Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 (ontwerp)

Ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

Diverse taakvelden (nadeel structureel € 3.000) Overige kleine bedragen kleiner dan € 25.000. Deze behoeven geen toelichting.

Investeringen

Geen investeringen voor dit programma.

Mutaties in reserves Geen

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

24

Programma 3 Fysieke leefomgeving Missie

Neder-Betuwe is een veilige, schone, aantrekkelijke en gevarieerde gemeente en staat bekend als hét laanboomcentrum van Nederland respectievelijk Europa. Wij werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan het behoud en de ontwikkeling van een duurzame, leefbare en vitale gemeente. We streven naar een evenwichtige ruimtelijke ordening, waarbij we landschappelijke waarden behouden. De woningvoorraad is kwalitatief op orde en stemmen we voortdurend af op de behoefte. Nieuwe kansen en ontwikkelingen grijpen we aan om de aanwezige ruimtelijke kwaliteiten te versterken.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Beheerplan onderhoud wegen 2018-2021 (2017) Vervalt per 31-12-2021 Beheerplan duurzaam meerjarenonderhoud gemeentelijke gebouwen 2018-2021 (2017) Landschap Ontwikkeling Plan deel A (2009), (deel B), (deel C) Bestemmingsplannen Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2018 deel A (2018), (deel B, actualisatie 2021) Structuurvisie Neder-Betuwe (2018), (plankaart) Woonvisie Neder-Betuwe 2016-2021 (2016) Nota grondbeleid (2016) Nota Wonen-Welzijn-Zorg (2009) Welstandsnota (2011) Bouwverordening (2012), (toelichting) Algemene Plaatselijke Verordening 2018 (2017) Regionaal Uitvoeringskader VTH 2020-2024 (2020), (bijlage2), (bijlage4), (bijlage5), (bijlage6) Verordening Kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht (2016) Notitie Integraal Handhaven 2014-2017 onderdeel Bouw, RO en APV (2014) Geurgebiedsvisie NederBetuwe (2011) Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 inclusief Waterplan (2018) Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2018 (2018), (bijlage) Nota Duurzaamheid Neder-Betuwe (2010) Duurzaamheidsvisie Neder-Betuwe 2016-2020 (2015) Klimaatnota Neder-Betuwe 2021-2025 (2021) Nota Honden(poep)beleid 2016 (2016) Masterplan Centrum Kesteren (2011) Structuurvisie Agro Business Centre Opheusden (2014) Ruimtelijk Kwaliteitskader Agro Business Centre Opheusden (2017) Beleidsvisie externe veiligheid Neder Betuwe 2015-2018 (2015) Beleids- en beheerplan openbare

verlichting 2016-2020 (2015), vervalt per 31-12-2021 Groenbeleidsplan Neder-Betuwe 2017-2021 (2017), vervalt per 31-12-2021 Bodembelastingkaart (actualisatie 2017) Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Speelruimtenota 2020-2023 (2019), (bijlage 1), (bijlage 2) Vervangingsplan essentaksterfte 2019-2022 (2019) Uitvoeringsplan bomen Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten 2020-2022 (2019) Woonwagenbeleid (2020) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021 (IBOR)

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

25

Thema's 3.1 Agro Business Centrum (ABC) Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Realisatie van het ABC • Werken aan de planvorming en investeringsscenario’s voor de hoofdontsluiting van het ABC (als deel van de randweg/rondweg Opheusden). Wegtracés voor hoofdontsluiting van het ABC zijn in beeld. De keuze van de raad voor het voorkeurstracé is leidend voor de vervolgstappen in de planvorming en overige acties, die leiden tot het in procedure brengen van een (ontwerp) bestemmingsplan. • Werken aan de planvorming van volgende fasen van het ABC binnen de kaders van de Structuurvisie ABC. Voor fase 2 van het ABC en verder schetsen we de eerste stedenbouwkundige structuren. Deze bepalen mede de verhouding tussen openbare ruimte en uit te geven meters en daarmee de planeconomische haalbaarheid ervan. • Opstellen van de Nota Kostenverhaal 2.0 voor de volgende fasen van het ABC voor inzicht in investeringen en dekking van realisatie van de nieuwe openbare ruimte, grondinbreng, plankosten. • Ontwikkeling en bouw van het Laanboomhuis samen met TCO. TCO en de gemeente ronden de contractuele afspraken af. Het bestemmingsplan voor de laanboomhuiskavel is vastgesteld. Inmiddels heeft TCO een aannemer en architect geselecteerd. • Uitgeven van de laatste gemeentegronden in fase 1 ABC in Opheusden als bedrijfskavel.

• Inzetten op organische gebiedsontwikkeling van het ABC door de ontwikkeling van diverse bedrijfspercelen in eigendom van derden. Westelijk van de Pijenkampseveldweg (hernoemd als Pottenveld) liggen meer potentiële bedrijfskavels van derden. Met hen overleggen we over de gewenste verkaveling binnen de ABC-kaders.

Ontwikkelingen? 1. Het Laanboomhuis is in de zomer van 2021 opgeleverd en in gebruik genomen door hoofdgebruiker TCO. In 2022 gaan meer gebruikers verhuizen naar het Laanboomhuis en vindt ook de feestelijke opening van het Laanboomhuis plaats (vanwege Covid-19 kon dit niet in 2021 plaatsvinden). De show-/assortimentstuin achter het Laanboomhuis wordt in 2022 opgeleverd en in gebruik genomen. 2. Hoofdontsluiting ABC: het wegtracé voor de hoofdontsluiting van het ABC (ofwel de Randweg Opheusden) is vastgelegd in het nieuwe bestemmingsplan voor de Randweg Opheusden. In 2022 wordt het wegontwerp verder uitgewerkt. Vanuit het ABC en de organische ontwikkeling van bedrijfskavels in de volgende fase van het ABC wordt input gegeven aan het technisch ontwerp van de Randweg. Denk aan de dimensionering van de riolering, de nutsleidingen, trafo's, gemalen etc. die nodig zijn voor de bedrijfskavel en die we opnemen onder en in het profiel van de Randweg. De hoofdontsluiting (doortrekken Bomenlaan) moet ook zonder de Randweg Opheusden gerealiseerd (kunnen) worden. Primaat voor de planvorming en –voorbereiding ligt binnen het project Randweg Opheusden. 3. Organische gebiedsontwikkeling ABC: voor fase 2 (en verder) van het ABC is geschetst aan de stedenbouwkundige structuren en verkaveling van bedrijfskavels.

Het tracé van de Randweg is leidend voor de situering (en ontsluiting) van die kavels. In 2022 wordt dit steeds gefaseerd uitgewerkt. Daarvoor worden gesprekken met eigenaren gevoerd. Grondverwerving en de ontwikkeling van bedrijfskavels wordt bezien in relatie tot de planvorming van de Randweg. 4. Uitgeven gemeentekavels ABC fase 1: in 2022 resteert nog één gemeentekavel van circa 5.000 m2, gelegen tussen de kavel van Hendriks Transport en de Betuweroute. Deze is te koop aangeboden via een bedrijfsmakelaar.

3.2 Openbaar groen en Groenplan Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Begroting en meerjarenraming 2023-2025

26

Openbaar groen moet in kwaliteit en kwantiteit de uitstraling van hét Europees Laanboomcentrum vertolken. • Organiseren van betrokkenheid en onderlinge samenwerking van boomtelers, hoveniers, inwoners en onderwijsinstellingen bij aanleg, inrichting, efficiënt beheer en onderhoud van openbaar groen ter versterking van de kwaliteit van de leefomgeving; • Op peil houden van het kwaliteitsniveau van onderhoud van begraafplaatsen; • Monitoren van beheer en onderhoud door Avri op basis van het actuele werkprogramma (DienstVerleningsOvereenkomst of DVO); • Het meerjaren-vervangingsplan gemeentelijke essen en bomenbeleid uitvoeren; • Inzetten op de (preventieve) bestrijding van de eikenprocessierups.

Ontwikkelingen? In 2021 is de 'Uitwerking intentieverklaring' tussen Tree Center Opheusden en de gemeente getekend. Deze overeenkomst geeft vorm aan de samenwerking met Tree Center Opheusden bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Daarmee wil het college de boomkwekers stimuleren de dorpen te zien als etalage van ons Laanboomcentrum. Dit gebeurt door het organiseren van betrokkenheid en onderlinge samenwerking van boomtelers, hoveniers, inwoners en onderwijsinstellingen bij aanleg, inrichting, efficiënt beheer en onderhoud van openbaar groen. Dit ter versterking van de kwaliteit van de leefomgeving.

3.3 Duurzaamheid hoog in het vaandel/Energietransitie Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Inzetten op duurzaamheid met oog voor leefbaarheid voor inwoners en voorkomen van overlast • Integraal uitvoeren van acties en afspraken van het Uitvoeringsprogramma Klimaatnota rond doelstellingen voor de Energietransitie; • Bijkomende acties binnen het uitvoeringsprogramma Duurzaamheidsvisie invullen; • Regionaal invullen van de taakstelling van het landelijke Klimaatakkoord in de Regionale Energie Strategie (RES); • Maatregelen voor klimaatadaptatie uit het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) uitvoeren om schade als gevolg van wateroverlast te voorkomen; • Werken aan en ondersteunen van bewustwording, draagvlak en eigen verantwoordelijkheid van inwoners en bedrijven voor de toepassing van verschillende vormen van duurzaamheid en hernieuwbare energie; • Inzetten op een aardgasarme maatschappij. Onderzoeken van de toepassing van alternatieve maatregelen; • Planmatig vervolgen van verdere verduurzaming van openbare verlichting.

Ontwikkelingen? Klimaatverandering neemt steeds grotere vormen aan. De gemeente Neder-Betuwe zet in 2022 maximaal in op de transitie van fossiele brandstof naar duurzamere bronnen. Dit proces vindt regionaal en lokaal plaats. Met een actueel en strategisch plan voor klimaatadaptatie willen we onze gemeente maximaal voorbereiden op extremere weersomstandigheden. Programmatisch legt de gemeente het accent op het voorbereiden van woningen op afkoppeling van het aardgasnet. Daarnaast worden nieuwe onderwerpen als circulariteit en biodiversiteit opgepakt. Voor uitvoering van het totale programma is een klimaatteam actief dat voor een integrale aanpak medewerkers betrekt van alle afdelingen van de gemeentelijke organisatie. Communicatie naar inwoners en alle andere betrokkenen staat bij alle acties en projecten centraal. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

27

3.4 Opstellen en uitrollen nieuwe Omgevingsvisie Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Maximale ruimte in het buitengebied voor agrariërs, laanboom- en fruittelers. • In cocreatie opstellen van een Omgevingsvisie voor besluitvorming medio 2022; • Lokaal handhavingsbeleid en -strategie aanpakken met een projectmatige uitvoering van toezicht, controle en handhaving van Wabo-taken; • Ontwikkelen van initiatieven voor versterken van gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle objecten.

Ontwikkelingen? Opstellen Omgevingsvisie Het proces tot het opstellen van de Omgevingsvisie bestaat uit drie fasen: 1. Agenderingsfase 2. Verdiepingsfase 3. Vaststellingsfase Fase 1 en 2 zijn afgerond. In de tweede helft van 2021 zijn we begonnen met fase 3, de vaststellingsfase, zodat we de Omgevingsvisie in het eerste kwartaal 2022 voor besluitvorming aan uw raad kunnen voorleggen. Programma Buitengebied In de Omgevingsvisie is opgenomen dat we een programma Buitengebied gaan opstellen. Een programma is voor de gemeente een van de nieuwe instrumenten van de Omgevingswet. In een programma kan de gemeente beleid en maatregelen opstellen om de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving te bereiken. In dit geval: wat willen we met ons buitengebied en hoe gaan we ervoor zorgen dat we dat bereiken. Het college wordt onder de nieuwe Omgevingswet bevoegd gezag voor het vaststellen van een programma Buitengebied, maar we willen u als raad graag bij het opstellen van het programma betrekken. We stellen dit programma niet alleen op. We gaan bewoners, ondernemers en gebruikers van het buitengebied vragen om met ons mee te denken over hoe we met het buitengebied om willen gaan.

3.5 Goed Wegennet Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Een veilig en goed onderhouden wegennet • Uitvoeren van acties en maatregelen in het Neder-Betuws Verkeers- en Vervoersplan 2018; (NBVVP), waaronder de fietsverbinding Meersteeg, stationsgebieden Opheusden en Kesteren; • Faciliteren van en actief participeren in dijkverzwaring van de Waalbandijk/project Gastvrije Waaldijk (Waterschap); • Actieve bijdrage aan voorbereidingen voor verbreding van de Rijnbrug; • Regionaal deelnemen in mobiliteitsonderzoeken over de A15; • Regionaal deelnemen aan projecten uit het regionaal Uitvoeringsplan Mobiliteit;

Ontwikkelingen? Ontwikkeling NBVVP We werken verder aan de uitvoering van projecten in het NBVVP. In verband met de heroverwegingsoperaties heeft uw raad besloten om verschillende verkeersprojecten uit te stellen. Deze uitgestelde projecten staan in het investeringsoverzicht, onderaan in programma 3. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

28

Ontwikkeling schone en slimme mobiliteit Zowel lokaal als regionaal komt er meer concrete aandacht voor schone en slimme mobiliteit. Dat vertaalt zich onder meer in de verdere uitrol van laadinfrastructuur (lokaal) en de uitvoering van het regionale plan 'slimme en schone mobiliteit'. Uitvoeringsplan Mobiliteit 2019-2022 De bereikbaarheid in de regio Rivierenland pakken we gezamenlijk op bij de totstandkoming van het uitvoeringsplan Mobiliteit 2019-2022. Daarbij werken we onder meer aan projecten zoals de A15 en de verbreding A2 (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). Ontwikkeling openbaar vervoer Ook ontwikkelingen op het gebied van het openbaar vervoer vragen de aandacht. Er is sprake van een 'verschraling’ van het OV-aanbod, ook door de corona-pandemie. Dit is het sterkst merkbaar in landelijke gebieden waar de bezetting van buslijnen al laag is. Door regionale samenwerking (zoals Position Paper Spoor 2.0) proberen we de bereikbaarheid zoveel mogelijk te behouden. Ontwikkeling veerverbindingen We denken in een breder verband (regio Rivierenland, VNG) mee aan toekomstbestendige veerverbindingen. Zeker nu de provincie Gelderland een terugtredende beweging maakt voor de subsidiëring van de Gelderse veren. De provincie heeft op basis van een eerder onderzoek het voornemen om zich terug te trekken uit het Verenfonds, dat de exploitatie van veren ondersteunt.

In 2021 is op initiatief van VNG Gelderland (als mede-eigenaar van het Verenfonds) een breder onderzoek gestart naar behoud van het netwerk van veren in Gelderland in de toekomst en welke rol de overheid hierin zou moeten hebben. Randweg Opheusden Uiterlijk in februari 2022 komt het ontwerp-bestemmingsplan van de randweg Opheusdenvoor besluitvorming in uw raad.

3.6 Wonen Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Duurzame nieuwbouwwoningen in alle kernen voor alle doelgroepen • Meer betaalbare woningen. • Nieuwe (regionale) woonmonitor. • Tijdelijke woningbouw onderzoeken. • Regionale samenwerking beheerorganisatie huisvesting arbeidsmigranten. • Locatie onderzoek nieuwbouw huisvesting arbeidsmigranten afronden. • Locatie onderzoek nieuwe woonwagenstandplaatsen afronden. • Speelruimtebeleid uitvoeringsplan realiseren.

Ontwikkelingen? Het nieuwe Programma Wonen (besluitvorming Raad eind 2021/begin 2022) geeft een doorkijk naar wat er nu en in de toekomst nodig is om de lokale woningmarkt toegankelijk te houden voor alle inwoners. Denk aan de juiste woning op de juiste plek met betaalbaarheid als de sleutel om de huidige problematiek aan te pakken. De ontwikkeling van de gemeentelijke Omgevingsvisie vraagt om bespreking van het ruimtegebruik (wellicht beter gezegd ruimtegebrek) in onze gemeente. Afhankelijk van keuzes die de Raad daarin maakt, kunnen we de huidige locatieonderzoeken afronden en definitief locaties aanwijzen voor nieuwbouw van woningen, huisvesting van arbeidsmigranten en standplaatsen voor woonwagens. Samen met regio Rivierenland hebben we de ambitie om voldoende goede en veilige huisvesting van arbeidsmigranten te faciliteren, zoveel mogelijk dicht in de buurt van het werk. In samenwerking met Begroting en meerjarenraming 2023-2025

29

de regio gaan we dit met marktpartijen in de regio, provincie Gelderland en het Rijk realiseren in een regionale beheerorganisatie. In 2022 starten we in het uitvoeringsprogramma met een aanjaagteam voor locaties, het formaliseren van de samenwerking met gemeenten en andere partijen, het realiseren van een website en kennisbank en waar mogelijk het uniform maken van terminologie, kwaliteitseisen en prestatiecontracten.

Heroverwegingen In de Kadernota 2022-2025 is besloten tot 6 heroverwegingen binnen dit begrotingsprogramma. Heroverwegingen

2022

2023

2024

2025

Niet meer meedoen aan de boomfeestdag

€

-3.000 €

-3.000 €

-3.000 €

-3.000

Verminderen (financiële) ondersteuning aan burgerinitiatieven

€

-19.000 €

-19.000 €

-19.000 €

-19.000

Vertragen verledden van lichtmasten

€

- €

-5.000 €

-5.000 €

-5.000

Halveren bijdrage aan het Laanboompact

€

-5.000 €

-10.000 €

-10.000 €

-10.000

Uitstellen en faseren revitaliserings- en verkeersprojecten

€

-146.000 €

-182.000 €

-147.000 €

-106.000

Verhogen uurtarief voor de afhandeling van ontwikkelingen

€

-37.000 €

-75.000 €

-75.000 €

-75.000

Toelichting op bovenstaande tabel: Niet meer meedoen aan de boomfeestdag Vanaf 2022 stoppen we met de organisatie van de boomfeestdag voor kinderen van groep 6 van de basisschool. De besparing betreft de organisatie en de aanschaf van de bomen. Dit levert een jaarlijkse besparing op van € 3.000. Verminderen financiële ondersteuning aan burgerinitiatieven In het coalitieakkoord 2018-2022 is opgenomen dat de gemeente inwoners (stakeholders) betrekt bij inrichting, beheer en onderhoud van de leefomgeving. Burgerparticipatie is sinds 2015 een onderdeel geworden van onze werkwijze bij het vormgeven en uitvoeren van het beleid en beheer. Beleid dat de gemeente niet uitvoert voor, maar mét de samenleving. Voor het initiëren van groen-participatie is een jaarbudget beschikbaar. U heeft in de Kadernota besloten om dit budget te verminderen met € 19.000. Hiermee wordt het actief initiëren en faciliteren van burgerparticipatie in het overnemen van groenonderhoud grotendeels stopgezet. Een klein deel van het oorspronkelijke budget (€ 6.000) blijft geraamd om al geïnitieerde werkzaamheden / participaties te kunnen blijven onderhouden. Vertragen verledden van lichtmasten In 2019 heeft u besloten om de bestaande verlichting in lichtmasten over de periode van 2020 tot en met 2027 te vervangen door LED-verlichting.

U heeft bij de Kadernota besloten om dit vervangingsproces vanaf 2023 iets te vertragen. Dit betekent dat de vervanging niet in 2027 afgerond is, maar pas in 2031. Het effect is dat het terugdringen van het energieverbruik (50% energiebesparing in 2030 ten opzichte van 2013) trager verloopt en de daarmee gepaard gaande reductie van CO2. We voldoen dan in 2031 aan het landelijk energieakkoord. Deze heroverweging heeft overigens mogelijk iets hogere onderhoudskosten tot gevolg, waardoor de structurele besparing (vooral in de laatste jaren) kan tegenvallen. Halveren bijdrage aan het laanboompact De heroverweging bestaat uit twee onderdelen: 1. Het verlagen van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage (van € 10.000 naar € 5.000) aan het laanboompact. Hiermee wordt de gemeentelijke bijdrage gelijk getrokken met die van de andere partners. 2. Het halveren van het werkbudget voor de laanboomsector naar € 5.000. In dit budget zijn geen jaarlijkse vaste kosten opgenomen.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

30

Uitstellen en faseren revitalisering- en verkeersprojecten In de Kadernota is besloten om enkele revitaliseringsprojecten (investeringen) voor een periode van circa 3 jaar uit te stellen. Het betreft de projecten Nassaulaan in Kesteren, De Leede in Kesteren en Dichterswijk in Kesteren. Daarnaast is het project herinrichting Van Driel-plein in Ochten (investering) ook voor een periode van circa 3 jaar uitgesteld. Dit heeft effecten op de door uw raad beschikbaar gestelde budgetten van o.a. het vGRP, het Wegbeheer, NBVVP en het eenmalige investeringsbedrag voor het Van Drielplein in Ochten. Dit betekent dat de huidige inrichting van de openbare ruimte langer blijft bestaan en dat een meer klimaatbestendige en robuuste openbare ruimte conform een integrale aanpak niet wordt ingevuld. Dit levert een besparing op kapitaallasten op binnen deze 4 projecten. Er is een samenhang met de verkeerskundige projecten die op het punt van latere uitvoeringsdatum op elkaar zijn afgestemd. Daarnaast worden diverse verkeersprojecten (investeringen) voor een periode van circa 3 jaar uitgesteld. Uitstel geldt ook voor diverse verkeersprojecten uit de voorziening verkeersveiligheid. Uitstel van deze uitgaven met circa 3 jaar betekent dat de huidige verkeerssituatie (die niet als veilig wordt ervaren) langer blijft bestaan. Het levert een besparing kapitaallasten op.

Daarnaast is € 10.000 structureel bezuinigd op het zgn. knelpuntenpotje voor de aanpak van actuele verkeersveiligheids- en parkeerknelpunten. Dit betekent dat we vaker niet kunnen meewerken aan verzoeken om concrete verkeersmaatregelen. Er is een samenhang met de revitaliseringsprojecten en een en ander is qua latere uitvoeringsdatum op elkaar afgestemd. Verhogen uurtarief voor de afhandeling van ontwikkelingen U heeft in de Kadernota besloten om het uurtarief voor de ambtelijke begeleiding van nieuwe ontwikkelingen te verhogen. Omdat een deel van de ontwikkelingen met betrekking tot 2022 al eerder is gestart, is niet de volledige opbrengst per 2022 geraamd. Uitvoering en opbrengst van deze heroverweging is onzeker. We werken al met een fors uurtarief gebaseerd op een gemiddelde van de tarieven van alle functieniveaus die een bijdrage leveren aan het project. Voor de precieze uitwerking van deze heroverweging in de begroting analyseren wij nog de tarievenstructuur van omliggende gemeenten. Een eerste indruk is dat overall (een indexatie van) de plankostenscan (VNG) wordt gehanteerd als leidraad voor kostenverhaal. De voorgestelde tariefsverhoging (één uurtarief voor alle rollen en spelers in de projectorganisatie) gaat fors over de gehanteerde tarieven in de plankostenscan heen.

Overige ontwikkelingen Invoering Omgevingswet Door de technische aspecten van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging Bouwen (Wkb) heeft het kabinet de invoering met nog eens een half jaar uitgesteld. Invoering is nu gepland per 1 juli 2022. Dit is net ná de gemeenteraadsverkiezingen. Invoering halverwege het jaar is onhandig voor wat betreft de legesverordening. Deze moet dan voor de eerste helft van 2022 door de oude raad worden vastgesteld. Een groot deel van de door de Omgevingswet te veranderen onderdelen wordt eind 2021 of begin 2022 voor besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Een aantal onderdelen kan pas voor besluitvorming worden voorgelegd nadat de wet in werking is getreden of als er zekerheid is dat de Omgevingswet in werking treedt. Hiervan is de legesverordening een goed voorbeeld. We zorgen er voor dat we op 1 juli 2022 klaar zijn om onder de Omgevingswet te kunnen werken.

Beleidsindicatoren Naam Indicator: Omvang huishoudelijk restafval

Eenheid: Kg per inwoner

Bron: CBS

Hernieuwbare elektriciteit

percentage RWS

Vernielingen en aantal per CBS beschadigingen (in 1.000 de openbare ruimte) inwoners

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

2014 2015 2016 2017 2018 125,00 126,00 120,00 116,00 115,00

2019 86,00

Landelijk NederBetuwe Landelijk NederBetuwe

206,00 199,00 189,00 178,00 171,00 31,60 15,10 14,30 14,20 15,80

161,00 17,50

11,20 4,00

13,10 6,20

14,90 3,90

16,30 3,40

17,60 3,60

20,10 2,90

4,50

Landelijk

8,00

7,30

6,80

6,00

5,40

5,90

6,20

NederBetuwe

2020

31

Verbonden partijen Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? Verbeterde circulariteit en leefbaarheid De gemeenschappelijke regeling Avri verzorgt voor de 8 gemeenten in de Regio Rivierenland de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen met als doel de circulariteit en leefbaarheid te verbeteren. Hoofdthema’s 2022 Avri investeert in lijn met de Begroting 2022 en Meerjarenraming 2023-2025, die het Algemeen Bestuur heeft vastgesteld, de komende periode in: • voorspelbaarheid; • prijsstabiliteit en kostenbeheersing, waaronder de verbetering van het weerstandsvermogen; • het vergroten van de invloed op de keten (en minder afhankelijkheid van de markt); • efficiëntie.

Ontwikkelingen? Overige ontwikkelingen: Naast bovengenoemde hoofdthema's spelen, ook in lijn met de vastgestelde Begroting 2022 en Meerjarenraming 2023-2025, onder andere de volgende ontwikkelingen: • de inzet van verenigingen voor werkzaamheden in plaats van de inzameling van oud papier; • de circulaire verwerking van incontinentiemateriaal; • de mogelijke wijziging van het BTW percentage; • eventueel beprijzen van grondstoffen; • de mate van dienstverlening. Afvalstoffenheffing De gemiddelde afvalstoffenheffing stijgt (incl. het variabele tarief) in 2022 van € 297 naar € 311 per huishouden. Dit is een stijging van € 14. De stijging komt door: • loon- en prijsstijgingen en markttarieven; • uitbreiding van de capaciteit van de milieustraten en inzameling vanwege toegenomen aanbod van gescheiden afval, soorten afvalstromen en aantal bezoekers; • de wens van de deelnemende gemeenten om de communicatie naar de inwoners te verbeteren. Het variabele tarief blijft gelijk ten opzichte van 2021. De kostenstijging wordt dan ook gedekt door het basistarief dat stijgt van € 270 naar € 284 per huishouden. Ondanks deze stijging zit Avri nog steeds onder het landelijk gemiddelde. De tarieven worden definitief vastgesteld in de 'Verordening Afvalstoffenheffing 2022' in december 2021.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

32

Omgevingsdienst Rivierenland Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? Een gezonde, veilige, leefbare en duurzame leefomgeving (overeenkomstig de door het Algemeen Bestuur vastgestelde Programmabegroting 2022 van de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR)). De ODR voert voor de gemeenten in de Regio Rivierenland vergunningsverlenings-, toezichts- en handhavingstaken uit op het gebied van het omgevingsrecht (Wabo, Wro). Dit doet zij met als doel een duurzame en veilige leefomgeving waarin burgers en bedrijven goed kunnen wonen, werken en leven. De uitvoering vindt plaats via een jaarlijks door het college vast te stellen werkprogramma en overeenkomstig het regionale VTH-beleidskader: Vergunningverlening Afhandelen van aanvragen omgevingsvergunningen binnen de wettelijke termijnen en het beoordelen van meldingen op juistheid en volledigheid. Toezicht en handhaving Een zodanige naleving van de wettelijke voorschriften, dat gezondheid, veiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid zo goed mogelijk worden bevorderd. Advisering Het geven van goed advies op het gebied van geluid, bodem, flora en fauna, monumenten, archeologie en externe veiligheid. Het afhandelen van handhavings-, bezwaar- en beroepszaken.

Dit gebeurt in lijn met het regionale VTH uitvoeringsbeleid, binnen de gestelde termijnen en volgens de kwaliteitsafspraken. Het uitvoeren van administratieve processen en informatievoorziening. Stelseltaken/ketentoezicht Voldoen aan de kwaliteitscriteria voor de aanpak van milieucriminaliteit (samenwerking met het Openbaar Ministerie) en ketentoezicht (asbest- en grondstromen, afval en afvalstromen). De Gelderse uitvoering van ketentoezicht samen met de zeven Gelderse omgevingsdiensten en de ketenpartners landelijk op de kaart zetten. Hoofdthema's 2022 2022 wordt het jaar van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. De afgelopen jaren heeft de ODR zich samen met de gemeenten voorbereid op de invoering hiervan. 2022 (waarschijnlijk per 1 juli) wordt het jaar waarin deze wetten in de praktijk moeten worden toegepast. Verder staan 'partnerschap' en 'dienstverlening' centraal in 2022, waarbij aandacht wordt besteed aan: • nog betere dienstverlening; • verbinden van uitvoering en beleid; • aantrekkelijke werkgever zijn; • sensitiviteit ontwikkelen; • relaties intensiveren; • gelijk speelveld – iedereen gelijk behandelen; • kwaliteit als basis; • kennis ontwikkelen; • innoveren.

Ontwikkelingen? Naast bovengenoemde hoofdthema's spelen, ook overeenkomstig de vastgestelde Programmabegroting 2022, onder andere de volgende ontwikkelingen: Begroting en meerjarenraming 2023-2025

33

Bedrijfsvoering Personeel en Organisatie In 2022 blijft er aandacht voor de arbeidsmarkt. De ODR zet zich in om goede medewerkers aan te trekken en te behouden. Kwaliteit Het steeds verbeteren van de producten en diensten wordt ook in 2022 voortgezet. Hierbij dient het kwaliteitsbeleidsplan als uitgangspunt. Juridische zaken • de verdere inbedding en borging van de AVG / privacy binnen de organisatie blijft van belang en krijgt blijvend aandacht; • het doel is verder om het aantal klachten (gegrond en ongegrond) op hetzelfde niveau te houden als de voorgaande jaren. Klanttevredenheid De ODR blijft meten hoe tevreden de klant is. Ze streeft in 2022 naar een tevredenheid van minstens 82%.

Casterhoven Welke beleidsdoelstellingen gaat de verbonden partij voor ons bereiken en wat gaat de verbonden partij hiervoor doen? De locatie Casterhoven voorziet in een behoefte aan nieuwbouwwoningen binnen onze gemeente. Casterhoven is de grootste uitbreidingslocatie. In totaliteit worden er circa 550 woningen gebouwd. Dat gebeurt door de uitgifte van bouwrijpe kavels en grondgebonden woningen, die grotendeels projectmatig worden gerealiseerd. De ambitie is om de uitvoeringsagenda te versnellen om te kunnen voldoen aan de steeds verder toenemende vraag naar nieuwbouwwoningen.

Ontwikkelingen? Fase 7 (de laatste fase) wordt bouw- en woonrijp gemaakt. Verkoop van fase 7 start in 2021. De verwachting is dat het project in 2023 is afgerond.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

34

Wat mag het kosten? Programma: 3

Fysieke leefomgeving Rekening

begroting

Meerjarenraming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Lasten

15.677

17.629

16.937

16.596

16.778

16.778

Baten

-9.844

-9.896

-9.879

-9.715

-9.853

-9.853

Geraamd resultaat bestaand beleid

5.833

7.733

7.057

6.881

6.925

6.925

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten conform kadernota

57

-69

-34

7

Baten conform kadernota

-37

-75

-75

-75

Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota

20

-144

-109

-68

Lasten na kadernota

-398

1.318

207

1.259

Baten na kadernota

583

-1.207

16

-1.022

Saldo ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

186

111

223

237

Geraamd resultaat nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities, heroverwegingen en actualisaties

206

-33

114

169

7.263

6.848

7.040

7.094

Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid

Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

5.833

7.733

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen conform kadernota Taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie ( nadeel incidenteel van € 230.000 voor 2022) Waterschap Rivierenland heeft aangekondigd in de periode van eind 2021 tot eind maart 2022 een deel van haar A-watergangen te gaan baggeren. Binnen het te baggeren gebied bevinden zich ook Awatergangen gelegen aan eigendommen (bermen/wegen) van de gemeente Neder-Betuwe. Voor de hierbij vrijkomende baggerspecie geldt dat de aanliggend perceeleigenaar de baggerspecie moet ontvangen. Deze regeling is bekend als de zogenaamde ontvangstplicht en komt voort uit de Waterwet (artikel 5.23 lid 2). Dit houdt in dat de gemeente de kosten moet dragen voor het afvoeren en storten van de baggerspecie uit de betreffende watergangen. De kosten van de ontvangstplicht voor deze baggerronde zijn door het Waterschap berekend op basis van metingen en onderzoek. Vanaf de start van de baggerwerkzaamheden zullen de hoeveelheden definitief worden vastgesteld. Dit betekent dat de kosten zowel positief als negatief kunnen afwijken. Mocht dat het geval zijn dan informeren wij u via het IBOR. Taakveld Wonen en bouwen; controle en toezicht (nadeel structureel van € 150.000 vanaf 2023 ) Sinds 2019 voeren we een uitvoeringsprogramma uit voor het zogenaamde vrijeveldtoezicht.

Daarbij zien we toe op alle taken op het gebied van illegale bouw, sloop en aanlegactiviteiten en illegale gebruiksactiviteiten (strijdig gebruik met de regels van het bestemmingsplan). Uw raad heeft hiervoor voor de periode tot en met 2022 de middelen beschikbaar gesteld. Voor het structureel borgen van deze wettelijke taak wordt voorgesteld vanaf 2023 structureel € 150.000 per jaar in de programmabegroting op te nemen. Met de invoering van de Omgevingswet wordt de ingezette lijn van deregulering en toezicht en handhaving achteraf verder doorgezet. Wij zien daarom de noodzaak van het goed organiseren van het toezicht en de handhaving. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

35

Project Heroverwegingen, diverse taakvelden (voordeel van € 210.000 in 2022, voordeel € 294.000 in 2023, voordeel € 259.000 in 2024 en voordeel € 218.000 in 2025) In deze begroting zijn de bij de kadernota 2022-2025 voorgestelde heroverwegingen per programma weggezet. Per saldo is voor programma 3 Fysieke Leefomgeving voor het project heroverwegingen sprake van een voordeel van € 210.000 in 2022 oplopend naar € 218.000 in 2025. Het betreft de taakvelden Grondexploitatie, Ruimtelijke ordening, Openbaar groen en (openlucht-) recreatie en Verkeer en vervoer. Voor een verdere onderbouwing en hoe wij denken deze heroverwegingen te gaan realiseren verwijzen wij u naar het kopje 'Heroverwegingen' dat per programma aan de twee W-vragen is toegevoegd.

Ontwikkelingen en actualisaties na kadernota

Taakvelden grondexploitatie (niet bedrijventerreinen, budgettair neutraal) Actualisatie diverse grondexploitaties Voor 2022 minder lasten en baten van € 527.000, voor 2023 meer lasten en baten € 1.264.000, voor 2024 meer lasten en baten € 40.000 en voor 2025 meer lasten en baten € 1.079.000. De actualisatie van de diverse grondexploitaties resulteert totaal in een neutraal effect. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de actualisatie die bij de jaarstukken 2020 heeft plaatsgevonden. Actualisatie urencalculatie en onderzoek kostendekkendheid leges (nadeel van € 108.000 in 2022 oplopend naar € 149.000 in 2025) In totaliteit is sprake van een structureel nadelig effect van € 108.000 in 2022 oplopend naar € 149.000 in 2025. Enerzijds is sprake van een fors nadelig effect dat voortkomt uit minder verwachte leges van vooral grote bouwprojecten (zowel gebaseerd op aantallen als op bouwsommen) van afgerond € 140.000. Anderzijds worden meer ambtelijke uren toegerekend aan projecten waardoor de terugverdiencapaciteit is verhoogd met afgerond € 80.000. Als laatste is sprake van een nadelig financieel effect van de BTW constructie vanuit het GRP op onze financiële positie van € 60.000 in 2022 oplopend naar € 80.000 in 2025. Met nog een enkele andere kleine bijstelling is in totaal sprake van een nadelig effect van € 108.000 in 2022 oplopend naar € 149.000 in 2025.

Actualisatie kapitaalgoederen (nadeel structureel € 22.000) Binnen de actualisatie van de kapitaalgoederen (kapitaallasten) is een structureel nadeel ontstaan. Het betreft hier kleine mutaties op diverse taakvelden binnen dit programma. Actualisatie werkbegroting 2022 Avri IBOR. Diverse taakvelden nadeel structureel € 61.000 Avri IBOR voert voor de gemeente een groot deel van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte uit. De operationele afspraken voor deze uitvoeringswerkzaamheden zijn vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). De financiële kaders worden jaarlijks op basis van deze DVO vastgelegd in een werkbegroting. De werkbegroting past na de gebruikelijke indexatie (€ 49.000 ten laste van de stelpost loon- en prijsstijging) binnen de financiële kaders van de gemeentelijke begroting. Overige kleine verschillen vormen een structureel nadeel van € 12.000 Overige kleine verschillen Deze zitten in overige taakvelden binnen dit programma. Voordeel € 5.000 in 2022, 2023 en 2024 en een nadeel van € 5.000 voor 2025.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

36

Investeringen Programma 3: Fysieke leefomgeving Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)

Lopend

Afkoppelen fase 2 Opheusden

Startjaar

na Investeringsheroverbedragen weging x € 1000

2018

775

vGRP 2014-2018 Lopend Lopend Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend

Waterplan 2019 - 2021 Waterplan 2022 Waterplan 2023 Vogelbuurt I - Opheusden 2019 Bomenbuurt - Ochten 2019 Oranjebuurt I - Dodewaard 2019 Oranjebuurt II - Dodewaard 2020 Vogelbuurt II - Opheusden 2020 Nassaulaan - Kesteren 2020 De Leede II - Kesteren 2021 Dichterswijk/Romeinsebuurt - Kesteren 2021 Het Panhuis - Kesteren 2020-2021 De Heuning - Ochten 2019 De Heuning - Ochten 2020 Relinen kwetsbare riolering 2022 Vervangen/renoveren riolering 2022 Vervangen/renoveren riolering 2023 Adaptieve klimaat maatregelen 2022 Adaptieve klimaat maatregelen 2023 Drukriolering (pompen, leidingwerk, schakelkasten) 2019-2023 Drukriolering (Buiten-opstellingskast) 2019-2023 Rioolgemalen/Randv. (kast electra+appendages) 2019-2023 Rioolgemalen/Randv. (gemalen pomp en inspectie, leidingwerk) 2019-2023 Rioolgemalen/Randv. (Gemalen bouwkundig ) 2019-2023

775 2019 2022 2023 2019 2019 2019 2020 2020 2020 2021 2021 2020 2019 2020 2022 2022 2023 2022 2023 2019 2019 2019

210 190 200 92 887 500 549 1.062 363 392 1.100 59 52 137 156 364 300 215 215 365 65 74

2019 2019

179 42

vGRP 2019-2023 Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend Lopend Toekomstig Lopend

Bermverharding 2020 Bermverharding 2021 Bomenbuurt wijk Ochten Nassaulaan eo Kesteren Wijk Dodewaard Vogelbuurt I wijk Opheusden Dichters/Romeinsebuurt Kesteren Vogelbuurt II wijk Opheusden

7.765 2020 2021 2018 2018 2019 2020 2021 2020

150 150 980 520 1.800 720 1.400 880

2024

2025

Wegenbeheer op basis, rehabilitatie en bermverhardingen Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend

Af-/toerit A15 (Dodewaard) Dorpsstraat (Opheudsen) Hamsestraat (Opheusden) Hoeflaan (Ochten) Hoofdstraat Kesteren Hoofdstraat, Fruitstraat- rotonde Broekdijk (Kesteren) Kruising Fruitstraat - Hoofdstraat Matensestraat, komgrens-Dalwagen (Dodewaard) Oranjestraat (Ochten) Station Opheusden Welysestraat (Wely) Wijk De Leede - oud Kesteren Fietsbrug Meersteeg (Echteld)

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

6.600 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2019 2020

2025 2025

300 100 50 50 100 200 50 50 50 300 75 75 200

2025

37

Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig Toekomstig

Fazantstraat (Opheusden) Spoorstraat (Kesteren) Keizerstraat, Dorpsstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Molenstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Dorpsstraat (Ijzendoorn) Eldik, diverse wegen Oude Broekdijk (Kesteren) 44 RI-straat (Ochten)

2020 2020 2021 2021 2022 2022 2023 2024

80 200 75 250 40 50 32 40

2025 2025 2026 2026 2026 2027 2027

Uitvoeringsprogramma NBVVP Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend

Startersleningen Duurzaamheidsleningen Duurzaamheidsleningen (asbestsanering) Fietspad Broekdijjk ABC SV 2e fase Bonegraaf oost Poort van Ochten Herinrichting buitenruimte dorpshuis IJzendoorn Voorbereidingskrediet Randweg Opheusden Bomenbuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Oranjebuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Vogelbuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten

2.367 2014 2016 2019 2018 2020 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2021

450 250 500 1.400 75 65 65 300 400 40 25 30

Diverse investeringen

3.600

Totaal investeringsbedragen

21.107

Mutaties reserves Programma 3 Fysieke Leefomgeving Bedragen x € 1.000

rekening begroting begroting Meerjarenraming 2020 2021 2022 2023 2024 2025

Bestaand Beleid Lasten

1.722

554

420

387

124

124

Baten

-1.193

-865

-402

-279

-34

-34

529

-312

17

109

91

91

109

91

91

Geraamd resultaat bestaand beleid

Nieuw Beleid Lasten

1.000

Baten Geraamd resultaat nieuw beleid Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid

1.000

529

-312

1.017

Bestaand beleid Wij hebben deel B van de notitie Bovenwijkse Voorzieningen 2021 geactualiseerd en verwerkt in de daaropvolgende Bestuursrapportage. Voor de komende jaren worden de onderstaande mutaties verwacht voor de reserve bovenwijkse voorziening en de reserve ruimtelijke investeringen:

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

38

RESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN • Onttrekking aan de reserve bovenwijkse voorzieningen ter besteding aan bovenwijkse voorzieningen in 2022 € 250.000 en in 2023 € 250.000. • Toevoeging aan de reserve bovenwijkse voorziening te ontvangen voor bovenwijkse voorzieningen in 2022 € 129.695, in 2023 € 127.045, in 2024 € 124.395 en in jaar 2025 € 124.395. RESERVE RUIMTELIJKE INVESTERINGEN • Onttrekking aan de reserve ruimtelijke investering ter besteding aan ruimtelijke investeringen in 2022 € 50.000. Jaren 2023 t/m 2025 geen onttrekkingen. • Toevoeging aan de reserve ruimtelijke investering te ontvangen voor besteding aan ruimtelijke investeringen in 2022 € 40.000, in 2023 € 10.000. Geen stortingen in 2024 en 2025. RESERVE ESSENTAKSTERFTE In de 1e bestuursrapportage 2020 zijn voor de jaarschijf 2022 de volgende onttrekkingen voorgesteld: • Onttrekking reserve Essentaksterfte voor uitvoering van bestrijding van de ziekte met € 79.000. Totaal in 2022 te onttrekken uit de reserve Essentaksterfte €. 79.000. RESERVE KAPITAALLASTEN • Onttrekking reserve kapitaallasten voor de dekking van afschrijvingen op investeringen in 2022 € 23.530, in 2023 € 28.530, in 2024 € 33.530 en in 2025 € 33.530. • Toevoeging aan de reserve kapitaallasten in 2022 € 250.000 en in 2023 € 250.000.

Nieuw Beleid RESEREVE OMGEVINGSWET Wanneer de Omgevingswet in werking treedt, worden de bestemmingsplannen van rechtswege omgezet in een Tijdelijk Omgevingsplan (TOP). We hebben vervolgens tot en met 2029 de tijd om het tijdelijke omgevingsplan, enkele gemeentelijke verordeningen en de van het Rijk meegegeven regels (de 'bruidsschat') om te zetten naar een Permanent Omgevingsplan (POP). In de raadsvergadering van 30 juni 2021 heeft uw raad ingestemd met het toevoegen van € 1.000.000 aan de reserve Omgevingswet. Hieruit kunnen de kosten van omzetting worden betaald. Vanwege de omvang van de opgave zal jaarlijks geëvalueerd worden of de geraamde bedragen voldoende zijn om het Permanente Omgevingsplan op te stellen. • Toevoeging aan de reserve Omgevingswet voor het omzetten van het Tijdelijke Omgevingsplan in een Permanent Omgevingsplan met € 1.000.000. Totaal in 2022 toegevoegd aan de reserve Omgevingswet € 1.000.000.

Begroting en meerjarenraming 2023-2025

39

Programma 4 Economie Missie

We streven naar economische groei door te werken aan een goed ondernemersklimaat, goede ondernemersdienstverlening en een goede kwaliteit van onze werklocaties. Tevens zetten we in op vitaliteit van onze winkelkernen met ontwikkeling en behoud van gebieden met winkelconcentraties. We stimuleren economische groei via uitbreiding van verblijfs- en dagrecreatie. We willen de sterke kanten en mogelijkheden van de gemeente benutten. Kwaliteitsverbetering is hierbij het uitgangspunt. We ontwikkelen de mobiliteit in onze gemeente zo, dat deze de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid versterkt.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Businessplan voor de Bedrijfsomgeving Panhuis Kesteren (2013) Neder-Betuws Verkeer-en Vervoerplan, beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Masterplan Centrum Kesteren (2011) Visie op recreatie en toerisme Neder-Betuwe (2013) Regionale detailhandelsstructuurvisie Rivierenland (2014) Detailhandelsstructuurvisie Neder-Betuwe (2016) Structuurvisie Neder-Betuwe 2018 (2018), (kaart) Kadernota basismobiliteit (2015) Intergemeentelijke Strategische Visie Laanboomcentrum Betuwe (2015) Ambitiedocument 2016-2020 Regio Rivierenland (2016), (brochure) Ruimtelijke Strategische Visie Regio Rivierenland (2019) Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (2020) Regionaal Investeringsfonds Regio Rivierenland 2016-2020 (2016) Nadere regel subsidie Lokaal Investeringsfonds Neder-Betuwe (2019) Structuurvisie Agro Business Centre Opheusden (2014) Ruimtelijk Kwaliteitskader Agro Business Centre Opheusden (2017) Nota Parkeernormen (2017) Beheerplan wegen 2018-2021 Neder-Betuwe (2017) Beleidsrichtlijnen Kantoren op bestaande bedrijventerreinen (2020)

Thema's 4.1 Goed Ondernemersklimaat Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Plaatsing van Neder-Betuwe in de bovenste helft van de ranglijst van MKB-vriendelijkste gemeenten • De uitkomsten van de verkiezing van de MKB-vriendelijkste gemeente in Nederland 2020 worden gebruikt als input voor de acties in het Plan van Aanpak Ondernemersdienstverlening. Hiermee versterken we de verdere dienstverlening van ondernemers en proberen we onze positie voor de verkiezing van 2022 te versterken. • Wij werken aan doorontwikkeling van de in 2019 gestarte meerjarige subsidieregeling Lokaal Investeringsfonds (LIF) om de lokale economie te stimuleren. Wij informeren (groepen van) ondernemers proactief over de mogelijkheden voor het indienen van aanvragen bij het LIF en het Regionaal Investeringsfonds (RIF). • Ondernemers kunnen met hun vragen terecht bij het Bedrijvenloket Neder-Betuwe. Starters worden doorverwezen naar organisaties en programma’s, die hen ondersteuning bieden (KvK en programma voor Gelderse starters www.startversneller.nl) • Opstellen van een jaarlijkse Economische Rapportage en frequente berichtgeving over ontwikkelingen binnen het economische (beleids-)terrein. • In 2022 gaan wij in afstemming met de vertegenwoordigers van het ondernemersplatform OVNB de diverse actiepunten uitvoeren.

• Het Plan van Aanpak bevat verbeter- en actiepunten voor het versterken van de ondernemersdienstverlening. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

40

Ontwikkelingen? Werken is waardevol. Werk zorgt voor een sociaal netwerk, waardoor onze inwoners in de maatschappij blijven ‘meedoen’. Mede dankzij onze ondernemers en lokale instellingen kunnen we de werkgelegenheid in onze gemeente en regio vergroten. Laatste jaar subsidieregeling LIF De subsidieregeling LIF wordt in 2022 voor het laatste jaar doorgezet. Deze regeling, op basis van minimaal 50% eigen cofinanciering, heeft dan vier jaar gelopen en projecten van ondernemersverenigingen, ondernemersstichtingen en samenwerkende ondernemers een steun in de rug kunnen geven. In 2022 is het beschikbare budget € 30.000 voor projecten die een positieve bijdrage leveren aan de lokale economie of de lokale gemeenschap. Het indienen van aanvragen kan tot 1 mei 2022. MKB vriendelijkste gemeente In 2020/2021 hebben we deelgenomen aan deze verkiezing en scoorde Neder-Betuwe een 14e plaats op de provinciale ranglijst. Aan de volgende verkiezing in 2022/2023 gaan wij opnieuw deelnemen. De verbeterpunten voor onze dienstverlening nemen we mee in het plan van aanpak in de hoop dat we een nog hogere plaats zullen krijgen. De aanvullende vraagstelling voor de enquête in het landelijk onderzoek stemmen we af op onze lokale vraagstukken. Plan van aanpak ondernemersdienstverlening Het plan van aanpak blijft voortdurend onder onze aandacht.

De resultaten uit de MKB-verkiezing geven nieuwe input om de dienstverlening verder te ontwikkelen. In 2022 pakken we dit, in afstemming met onze ondernemers, voortvarend op. Extra aandacht blijven we houden voor de corona-herstelfase en onze aangepaste vormen van dienstverlening. Dit betreft instrumenten die aansluiten bij de concrete behoefte van ondernemers. Om de behoefte aan ondersteuning in de herstelperiode na de crisis te achterhalen wordt een enquête onder ondernemers uitgezet. Bedrijvenloket Het bedrijvenloket wordt goed gevonden en gebruikt door onze ondernemers. Ook in 2022 houden we het bedrijvenloket open en monitoren we onze dienstverlening op snelheid, compleetheid en deskundigheid. De raad wordt hierover jaarlijks geïnformeerd.

4.2 Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Het zo goed mogelijk benutten van het landschappelijk schoon van Neder-Betuwe • Faciliteren en starten van initiatieven en projecten uit het Landschaps Ontwikkelingsplan (LOP). In 2022 werken we aan een integrale actualisering van het LOP. • Naast de ontwikkeling van het klompenpad Opheusden worden ook klompenpaden in Dodewaard, Ochten en IJzendoorn/Echteld uitgevoerd. Doel is te komen tot een netwerk van klompenpaden. • Ondersteunen Uit®waarde bij de doorontwikkeling van het bestaande regionale fietsroutenetwerk. In regionaal verband wordt Uit®waarde verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het fietsknooppunten netwerk. Hiertoe is voor onze gemeente een overeenkomst afgesloten voor tien jaar (2019 - 2029). • Planontwikkeling van het gebied Veerhaven Ochten en het daarbij zo goed mogelijk benutten van kansen voor versterking van de gebruikswaarde van het gebied. Wij voeren met de samenwerkingspartners Rijkswaterstaat, Waterschap Rivierenland en provincie Gelderland de publieke ontwikkeling van het gebied Veerhaven Ochten uit. Dit doen we in samenhang met de opgaven van deze partners in de periode tot en met 2023. Dan wordt ingezet op het aantrekken van marktpartijen voor de private gebiedsontwikkeling van o.a.

het Toeristisch Overstap Punt, het Bezoekersinformatiecentrum en extensieve dag- en verblijfsrecreatie. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

41

• •

Voortzetten van de jaarlijkse financiële steun aan het Regionaal Bureau voor Toerisme Rivierenland (RBT) en jaarlijks evalueren en nabespreken op basis van gemaakte prestatieafspraken. Voor het aantrekken van meer recreanten wordt in samenwerking met het RBT Rivierenland en het Platform Recreatie & Toerisme gewerkt aan:  Streven naar het aanbieden van een kwalitatief en onderscheidend aanbod aan routes voor zowel fietsers als wandelaars;  Promotie & marketing van onze wandel- en fietsroutes door RBT Rivierenland met subsidie vanuit het provinciale programma Sterke Gelderse Routes;  Promotie & marketing in samenwerking met ondernemers door Neder-Betuwe pagina’s en advertenties in de jaarlijkse uitgave RVRNLND Magazine (oplage 77.000 exemplaren);  Uitvoeren van acties uit de lokale visie Recreatie en Toerisme;  Stimuleren en helpen van ondernemers bij nieuwe initiatieven die bijdragen aan een betere kwaliteit en meer recreatieaanbod.

Ontwikkelingen? Ontwikkeling Klompenpaden In 2022 zal het laatste klompenpad van IJzendoorn/Echteld ontwikkeld worden, zodat er een dekkend netwerk aan klompenpaden binnen onze gemeente zal zijn. Ontwikkeling Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Het regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Rivierenland heeft in 2021 een statutaire naamswijziging ondergaan naar Bureau voor Toerisme. De jaarlijkse prestatieafspraken zijn aangepast naar samenwerkingsafspraken en zullen in 2022 geëvalueerd worden. Ontwikkeling recreatie en toerisme In 2022 start de uitvoering van het nieuwe regionaal ambitiedocument 2022 - 2025. Recreatie en toerisme blijft een speerpunt. Een bijdrage aan de doelstellingen wordt mede uitgevoerd door 5 versnellingsopgaven. Gemeente Neder-Betuwe is trekker van de opgave 'agrotoerisme' en lid van de werkgroep van de opgave 'rivierbeleving'. In 2022 worden de activiteiten behorende bij deze opgaven opgestart en uitgevoerd. Ontwikkeling Boven-Linge In 2021 is het ambitiedocument over de Boven-Linge opgesteld door gemeenten, waterschap en provincie. In 2022 zal een vervolg gegeven worden en een uitvoeringsplan voor de komende jaren opgesteld worden. Ontwikkeling Gastvrije Waaldijk In 2021 is de samenwerkingsovereenkomst Gastvrije Waaldijk getekend door gemeenten, waterschap en provincie.

Dankzij deze mijlpaal worden er in 2022 twee projecten opgestart, namelijk allereerst een haalbaarheidsonderzoek naar een fietsverbinding over het Amsterdam-Rijnkanaal. En als tweede 'Verhaal van de Waal', een marketingcommunicatieplan rondom de Gastvrije Waaldijk. Ontwikkeling Veerhaven Ochten Eind 2021 wordt de realisatieovereenkomst voor de eerste fase van de gebiedsontwikkeling Veerhaven Ochten door de projectpartners Provincie Gelderland, Gemeente Neder-Betuwe, Waterschap Rivierenland en Rijkswaterstaat ondertekend. De eerste fase van de gebiedsontwikkeling behelst de herinrichting van het plangebied (o.a. reactivering van de voormalige veerhaven, aanleg hoogwatervrijterrein, realisatie van een natuurlijke geul). Eind 2021 worden de ontwerp-vergunningen en het ontwerp-provinciaal inpassingsplan (PIP) voor de realisatie van fase 1 ter inzage gelegd. 2022 staat in het teken van het doorlopen van de procedures, zodat de definitieve vergunningen en het definitieve PIP eind 2022 beschikbaar zijn. De start van de uitvoering is voorzien in 2023. De gemeente is trekker voor de private doorontwikkeling in fase 2 van de gebiedsontwikkeling. Begin 2022 start de gemeente het proces om te komen tot een optimale recreatieve ontwikkeling van de Veerhaven Ochten en de bijbehorende private partij. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

42

Daartoe wordt een plan van aanpak opgesteld waarin de volgende onderwerpen verder zijn uitgewerkt: • Financiering, inzet van mensen en middelen; • Organisatiemodel Waterbelevingscentum/TOP+ (stichting, commercieel of combinatie); • Subsidiemogelijkheden (investering, educatie); • Planning met mijlpalen.

4.3 Winkelconcentraties Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Actief verbeteren van het voorzieningenniveau en de leefbaarheid van de kernen • Afhankelijk van definitieve besluitvorming over het centrumplan Ochten werken we de plannen uit voor een toekomstbestendige (her)inrichting van de openbare ruimte. • De herinrichting van de Hoofdstraat in Kesteren is voltooid. • Verdere integrale uitwerking van de planvorming rond het centrumplan Opheusden. • Het college heeft aangegeven, dat de prioriteit ligt bij de kernen Ochten en Kesteren. Hieraan geven wij voorrang. Private initiatieven voor de kern Opheusden blijven we nauwlettend volgen.

Ontwikkelingen? De herinrichting van de openbare ruimte in de Hoofdstraat in Kesteren is voltooid. Door de raad is een motie aangenomen dat er uiterlijk op 1 oktober 2021 duidelijkheid moet zijn of de ontwikkeling van een supermarkt op de huidige locatie van het dorpshuis in Ochten doorgaat. Als dat niet zo is, zullen andere initiatieven op deze locatie worden uitgewerkt. Het centrumplan Opheusden is tijdelijk geparkeerd in afwachting van verdere besluitvorming over de randweg Opheusden. Er komt een regionaal koopstromenonderzoek onder de vlag van een breder provinciaal koopstromenonderzoek. De provincie is hiervoor opdrachtgever.

4.4 Glasvezelverbindingen Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Stappen naar een 100% dekkend glasvezelnetwerk • De ambitie is te komen tot een open breedbandnetwerk dat toekomstbestendig is. Het is het eerste regionale glasvezelnetwerk van Nederland. Dit open netwerk is beschikbaar voor alle providers in Nederland die hun diensten hierop willen aanbieden. • De UBR heeft een opdracht gegund aan een marktpartij voor ontwerp, aanleg, onderhoud en beheer van het regionale breedbandnetwerk voor de zogenaamde 'witte adressen' in het buitengebied. Het project van UBR richt zich alleen op alle zogenaamde 'enkel-koper-adressen' die zich buiten de dichtbevolkte kernen van de regio bevinden. • In regionaal verband mogelijk maken en stimuleren van de aanleg van een breedbandnetwerk in het buitengebied van de aan de UBR deelnemende gemeenten. • De gemeenteraden van de zeven samenwerkende gemeenten in de UBR zijn akkoord gegaan met een garantstelling voor een lening bij een bank. Deze garantstelling verhoudt zich met het aantal aan te sluiten adressen binnen de gemeente. • De gemeenschappelijke regeling Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is in januari 2020 opgericht. Er is door de UBR een lening afgesloten voor het aanleggen van het breedbandnetwerk. Dit na afronding van de aanbestedingsprocedure voor aanleg van het netwerk met een partij.

• Op 26 september 2019 heeft de gemeenteraad het college toestemming gegeven voor de oprichting van de Gemeenschappelijke regeling Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR). Op 1 oktober 2019 heeft het college positief besloten tot oprichting van deze gemeenschappelijke regeling. Begin 2020 is de UBR opgericht. Het gaat om een samenwerking tussen 7 gemeenten in regio Rivierenland voor de aanleg van een breedbandnetwerk voor de zogenaamde 'enkel-koperadressen' in het buitengebied. Het is het eerste regionale glasvezelnetwerk van Nederland. • Wij werken in regionaal verband mee aan het proces en de afstemming met Regio Rivierenland en de overige samenwerkende gemeenten in deze regio. Begroting en meerjarenraming 2023-2025

43

Ontwikkelingen? De Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband (gemeenschappelijke regeling) van 7 gemeenten: Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Doel van deze samenwerking is te komen tot een breedbandnetwerk in het buitengebied van de deelnemende gemeenten. Op 31 maart 2021 heeft het Dagelijks Bestuur van Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland de Begroting 2022 en Kadernota 2022 voor zienswijze gestuurd aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten. Deze stukken zijn in Neder-Betuwe in de raad van 10 juni 2021 behandeld. De komende maanden/jaren wordt invulling gegeven aan de exploitatie van het glasvezelnetwerk op 8.880 adressen in het buitengebied van de gemeenten in de UBR.

Heroverwegingen

In de Kadernota 2022-2025 is besloten tot 2 heroverwegingen binnen dit begrotingsprogramma. Heroverwegingen

2022

2023

2024

2025

Versoberen subsidieregeling Lokaal Investeringsfonds (LIF)

€ -10.000 € -30.000 € -30.000 € -30.000

Verminderen bijdrage aan Regionaal Investeringsfonds (RIF)

€ -29.000 € -29.000 € -29.000 € -29.000

Een toelichting op de tabel hierboven: Versoberen subsidieregeling Lokaal Investeringsfonds (LIF) Deze heroverweging bestaat uit twee onderdelen: • De subsidieregeling LIF wordt per 1 januari 2023 beëindigd. Met deze regeling was jaarlijks € 20.000 subsidie beschikbaar voor projecten op basis van minimaal 50% cofinanciering door projectaanvragers/indieners. Omdat al besloten was om de subsidieregeling te verlengen tot en met het subsidiejaar 2022, kunnen we deze regeling pas per 1-1-2023 beëindigen. • Het werkbudget voor lokaal economisch beleid wordt met € 10.000 verlaagd. Het werkbudget voor lokaal economisch beleid (was in 2021 € 25.000 per jaar) vermindert met ingang van 2022 met € 10.000. Dit budget wordt aan diverse activiteiten rond ondernemersdienstverlening besteed en wordt niet elk jaar volledig uitgegeven. Verminderen bijdrage aan Regionaal Investeringsfonds (RIF) We hebben op basis van het Regionaal Economisch Ambitieprogramma 2016-2020 tot en met 2020 elk jaar € 3 per inwoner bijgedragen aan het Regionaal Investeringsfonds (RIF). Dit komt uit op € 72.000 per jaar. Het RIF is een financieel instrument om de doelstellingen uit het Ambitiedocument te kunnen realiseren. In de voorgaande vier jaren ondersteunde het RIF meer dan 100 projecten verspreid over de regio.

In 2021 viel dit vrij in verband met de evaluatie van het RIF, de totstandkoming van het nieuwe Ambitiedocument 2022-2025 en de dekking van de financiële bijdrage 2021 aan het RIF vanuit Regiodealgelden. Vooruitlopend op besluitvorming over het nieuwe ambitiedocument (in september 2021 in de gemeenteraden), is in de Kadernota besloten om verder uit te gaan van een bedrag van € 2 per inwoner voor de opvolger van het RIF, het Regionaal Stimuleringsfonds. Deze besparing is € 24.000 vanaf 2022. Daarnaast stellen wij u voor het werkbudget voor regionaal economisch beleid (€ 4.614) te laten vervallen. Dit is een structureel jaarlijks werkbudget dat kan worden ingezet voor incidentele regionale projecten en samenwerkingen. Hieraan zitten geen structurele verplichtingen vast.

Overige ontwikkelingen Gevolgen Covid-19 pandemie De Corona-pandemie trekt diepe sporen in de Nederlandse economie. Verschillende sectoren ondervinden de gevolgen van de anderhalve meter samenleving. We passen onze gemeentelijke inspanningen aan de behoefte van onze samenleving aan. We ondersteunen onze lokale ondernemers zoveel mogelijk om hen door deze crisis heen te begeleiden. Begroting en meerjarenraming 2023-2025