Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 (ontwerp)

44

Beleidsindicatoren Naam Indicator: Eenheid: Bron: Functiemenging percentage LISA

Vestiging (van bedrijven)

aantal per LISA 1.000 inwoners

NederBetuwe Landelijk NederBetuwe Landelijk

Verkeersveiligheid aantal per Waarstaatjegemeen Neder(geregistreerde 1.000 te.nl Betuwe ongevallen) inwoners Landelijk

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 54,30 54,20 54,20 55,40 55,90 57,10 57,60 52,10 52,00 52,20 52,50 52,80 53,20 53,20 138,2 141,1 145,1 142,9 146,6 152,2 159,3 0 0 0 0 0 0 0 127,7 131,4 136,5 139,7 145,5 151,6 158,4 0 0 0 0 0 0 0 8,20 10,00 10,40 11,00 10,60 11,80 7,70

5,60

6,70

7,40

7,30

7,50

7,80

6,00

Verbonden partijen Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van de openluchtrecreatie en het toerisme in het gebied met bestemming van het landschappelijke karakter.

Ontwikkelingen? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

Industrieschap Medel Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? • •

Het uitgeven van bouwrijpe kavels op het bovenregionale bedrijventerrein; Participeren in en bijdragen aan de Logistieke Hotspot Rivierenland.

Ontwikkelingen? Voor de afronding van Medel is een nieuw bestemmingsplan opgesteld, waarin de regelgeving rond stikstofdepositie is aangepast. Ook de bestemmingsplannen Parapluherziening zonering industrielawaai bedrijventerrein en Hogere grenswaarden voor woningen in de omgeving van het bedrijventerrein zijn aangepast. Zoals verwacht is ook tegen dit bestemmingsplan beroep ingesteld bij de Raad van State. Volgens de huidige inzichten doet de Raad van State in Q3 2021 uitspraak. Pas dan is er duidelijkheid of er sprake is van een onherroepelijk bestemmingsplan.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

45

Waterbedrijf Vitens N.V. Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? Inwoners van Neder-Betuwe voorzien van kwalitatief goed drinkwater: • De inwoners van Neder-Betuwe voorzien van kwalitatief goed drinkwater tegen een zo laag mogelijke prijs.

Ontwikkelingen? Financiering van investeringen komen onder druk te staan. De huidige regels (WACC regulering, WACC = Weighted Average Cost of Capital) maakt het onmogelijk om het eigen vermogen op niveau te brengen/houden (minimaal 30% met een streven naar 35%). De rentedragende schulden stijgen door de verwachte investeringen aanzienlijk. Hierdoor kan bij ongewijzigd beleid op korte termijn niet worden voldaan aan de door geldverstrekkers gestelde ratio’s. De financiering van de investeringen komt hiermee onder druk te staan. Er is zorg over de financierbaarheid van de investeringen in een situatie met een “schaalsprong” in het investeringsniveau. Dit probleem doet zich zowel voor bij Vitens als breed in de sector. De schaalsprong in de investeringen is het gevolg van een cumulatie van opgaven waar Vitens voor staat: klimaatverandering, cyber security/veiligheid, kwaliteit van onze bronnen, vervangingsinvesteringen en demografische groei/woningbouwopgave. De lobbyactiviteiten zijn daarom geïntensiveerd. In de aanpak wordt ingezet op een korte termijn oplossing voor de komende WACC periode 2022 – 2023 en op een structurele oplossing waarvoor een wetswijziging noodzakelijk is.

Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? De Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband (gemeenschappelijke regeling) van 7 gemeenten: Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Doel van deze samenwerking is te komen tot een breedbandnetwerk in het buitengebied van deze gemeenten. Op 31 maart 2021 heeft het Dagelijks Bestuur van Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland de Begroting 2022 en Kadernota 2022 voor zienswijze gestuurd aan de gemeenteraden van deze gemeenten. Deze stukken zijn in Neder-Betuwe in de raad van 10 juni 2021 behandeld.

Ontwikkelingen? De komende maanden/jaren wordt de exploitatie van het glasvezelnetwerk op 8.880 adressen in het buitengebied van de gemeenten in de UBR ingevuld.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

46

Wat mag het kosten? Programma: 4

Economie Rekening

begroting

Meerjarenraming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Lasten

2.160

3.171

2.398

1.898

1.409

1.409

Baten

-1.731

-2.551

-1.783

-1.358

-869

-869

429

620

615

540

540

540

-39

-59

-59

-59

-39

-59

-59

-59

Lasten na kadernota

-117

-23

-25

9

Baten na kadernota

88

Saldo ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

-28

-23

-20

9

Geraamd resultaat nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities, heroverwegingen en actualisaties

-67

-82

-79

-50

547

458

461

490

Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid

Geraamd resultaat bestaand beleid

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten conform kadernota Baten conform kadernota Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota

Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

429

620

5

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota Project Heroverwegingen, diverse taakvelden (voordeel van € 39.000 in 2022, structureel € 59.000 vanaf 2023) In deze begroting zijn de bij de kadernota 2022-2025 voorgestelde heroverwegingen per programma weggezet. Per saldo is voor programma 4 Economie voor het project heroverwegingen sprake van een voordeel van € 39.000 in 2022 oplopend naar € 59.000 in 2025. Het gaat om de taakvelden Regionaal economisch beleid en Lokaal economisch beleid. Voor verdere uitwerking zie het onderdeel Heroverweging onder dit programma. Voor een verdere onderbouwing en hoe wij denken deze heroverwegingen te gaan realiseren verwijzen wij u naar het kopje 'Heroverwegingen' dat aan de twee W-vragen per programma is toegevoegd.

Ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

Taakvelden Fysieke bedrijfsinfrastructuur (budgettair neutraal) Actualisatie diverse grondexploitaties Voor 2022 zijn er minder lasten en baten van € 89.000, voor 2023 t/m 2025 zijn er geen mutaties. De actualisatie van de diverse grondexploitaties resulteert totaal in een neutraal effect. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de actualisatie bij de jaarstukken 2020. Actualisatie kapitaalgoederen (voordeel € 35.000 in 2022, voordeel € 30.000 in 2023, voordeel € 27.000 in 2024 en voordeel van € 24.000 in 2025) Binnen de actualisatie van de kapitaalgoederen (kapitaallasten) zijn in 2022, 2023, 2024 en 2025 voordelen ontstaan. Het gaat hier om kleine mutaties op diverse taakvelden binnen dit programma. Overige kleine verschillen (nadeel € 7.000 in 2022, 2023 en 2024 en € 15.000 in 2025) Op diverse taakvelden binnen dit programma zijn dit overige kleine verschillen. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

47

Investeringen Programma 4 Economie Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)

Startjaar

na Investeringsheroverbedragen weging x € 1000

Lopend

Ontwikkeling Veerhaven Ochten Herinrichting v Drielplein Ochten (motie bij kadernota Toekomstig 2022)

2018 2020

100 2025

1.200

Totaal investeringsbedragen

1.300

Mutaties in reserves Geen

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

48

Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet Missie

Iedereen doet mee en iedereen doet ertoe De kracht en mogelijkheden van onze inwoners zijn de vertrekpunten bij de (her)inrichting van het sociale domein. Met en door de inwoners werken wij aan een samenleving waarin ruimte, begrip en aandacht is voor de verschillende identiteiten, die onze gemeente rijk is. Het creëren van een klimaat van welzijn is een taak van ons allemaal.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Coalitieprogramma 2018 - 2022: ‘Samen Bouwen aan ruimte voor de samenleving' (2018) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) • Algemene subsidieverordening Neder-Betuwe 2019 (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Nadere regel belangenbehartiging sociaal domein 2019 (2019) Wmo/Jeugd • Nota Kernpunten (2013), • Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Neder-Betuwe 2020 (2020) • Verordening Jeugdhulp 2019 (2019) • Dienstverleningsovereenkomst Wmo/Jeugd door de regio Rivierenland (2019) • Nadere regel subsidie vervanging buurtbus Klaartje en Swobrik 2019 (2019) • Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning gemeente Neder-Betuwe 2019 (2019) • Beleidsregels huishoudelijke ondersteuning Wmo gemeente Neder-Betuwe 2020 (2020) • Nadere regels jeugdhulp Neder-Betuwe 2020 (2020) Participatie • Vangnetregeling Participatiewet (2015) • Re-integratieverordening (2017) • Verordening studietoeslag Participatiewet (2014) • Afstemmingsverordening Participatiewet (2016) • Verordening individuele inkomenstoeslag (2014) • Verordening loonkostensubsidie (2017) • Gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland (2021) Volksgezondheid • Gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid (2020) • Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2020-2023

(2020) • Preventie- en handhavingsplan 2018-2022 Drank- en Horecawet (2017) • Uitvoeringsplan 2019 Preventie en handhavingsplan: 'Niet voor NIX' (2019) • Uitvoeringskader gezond opgroeien in Neder-Betuwe 2019-2024 (2019) • Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) • Hoofdlijnennotitie Aanpak eenzaamheid Neder-Betuwe (2019) • Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid 2021 (2021) Overige • Verordening tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (2018) • Beleidsplan Schuldhulpverlening 2018-2021 (2018), bijbehorende beleidsregels (2019) • Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2018 (2018) • Plan van aanpak bestrijding kinderarmoede (2018) • Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2018-2020 'Samen Dichtbij' (2018) • Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland (2021) • Nadere regels subsidie AED's en AED-buitenkasten 2020 (2020)

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

49

Thema's 5.1 Zorg voor wie het echt nodig heeft en budget sociaal domein Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Zorg voor wie het echt nodig heeft • In 2021 zijn de zorgaanbieders betrokken bij het inkoopproces 2022. Daarnaast wordt er een regionale nota inkoopstrategie opgesteld, waarbij ook de zorgaanbieders een rol spelen. In deze processen is ook aandacht voor de innovatie binnen het sociaal domein. • De integrale aanpak van zorg en ondersteuning van ouderen krijgt vorm in de nota Sociaal Domein. • Stabiliseren van cliënttevredenheid ten opzichte van het voorgaande jaar (in 2022 ontvangen wij de rapportages over de cliënttevredenheid van 2021). • Uitwerken nieuwe nota Sociaal Domein. Door corona heeft dit proces vertraging opgelopen. In september 2021 is de nota aangeboden aan de raad.

Ontwikkelingen? Inkoopproces 2022 In 2021 is de nieuwe regionale inkoopstrategie met bijbehorende uitgangspunten vastgesteld. Het inkoopproces Wmo en Jeugd heeft een doorlooptijd van ongeveer anderhalf jaar. Vanwege deze nieuwe inkoopstrategie is de implementatie van het inkoopproces Wmo en Jeugd met een jaar verschoven. Dit zal ingaan op 1 januari 2023. Dat betekent dat we in 2021 zijn begonnen met de voorbereidingen voor dit inkoopproces, die doorlopen tot en met 2022. De zorgaanbieders zullen hierbij betrokken worden. In de nieuwe inkoopstrategie zijn in 2022 twee sporen opgenomen: voortzetting van de huidige inkoop Wmo en Jeugd en het opzetten van pilots om te kijken of we vanaf 2023 een betere inkoopvariant kunnen ontwikkelen in onze regio. Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024 De Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024 is opgesteld en in september 2021 aangeboden aan de raad. In navolging van deze nota zullen uitvoeringsplannen opgesteld worden per geformuleerd leefgebied. Er wordt een opiniërend gesprek gevoerd met de raad met als doel om te komen tot SMART-doelstellingen, die ook kunnen worden gebruikt voor de P&C-producten. De uitvoeringsplannen worden in juni 2022 vastgesteld. Het uitgangspunt is nieuw beleid voor oud beleid. Maar binnen het Sociaal Domein is het soms belangrijk om te investeren om hogere kosten te voorkomen.

Dat spanningsveld blijft. Als de uitvoeringsplannen uitwijzen dat er toch extra investeringen nodig zijn, komt dit terug in de kadernota 2023.

5.2 Maatschappelijke participatie – Iedereen doet mee Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Voldoende impulsen voor bijstandsgerechtigden om een maatschappelijke bijdrage te leveren. • Deelname aan projecten van het Regionaal Werkbedrijf - Platform Onderwijs en Arbeidsmarkt Rivierenland (RW - POA Rivierenland) die de route naar werk moeten verkorten. • Ondernemers worden gestimuleerd werkloze inwoners (al dan niet met arbeidsbeperking) van werk te voorzien. Via het Regionaal Werkbedrijf (waarin overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties en onderwijsinstellingen zijn vertegenwoordigd) vindt samenwerking plaats om mensen met een arbeidsbeperking passend werk te bieden. In 2021 is de regionale werkgeversbenadering verder geüniformeerd. Werkgevers krijgen vanaf dat moment te maken met één portaal, waarachter meerdere uitvoeringsorganisaties (zoals UWV, gemeente Buren en Werkzaak) samenwerken.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

50

Participatie statushouders stimuleren • Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Vanaf dat moment krijgen gemeenten de regie (terug) op het inburgeringstraject van inwoners. Voor de zogenaamde 'ondertussengroep' statushouders, die nog met de vroegere Wet Inburgering te maken hebben, worden op dit moment trajecten georganiseerd om het taalniveau zoveel als mogelijk te versterken. Focus ligt daarbij op de groep inburgeraars die de taal tegen het einde van hun DUO-lening nog niet voldoende machtig zijn om te slagen voor het inburgeringsexamen. Dit is een samenwerkingsproject binnen de arbeidsmarktregio. • In overleg met gemeente Buren en Vluchtelingenwerk actief op zoek gaan naar (vrijwilligers) werk.

Ontwikkelingen? In 2020 en 2021 hebben veel projecten en initiatieven gericht op (arbeidsmarkt)participatie te lijden gehad van de coronamaatregelen. Naar verwachting komt er in 2022 ruimte om projecten (in andere opzet) voort te zetten. Onder andere onder de noemer van de Regiodeal. Inburgering Er worden binnen het nieuwe Inburgeringsstelsel drie verschillende leerroutes aangeboden: 1. de onderwijsroute voor jongere inburgeraars heeft tot doel uitstroom naar een reguliere MBOHBO- of WO-opleiding; 2. de B1-route heeft tot doel taalniveau B1 te behalen om uitstroom naar werk mogelijk te maken; 3. de zelfredzaamheidsroute is bedoeld voor de doelgroep voor wie het B1-niveau en/of uitstroom naar werk niet haalbaar lijkt. Gelet op de schaalgrootte werken gemeenten in Rivierenland samen aan de uitvoering van de wet. Leerroutes en specifieke op inburgering gerichte taken worden gezamenlijk georganiseerd. Het leren kennen van de lokale leefomgeving wordt, in een regionaal afgestemde werkwijze, lokaal georganiseerd. Hoewel de nieuwe wet Inburgering in werking treedt in 2022, duurt het dan nog een aantal maanden totdat de eerste inwoners waarop deze nieuwe wet van toepassing is in onze gemeente worden gehuisvest. Vanaf dan heeft de gemeente regie op de route naar inburgering en kunnen activiteiten gericht op (arbeidsmarkt)participatie afgestemd worden op het inburgeringstraject.

Er blijft dus, parallel hieraan, nog een aantal jaren sprake van een groep inburgeraars waarop de nieuwe wet (en de regierol van de gemeente) niet van toepassing is.

5.3 Preventie – Maatschappelijk terrein Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Transformatie van zorgverlening naar meer preventie • Verdere uitvoeren van beleid om eenzaamheid te voorkomen (startnotitie is vastgesteld in het vierde kwartaal van 2019). • Gerichte preventie en versterking van eigen kracht door het ontwikkelen van een specifiek aanbod voor groepen jeugdigen en/of ouders, die een vergrote kans lopen om een beroep op jeugdhulp te doen. • Verbreden van informele zorg door goede informatievoorziening en samenwerking van maatschappelijke partners zoals SWAN, Welzijn Rivierstroom en Mozaïek, buurtsportcoaches, huisartsen en onze kernpunten e.a. • Uitvoering pilot vitaal sportpark Dodewaard om maatschappelijk rendement te vergroten i.s.m. sport, onderwijs, welzijn, cultuur, kinderopvang, buurtsportcoaches, zorgaanbieders, CIOS, GSF en ROC. • De gewenste samenwerking tussen de gemeente en de huisartsen krijgt steeds meer vorm. In oktober 2021 is een POH Jeugd gestart bij de huisartspraktijken. • Uitvoeren van de plannen uit het in 2020 opgestelde lokale Sportakkoord.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

51

Ontwikkelingen? Het verminderen van eenzaamheid onder onze inwoners, van jong tot oud, is opgenomen als streven in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024. In de uitvoeringsplannen die zullen voortkomen uit deze beleidsnota zal beschreven staan hoe we dit in 2022 gaan uitvoeren. Deze uitvoering zal voortbouwen op de inzet die de afgelopen jaren gepleegd is. Hierbij valt onder meer te denken aan het verder uitbouwen van de lokale coalitie tegen eenzaamheid 'Samen is leuker'. In deze nota Sociaal Domein staat de ambitie meer in te zetten op de omgeving van jeugdigen en ouders met een ondersteuningsvraag. Dit staat naast specifiek aanbod voor groepen jeugdigen en/of ouders die een vergrote kans lopen een beroep op jeugdhulp te doen. Wij willen dat alle mensen en organisaties om een kind heen zich verantwoordelijk voelen om de ontwikkeling van dat kind te stimuleren. We willen dat inwoners een betrokken omgeving ervaren, waarin zij hun ervaringen en zorgen over de opvoeding en ontwikkeling van jeugdigen met hun omgeving durven delen en bespreken. Met als doel dat ouders zich door een betrokken omgeving gesteund voelen, in hun opvoedkracht versterkt worden en gezinnen minder overbelast raken. In de uitvoeringsplannen die voortvloeien uit de nota Sociaal Domein, en die in juni 2022 worden vastgesteld, zal beschreven staan hoe deze ambitie tot uitvoering wordt gebracht.

Het lokale Sportakkoord is onder de naam Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! inmiddels uitgebreid tot een Breed Leefstijlakkoord. Het Breed Leefstijlakkoord is een samenvoeging van het lokale Sportakkoord en het lokale Preventieakkoord van Neder-Betuwe. Het geeft daarmee uiting aan onze visie dat sport, bewegen, preventie en een gezonde leefstijl nauw met elkaar verbonden zijn. Met de uitbreiding tot Breed Leefstijlakkoord zal er binnen het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! nog meer dan voorheen aandacht zijn voor de thema’s roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik. Het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! is zodoende een aanvulling op de integrale beleidsaanpak NederBetuwe Bloeit! Deze is gericht op het stimuleren van (kwetsbare) inwoners van Neder-Betuwe om een gezonde leefstijl aan te nemen en te behouden. Hieronder valt ook de uitvoering van de JOGG-aanpak voor integrale inzet op het creëren van een gezonde omgeving met structureel aandacht voor een gezonde leefstijl in het algemeen en voor een gezond gewicht in het bijzonder. In 2022 zullen we de ambities en acties uitvoeren die in het Breed Leefstijlakkoord beschreven staan of hieruit voortkomen.

5.4 Mantelzorg Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Mantelzorg is op haar taak berekend • Vervolgen van en besluiten over het herijken van de waardering voor vrijwilligers en mantelzorgers door een eigentijdse vorm te vinden om hen meer te waarderen. • Onderzoek naar de mogelijke inzet van maatschappelijke stages in overleg met het voortgezet onderwijs om jongeren zo te betrekken bij het vrijwilligerswerk. • Uitvoeren van de uitkomsten van het onderzoek naar welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze mantelzorgers. Doel is dat zij hun taak als mantelzorger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. Daarbij ook aandacht besteden aan jonge mantelzorgers om overbelasting te voorkomen. • Onderzoeken welke aanvullende ondersteuningsbehoefte nodig is voor onze vrijwilligers, zodat zij hun taak als vrijwilliger kunnen volhouden en kunnen combineren met het werk en andere activiteiten. • Ontwikkelen van beleid op het terrein van mantelzorg en vrijwilligerswerk.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

52

Ontwikkelingen? In 2020 heeft Mantelzorg NL het onderzoek naar de wensen en behoeften aan mantelzorgondersteuning in Neder-Betuwe afgerond. Als conclusie zijn drie aanbevelingen geformuleerd: 1. Organiseer 1 aanspreekpunt voor de mantelzorgers en wees duidelijk over wie wat doet. 2. Verbeter de verbinding tussen formele en informele zorg. 3. Het mantelzorgcompliment, respijtzorg en ondersteuning in lotgenotencontact vragen om een nadere uitwerking. Welzijn Rivierstroom voert op dit moment aanbevelingen 1 en 2 uit en zal dit in 2022 verder inbedden in haar werkwijze. In 2022 wordt overwogen of de derde aanbeveling ook wordt uitgevoerd. In de Integrale Beleidsnota Sociaal domein 2021 - 2024 is onder het leefgebied Meedoen en Samenleven het resultaat 'Mantelzorgers zijn in balans' opgenomen. In de uitvoeringsplannen die geschreven worden bij de nota Sociaal Domein zal worden beschreven welke activiteiten gaan bijdragen aan het bereiken van dit resultaat.

5.5 Armoedebeleid en schuldhulpverlening Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Armoede neemt af • Bestrijden van kinderarmoede door het aanbieden van het zogenoemde kindpakket. Het streven is om circa 545 voorzieningen te verstrekken, waarbij het mogelijk is dat één kind gebruik maakt van een combinatie van voorzieningen. • Uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan schuldhulpverlening door de samenwerking tussen alle partijen op het gebied van schulden en vroeg-signalering te vergroten. Sinds 2021 heeft de gemeente dankzij nieuwe wetgeving ruimere mogelijkheden om bij betalingsachterstanden inwoners proactief te benaderen. In eerste instantie richt de aanpak zich op partijen als woningbouwverenigingen, nutsbedrijven en zorgverzekeraars.

Ontwikkelingen? In 2022 wordt zowel het Plan bestrijding kinderarmoede (grondslag voor het Kindpakket Neder-Betuwe) als het Meerjarenbeleidsplan Schuldhulpverlening geactualiseerd, mede op basis van de goede ervaringen in de afgelopen jaren en nieuwe wetgeving.

5.6 Jeugdzorg Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Goed toegankelijke en bereikbare jeugdzorg en actief beleid voor pleegzorg. Versterken van de eigen kracht • Verbeteren van de samenwerking tussen gemeente en onderwijs via het ondersteuningsteam op school en met het opstellen van een integraal ondersteuningsplan voor jeugdigen. Naast de al verbeterde samenwerking met de basisscholen zetten we ook in op de samenwerking met het voortgezet onderwijs en partners in de voorschoolse periode. • Verbeteren van de samenwerking tussen huis- en jeugdartsen, Kernpunten en Sociaal Team door onder andere de inzet van een gedragsdeskundige en de ondersteuningsteams (OT's) op scholen. Hierdoor kan de inzet van specialistische (Geestelijke Gezondheids)zorg beperkt of anders ingezet worden.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

53

Ontwikkelingen? •

Om meer grip te krijgen op de kosten voor jeugdzorg hebben we in 2020 maatregelen opgesteld. De samenwerking met partners in het onderwijs maakt daar deel van uit. De samenwerking binnen de ondersteuningsteams op de basisscholen vraagt blijvende aandacht. Daarnaast zijn in het schooljaar 2021-2022 diverse pilots gestart om de verbinding tussen gemeente en onderwijs te intensiveren. Vanuit het regionale transformatieplan zijn middelen ter beschikking gesteld voor pilots 'uitbreiding schoolmaatschappelijk werk' op de drie middelbare scholen in onze gemeente. Dit transformatieplan beoogt het jeugdhulpstelsel een extra impuls te geven en zet in op een sluitende aanpak in de ondersteuning voor kwetsbare jongeren. Het doel van de lokale pilots is vroegtijdig betrokken te zijn bij leerlingen die problemen hebben in hun thuissituatie, zodat zij adequaat geholpen worden. Hierbij biedt een jeugdhulpverlener jongeren kortdurende, laagdrempelige ondersteuning en legt hij/zij de verbinding met school én de thuissituatie. Daarnaast wordt ingezet op de weerbaarheid en de sociale vaardigheden van de jongeren. Verder lopen er op twee basisscholen pilots 'jeugdhulp in de school'. Ook hierbij is het doel vroegtijdig ondersteuning te kunnen bieden aan leerling, school en ouders, opdat het kind tijdig geholpen wordt en verdere jeugdhulp niet of minder nodig is.

De pilots lopen tot (tenminste) eind 2022 en zullen worden gemonitord op effect en resultaat.

•

Vanwege problemen in de organisatie en uitvoering van de jeugdbescherming is in het voorjaar van 2020 de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming opgesteld waaraan 51 gemeenten deelnemen. Hierin staan concrete actiepunten om de bescherming van jeugdigen te verbeteren. Het doel is om in de Gelderse jeugdhulpregio’s toe te werken naar eenzelfde werkwijze van inkoop en contractering van Jeugdbescherming- en reclassering. Daarin moeten zoveel mogelijk uniforme afspraken gemaakt worden voor zowel het administreren als monitoren van de uitvoering. Het afstemmen van deze werkwijze in 51 gemeenten zorgt ervoor dat wij maar een klein onderdeel zijn van deze beweging en onze invloed uitoefenen via onze regionale Rivierenlandse samenwerking. In 2022 wordt er hard verder gewerkt aan het zetten van stappen. Voor onze regio betekent dit concreet in ieder geval dat de contractering van Gecertificeerde Instellingen 2022 via eenzelfde werkwijze wordt uitgevoerd en dat er een pilot voor een regionaal expertteam uitgerold wordt.

5.7 Zorg voor ouderen en gehandicapten Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Zorg en welzijn op dorpsniveau (wijkzorg) • Bezien of de speerpunten uit het landelijke ouderenpact 'waardig ouder worden' aanleiding geven om tot verdere actie over te gaan. Deze speerpunten zijn: integrale aanpak om eenzaamheid te signaleren en te doorbreken, zorgen dat ouderen met goede ondersteuning langer thuis kunnen wonen en de kwaliteit van de verpleeghuiszorg verbeteren.

Ontwikkelingen? Het landelijk ouderenpact 'waardig ouder worden' wordt niet meer als zodanig uitgevoerd. Er wordt wel gewerkt met de thema's signaleren en doorbreken van eenzaamheid en zorgen dat ouderen met goede ondersteuning langer thuis kunnen wonen. Het verbeteren van de kwaliteit van de verpleeghuiszorg valt niet onder de reikwijdte van de gemeente. Eenzaamheid Het verminderen van eenzaamheid onder onze inwoners is opgenomen in de Integrale beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024. Hierbij is ook specifieke aandacht voor de doelgroep ouderen. In de uitvoeringsplannen die voortkomen uit de nota Sociaal Domein zal beschreven staan hoe we dit in 2022 en verder gaan uitvoeren. Daarnaast sturen we erop aan dat er ook vanuit de lokale coalitie tegen eenzaamheid 'Samen is leuker' in 2022 opnieuw aandacht en inzet zal zijn voor het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder ouderen. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

54

Zorg voor ouderen Wij nemen deel aan het programma 'Samen ... oud in Rivierenland'. In dit programma wordt samengewerkt tussen partijen in het sociaal domein en de zorg (huisartsen, zorginstellingen en ziekenhuizen). Het ondersteunen van ouderen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen staat centraal. Dit wordt in 2022 voortgezet. In de nota Sociaal Domein is de ambitie opgenomen dat onze inwoners gezond leven en vitaal zijn. Hierbij wordt specifiek aandacht gegeven aan het ondersteunen van onze inwoners om vitaal oud te worden en zich tijdig voor te bereiden op de toekomst. In de uitvoeringsplannen die voortkomen uit de nota Sociaal Domein zal worden beschreven welke activiteiten gaan bijdragen aan het bereiken van dit resultaat. Daarbij zal worden overwogen of we aansluiten bij nieuwe projecten.

Heroverwegingen

In de Kadernota 2022-2025 is besloten tot een bezuiniging en een aanvullende taakstelling op subsidies voor sport en cultuur en welzijn oplopend van € 100.000. Deze heroverweging is verdeeld over drie begrotingsprogramma’s: programma 5 Wmo, Jeugdzorg en Participatiewet, programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn en 7 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien. Voor programma 5 vullen we deze heroverweging op basis van bijlage 3 uit de Kadernota 2022-2025 als volgt in. Heroverwegingen

2022

2023

2024

2025

Taakstelling op subsidies sport, cultuur en welzijn De Vluchtheuvel - bezuiniging op het aangeboden groepswerk voor volwassenen (zelfvertrouwen voor vrouwen)

€

- €

-6.663 €

-6.663 €

-6.663

Verloskundigepraktijk Ochten (+ kraamzorg en orthopedagoog) - minder frequent geven van prenatale groepsvoorlichting

€

- €

-2.500 €

-2.500 €

-2.500

Eleos - de jaarlijkse activiteit tijdens de jaarlijkse opvoedweek laten vervallen

€

- €

-1.189 €

-1.189 €

-1.189

GGD Gelderland-Zuid - verlagen budget voor maatwerk

€

- € -12.986 € -12.986 € -12.986

Toelichting op bovenstaande tabel: Taakstelling op subsidies sport, cultuur en welzijn (besparing van € 23.000 vanaf 2023) Met de hierboven opgesomde maatregelen wordt binnen begrotingsprogramma 5 met ingang van 2023 een besparing gerealiseerd van € 23.000. Samen met de besparing van € 74.000 die in programma 6 is opgenomen, wordt daarmee € 97.000 van de geplande heroverweging per 2023 gerealiseerd. Er resteert een nog te realiseren besparing van € 3.000 vanaf 2023. Daar bovenop komt de nog te realiseren taakstelling van € 50.000 vanaf 2024. Deze twee taakstellingen zijn ondergebracht binnen begrotingsprogramma 7. De heroverweging op GGD Gelderland Zuid bestaat uit het aanpassen van het bedrag in de begroting aan de geplande uitgaven. Wat de afgelopen jaren structureel is overgebleven, wordt afgeraamd. De overige heroverwegingen hebben een beperkte impact op de subsidie-ontvangers.

Overige ontwikkelingen

Gemeenten worden in 2022 verantwoordelijk voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang De transitie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is uitgesteld tot 1 januari 2022, de oorspronkelijke datum was 1 januari 2020. Inmiddels hebben de VNG en het ministerie over Beschermd Wonen een akkoord bereikt, waarvan de kern is: • In tien jaar tijd een gefaseerde invoering van het objectieve financiële verdeelmodel voor beschermd wonen; • In die tien jaar gefaseerde uitvoering van de door-decentralisatie beschermd wonen; Begroting en meerjarenraming 2023-2025

55

• • •

Vanaf 2023 wordt een deel van de middelen voor het eerst objectief verdeeld; De centrumgemeenten blijven verantwoordelijk voor bestaande cliënten, nieuwe cliënten worden de verantwoordelijkheid van alle gemeenten; Over de eventuele door-decentralisatie van de Maatschappelijke Opvang naar alle gemeenten wordt op basis van een evaluatie over vier jaar een beslissing genomen.

Op 30 juni 2021 is het ‘Regioplan Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland’ vastgesteld. In dit regioplan wordt nader invulling gegeven aan de transitie beschermd wonen, zoals: de regiogemeenten blijven op het schaalniveau van Gelderland-Zuid samenwerken, Tiel en Nijmegen blijven de centrumlocaties voor opvangvoorzieningen, er komt één centrale toegang voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang èn ambulantisering van de zorg: het gestelde doel is 30% in 2022 tot 50% in 2032. Doorontwikkeling regionale samenwerking inkoop Wmo en Jeugd Er zijn verschillende ontwikkelingen die de regionale samenwerking op het gebied van inkoop Wmo en Jeugd beïnvloeden. De nieuwe inkoopstrategie is al in paragraaf 5.1 genoemd bij de ontwikkelingen. Verder wordt er hard gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen de betrokken gemeenten op het gebied van de inkoop Wmo en Jeugd. Dit vraagt ook een nieuwe dienstverleningsovereenkomst met een uitvoeringsorganisatie. Op dit moment is dat Regio Rivierenland. Het is aannemelijk dat zij de uitvoeringsorganisatie blijven. Dit is op dit moment nog niet besloten, wordt uitgewerkt en krijgt in 2022 verder vorm. Op 1 januari 2023 moet dit van start gaan. De jeugdzorg in Nederland is erg in beweging. Er komt een nieuwe Jeugdwet die begin 2023 in werking moet treden.

Dit wetsvoorstel ziet toe op het verbeteren van randvoorwaarden opdat de nodige zorg voor jeugdigen beschikbaar is. Het betreft het versterken van opdrachtgeverschap van gemeenten door regionale samenwerking, versterken van het opdrachtnemerschap en goed bestuur van aanbieders en het versterken van inzicht in en toezicht op het stelsel van zorg voor jeugdigen. Dit zijn ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op ons eigen beleid, onze capaciteit en zelfs onze gemeentelijke organisatie. Wij volgen deze ontwikkelingen daarom op de voet en daar waar mogelijk houden we hier rekening mee bij de ontwikkelingen in onze regionale samenwerking. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om corona achterstanden in te halen Zowel gemeenten als het onderwijs krijgen de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 middelen vanuit het rijk om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen hebben opgelopen tijdens de coronapandemie. Het gaat om achterstanden op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. Wij nemen in samenwerking met schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en eventuele andere lokale partijen maatregelen die aansluiten op de behoeften van kinderen en op de interventies die scholen al toepassen. De middelen worden beschikbaar gesteld vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). In de periode 1 augustus 2021 t/m 31 juli 2023 krijgen wij circa € 556.000 uitgekeerd.

In september 2021 hebben wij kaders gesteld waaraan de besteding van de middelen moet voldoen. Naast de voorwaarden vanuit de landelijke regeling staan daarin de leidende principes van de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024 centraal. Doorontwikkeling onafhankelijke cliëntondersteuning In 2021 zijn we aangesloten bij het landelijke 'koplopertraject' voor de doorontwikkeling van de functie van onafhankelijke cliëntondersteuning binnen het Sociaal Domein. Voor dit traject heeft het Rijk aan ons een bedrag van € 252.000 beschikbaar gesteld. In dit traject wordt samengewerkt met de professionele aanbieders van onafhankelijke cliëntondersteuning, Welzijn Rivierstroom en de Adviesraad Sociaal Domein. Met deze partijen is gezamenlijk de ambitie voor het project bepaald. Hierin is opgenomen dat de onafhankelijke cliëntondersteuning laagdrempelig beschikbaar is voor onze inwoners en een bijdrage levert aan het vinden van de juiste ondersteuning. Er wordt op 4 thema's gewerkt aan het bereiken van de ambitie: vergroten van het bereik en de bekendheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning, het ontwikkelen van informele cliëntondersteuning, het verbeteren van de onderlinge samenwerking en het verhogen van de kwaliteit van de ondersteuning. De beschikbare middelen zijn deels in 2021 ingezet en in 2022 wordt gewerkt naar een afronding.

Hierbij is ook aandacht voor de borging van het resultaat na afloop van het project. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

56

Beleidsindicatoren Naam Indicator: Jongeren met jeugdhulp tot 18 jaar

Eenheid: Bron: percentage CBS

Jongeren met jeugdbescherming (tot 18 jaar)

percentage CBS

Jongeren met jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar)

percentage CBS

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

aantal per GMSD 10.000 inwoners

2014

2015 7,80

2016 8,50

2017 8,90

2018 8,70

2019 9,10

2020 8,30

10,00 1,00

10,80 0,80

11,40 0,80

11,80 1,00

12,30 0,90

11,90 1,10

Landelijk NederBetuwe

1,20 0,20

1,20 0,30

1,20 0,30

1,20 0,00

1,20

1,20 0,30

Landelijk NederBetuwe

0,50 0,00

0,50 0,40 0,40 0,40 0,30 550,00 490,00 490,00 510,00 560,00

NederBetuwe Landelijk NederBetuwe

Landelijk percentage Verwey NederJonker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Kinderen tot 18 jaar in percentage Verwey Nederuitkeringsgezin Jonker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Netto arbeidsparticipatie percentage CBS Neder(werkzame Betuwe beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking) Landelijk Werkloze jongeren percentage Verwey Nedertussen 16 en 22 jaar Konker Betuwe Instituut Kinderen in Tel Landelijk Personen met een aantal per CBS Nederbijstandsuitkering 10.000 Betuwe inwoners Landelijk Lopende aantal per CBS Nederreintegratievoorzieningen 10.000 Betuwe voor inwoners van 15 inwoners 64 jaar Landelijk Banen van inwoners aantal per LISA Nedertussen 15 en 64 jaar 1.000 Betuwe inwoners Landelijk Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

1,00

566,00 620,00 620,00 640,00 680,00 700,00 1,00 1,00 1,00 1,00 0,00

2,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

1,00 3,00

6,00 68,00

7,00 68,00

7,00 68,00

7,00 69,20

7,00 69,90

6,00 71,30

64,90 0,00

65,40 1,00

65,80 2,00

66,70 1,00

67,80 1,00

68,80 1,00

1,00

2,00 2,00 2,00 2,00 2,00 190,30 192,90 207,80 199,00 189,00 207,70

71,70

68,40

398,70 412,80 418,60 401,10 381,70 459,70 111,80 55,30 198,20 203,60 120,10 125,60

311,90 255,50 271,30 305,20 207,00 202,00 676,80 691,00 695,60 732,10 758,00 788,20 795,10

742,40 745,50 753,80 763,00 777,40 793,90 795,90

57

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak de volgende doelstellingen hanteert: • detacheringen: 400 • groepsplaatsingen: 23 • loonkostenplaatsingen: 380 (Deze aantallen gaan deels over de doelgroep Participatiewet, die Werkzaak niet voor Neder-Betuwe uitvoert. Er zijn circa 41 personen uit Neder-Betuwe werkzaam bij Werkzaak.)

Ontwikkelingen? Nieuwe wijze van kostenverdeling In 2020 is een bestuurlijk traject uitgevoerd met als resultaat nieuwe afspraken over kostentoedeling en governance. De (bedrijfsvoerings)kosten voor de Sociale Werkvoorziening en Participatiewet (die onze gemeente niet belegd heeft bij Werkzaak) zijn strikter gescheiden. Het aandeel voor onze gemeente in de totale kosten voor de GR neemt daarmee af.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? De GGD is als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio. De publieke gezondheidszorg richt zich op het bevorderen van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten, waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente ‘dedicated’ teams van professionals te vormen die zich richten naar de lokale context. 2. Netwerkaanpak, waarbij het verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1.

Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven. 2. Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg. 3. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid. 4. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein. Voor de wettelijke taken opgedragen aan de GGD en de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD zijn deze strategische thema’s voor 2022 uitgewerkt in de volgende strategische doelen:

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

58

Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) • Verzamelen van beleidsrelevante gegevens over gezondheid van de burgers (monitoring) en deze verwerken tot verdiepende inzichten. • Opzetten van een structurele en veilige data-infrastructuur. • Datagestuurd werken binnen de GGD. Algemene gezondheidszorg: Gezondheidsbescherming • Gezondheidsbescherming van inwoners tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Algemene gezondheidszorg: Toezicht • Bijdragen aan kwaliteitsborging kinderopvang en specifieke voorzieningen. Algemene gezondheidszorg: Publieke gezondheid bij crises en rampen • Borgen publieke gezondheid bij crises en rampen. Gezond Leven: producten Gezonde wijk/gemeente en Gezonde School • Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio. • Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0-100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school. Jeugdgezondheidszorg • Zorgen dat kinderen en jongeren lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien. Algemene gezondheidszorg: Forensische geneeskunde en Toezicht Wmo • Bijdragen aan kwaliteitsborging forensische opsporing en Wmo-diensten. Bijzondere zorg • Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de OGGz-taken (Wmo).

Veilig Thuis • Een veilig thuis voor iedereen, jong en oud. • Kwalitatief goede dienstverlening. • Zorg voor excellent partnerschap en aansluiten bij lokale structuren.

Ontwikkelingen? Invulling geven aan data-en informatiegestuurd werken De ‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ wordt in de Meerjarenstrategie 20202023 genoemd als een van de vier strategische thema’s. Vanuit GGD Gelderland-Zuid spelen hierbij de volgende drie relevante ontwikkelingen in 2022: veilig koppelen van data, verbinden van data en informatie aan de praktijk en toegankelijkheid van de data. Om aan de slag te gaan met data- en informatiegestuurd werken zijn door het AB van GGD Gelderland-Zuid incidentele middelen voor 2022 beschikbaar gesteld. Bij de nadere uitwerking en invulling hiervan zal de GGD afstemming zoeken met de gemeenten. In 2022 wordt een besluit genomen over structurele middelen per 2023 voor de GGD voor data- en informatiegestuurd werken. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Het HPV-vaccin is op dit moment alleen beschikbaar voor meisjes. Het beschermt hen tegen baarmoederhalskanker. In 2022 wordt het HPV-vaccin ook beschikbaar voor jongens. Het vaccin beschermt hen tegen penis-, anus-, mond-, en keelkanker. Ook worden kinderen vanaf 2022 eerder gevaccineerd, namelijk als ze 9 jaar oud zijn (in plaats van 13 jaar). Jongeren die het vaccin hebben gemist, krijgen nog een keer de kans om de prik in te halen wanneer ze 14 jaar of tussen de 16 en 17 jaar oud zijn. De HPV-vaccinatie is in de begroting 2022 van de GGD opgenomen.

Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

59

Wat mag het kosten? Programma: 5

WMO, jeugdzorg en participatiewet Rekening

begroting

Meerjarenraming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Lasten

24.086

23.669

22.966

22.632

22.275

22.275

Baten

-5.702

-4.647

-4.624

-4.624

-4.624

-4.624

Geraamd resultaat bestaand beleid

18.383

19.022

18.341

18.008

17.651

17.651

-208

-239

-237

-240

-208

-239

-237

-240

8

8

8

7

8

8

8

7

-200

-231

-230

-233

18.141

17.777

17.421

17.418

Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten conform kadernota Baten conform kadernota Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota

Lasten na kadernota Baten na kadernota Saldo ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

Geraamd resultaat nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities, heroverwegingen en actualisaties Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

18.383

19.022

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota Taakveld Geëscaleerde zorg 18- (voordeel structureel € 247.000) Op dit taakveld vindt u het effect terug van de verwerking van de meicirculaire 2021. Hierover bent u geïnformeerd in de kadernota 2022-2025 met bijlage 1. Het voordeel op dit taakveld kunt u in relatie zien met de mutaties verwerkt onder het taalveld algemene uitkering onder de Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien. Diverse taakvelden (nadeel structureel € 39.000 in 2022 aflopend naar € 7.000 in 2025) Op diverse taakvelden binnen dit programma hebben kleine veranderingen plaatsgevonden; • In deze begroting zijn de bij de kadernota 2022-2025 voorgestelde heroverwegingen per programma weggezet. Voor programma 5 gaat het om een structureel voordeel van € 23.000 vanaf 2023 voor de taakstelling subsidies sport, cultuur en welzijn. Voor een verdere onderbouwing en hoe wij denken deze heroverwegingen te gaan realiseren verwijzen wij u naar het kopje 'Heroverwegingen' dat aan de twee W-vragen per programma is toegevoegd. • de uitwerking uit de meicirculaire 2021 met een structureel nadeel van € 39.000 in 2022 aflopend naar € 30.000 in 2025. Hierover bent u geïnformeerd in de kadernota 2022-2025 in bijlage 1.

Ontwikkelingen en actualisaties na kadernota Diverse taakvelden (nadeel structureel € 8.000 in 2022 aflopend naar € 7.000 in 2025) Overige kleine bedragen kleiner dan € 25.000. Deze behoeven geen toelichting.

Investeringen Geen investeringen voor dit programma. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

60

Mutaties in reserves Geen

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

61

Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn Missie

Iedereen moet zich kunnen ontplooien en welbevinden De wijze waarop jonge inwoners zich ontplooien, is voor ieder kind en iedere jongere verschillend. Onze ambitie is om voor deze jonge inwoners randvoorwaarden te creëren, waarbinnen zij zich optimaal kunnen ontwikkelen op hun weg naar volwassenheid. Opleiding, vrijetijdsbesteding, talentontwikkeling, zorg en ondersteuning zijn daarbij van groot belang. De kernen blijven levende gemeenschappen, waar mensen elkaar op allerlei manieren ontmoeten en bijstaan. Investeren in onderwijs, sport en cultuur draagt bij aan de sociale cohesie binnen de dorpen. Dit leidt ertoe dat de inwoners zich thuis (blijven) voelen in de (kernen van de) gemeente.

Actuele kaderstellende beleidsnota's

Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Coalitieprogramma 2018–2022: ‘Samen bouwen aan ruimte voor de samenleving’ (2018) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) • Algemene subsidieverordening gemeente Neder-Betuwe (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Strategische visie accommodatie (2010) Onderwijs/leesbevordering • Verordening Voorziening huisvesting onderwijs (2015) • Verordening leerlingenvervoer (2015), Beleidsregels leerlingenvervoer (2020) • Nadere regels subsidie voorschoolse educatie Neder-Betuwe (2019) • Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie 2019-2022 Neder-Betuwe (2019) • Beleidsregels handhaving kinderopvang Neder-Betuwe (2018) • Integraal Huisvestingsplan onderwijs (2019) • Uitvoeringsplan IHP financieel (2021) • Convenant uitvoering bibliotheekwerk 2019 t/m 2022 "Samen maken we de bieb" (2018) • Subsidieverordening Basisbibliotheek Neder-Betuwe (2007) • Statuten "Stichting Fluvium Openbaar Onderwijs" (2018) • Nadere regel subsidie kinderopvang op grond van sociaal-medische indicatie Neder-Betuwe (2019) Sport • Sport en Beweeg visie Neder-Betuwe 2019-2030 (2019) • Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) • Nadere regel projectsubsidie sportstimulering 2019-2022 (2019) • Beheerplan onderhoud sportvelden 2016-2025 (2019), Beheerplan duurzaam meerjarenonderhoud

gemeentelijke gebouwen 2018-2021 (2017)

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

62

Thema's 6.1 Leefbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Een doelmatig accommodatiebeleid dat aansluit op de behoeften van inwoners en maatschappelijke partijen. Accommodaties moeten zelfvoorzienend zijn • De dorpshuizen in overleg met hun besturen toekomstbestendig houden door: - het vervolgen van de jaarlijkse bijeenkomst met de dorpshuizen; - ondersteuning van de besturen bij hun exploitatie met advies, kennisuitwisseling en onderlinge samenwerking; - een subsidieregeling voor onderhoud en verbetering voor dorpshuizen. Besturen kunnen een bijdrage krijgen voor onderhoud, duurzaamheidsmaatregelen en het verbeteren van de toegankelijkheid als zij daarvoor zelf geen dekking hebben. De regeling is tijdelijk tot aan 2022. • Een plan van aanpak integraal accommodatiebeleid per kern opstellen. We starten met een tweetal kernen voor een verbetering van de leefbaarheid en burgerparticipatie. De briefkaartenopbrengst van de omgevingsvisie geeft hiervoor richting (zie ook programma 3 Fysieke leefomgeving). • Het accommodatiebeleid Dodewaard/herontwikkeling De Eng krijgt steeds meer vorm. Een werkgroep van bewoners en de gemeente stelt een plan voor een nieuwe dorpshuisfunctie / MFA op. In 2021 is een voorstel aan de raad voorgelegd voor besluitvorming. Met de werkgroep is afgesproken dat in fase A wordt gewerkt aan een inhoudelijk plan inclusief exploitatie.

In fase B wordt dit plan concreet uitgewerkt in een te realiseren bouwplan.

Ontwikkelingen? In 2022 wordt gewerkt aan Fase B voor de dorpshuisfunctie/MFA Dodewaard. Daarbij is er de nadrukkelijke wens van college, raad, MFA/dorpshuis en de beide scholen in Dodewaard om gezamenlijk gehuisvest te worden nabij verenigingshal De Eng. Deze ontwikkeling geeft een extra uitdaging, maar biedt ook een unieke kans om één maatschappelijk cluster te realiseren voor inwoners van alle leeftijden.

6.2 Huisvestingsplan scholen Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Adequaat aanbod van onderwijs zo dicht mogelijk bij onze kinderen • Mogelijkheden verkennen voor (integrale) kindcentra. • Uitwerken duurzaamheids- en gezondheidsmaatregelen schoolgebouwen inclusief mogelijkheden voor financiering en subsidie. • Conform raadsbesluit september 2020 worden de voorgestelde huisvestingsscenario’s uitgewerkt in het uitvoeringsplan IHP en vervolgens voortvarend opgepakt. Het betreft de volgende scenario’s: renovatie Hervormde School, uitbreiding Pantarijn, vervangende nieuwbouw/renovatie De Hien en De Bellefleur, nieuwbouw VCOG-school in Kesteren en meewerken aan het huisvesten van een VCOG-school in Dodewaard.

Ontwikkelingen? IHP projecten • Op basis van het Uitvoeringsplan IHP wordt de renovatie van de Hervormde School uitgevoerd conform het raadsbesluit 23 september 2021. • Er wordt een concreet plan inclusief de benodigde investering opgesteld voor de uitbreiding van Pantarijn. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

63

•

In overleg met de betrokken schoolbesturen worden plannen voorbereid voor de vervangende nieuwbouw/renovatie van De Hien en De Bellefleur en de nieuwbouw van een VCOG-school in Kesteren. Voor deze laatste school wordt in juni 2022 bekend of het ministerie instemt met het stichten van deze nieuwe school. De schoolbesturen worden gestimuleerd de uitgevoerde kinderopvangorganisaties bij hun plannen te betrekken voor een gezamenlijke visie op een integraal kindcentrum.

In 2022 start een verkennend onderzoek naar de herinrichting van een voorzieningencluster in Kesteren. Want voordat IHP-plannen worden uitgewerkt voor basisscholen in Kesteren is het belangrijk een bredere visie op de inrichting van dit gebied te hebben.

6.3 Subsidies Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Kernactiviteiten van verenigingen en maatschappelijke organisaties dienen zelfvoorzienend te zijn • Flexibiliteit bij het subsidie-instrument: uitvoering van bestaand beleid met meer inzet op resultaten. Vrijwilligersorganisaties krijgen een bijdrage voor de activiteitenkosten.

Ontwikkelingen? De Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024 geeft een hernieuwde basis voor onze ambities binnen het sociaal domein. In de nota wordt ook het gebruik van het Kwaliteitskompas genoemd. Dit kompas is een methode om vraagstukken samen met maatschappelijke partners aan te pakken. Vanuit deze methode is de nota Sociaal Domein ook opgebouwd met onze ambities, maatschappelijke resultaten en indicatoren. Werken vanuit deze methode ondersteunt de gemeente ook in het verder vormgeven van haar rol als subsidieverlener: het proces van subsidieverlening wordt vanaf 2022 geactualiseerd en gestoeld op resultaten en indicatoren uit de nota.

6.4 Sport en beweeg voorzieningen Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Afname Sociaal-economische gezondheidsverschillen en bevorderen sociale omgang • Uitrollen van de pilot Vitaal sportpark Dodewaard conform startnotitie. Een vitaal sportpark beoogt door samenwerking van sportverenigingen dat er op sportpark De Eng meer gebruik en meer variëteit in de activiteiten is. Langetermijnvisie ontwikkelen over sport en bewegen • Begeleiding sportclubs bij subsidieaanvragen uit bovenregionale fondsen in samenwerking met de sportkoepel in het kader van Open Sportclub of Vitaal Sportpark. • Continueren van de inzet van buurtsportcoaches. • Ondersteuning accommodaties sportclubs door garant te staan voor leningen en door het verstrekken van SVn duurzaamheidsleningen. • Afronden plan van aanpak langetermijnvisie sport- en beweegvoorzieningen, dat inzicht geeft in de grenzen aan de verantwoordelijkheid van de gemeente op het gebied van bewegen en sport (accommodaties). Daarbij worden het landelijke sportakkoord en de harmonisatie van de huurtarieven/onderhoudsbijdrage (nieuwe subsidiesystematiek) betrokken. • De rijksoverheid wil sport en bewegen stimuleren door de samenwerking van alle betrokken partijen (lokaal en regionaal) te bevorderen. Ook Neder-Betuwe heeft daartoe een intentieverklaring (voor een lokaal Sportakkoord) getekend.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

64

Sportverenigingen beschikken over voldoende velden, zodat leden kunnen trainen c.q. bewegen en kunnen deelnemen aan de voetbal- en/of korfbalcompetitie • De uitdaging om op sportpark De Leede in Kesteren een extra sportveld te realiseren, is uitgewerkt tot enkele verschillende ontwerpen. Er zijn scenario's uitgewerkt, die een derde voetbalveld mogelijk kunnen maken inclusief een stappenplan voor de herinrichting.

Ontwikkelingen? Lokaal Sportakkoord In 2020 is het lokale Sportakkoord onder de naam Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! opgesteld. Dit is inmiddels uitgebreid tot een breed leefstijlakkoord. Het Breed Leefstijlakkoord Neder-Betuwe Bloeit! is een samenvoeging van het lokale Sportakkoord en het lokale Preventieakkoord van Neder-Betuwe, waarmee uiting wordt gegeven aan onze visie dat sport, bewegen, preventie en een gezonde leefstijl nauw met elkaar verbonden zijn. De ambities uit het lokaal Sportakkoord zijn geïntegreerd in het Breed Leefstijlakkoord. Het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! is zodoende een aanvulling op de integrale beleidsaanpak Neder-Betuwe Bloeit! Deze is gericht op het stimuleren van (kwetsbare) inwoners van Neder-Betuwe om een gezonde leefstijl aan te nemen en te behouden. Hieronder valt ook de uitvoering van de Sport- en Beweegvisie 2019-2030. In 2022 zullen we de ambities en acties uitvoeren die in het Breed Leefstijlakkoord 'Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit!' beschreven staan of hieruit voortkomen. Voldoende velden op sportpark De Leede Een scenario met beperkte ingrepen is in 2021 uitgewerkt. In 2022 wordt het sportpark heringericht met een derde voetbalveld. De toplaag van het kunstgrasveld wordt gerenoveerd.

Herinrichting tot een multifunctionele buitensportaccommodatie op de huidige ijsbaanlocatie in Dodewaard Vanuit de ambitie om ook voor andere vormen van sport en bewegen goede voorzieningen te bieden, wordt planvorming uitgewerkt en wordt gewerkt aan realisatie. Sportverenigingen, inwoners en gemeente werken hierbij samen met als doel om een multifunctioneel beweegpark te realiseren. Dit krijgt als resultaat vanuit een burgerparticipatietraject onder meer een skate- en skeelervoorziening.

6.5 Laaggeletterdheid Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Terugdringen laaggeletterdheid • Bespreekbaar maken van laaggeletterdheid door voorlichting te geven en er aandacht aan te besteden via bijvoorbeeld de gemeentelijke communicatiekanalen. • De dienstverlening van de Bibliotheek Rivierenland gebruiken om kinderen en volwassenen te bereiken en zo de kans op laaggeletterdheid te verkleinen. • In de Week van Lezen en Schrijven (voorheen Week van de Alfabetisering) extra aandacht besteden aan laaggeletterdheid en de aanpak ervan. • Promoten van de locaties waar mensen terecht kunnen om hun taal-, reken- en/of computervaardigheid te verbeteren. Meer samenhang creëren en wellicht meer locaties/activiteiten realiseren.

Ontwikkelingen? In 2022 zullen we lokaal de regionale Integrale Aanpak Laaggeletterdheid in Rivierenland 2020 – 2024 'Meedoen met Taal' uitvoeren op basis van het regionale jaarplan 2022. Hierin zal een nader te bepalen thema centraal staan. In de uitvoering zoeken we aansluiting bij de doelen vanuit de regioaanpak en bij de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021 - 2024. Vanuit de nota Sociaal Domein streven we ernaar dat meer inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden. Hiervoor zetten we in op een integrale aanpak en samenwerking tussen verschillende beleidsvelden. Ook willen we de samenwerking rondom laaggeletterdheid met en tussen relevante maatschappelijke organisaties versterken. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

65

6.6 Onderwijs Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Vormgeven aan lokaal onderwijs- en jeugdbeleid via de Lokale Educatieve Agenda (LEA) • Met het onderwijs en de kinderopvang in de LEA samenwerken aan gezamenlijke thema’s zoals het bestrijden van onderwijsachterstanden, passend onderwijs, leerplicht en voortijdig schoolverlaten, voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en aansluiting van jeugdhulp op onderwijs.

Ontwikkelingen? De schoolbesturen en de gemeente hebben van het ministerie extra middelen ontvangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om de opgelopen achterstanden tijdens de Covid-19 periode in te halen. Voor een optimale besteding van de middelen wordt speciaal ingezet op afstemming en nauwe samenwerking met alle LEA partners. Zie ook 'Overige ontwikkelingen' in Programma 5.

6.7 Voor- en vroegschoolse Educatie Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Alle peuters hebben toegang tot voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en zijn voorbereid op het basisonderwijs • Afspraken maken met de kindercentra en de basisscholen over de resultaten van VVE, overdracht van peuteropvang naar basisschool, doorgaande leerlijnen en ouderbetrokkenheid. • Met voorschoolse educatie de ontwikkeling van peuters stimuleren op meerdere gebieden zoals taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. • Ouders stimuleren om gebruik te maken van het aanbod voorschoolse educatie voor hun kind door informatieverstrekking en advisering vanuit het consultatiebureau en door het organiseren van themagerichte voorlichtingsbijeenkomsten door de kinderopvangaanbieders.

Ontwikkelingen? Bibliotheek Rivierenland start in het kader van taalontwikkeling en leesbevordering in Neder-Betuwe met het project ‘Gezinsaanpak’. Het project sluit aan bij het lokale onderwijsachterstandenbeleid en de ambities van het Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie 2019-2022 Neder-Betuwe. Met de Gezinsaanpak richt Bibliotheek Rivierenland zich specifiek op laag taalvaardige gezinnen met kinderen in de leeftijd van 0-8 jaar. In ontwikkeling zijn enkele projecten voor een nauwere samenwerking tussen de kinderopvang en het basisonderwijs. Het gaat onder andere om een startgroep voor kinderen in de leeftijd van 3,5 tot 4,5 jaar en de inzet van een specialist voorschoolse educatie op de basisschool die kinderen in groep 1 en 2 extra kan begeleiden.

Heroverwegingen In de Kadernota 2022-2025 is besloten tot een bezuiniging en een aanvullende taakstelling op subsidies voor sport, cultuur en welzijn, oplopend van € 100.000. Deze heroverweging is verdeeld over drie begrotingsprogramma’s: programma 5 Wmo, Jeugdzorg en Participatiewet, programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn en 7 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien. Daarnaast is voor programma 6 nog een heroverweging opgenomen. Voor programma 6 vullen we deze heroverwegingen op basis van bijlage 3 uit de Kadernota 2022-2025 als volgt in.