2.2 Regionaal samenwerken aan complexe opgaven.
2024 e.v.
3.4.2.3 De gemeente draagt als stakeholder bij aan een integrale afweging voor de drinkwaterreserveringsgebieden.
2024 e.v.
3.4.3.1 Eén gemeentedekkend Omgevingsplan in fases.
2024 e.v.
3.4.3.2 Juridische regels omzetten in ‘toepasbare regels’: gebruiksvriendelijk en leesbaar.
2024 e.v.
3.4.3.4 We gaan (bestaande) regelgeving en (lokale) beleidsdoelen vertalen naar toepasbare regels in het omgevingsplan.
2025 e.v.
3.4.4 Nuchter natuur- en stikstofbeleid
3.4.4.1 Toekomstperspectief bieden voor agrariërs, met ruimte voor bedrijfsontwikkeling en innovatie.
continu
3.4.5 Werkende en werkbare digitale systemen
3.4.5.2 Een stabiele en functionele (regionale) keten van systemen.
2024-2025
3.4.6.1 We streven naar een goede dienstverlening door integrale beoordeling ruimtelijke initiatieven.
afgerond
3.4.6.2 We zorgen voor een goede dienstverlening door het inrichten van een intake- en omgevingstafel.
afgerond
3.4.6.3 We richten het proces van vergunningverlening en vooroverleg opnieuw in naar de eisen van de Omgevingswet.
afgerond
3.4.3 Planvorming en regels Omgevingswet op orde
3.4.6 Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk
Activiteiten 2025
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2025. 3.4.1 Gezonde en kwalitatieve leefomgeving 3.4.1.1 De bodemkwaliteit wegen we integraal mee (aanvullingsspoor Bodem Omgevingswet). Het aanvullingsspoor Bodem zorgt ervoor dat bodem en ondergrond een integraal onderdeel worden van de Omgevingswet. De nieuwe regels komen in de plaats van de bestaande regels voor het beheer van bodemkwaliteit (onder andere de Wet bodembescherming, het Besluit bodemkwaliteit en het Besluit uniforme saneringen). In 2025 verwachten wij de nieuwe regels op te stellen en af te ronden in samenwerking met de ODR. Zodra de regels klaar zijn kunnen ze worden opgenomen in het omgevingsplan.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
42
3.4.1.2 Actualiseren Welstandsnota. In de Woningwet is opgenomen dat bestaande en nieuwe bouwwerken niet in strijd mogen zijn met redelijke eisen van welstand. Om dit te kunnen beoordelen is er een Welstandsnota. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden en daarmee vervallen de artikelen over welstand in de Woningwet. Voor de Welstandsnota geldt overgangsrecht. Deze beleidsregel blijft voorlopig gelden. In het omgevingsplan kan de gemeente regels opnemen over het uiterlijk en de plaatsing van bouwwerken. De uitleg van de regels kan worden vastgelegd in beleidsregels. Om de stap te maken van Welstandsnota naar regels in het omgevingsplan en/of beleidsregels is het noodzakelijk om de huidige Welstandsnota te actualiseren en aan te passen conform de Omgevingswet. In 2024 zijn de eerste stappen gezet (plan van aanpak en inhuur externe partij), zodat we in 2025 concreet aan de slag gaan om te komen tot beleidsregels over het uiterlijk van bouwwerken. Hierbij betrekken we de raad en er zal ook participatie plaatsvinden. 3.4.1.3 We hebben zorg voor een schone lucht (o.a. stookbeleid). Door de invoering van de Omgevingswet is het niet langer toegestaan om in de openlucht hout te stoken. Deze verandering heeft echter geen invloed op het gebruik van kachels binnenshuis.
De wijziging heeft grote gevolgen voor ondernemers in de gemeente die te maken hebben met boomziekten, omdat het zieke hout normaal gesproken direct verbrand moet worden. In overleg met de ODR en TCO werken we aan een nieuw stookbeleid, waarbij een flitsvergunning het mogelijk maakt om zieke bomen toch in de openlucht te verbranden. Naar verwachting wordt dit beleid eind 2024 vastgesteld zodat wij hier in 2025 uitvoering aan kunnen geven.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
43
3.4.2 Omgaan met de schaarse ruimte 3.4.2.1 Keuzes maken welke functies wel/niet in het buitengebied De gemeente heeft op verschillende beleidsvelden ambities en opgaven. Het grondgebied van de gemeente is te klein om al deze ambities en opgaven te realiseren. Daarom moeten wij als gemeente keuzes maken hoe we omgaan met de schaarse ruimte. Om deze keuzes te kunnen maken is een programma Buitengebied opgesteld. Dit programma wordt in het eerste kwartaal 2025 door het college vastgesteld. Het programma Buitengebied is één van de bouwstenen voor het opstellen van het omgevingsplan, deelgebied Buitengebied. 3.4.2.2. Regionaal samenwerken aan complexe opgaven Regioarrangement en gebiedsprogramma's Fruitdelta Rivierenland Het Rijk wil regie nemen in de ruimtelijke ordening en gaat een nieuwe nota Ruimte opstellen. Hiervoor heeft zij input nodig van de andere overheden. De provincies hebben opdracht gekregen om samen met de gemeenten en waterschappen de opgaven voor de periode tot 2030 - met een doorkijk naar 2050 - ruimtelijk te vertalen, in te passen en te combineren met de provinciale opgaven. De provincie Gelderland heeft per regio een regio-arrangement opgesteld. Zo ook voor de regio Rivierenland. Het regio-arrangement Fruitdelta Rivierenland is opgesteld samen met de regio, de gemeenten en het waterschap en is agenderend van aard.
In 2024 is een eerste aanzet opgesteld voor een plan van aanpak voor het opstellen van gebiedsprogramma's. Waarschijnlijk kunnen in 2025 de eerste stappen gezet worden voor het opstellen van twee gebiedsprogramma's in de regio. We zijn proactief betrokken bij dit proces om de belangen van de gemeente te waarborgen. Vitaal Landelijk gebied Gelderland Het Rijk heeft in het Nationaal programma Landelijk gebied ambities, doelen en opgaven opgenomen om de natuur te versterken, stikstofuitstoot te verminderen, waterkwaliteit te verbeteren en meer te doen tegen klimaatverandering. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is ruimte voor een duurzame en sterke landbouw. Het is aan de provincies om dit verder per gebied uit te werken. De provincie Gelderland heeft de ambitie, doelen en opgaven per regio vertaald in het (ontwerp) programma Vitaal landelijk Gebied Gelderland (VLGG). Samen met het waterschap, gemeenten, maatschappelijke partners grondeigenaren en gebruikers wil ze opzoek naar oplossingen. In 2024 is gebleken dat er minder financiële middelen beschikbaar zijn om de gewenste ambitie, doelen en opgaven in de provincie te behalen. Het is nog niet duidelijk wat dit betekent voor de besluitvorming van het VLGG en voor de benoemde opgaven. We zijn proactief betrokken bij dit de totstandkoming van het VLGG en de eventuele uitwerking ervan om de belangen van de gemeente te waarborgen.
Deelname aan de gebiedsagenda Fruitdelta Rivierenland De Fruitdelta Gebiedsagenda is een werkwijze om de complexe opgaven in onze regio integraal aan te kunnen pakken. Het is een samenwerking tussen ondernemers, organisaties, onderwijs / onderzoek, ondernemende inwoners en overheden. Door met elkaar in gesprek te blijven worden ieders belangen vroegtijdig herkend en ontwikkelen we gezamenlijk een oplossing. Op deze wijze worden de risico's, kosten en opbrengsten evenwichtig verdeeld. Ook hierbij zijn we proactief betrokken om de belangen van de gemeente te waarborgen. 3.4.2.3 De gemeente draagt als stakeholder bij aan een integrale afweging voor de drinkwaterreserveringsgebieden. De gemeente neemt deel aan een ambtelijke begeleidingsgroep die op initiatief van Vitens is opgericht. Dit is een proces van jaren en loopt dus door in 2025. Komend jaar wordt de nota Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld welke ter beoordeling wordt voorgelegd aan de klankbord- en begeleidingsgroep. Wanneer deze is afgerond wordt de MER-procedure (milieueffectrapportage) opgestart.
Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
44
3.4.3 Planvorming en regels Omgevingswet op orde 3.4.3.1 Eén gemeentedekkend omgevingsplan in fases. Als de omgevingsplansoftware zich blijft doorontwikkelen volgens planning kan het omgevingsplan Kernen in 2025 worden vastgesteld en kan een start worden gemaakt met het buitengebied. Te beginnen met een veld- en beleidsinventarisatie. 3.4.3.2 Juridische regels omzetten in ‘toepasbare regels’: gebruiksvriendelijk en leesbaar. Synchroon aan het opstellen van de juridische regels van het omgevingsplan Kernen worden er toepasbare (machineleesbare) regels opgesteld. Zodra het omgevingsplan wordt vastgesteld zullen ook de toepasbare regels beschikbaar komen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Bij elke omgevingsplanwijziging zullen toepasbare regels beschikbaar komen en bestaande regels aangepast worden. Uiteindelijk zal voor 2032 een complete set aan toepasbare regels ontstaan. De toepasbare regels die in gebruik zijn worden continue gemonitord door de ODR op werkbaarheid en bruikbaarheid. 3.4.3.4 We gaan bestaande regelgeving en (lokale) beleidsdoelen vertalen naar toepasbare regels in het omgevingsplan. Veel gemeentelijke verordeningen bevatten regels over de fysieke leefomgeving. Deze regels moeten ook in het Omgevingsplan worden opgenomen. Voor het aanpassen en overzetten is een aanzienlijke capaciteitsinzet nodig.
Omdat gemeentelijke verordeningen veelal de hele gemeente als werkingsgebied hebben is omzetting pas mogelijk als er één omgevingsplan is voor de hele gemeente. De periode tussen nu en 2032 moet gebruikt worden om deze verplichting, te weten het verhuizen van (gemeentelijke) regels naar het Omgevingsplan maar ook het toepasbaar maken van de regels, uit te kunnen voeren. Daarnaast is er (juridische) coördinatie nodig vanwege de afstemming in de volle breedte van regelgeving. Dus niet alleen (andere) gemeentelijke regelgeving, maar ook met de regelgeving van andere overheden. Deze coördinatie is een structurele en blijvende taak voor de gemeente. Vooruitlopend op vaste invulling van deze nieuwe functie hebben we in 2024 voor deze functie een tijdelijke kwartiermaker ingehuurd. 3.4.4 Nuchter natuur- en stikstofbeleid 3.4.4.1 Toekomstperspectief bieden voor agrariërs, met ruimte voor bedrijfsontwikkeling en innovatie Stikstofreductie is opgegaan in het programma Vitaal Landelijk gebied Gelderland (VLGG) en is daarmee geen losstaand onderwerp meer. We zijn proactief betrokken bij het VLGG om de belangen van de gemeente te waarborgen. Daarbij letten we onder andere op de gevolgen van het bepalen van de doelen voor de agrarische sector.
3.4.5 Werkende en werkbare digitale systemen 3.4.5.2 Een stabiele en functionele (regionale) keten van systemen De landelijke standaarden voor het omgevingsplan en de omgevingsplansoftware moeten op onderdelen worden doorontwikkeld om een goed werkend systeem te realiseren. Dit zal nog wel enkele jaren in beslag nemen. In 2025 moet de omgevingsplansoftware zover klaar zijn dat we meerdere wijzigingen van het omgevingsplan tegelijk in procedure kunnen hebben. De ontwikkelingen en de implementatie ervan zullen op de voet worden gevolgd. 3.4.6 Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk 3.4.6.1 We streven naar een goede dienstverlening door integrale beoordeling ruimtelijke initiatieven. Er zijn geen concrete activiteiten voor 2025 te benoemen. Onze werkwijze is per 1-1-25 definitief geïmplementeerd en daarmee is onze dienstverlening bij complexe nieuwe ruimtelijke initiatieven geborgd. 3.4.6.2 We zorgen voor een goede dienstverlening door het inrichten van een intake- en omgevingstafel. Onze werkwijze is uiterlijk per 1-1-25 definitief geïmplementeerd en daarmee is onze dienstverlening bij complexe nieuwe ruimtelijke initiatieven geborgd. 3.4.6.3 We richten het proces van vergunningverlening en vooroverleg opnieuw in naar de eisen van de Omgevingswet. Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028
45
Dit is in 2023 door de ODR ter hand genomen om bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1-1-2024 gesteld te staan.
Ontwikkelingen voor 2025 Voor dit programma zijn geen overige ontwikkelingen voor 2025.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Omvang huishoudelijk restafval
Eenheid: Kg per inwoner
Hernieuwbare elektriciteit
percentage RWS
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
aantal per CBS 1.000 inwoners
Nieuw gebouwde woningen
Bron: CBS
NederBetuwe Landelijk NederBetuwe Landelijk NederBetuwe
Landelijk aantal per Basis Neder1.000 registratie Betuwe woningen adressen en gebouwen Landelijk
2017 2018 116,00 115,00
2019 86,00
2020 63,00
2021
2022 51,00
2023
178,00 172,00 163,00 171,00 164,00 14,10 15,60 14,10 24,00 22,60
148,00 36,60
16,20 3,40
17,50 3,60
20,10 2,90
26,80 4,50
33,30 4,30
41,30 4,00
3,30
6,00
5,40 12,80
5,90 11,50
6,30 5,20
6,10 11,70
6,00 9,50
5,80 9,12
8,60
9,20
8,90
8,90
9,30
9,30
* de verplichte BBV-indicatoren moeten wij overnemen van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Als deze indicatoren in bovenstaande tabel niet zijn gevuld, betekent het dat ze op het moment van schrijven nog niet beschikbaar waren op deze website.