Bijlage 1 Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Zeer laag (10%), Laag (25%), Midden (50%), Hoog (75%), Zeer hoog (90%).
De Jaarstukken 2024 worden behandeld ná de behandeling van de Programmabegroting 2025. De risico's in de Jaarstukken 2024 worden dan ook afgeleid van de meest recente risico's zoals vermeld in de Programmabegroting 2025 (vaststelling door de raad in november 2024) en zijn daar waar nodig aangepast aan de stand per eind 2024. De risico's worden vermeld op volgorde van risico-inschatting en omvang. Bedragen x € 1.000
Nr
Kwantificering
Risico
1
Overschrijding van kosten binnen het Sociaal Domein
2
Optreden van een ICT-veiligheidsprobleem (Cybersecurity)]
3
RisicoOmvang inschatting Kans 75%
300
1.762 Gemiddeld
50%
881
Uitvoering Participatiewet (vangnetregeling)
98 Gemiddeld
50%
49
4
Niet realiseerbare bezuinigingen dekkingsplan
709
Laag
25%
177
5
Extra kosten bij verbonden partijen
697
Zeer laag
10%
70
6
Onvoorziene kosten als gevolg van juridische procedures
250
Zeer laag
10%
25
37
400
Hoog
2.1. Jaarverslag Nr
7
Kwantificering
Risico Aanspraak op achtervang als gevolg van niet aflossen leningen sociale woningbouw
RisicoOmvang inschatting Kans
3.197
Zeer laag
10%
7.112
320 1.821
In 2024 zijn er geen risico's opgetreden. Er heeft dus ook geen onttrekking uit de Algemene reserve plaatsgevonden. Voor een nadere toelichting op de risico's verwijzen wij u naar bijlage 4 van deze Jaarstukken 2024. Bedragen x € 1.000 Incidenteel
Risico
Structureel
Kwantificering Berekend bedrag
Kwantificering Berekend bedrag
Zeer laag
10%
4.144
414
0
0
Laag
25%
709
177
0
0
Midden
50%
1.859
930
0
0
Hoog
75%
400
300
0
0
Zeer hoog
90%
0
0
0
0
7.112
1.821
0
0
Totaal
Het totaal van het berekende risicobedrag komt daarmee uit op ruim € 1,8 miljoen.
Beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico's Relatie weerstandsvermogen en risico's De verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico's is het weerstandsvermogen. De weerstandscapaciteit is de hoeveelheid aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. De risico's betreffen risico's waarvoor geen (andere) maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente. Weerstandsvermogen De weerstandscapaciteit bedraagt eind 2024 € 2 miljoen. Als de risico’s zoals deze hiervoor benoemd zijn, worden afgezet tegen de weerstandscapaciteit, kan worden geconcludeerd dat de gemeente Mook en Middelaar op dit moment voldoende capaciteit heeft om eventuele risico’s op te vangen. Berekende omvang risico's
Huidig weerstandsvermogen
Dekking in %
Overdekking
Incidentele risico's
1.821
2.000
110%
179
Structurele risico's
0
0
n.v.t.
0
1.821
2.000
110%
179
Soort risico
Totaal
De ratio van het weerstandsvermogen bedraagt 1,10. Dit valt in de klasse 'Voldoende'.
38
Jaarstukken 2024 Beoordelingstabel weerstandsvermogen Categorie
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
vanaf
tot
A
2
∞
Goed / Uitstekend
B
1,4
2
Ruim voldoende
C
1
1,4
Voldoende
D
0,8
1
Matig
E
0,6
0,8
Onvoldoende
F
-∞
0,6
Ruim onvoldoende
De minimaal aanbevolen categorie betreft 'C - Voldoende' met een ratio tussen 1 en 1,4.
Kengetallen Kengetallen geven inzicht in bepaalde onderdelen van de balans of exploitatie en kunnen bijdragen aan het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast bieden kengetallen de mogelijkheid om gemeenten onderling te vergelijken omdat gemeenten verplicht zijn om deze kengetallen te vermelden. Een individueel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van de gemeente moet worden beoordeeld. De kengetallen moeten in samenhang bekeken worden, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie. Een kengetal, of de ontwikkeling van een kengetal, is een weerspiegeling van het gevoerde beleid. Voor de provincie als toezichthouder hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. Kengetallen
R2023
B2024 *)
R2024
1a)
netto schuldquote
-19%
17%
-16%
1b)
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-22%
14%
-19%
2)
solvabiliteitsratio
42%
32%
44%
3)
grondexploitatie (n.v.t.)
0%
0%
0%
4)
structurele exploitatieruimte
0%
1%
7%
5)
belastingcapaciteit
107%
103%
103%
*) Betreft waarden zoals vermeld in primitieve begroting, omdat daar een geprognosticeerde balans aanwezig is. 1a Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast (vaste schuld en vlottende passiva) ten opzichte van de eigen middelen (vlottende activa). Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een negatieve schuldquote betekent dat er geen netto-schuld is, maar dat er een overschot is aan liquide middelen en vorderingen. Het kengetal is bij de begroting normaliter hoger omdat daar de aanname geldt dat de restant kredieten worden benut. Dit leidt tot een afname van de liquide middelen. 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit betreft hetzelfde kengetal als de netto schuldquote, maar nu worden bij de eigen middelen niet alleen de vlottende activa meegenomen, maar ook de uitgezette leningen. Dit kengetal is altijd gelijk of lager dan de netto schuldquote.
39
2.1. Jaarverslag 2 Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate wij in staat zijn om op de lange termijn aan de financiële verplichtingen te voldoen. Zoals uit de balans valt op te maken, bedraagt het eigen vermogen bijna € 10 miljoen en het totaal vermogen ruim € 22 miljoen. Dit betekent dat de verhouding eigen vermogen/totaal vermogen 0,44 is. De gangbare minimumnorm voor deze solvabiliteitsratio ligt bij niet-financiële ondernemingen tussen de 0,25 en 0,40. Hoe hoger de ratio hoe solvabeler de organisatie is. Met een ratio van 0,44 voldoet de gemeente Mook en Middelaar ruimschoots aan de gangbare minimumnorm. 3 Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De gemeente Mook en Middelaar heeft geen actieve grondexploitaties (aankopen, bouw- en woonrijp maken en weer verkopen). Het kengetal bedraagt 0%. 4 Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. De structurele exploitatieruimte is gebaseerd op de structurele baten en lasten op grond van de gerealiseerde cijfers in 2024. Op basis hiervan is dit kengetal 7%, er is dus sprake van een structureel voordeel in de Jaarstukken 2024.
Dit laat echter ook een realisatie zien die inmiddels ingehaald is of wordt door de meer recente Programmabegroting 2025 en de nieuw op te stellen Programmabegroting 2026 waarbij ramingen zijn of worden aangepast en er een structureel tekort wordt verwacht door achterblijvende inkomsten (met name een veel lagere uitkering uit het gemeentefonds). Een programmabegroting geeft een zuiverder beeld over de structurele begrotingssaldi voor de komende jaren. 5 Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend op basis van de woonlasten van een belastingplichtige (meerpersoonshuishouden met eigen woning) in Mook en Middelaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde van het laatst bekende begrotingsjaar. Bij de Jaarstukken 2024 is dat 2024. De cijfers zijn afkomstig van COELO.
Onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De diverse kengetallen zijn onderling consistent en bevestigen het beeld van een relatief gezonde financiële positie. Mook en Middelaar heeft slechts één uitstaande geldlening van € 182k (per 31-122024), die in 2025 geheel wordt afgelost. Aan de andere kant is er bijna € 5,7 miljoen aanwezig in ’s Rijks schatkist. Op basis van de categoriale indeling zit de gemeente Mook en Middelaar overwegend in categorie A (niet of minst risicovol) en categorie B. Kengetal 2024
Waarde M&M
Categorie A
Categorie B
Categorie C
1a)
Netto schuldquote zonder correctie
-16%
< 90%
90 - 130%
> 130%
1b)
Netto schuldquote met correctie)
-19%
< 90%
90 - 130%
> 130%
2)
Solvabiliteitsratio
44%
> 50%
20 - 50%
< 20%
3)
Grondexploitatie
0%
< 20%
20-35%
> 35%
4)
Structurele exploitatieruimte
7%
positief
neutraal
negatief
5)
Belastingcapaciteit
103%
< 95%
95 - 105%
> 105%
40
Jaarstukken 2024
2.1.12. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Wettelijk kader Artikelen 12 en 26 BBV. Artikel 23, lid 1 Financiële verordening Mook en Middelaar 2024. Algemeen Per voorziening zijn visiedocumenten en afzonderlijke beheers- en onderhoudsplannen beschikbaar. Bij de raadsvoorstellen en -besluiten tot vaststelling van de diverse plannen zijn er uitspraken gedaan over de mate van het gewenste onderhouds- c.q. voorzieningenniveau. Bij de behandeling van de diverse onderdelen in deze paragraaf zullen wij hierop terugkomen.
Wegen 1.
Wegen
Beleid In de raadsvergadering van 12 december 2019 is door uw raad het Wegenbeheerplan 2020-2024 vastgesteld. Door de vaststelling is het wegonderhoud voor de komende jaren gewaarborgd. Op basis van dit plan worden binnen de gemeente het beheer en onderhoud van wegverhardingen structureel en planmatig uitgevoerd. Tevens is het uitvoeren van het niet planmatig ‘klein onderhoud’ als financieel onderdeel opgenomen in het plan. Voor het structurele onderhoud wordt jaarlijks een onderhoudsprogramma opgesteld. De onderhoudsmaatregelen worden vertaald in een bestek of werkbeschrijving en aanbesteed. Voor de bekostiging van het in stand houden en het onderhoud is al sinds jaren de voorziening Groot Onderhoud Wegen in het leven geroepen. Financiële consequenties De geraamde uitgaven bedroegen € 141k, de werkelijke uitgaven in 2024 bedroegen € 452k. Kosten kunnen gedurende de periode van het beheerplan (2020 t/m 2024) verschuiven in de tijd. Zo was er in de periode 2021 t/m 2022 een orderuitputting zichtbaar op de uitgaven conform het Wegenbeheerplan. Zodoende is er in 2024 een grote inhaalslag gemaakt. Dit heeft er mede toe geleid dat in 2024 een overschrijding heeft plaatsgevonden. Op basis van een inspectierapport in het tweede kwartaal van 2024 is gebleken dat de uitgaven in toekomende jaren toenemen.
Hierdoor is bij de Zomerrapportage 2024 besloten om de jaarlijkse dotatie structureel met € 95k te verhogen naar € 250k per jaar. De voorziening wegen is hierdoor op orde. Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor wegen is vastgesteld op B. In 2024 is er conform het beheerplan 2020-2024 onderhoud uitgevoerd aan de wegen (verhardingen) binnen de gemeente. In 2024 is er een nieuw Wegenbeheerplan opgesteld. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij wegen geen sprake van achterstallig onderhoud. 2. Bruggen Beleid In de raadsvergadering van 15 september 2016 is door uw raad het Meerjarenonderhoudsplan bruggen vastgesteld. Hierbij gaat het om de (verkeers)bruggen Witteweg in Plasmolen en Cuijksesteeg in Mook. Het plan is een doorkijk naar de onderhoudsbehoefte van 2017 tot 2067. Dit alles is gebaseerd op een 'bundeling' van gedane onderzoeken en inspecties. In navolging van de vaststelling van het plan, is de voorziening Groot Onderhoud Bruggen ingesteld. Financiële consequenties Dotatie vindt plaats volgens raming. Aanwending conform de uitgevoerde werkzaamheden in 2024.
41
2.1. Jaarverslag Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor bruggen is vastgesteld op B. Het Meerjarenonderhoudsplan bruggen wordt gevolgd. In 2024 zijn de brugleuningen van de brug in de Cuijksesteeg en de brugleuningen op de taluds van de Witteweg vervangen. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij de bruggen geen sprake van achterstallig onderhoud. 3. Openbare verlichting Beleid Het dagelijks onderhoud aan de openbare verlichting is ondergebracht in een onderhoudsbestek dat gezamenlijk met de gemeenten Gennep en Bergen is aanbesteed. Er zijn in 2024 vervangingen gedaan, conform de aangenomen richtlijnen van 25 jaar voor armaturen en 50 jaar voor lichtmasten Financiële consequenties Het onderhoud voor de openbare verlichting loopt niet via een onderhoudsvoorziening, maar via kredieten voor masten en armaturen. In 2024 zijn hiervoor uitgaven gedaan conform het investeringsplan. Onderhoudsniveau en voortgang onderhoud Het onderhoudsniveau voor openbare verlichting is vastgesteld op B. Onderhoud overeenkomstig het onderhoudsbestek wordt uitgevoerd, zoals ieder jaar, middels groepsremplace van lampen en het verhelpen van storingen. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij openbare verlichting geen sprake van achterstallig onderhoud.
Riolering Beleid De gemeente heeft watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Deze taken hebben het karakter van zorgplichten. De gemeentelijke watertaken zijn verankerd in de Wet milieubeheer (afvalwater) en de Waterwet (hemelwater en grondwater). Om inzicht te krijgen in en sturing te geven aan deze taken is er een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) opgesteld. Naast de technische en beleidsmatige aspecten maakt een financiële paragraaf onderdeel uit van het GRP. In de raadsvergadering van 16 december 2021 is door uw raad een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan vastgesteld met de planperiode 2022-2026. Naast het in stand houden en verbeteren van het rioolstelsel, wordt er in het plan nadrukkelijk rekening gehouden met het terugdringen van de kans op wateroverlast door hevige neerslag. Een van de maatregelen hierbij is het afkoppelen van verhardingen die op de riolering zijn aangesloten. Hierbij wordt ook ingezet op het informeren en betrekken van particulieren (inwoners, bedrijven en Destion). Dit om te komen tot bewustwording van de gevolgen van klimaatverandering en een gezamenlijke aanpak van de problematiek. In 2016 zijn hiervoor de 'eerste stappen' gezet in de vorm van bewonersbijeenkomsten. In samenwerking met het Waterschap Limburg is er een subsidie ingesteld voor afkoppelen van verhardingen voor particulieren.
Ook in 2024 is er gebruik gemaakt van deze afkoppelregeling. Dit heeft geresulteerd in 6 afkoppelingen. Ook in 2025 kunnen we de afkoppelingen voortzetten door het inzetten van de hiervoor beschikbaar gestelde gelden. Financiële consequenties De financiële consequenties van de riolering lopen via kapitaallasten van investeringen. In 2024 is in totaal voor € 248k geïnvesteerd. De voorziening voor de riolering (watertaken) is op orde.
42
Jaarstukken 2024 Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor riolering Het onderhoudsniveau voor riolering wordt in stand gehouden door het uitvoeringsprogramma van het Gemeentelijk Rioleringsplan, daarbij is er geen specifiek onderhoudsniveau benoemd. De rioleringsvoorzieningen zijn daarvoor te divers. Hert onderhoudsniveau van de voorzieningen zijn op orde en is er geen achterstallig onderhoud. Het dagelijkse en planmatig onderhoud aan de riolering is inzichtelijk en uitgevoerd, zo ook zijn de mogelijkheden benut voor het afkoppelen van verhardingen die zijn aangesloten op de riolering. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij riolering geen sprake van achterstallig onderhoud.
Water 1. (Oppervlakte)water Beleid De Maashaven in Mook is in beheer en onderhoud van de gemeente. Ook het op diepte houden van de haven maakt hier deel van uit. Hiervoor wordt periodiek de diepgang in de haven gemeten. Op basis van de resultaten hiervan zijn er tot op heden geen maatregelen nodig geweest om de haven bereikbaar en bevaarbaar te houden. Financiële consequenties In 2024 is € 1k aan havengelden ontvangen. Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor (oppervlakte)water is niet concreet vastgesteld. Het betreft een passantenhaven met beperkte omvang die direct in verbinding staat met de rivier de Maas. De diepte van de haven wordt geregeld gemeten. Verder zijn geen bijzonderheden te melden. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij (oppervlakte)water geen sprake van achterstallig onderhoud. 2. Watergangen Beleid Het onderhouden van de watergangen waardoor de door- en afvoer van water is gewaarborgd. Financiële consequenties Er zijn in 2024 uitgaven gedaan ten behoeve van klein onderhoud van de watergangen, zoals het maaien van de slootkanten. Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor watergangen is niet concreet vastgesteld. De lengte van de watergangen is zeer gering en hebben de functie als zogenaamde ‘zaksloten’.
Gezien de beperkte hoeveelheid watergangen, verloopt het onderhoud op basis van behoefte. Er is geen beheerplan voor groot onderhoud. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij watergangen geen sprake van achterstallig onderhoud.
Groen (parken, plantsoenen, bomen en sportvelden) Beleid De zorg voor het in stand houden van het openbaar groen, een veilig bomenbestand en bespeelbare sportvelden (ic sportpark Middelaar).
43
2.1. Jaarverslag Financiële consequenties De uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden zijn binnen de beschikbare budgetten uitgevoerd. Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor groen is vastgesteld op B en C. Het onderhoud is uitgevoerd conform het Groenbeheerplan en onderliggende uitvoeringsplannen. In 2024 zijn de voorbereidingen gestart voor de renovatie van een aantal groenvakken. De uitvoering vindt begin 2025 plaats. Omvang achterstallig onderhoud In 2024 is er bij groen geen sprake van achterstallig onderhoud.
Gebouwen Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en het bouwkundig en technisch onderhoud van de in haar bezit zijnde gebouwen. Voor dienstgebouwen en sportaccommodaties is in 2024 het Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP) 2024-2027 van toepassing. De onderhoudskosten, die beschreven staan in het MJOP, gaan ten laste van de voorziening Gebouwenbeheer. Dit is voor het zogeheten groot onderhoud. Financiële consequenties In 2024 zijn binnen de vastgestelde kaders van het MJOP onderhouds- en reparatiewerkzaamheden uitgevoerd. De uitname uit de voorziening gebouwenbeheer was geraamd op € 803k. De werkelijke uitname bedroeg € 708k. Er is € 603k uitgegeven ten behoeve van (groot) onderhoud voor het gemeentehuis voor onder andere schilderwerken, nieuwe vloerbedekking, voorzet glas etc. etc. Daarnaast is € 24k voor de gemeentewerf/brandweerkazerne, € 40k voor sportaccommodatie De Heikant (Astrantia) en € 41k voor sportpark De Maasvallei (Eendracht) uitgegeven. Onderhoudsniveau en voortgang gepland onderhoud Het onderhoudsniveau voor gebouwen is vastgesteld op voldoende. Bij het opstellen van het MJOP is geconstateerd dat er sprake is van uitgesteld onderhoud. Met het vaststellen van het MJOP 2024-2027 is geduid welk onderhoud er de komende jaren plaats dient te vinden om de gebouwen conform gangbare normen te kunnen blijven gebruiken.
Omvang achterstallig onderhoud In 2024 er bij gebouwen geen sprake van achterstallig onderhoud.
44
Jaarstukken 2024
2.1.13. Paragraaf Financiering Wettelijk kader Artikelen 13 en 26 BBV. Artikel 24 Financiële verordening Mook en Middelaar 2024.
Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) gaat over het beheer van de financiële middelen en de manier waarop er wordt geregeld dat er tijdig kan worden beschikt over de benodigde liquide middelen. Financiering omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen, de financiële posities en de daaraan verbonden risico's. De uitvoering van de financieringsfunctie is gebonden aan wettelijke regels, zoals met name opgenomen in de Wet fido en zoals vastgelegd in de door de raad vastgestelde Financiële verordening Mook en Middelaar 2024.
Risicobeheer financieringsportefeuille Realisatie beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille - We hebben alleen eigen financieringsmiddelen ingezet. Er is geen nieuwe lening aangegaan; - Tijdelijk overtollige liquide middelen zijn ondergebracht in 's Rijks Schatkist (schatkistbankieren); - De wettelijke kasgeldlimiet en renterisiconorm zijn niet overschreden. Leningen Op dit moment is er één langlopende lening afgesloten met een vast rentepercentage van 5,58% gedurende de gehele looptijd tot en met 2025. Hierdoor is er geen renterisico. De lening is eind 2024 nog € 182k groot en wordt in 2025 volledig afgelost. Renterisiconorm (Wet fido) De renterisiconorm geeft een norm voor het renterisico op de vaste schuld. Het heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Deze norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar mogen bedragen. Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm 1
Renteherzieningen op leningen o/g
2
2024
2023
0
0
Betaalde aflossingen
182
182
3
Renterisico (1+2)
182
182
4
Renterisiconorm
5.195
3.891
5a = 4 > 3
Ruimte onder renterisiconorm
5.013
3.709
5b = 4< 3
Overschrijding renterisiconorm
n.v.t.
n.v.t.
4a
Het bij ministeriële regeling vastgesteld percentage
20%
20%
4b
Begrotingstotaal (lasten prim. begroting)
25.974
19.455
4
Renterisiconorm
5.195
3.891
Berekening
Uit bovenstaande tabel blijkt dat Mook en Middelaar ruim binnen de gestelde renterisiconorm blijft.
45
2.1. Jaarverslag
Inzicht rente Rentelasten In de jaarrekening is een rentelast opgenomen voor de langlopende lening o/g van de BNG. Dit betreft een lening met een vast rentepercentage van 5,58%. De rentelast over de langlopende lening bedraagt over 2024 € 12k. Renteresultaat en rentetoerekening Het renteresultaat is het saldo van de rentelasten en de rentebaten ten opzichte van de rente die wordt doorberekend aan de taakvelden zoals vermeld in onderstaande tabel.
Bedragen x € 1.000 Toerekening rente a
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
b
De externe rentebaten over de korte en lange financiering
-/-
263
Saldo rentelasten en rentebaten
-/-
251
c1
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
-/-
0
c2
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/-
0
c3
12
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
-251
d1
Rente over eigen vermogen
0
d2
Rente over voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
-251
e
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
-/-
0
f
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-/-
251
Er is een voordelig renteresultaat van € 251k, met name door ontvangen rente voor de tegoeden in 's Rijks schatkist. Er worden hierdoor geen rentelasten toegerekend aan de vaste activa; de renteomslag bedraagt 0%. Het voordelige renteresultaat komt tot uiting bij het taakveld 0.5 Treasury.
Financieringsbehoefte Kasgeldlimiet (Fido) De kasgeldlimiet geeft een maximumbedrag aan dat de gemeente mag aantrekken voor een periode korter dan een jaar. De omvang bedraagt een percentage van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar. Dit percentage is wettelijk vastgesteld op 8,5%. Onderstaande tabel geeft inzicht in de kasgeldlimiet per 31 december 2023.
46
Jaarstukken 2024
Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet Omvang primitieve begroting per 1 januari 2024 (= grondslag) 1.
2.
3.
25.974
Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag
8,50%
- in bedrag van de grondslag
2.208
Omvang vlottende korte schuld - opgenomen gelden korter dan 1 jaar
0
- schuld in rekening-courant
0
- gestorte gelden van derden korter dan 1 jaar
0
- overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld
0
Totale omvang van de vlottende schuld
0
Vlottende middelen - contante gelden in kas
3
- tegoeden in rekening-courant (bank)
4.
517
- overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar (SKB)
5.747
Totale omvang van de vlottende middelen
6.268
Toets kasgeldlimiet - totaal netto vlottende schuld (2)-(3)
-6.268
- toegestane kasgeldlimiet (1)
2.208
Ruimte (+)/Overschrijving (-) = (1)-(4)
8.475
Bovenstaande tabel laat zien dat we nog voor bijna € 8,5 miljoen kort geld mogen aantrekken om binnen de kasgeldlimiet te blijven. Naast de stand per 31 december is het wettelijk verplicht om de kasgeldlimiet per kwartaal te monitoren.
Bedragen x € 1.000 Liquiditeitspositie
1e kwartaal 2024
2e kwartaal 2024
3e kwartaal 2024
4e kwartaal 2024
Kasgeldlimiet
2.208
2.208
2.208
2.208
Gemiddelde netto vlottende schuld
-4.608
-6.521
-9.506
-7.705
Ruimte onder de kasgeldlimiet
6.815
8.729
11.714
9.913
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat Mook en Middelaar op dit moment over-liquide is (negatieve schuld) en in 2024 geen kort geld heeft hoeven aantrekken. De overtollige liquide middelen worden (verplicht) aangehouden in ’s Rijks Schatkist. Daarnaast kan worden afgeleid dat Mook en Middelaar ruimschoots onder de kasgeldlimiet blijft en er dus ruimte is voor het aantrekken van kort geld.
47
2.1. Jaarverslag Liquiditeitenplanning (raming) In de Programmabegroting wordt jaarlijks op begrotingsbasis een meerjarenliquiditeitenplanning opgenomen. De geraamde cijfers over 2024 bedragen:
Bedragen x € 1.000 Primitieve begroting 2024
Inkomsten en uitgaven Beginsaldo liquiditeiten (conform raming begroting)
2.426
Bij: Inkomsten volgens exploitatie
25.798
Mutatie leningen
5.000
Mutatie werkkapitaal
0
Subtotaal bij
30.798
Af: Uitgaven volgens exploitatie
25.136
Uitgaven voor investeringen
3.610
Mutatie leningen
182
Aanwending voorzieningen
617
Mutatie werkkapitaal
872
Subtotaal af
30.417
Totaal (conform raming)
2.808
Kasstroomoverzicht (realisatie) In de Jaarstukken wordt op het eind in onderdeel 2.2.5 een kasstroomoverzicht vermeld, waarbij het stelsel van baten en lasten wordt omgezet in een stelsel van inkomsten en uitgaven. Een korte samenvatting van het werkelijke verloop van de liquiditeiten is aangegeven in onderstaand overzicht:
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2024
Kasstroomoverzicht Beginsaldo liquiditeiten (inclusief uitzetting in ’s Rijks Schatkist)
5.756
Inkomsten -/- uitgaven op operatiebasis
1.323
Saldo investeringskasstroom
-/-
646
Saldo financieringskasstroom
-/-
165
Saldo 31 december
6.268
Het verschil in liquide middelen tussen raming en realisatie is gelegen in het feit dat bij de raming wordt uitgegaan dat de restantkredieten in het daaropvolgende jaar worden uitgegeven. In de realisatie is dit niet altijd het geval en treedt vertraging op in het bestedingspatroon. EMU-Saldo Het EMU-saldo is het verschil van inkomsten en uitgaven van de overheid. Het EMU-saldo van een lokale overheid telt mee voor het EMU-saldo van de totale overheid. De berekening van het EMUsaldo is in de Programmabegroting in deze paragraaf opgenomen. Het EMU-saldo is niet van toepassing op de Jaarstukken.
48
Jaarstukken 2024
2.1.14. Paragraaf Bedrijfsvoering Wettelijk kader Artikelen 14 en 26 BBV. Artikel 25 Financiële verordening Mook en Middelaar 2024.
Personeel en organisatiebeleid Het aantal vacatures is in het afgelopen jaar meer dan gehalveerd ten opzichte van het jaar daarvoor. De vacatures die ontstonden waren voornamelijk het gevolg van natuurlijk verloop. Ondanks de krappe arbeidsmarkt zijn de meeste vacatures naar tevredenheid en binnen redelijke termijn vervuld. We krijgen van sollicitanten en medewerkers terug dat we een aantrekkelijke werkgever zijn. De landelijke arbeidsmarktkrapte is bij sommige functies, zoals bijvoorbeeld bij Publiekszaken, helaas ook merkbaar voor ons. Ook in 2024 hebben we de samenwerking in de regio gezocht. Dat is één van de verklaringen dat we fors hebben kunnen bezuinigen op inhuur. Kosten voor externe inhuur zijn nagenoeg gehalveerd ten opzichte van 2023. Verder blijft de investering in behoud van medewerkers onverminderd belangrijk. We hebben hierin geïnvesteerd door middel van opleiding en aandacht voor verbetering van secundaire arbeidsvoorwaarden. Ons onboardingsproces hebben we verbeterd, ons ARBO beleid vernieuwd en we hebben het periodieke onderzoek naar de psychosociale arbeidsbelasting onder onze medewerkers onderzocht. Medewerkers zijn (opnieuw) getraind in het omgaan met weerstand of zelfs agressie. Voor duurzame inzetbaarheid van medewerkers is doorlopend aandacht geweest. Ook hebben we stappen gezet in de modernisering van de werkplek.
Met de uitkomsten van de risicoinventarisatie en -evaluatie hebben we de veiligheid van de werkomgeving verder verbeterd. Dit wordt de komende periode voortgezet. Het gemiddelde ziekteverzuim over 2024 was iets meer dan 4% en is daarmee lager dan het voorgaande jaar. Met de Ondernemingsraad is een constructief en plezierig samengewerkt.
Informatisering / automatisering Digitalisering / informatievoorziening Informatisering is een doorlopend proces waarbij we enerzijds efficiency- en kwaliteitswinst behalen en anderzijds de inwoners en organisaties van onze gemeente beter kunnen bedienen. In 2024 heeft Publiekszaken haar belangrijkste systeem vervangen. Hiermee kunnen inwoners nu veel meer zaken rechtstreeks digitaal regelen met de gemeente. De wereld om ons heen verandert in hoog tempo. Als gemeente is het belangrijk om mee te bewegen met deze ontwikkelingen. Het verbeteren van dienstverlening en het verhogen van kwaliteit is een continu proces. Tegelijkertijd is ons streven om middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten. Daarbij letten we goed op onze omgeving: we gebruiken nu in toenemende mate software die ook in de omliggende gemeenten in gebruik is. In samenwerking met de gemeenten in het Rijk van Nijmegen en ICT-partner iRvN bundelen we kennis en ervaring om de digitale transformatie op een beheerste manier vorm te geven. Zie verder ook de paragraaf Informatieveiligheid
Budgetten raad Overzicht budgetten raad Op grond van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2024' worden de volgende budgetten in deze paragraaf vermeld:
49
2.1. Jaarverslag
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Budgetten raad Raad (salarissen, vergoedingen, werkbudget enz.)
Begroting Begroting primitief na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
246
261
258
264
-6
4
6
6
4
2
130
142
142
149
-7
Controlekosten (o.a. accountant)
0
75
75
58
17
Rekenkamer(commissie)
0
15
15
0
15
Totaal budgetten raad
379
499
496
476
20
Raadscommissies (vergoedingen) Griffie (salarissen, incl. ondersteuning griffie)
Misbruik en oneigenlijk gebruik Het beleid omtrent misbruik en oneigenlijk gebruik is vanaf eind 2023 opgesteld, maar begin 2024 vastgesteld en geldt vanaf 1 januari 2024.
Nadere toelichting rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarrekening hebben wij de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen met betrekking tot de begrotingsonrechtmatigheden. In de financiële verordening heeft de gemeenteraad met het college van burgemeester en wethouders afgesproken dat begrotingsonrechtmatigheden vanaf € 50k in deze paragraaf Bedrijfsvoering worden toegelicht (conform artikel 10 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2024', raadsbesluit d.d. 17 april 2025). Naast deze toelichting gaan wij hieronder in op de bevindingen van het voorwaardencriterium en het misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium. De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de 'Kadernota rechtmatigheid 2024' van de commissie BBV en de financiële- en controleverordeningen van onze gemeente. Daarnaast geldt het door de gemeenteraad op 17 april 2025 vastgestelde normenkader. Vanaf 2024 en verder voegen we het Misbruik- en Oneigenlijk gebruik (M&O)-beleid toe als toetsingskader voor de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Het gaat hierbij om de exploitatie, investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand komen.
Onderstaand lichten wij de afwijkingen toe vanaf € 50k. Ook geven wij aan wat wij doen om de afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Soort 1A
1B 2 3
Omschrijving Overschrijding lasten programma Sociaal Domein en Bestuur en Organisatie Overschrijdingen investeringen Ongeautoriseerde reserve-mutaties Niet tijdig gemelde overschrijdingen baten en/of
Overschrijding/ onderschrijding
Toelichting
Maatregel
Omdat het een acceptabele afwijking betreft, verwijzen wij u naar onderdeel 2.2.5 voor een toelichting.
n.v.t.
€ 0k
-
-
€ 0k
-
-
€ 0k
Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten zijn tijdig
n.v.t.
€ 403k
50
Jaarstukken 2024 onderschrijdingen van lasten en baten
vermeld in de Zomerrapportage 2024, in de Eindejaarsrapportage 2024 en, indien niet eerder mogelijk, in de Jaarstukken 2024.
In 2024 hebben we begrotingsafwijkingen aan de gemeenteraad gemeld in de tussentijdse Zomer- en Eindejaarsrapportage. Daar waar nodig zijn door de raad begrotingswijzigingen vastgesteld. Daarnaast hebben we afgesproken dat afwijkingen na de tussentijdse rapportage tijdig gemeld zijn indien ze bij de jaarrekening zijn toegelicht. De voorgaande toelichting maakt onderdeel uit van de toelichting op baten en lasten in de jaarrekening. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Bevinding Niet of onjuist aanbesteed
Bedrag € 165k
Toelichting Betreft inhuur personeel
Maatregel Inhuur wordt vanaf 2025 zoveel mogelijk via Flextender aanbesteed. Dit borgt de rechtmatigheid van inhuuropdrachten.
Misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik heeft betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Bevinding Subsidie onterecht uitgekeerd Onjuist bedrag uitgekeerd
Bedrag €0
Toelichting Niet geconstateerd
Maatregel n.v.t.
€0
Niet geconstateerd
n.v.t.
Bevinding Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grenzen.
51
2.1. Jaarverslag
2.1.15. Paragraaf Verbonden partijen Wettelijk kader Artikelen 15 en 26 BBV. Algemeen Deze paragraaf gaat in op de partijen waarmee de gemeente een bestuurlijke relatie onderhoudt én waarin zij een financieel belang heeft. Onder bestuurlijke relatie wordt verstaan een zetel in het bestuur van een participatie en/of het hebben van stemrecht. Van financieel belang is sprake wanneer de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld en die kwijt zijn in geval van faillissement van de verbonden partij en/of wanneer financiële problemen bij de verbonden partijen kunnen worden verhaald op de gemeente.
Visie/beleid Mook en Middelaar heeft als zelfstandige Limburgse gemeente nabij Nijmegen zowel een noordelijke als een zuidwaartse oriëntatie. Het college onderkent het belang van een goede samenwerkingsrelatie met onze samenwerkingspartners in de regio Nijmegen en in Noord- en Midden-Limburg.
Lijst van verbonden partijen Mook en Middelaar participeert in diverse verbonden partijen. Deze verbonden partijen zijn onderverdeeld in vier wettelijk verplichte categorieën, te weten: • Gemeenschappelijke regelingen; • Vennootschappen en coöperaties; • Stichtingen en verenigingen; en • Overige verbonden partijen. Gemeenschappelijke regelingen Van een gemeenschappelijke regeling is sprake wanneer de besturen van twee of meer gemeenten samen een regeling treffen ter behartiging van één of meer belangen van die gemeenten. Hieronder worden de gemeenschappelijke regelingen beschreven waarin de gemeente Mook en Middelaar participeert. Bedragen x € 1.000 Jaarstukken aanwezig
Belang
ja
3,00% (6/200e deel)
566
ja
5,56% (1/18e deel)
30
GR Euregio Rijn-Waal (Kleve)
Sociale leefomgeving Fysieke leefomgeving Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
1,47%
2
GR Milieusamenwerking Afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN)
Toerisme, natuur en duurzaamheid
ja
9,52% (2/21e deel)
0
GR Veiligheidsregio LimburgNoord
Sociale leefomgeving Sociaal domein
ja
6,67% (1/15e deel)
534
BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Nijmegen
Sociale leefomgeving Sociaal domein
ja
5,56% (1/18e deel)
191
Naam
Relatie met programma
Modulaire GR Regio Rijk van Nijmegen
Sociaal domein (Werkbedrijf) Overhead (iRvN)
GR Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Fysieke leefomgeving
52
Bijdrage 2024
Jaarstukken 2024 Jaarstukken aanwezig
Belang
GR Regionale uitvoeringsdienst Sociale leefomgeving Limburg Noord Fysieke leefomgeving
ja
6,25% (1/16e deel)
24
GR Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Algemene dekkingsmiddelen (BsGW)
ja
0,50% (1/200e deel)
160
Naam
Relatie met programma
Bijdrage 2024
Voor een meer uitgebreide toelichting over de gemeenschappelijke regelingen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2024. Vennootschappen en coöperaties Vanuit het oogpunt van het behartigen van het publieke belang is de gemeente Mook en Middelaar geheel of gedeeltelijk in het bezit van de aandelen van een aantal vennootschappen. Bij B.V.'s en N.V.'s is er een bestuurlijk belang middels stemrecht door het bezit van aandelen. Bedragen x € 1.000 Jaarstukken 2024 aanwezig
Belang
N.v.t. (algemene dekkingsmiddelen)
ja
p.m.
NV Waterleiding Maatschappij Toerisme, natuur en Limburg (WML) duurzaamheid
nee
0,60%
Enexis Holding N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
ja
0,09%
Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.
Afgeleide van Enexis
nee
0,09%
CSV Amsterdam B.V.
Afgeleide van Enexis
nee
0,09%
Inkoopcentrum Zuid (Coöperatie)
Alle programma's
nee
Leisurelands B.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
0,90%
DAR N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
p.m.
Nazorg (bodemzorg) Limburg N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
ja
0,69%
Naam
Relatie met programma
NV BNG-bank
Bijdrage 2024
8
Voor een meer uitgebreide toelichting over de vennootschappen en coöperaties verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden Partijen' van deze Jaarstukken 2024. Stichtingen en verenigingen Stichtingen en verenigingen zijn rechtspersonen die zijn opgericht met een bepaald doel. Verenigingen hebben leden, stichtingen niet. Stichtingen en verenigingen mogen winst maken, maar ze moeten de winst gebruiken voor het doel dat zij nastreven. Zij mogen de winst dus niet uitkeren aan oprichters, bestuurders of leden. Bedragen x € 1.000 Naam
Relatie met programma
Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Limburg binnen Essent N.V. (VEGAL)
Afgeleide van Enexis
Jaarstukken 2024 aanwezig
ja
53
Belang
Bijdrage 2024
2.1. Jaarverslag Voor een meer uitgebreide toelichting over de stichtingen en verenigingen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2024. Overige verbonden partijen Als er sprake is van een samenwerkingsverband waarbij de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft, maar niet is gekozen voor een gemeenschappelijke regeling, voor een vennootschap of coöperatie of voor een vereniging of stichting, dan is er sprake van 'overige verbonden partijen'. Naast de hierboven vermelde verbonden partijen zijn er geen overige verbonden partijen. Voor een nadere toelichting over de overige verbonden partijen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2024.
54
Jaarstukken 2024
2.1.16. Paragraaf Grondbeleid Wettelijk kader Artikelen 16 en 26 BBV. In deze paragraaf Grondbeleid wordt aangegeven hoe het gemeentelijk grondbeleid in de diverse programma’s inhoud krijgt. Naast de beleidsmatige zaken en ontwikkelingen van de verschillende projecten, wordt de financiële stand van zaken op hoofdlijnen belicht.
Visie op grondbeleid Grondbeleid is een gemeentelijk instrument in de ruimtelijke ordening waarmee een gemeente de gewenste ontwikkelingen kan bevorderen en ongewenste ontwikkelingen kan tegengaan. Grondbeleid draait om het maken van keuzes op hoofdlijnen en het creëren van een kader voor het grondbeleid voor de komende periode. In de Nota Grondbeleid zijn de beleidskaders uitgezet waarmee wordt aangegeven welke ambitie de gemeente Mook en Middelaar heeft en hoe deze ambitie waargemaakt kan worden. De gemeente Mook en Middelaar voert geen actief grondbeleid in die zin dat actief gronden worden aangekocht en verkocht. Het grondbeleid van de gemeente Mook en Middelaar kan het beste worden getypeerd als Selectief Strategisch Grondbeleid. De gemeente Mook en Middelaar heeft geen actieve grondexploitaties (aankopen, bouw- en woonrijp maken, verkopen).
Uitvoering grondbeleid Er wordt, overeenkomstig de Nota Grondbeleid, een selectief strategisch grondbeleid gevoerd. Dit houdt in: aankoop en verkoop van gronden als er een duidelijk algemeen belang mee wordt gediend. Tevens wanneer daarmee de bestaande belangen worden behouden en zo mogelijk worden geoptimaliseerd en versterkt, rekening houdend met de bestaande groene buffers, met de landgoederen en met het behoud van agrarische en archeologische waarden. Bij het aan- en verkopen van gronden door de gemeente is daarom het behoud en beheer van strategisch gelegen gronden altijd het uitgangspunt. Gelet op de aard van de ontwikkelingen (beperkte omvang en beperkte impact) in de gemeente, de schaalgrootte van de gemeente, het beschikken over relatief weinig onroerende zaken, de beperkte financiële middelen, de huidige conjunctuur in de markt en de interne capaciteit, zal de gronduitgifte binnen de gemeente gering zijn. Aan- en verkopen van gronden die het bedrag van € 200k overschrijden, worden overeenkomstig artikel 8 van de Financiële verordening Mook en Middelaar 2023 voorgelegd aan de raad.
Prognose resultaten projecten/grondposities PROJECTEN: Per afzonderlijk project staan in het kort de ontwikkelingen in 2024 beschreven. • Violenstraatje Het perceel heeft als bestemming 'Wonen'. In het laatste kwartaal van 2014 is een verkennend onderzoek gedaan naar de strategische waarde van het perceel. In 2019 is het perceel te koop aangeboden, inmiddels niet meer. Vanwege de beperkte bereikbaarheid van het perceel is een verkoop van het perceel nog niet gerealiseerd. • Rijksweg 156 te Plasmolen De gemeente heeft in juli 2018 het voormalige Chinees restaurant aangekocht. De gemeente wil in het kader van de revitalisering van Plasmolen het perceel te koop aanbieden. Er is een taxateur ingeschakeld om de marktwaarde van het pand vast te stellen. De criteria van het Didam-arrest zullen hier ook van toepassing zijn bij de verkoop om gelijke kansen te bieden aan geïnteresseerden. 55
2.1. Jaarverslag • Halderweg 2 te Molenhoek (voormalig volkstuinencomplex) Het college van B&W heeft in 2020 een intentieovereenkomst gesloten met drie ontwikkelaars ten behoeve van de gebiedsontwikkeling Molenhoek Zuid. De percelen waar het volkstuinencomplex zich bevindt, zijn ingezet ten behoeve van de woonwijk De Maastuin. De locatie is in 2024 aan de ontwikkelaars overgedragen. GRONDEN Gemeentelijke grondposities zonder ontwikkelingsvoornemen • Algemeen Op een beperkt aantal locaties heeft de gemeente gronden in eigendom. Op dit moment zijn er nog geen concrete plannen met betrekking tot deze gronden vanwege diverse milieu-hygiënische en planologische belemmeringen. Volledigheidshalve worden ze hierna genoemd. Het betreft de volgende locaties: • Ontwikkeling woningbouwlocatie de Cuijksesteeg In 2023 is er een houtskoolschets gemaakt met het oog op toekomstige mogelijkheden. In 2025 gaan we met drie andere eigenaren in het gebied een start maken met een gebiedsvisie. • De Lier - Ringbaan Molenhoek Dit terrein is in de jaren ’90 door de gemeente verworven en ligt deels in de gemeente Heumen. Er is geen concrete ontwikkelstrategie voor de gronden. Vanwege de wens om het betreffende gebied ‘Lierdal’ een open en groen karakter te geven en de passieve grondhouding, is het niet aannemelijk dat dit gebied ontwikkeld wordt.
• NS-terrein Dit terrein is door de gemeente in 2008 verworven van NS vastgoed als onderdeel van de planvorming rondom het station Molenhoek en de aanleg voor een ontsluitingsweg. In maart 2025 heeft de gemeenteraad het raadsbesluit met betrekking tot het omgevingsplan geamendeerd vastgesteld. Eén van de wijzigingen is om het zuidelijk deel van de spoorzone aan te wijzen als zoekgebied voor woningbouw en het overige deel van de spoorzone wordt aangewezen als natuurgebied en wordt ingezet voor het versterken van biodiversiteit en de leefomgeving. • Erfpachten De uitgifte van gronden vindt plaats door verkoop van gronden. Slechts in incidentele gevallen worden gronden in erfpacht, al dan niet gecombineerd met een recht van opstal, uitgegeven. Dit betreft dan gronden met een maatschappelijke bestemming die aan verenigingen of stichtingen worden uitgegeven. Op dit moment zijn er geen gronden in eigendom, belast met recht van erfpacht. • (Geliberaliseerde) Pacht Vanaf 2017 zijn diverse gronden in pacht omgezet van reguliere pacht naar geliberaliseerde pacht. In principe worden er geen gronden meer in reguliere (vaste) pacht uitgegeven. Vrijwel alle vrijkomende gronden worden in geliberaliseerde pacht gegeven.
Onderbouwing geraamde winstneming en reserves grondzaken Mook en Middelaar heeft geen grondexploitatie (aankoop, bouw- en woonrijp maken en verkoop). Er is ook geen 'Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie' aanwezig op de balans. Winstneming en reserves in relatie tot risico's van grondzaken zijn dan ook niet van toepassing.
56
Jaarstukken 2024
2.1.17. Paragraaf Informatieveiligheid Wettelijk kader Deze paragraaf is niet wettelijk verplicht op grond van het BBV, maar wordt opgenomen op grond van de resolutie 'Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente'. Algemeen In het afgelopen jaar heeft Gemeente Mook en Middelaar haar inzet voor informatiebeveiliging en privacy voortgezet. Als essentieel onderdeel van onze gemeentelijke activiteiten streven we ernaar om de beschikbare informatie adequaat te beveiligen, integer te houden en alleen toegankelijk te maken voor geautoriseerde personen. In lijn met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) blijven we concrete stappen zetten om te voldoen aan de geldende normen en richtlijnen. Samen met onze ICT partner ICT Rijk van Nijmegen zijn we alert op de snel evoluerende digitale dreigingen en versterken we onze beveiligingsinfrastructuur. Digitalisering en informatisering Digitalisering en informatisering zijn continu in ontwikkeling. De wereld om ons heen verandert in hoog tempo. De gemeente beweegt hierin mee om onze dienstverlening te verbeteren en effectiever te werken. Maar zeker ook om te blijven voldoen aan veranderende wet- en regelgeving. De gemeente beschikt over een waardevolle hoeveelheid informatie, veelal afkomstig van en over inwoners. Het beschermen hiervan is een cruciale taak.
Dit is niet alleen noodzakelijk voor een effectieve uitvoering van onze primaire processen, maar vooral om te voorkomen dat gevoelige gegevens in verkeerde handen vallen. Samenwerking We hebben nauw samengewerkt met andere gemeenten en onze ICT-partner. Door kennis en ervaring te delen, kunnen we gezamenlijk de digitale transformatie beheerst vormgeven. Beveiliging en privacy De gemeente bezit veel privacy-gevoelige informatie van en over haar inwoners. Het beschermen daarvan is een belangrijke opdracht. Niet alleen om onze primaire processen effectief te kunnen uitvoeren, vooral ook om gevoelige informatie niet in verkeerde handen te laten vallen. De gemeente heeft een inhaalslag gemaakt op het gebied van privacy; er is een AVG-scan uitgevoerd en met die resultaten zijn plannen gemaakt en uitgevoerd om de privacy-wetgeving steviger te verankeren in de organisatie. De gemeente beschikt nu over een onafhankelijke FG en uitvoerende privacy werkzaamheden worden 'as a service' uitgevoerd.
57
2.1. Jaarverslag
2.1.18. Paragraaf Wet open overheid Wettelijk kader Artikel 3.5 Wet open overheid. Uitvoering in relatie tot de beleidsvoornemens De uitvoering blijft beperkt tot de wettelijk verplichte taken, zoals vermeld in de Wet open overheid. Op dit moment is het voor onze gemeente verplicht om de volgende categorieën actief, zonder verzoek, te publiceren: 1. Algemeen verbindende voorschriften (art. 3.3, eerste lid, onderdeel a); 2. Overige besluiten van algemene strekking (art. 3.3, eerste lid, onderdeel b); 3. Organisatie en werkwijze (art. 3.3, eerste lid, onderdeel d); 4. Bereikbaarheidsgegevens (art. 3.3, eerste lid, onderdeel e); Daarnaast hebben we in 2024 twaalf Woo-verzoeken ontvangen waarop een beslissing is genomen.
58
Jaarstukken 2024
2.2. Jaarrekening
59
2.2. Jaarrekening
Balans en overzicht van baten en lasten
60
Jaarstukken 2024
2.2.1. Balans De balans is een overzicht van bezittingen (activa) en de wijze waarop deze gefinancierd zijn (passiva). De bezittingen betreffen bijvoorbeeld gebouwen, liquide middelen en vorderingen. De financiering gebeurt door middel van eigen vermogen, leningen of kort krediet. Bedragen x € 1.000 Balans per 31 december
2024
2023
Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa
23
36
10.707
10.578
1.316
1.297
Financiële vaste activa Totaal vaste activa
12.046
11.910
Vlottende activa Voorraden Kortlopende vorderingen Liquide middelen Overlopende activa
0
0
8.407
7.456
520
170
1.139
1.788
Totaal vlottende activa
TOTAAL ACTIVA
10.066
9.415
22.112
21.325
Vaste passiva Eigen vermogen (excl. resultaat) Eigen vermogen resultaat Subtotaal Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden
9.294
7.716
467
1.147
9.761
8.864
7.085
7.622
182
363
Totaal vaste passiva
17.028
16.848
Vlottende passiva Kortlopende schulden Overlopende passiva Totaal vlottende passiva
TOTAAL PASSIVA
61
1.200
780
3.884
3.697 5.084
4.477
22.112
21.325
2.2. Jaarrekening In beginsel wordt het jaarrekeningresultaat toegevoegd aan de Vrij Besteedbare reserve. De raad bepaalt echter, middels het raadsbesluit dat bij deze Jaarstukken 2024 hoort, welke bestemming het jaarrekeningresultaat uiteindelijk krijgt. De uitgebreide balans, met daarin alle verplichte onderdelen zoals vermeld conform het BBV, vindt u terug in bijlage 6 van deze Jaarstukken 2024. Bijlage 6 maakt dan ook uitdrukkelijk onderdeel uit van de jaarrekening.
62
Jaarstukken 2024
2.2.2. Overzicht van baten en lasten Het overzicht van baten en lasten bevat de baten en lasten, de mutaties in de reserves en het exploitatieresultaat van alle programma's. Naast de realisatie over 2024 zijn ook de vergelijkende cijfers over 2023 en de ramingen over 2024 opgenomen. De ramingen zijn onderverdeeld in de initiële primitieve begroting en de uiteindelijke geactualiseerde begroting (stand Eindejaarsrapportage 2024). De analyse van de verschillen begroot-werkelijk 2024 zijn vermeld in onderdeel 2.2.5 'Toelichting op het overzicht van baten en lasten'. Vertaaltabel begrippen BBV - Jaarstukken BBV Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd resultaat
Jaarstukken Totaal baten en lasten Totaal programma Bedragen x € 1.000
Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
5.016
8.039
9.354
8.376
978
V
Totaal baten
-2.994
-5.654
-6.855
-6.347
-507
N
Totaal baten en lasten
2.021
2.385
2.499
2.028
471
V
Toevoeging aan reserves
20
0
0
0
0
V
Baten / Lasten
Programma Sociale leefomgeving
Onttrekking uit reserves Totaal Programma
-90
0
-137
-137
0
V
1.951
2.385
2.362
1.891
471
V
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
7.430
6.769
7.715
7.800
-85
N
Totaal baten
-1.688
-1.338
-2.012
-1.924
-88
N
Totaal baten en lasten
5.742
5.430
5.703
5.875
-172
N
Toevoeging aan reserves
26
0
19
19
0
V
Baten / Lasten
Programma Sociaal domein
Onttrekking uit reserves
-218
0
-118
-118
0
V
Totaal Programma
5.550
5.430
5.603
5.776
-172
N
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
2.755
2.404
3.354
3.243
111
V
Totaal baten
-1.112
-845
-2.002
-1.877
-125
N
Totaal baten en lasten
1.643
1.559
1.352
1.366
-13
N
Toevoeging aan reserves
50
0
0
0
0
V
Baten / Lasten
Programma Fysieke leefomgeving
Onttrekking uit reserves Totaal Programma
-81
-57
-231
-225
-6
N
1.612
1.502
1.121
1.140
-19
N
63
2.2. Jaarrekening Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid Totaal lasten
1.787
1.932
2.672
2.484
188
V
Totaal baten
Baten / Lasten
-1.066
-1.090
-1.710
-1.480
-230
N
Totaal baten en lasten
720
842
962
1.004
-42
N
Toevoeging aan reserves
20
0
271
271
0
V
Onttrekking uit reserves
-359
0
-386
-367
-19
N
Totaal Programma
382
842
848
909
-61
N
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
1.224
1.311
1.108
1.427
-319
N
Totaal baten
-238
-1
-1
-225
224
V
Totaal baten en lasten
986
1.310
1.108
1.202
-94
N
Toevoeging aan reserves
0
0
1.200
1.200
0
V
Baten / Lasten
Programma Bestuur en organisatie
Onttrekking uit reserves
-17
-190
-203
-203
0
N
Totaal Programma
969
1.120
2.105
2.200
-94
N
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
22
40
12
12
0
N
Totaal baten
-16.604
-16.720
-17.308
-17.667
359
V
Totaal baten en lasten
-16.581
-16.680
-17.296
-17.654
358
V
0
0
0
0
0
Baten / Lasten
Algemene dekkingsmiddelen
Toevoeging aan reserves Onttrekking uit reserves Totaal Programma
0
0
0
0
0
-16.581
-16.680
-17.296
-17.654
358
V
Bedragen x € 1.000 Baten / Lasten
Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
5.263
5.379
5.720
5.329
391
V
Overhead Totaal lasten Totaal baten
-34
0
0
-48
48
V
Totaal baten en lasten
5.229
5.379
5.720
5.281
439
V
Toevoeging aan reserves
25
0
50
50
0
V
Onttrekking uit reserves
-284
-34
-59
-59
0
V
Totaal Programma
4.970
5.345
5.711
5.272
439
V
64
Jaarstukken 2024 Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
0
0
0
0
0
Totaal baten
0
0
0
0
0
V
Totaal baten en lasten
0
0
0
0
0
N
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
V
Onttrekking uit reserves
0
0
0
0
0
V
Totaal Programma
0
0
0
0
0
N
Baten / Lasten
Vennootschapsbelasting N
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal lasten
0
50
50
0
50
V
Totaal baten
0
0
0
0
0
V
Totaal baten en lasten
0
50
50
0
50
V
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
V
Onttrekking uit reserves
0
0
0
0
0
V
Totaal Programma
0
50
50
0
50
V
Baten / Lasten
Onvoorzien
Totaaloverzicht
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
Totaal alle Programma's Totaal lasten
23.498
25.924
29.986
28.671
1.315
Totaal baten
-23.737
-25.648
-29.887
-29.569
-319
V
-239
276
99
-897
996
N
Baten / Lasten
Totaal baten en lasten
N
Toevoeging aan reserves
141
0
1.540
1.540
0
V
Onttrekking uit reserves
-1.049
-281
-1.135
-1.110
-25
N
Totaal Programma
-1.147
-5
504
-467
971
N
65
2.2. Jaarrekening
Toelichting
66
Jaarstukken 2024
2.2.3. Grondslagen Inleiding De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en de verordening op grond van art. 212 Gemeentewet (geldende verordening: Financiële verordening Mook en Middelaar 2024), waarin door de gemeenteraad op 17 april 2025 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. Hieronder treft u de grondslagen in verkorte vorm aan. De volledige grondslagen zijn vermeld in bijlage 7. Bijlage 7 maakt dan ook uitdrukkelijk onderdeel uit van de jaarrekening. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij vóór het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.
(Im)materiële vaste activa De immateriële en materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- dan wel vervaardigingsprijs, verminderd met de afschrijvingen. Afschrijvingen vinden standaard plaats volgens de lineaire afschrijvingsmethode. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. Op grond wordt niet afgeschreven. Financiële vaste activa Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s ('kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen' in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Alle overige financiële vaste activa worden opgenomen tegen de nominale waarde. Vlottende activa De vlottende activa worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Vaste passiva De pensioenverplichting van de (gewezen) wethouders is tegen de contante waarde van de toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd (actuarieel berekend). Alle overige vaste passiva worden gewaardeerd op het nominale bedrag, waarbij bij langlopende leningen rekening wordt gehouden met aflossingen. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
67
2.2. Jaarrekening
2.2.4. Toelichting op de balans Dit onderdeel volgt de indeling zoals vermeld in ‘Paragraaf 4.5.7 Toelichting op de balans’ van het BBV (artikelen 51 t/m 58). •
Afschrijvingsmethode (Artikel 51 BBV)
Afschrijvingen vinden plaats volgens de lineaire afschrijvingsmethode. Dit betekent dat de afschrijvingskosten van een activum jaarlijks gelijk blijven. •
Materiële vaste activa (Artikel 52 BBV)
Op de balans worden de materiële vaste activa onderverdeeld in economisch nut, economisch nut met heffing of maatschappelijk nut. Economisch nut Dit betreft investeringen die verkocht of verhandeld kunnen worden, zoals grond, gebouwen of machines. Economisch nut met heffing Van de materiële vaste activa met economisch nut, worden de investeringen waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven, afzonderlijk op de balans vermeld. Dit betreft investeringen op het gebied van riolering en waterzuivering waarvoor rioolrecht wordt geheven en investeringen op het gebied van afvalinzameling, -verwerking en de milieustraat, waarvoor afvalstoffenheffing en reinigingsrecht worden geheven. Maatschappelijk nut Investeringen met maatschappelijk nut zijn normaliter niet geschikt om te verhandelen, zoals wegen en openbare verlichting. Met ingang van 2017 is het wettelijk verplicht om investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut te activeren. De boekwaarde per 31 december van deze investeringen na 2017 bedraagt € 2.708k. De boekwaarde van de reeds bestaande investeringen van voor 2017, waarbij het activeren facultatief was, bedraagt € 1.086k (in 2023: € 1.200k). Dit bedrag wordt jaarlijks lager door afschrijvingen.
Naast bovenvermelde onderverdeling in economisch of maatschappelijk nut op de balans, worden de materiële vaste activa in de toelichting op de balans onderverdeeld in onderstaande groepen waarbij tevens het verloop van de boekwaarde wordt vermeld: Bedragen x € 1.000 Boekwaarde 31-12-2023
Investeringen
Desinvesteringen
Gronden en terreinen
502
97
0
0
0
0
598
Woonruimten
375
0
0
10
0
0
365
Bedrijfsgebouwen
1.332
0
0
46
0
0
1.286
Grond-, weg- en waterbouwkundige werken
5.176
1.429
0
215
1.044
0
5.345
Vervoermiddelen
77
0
0
15
0
0
61
Omschrijving
68
Afschrij- Bijdragen vingen van derden
Afwaar- Boekwaarde deringen 31-12-2024
Jaarstukken 2024
•
Omschrijving
Boekwaarde 31-12-2023
Investeringen
Desinvesteringen
Afschrij- Bijdragen vingen van derden
Afwaar- Boekwaarde deringen 31-12-2024
Machines, apparaten en installaties
121
0
0
19
0
0
102
Overige materiële vaste activa
2.994
351
0
175
221
0
2.949
Totaal
10.578
1.876
0
481
1.266
0
10.707
Voorschotbedragen overheid (Artikel 52a BBV)
In de toelichting op de balans wordt per specifieke uitkering het verloop van de vooruitontvangen voorschotbedragen weergegeven: Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Stand per 1-1-2024
Ontvangen bedragen
Vrijgevallen bedragen of terugbetalingen
Stand per 31-12-2024
0
0
0
0
0
0
0
0
1.367
8.589
8.303
1.653
7
0
8
0
0
0
0
0
2
7
7
2
36
64
64
36
0
0
0
0
476
0
20
456
0
181
181
0
0
81
81
0
0
0
0
0
54
0
0
54
0
1.609
1.609
0
0
-7
-7
0
Europese overheidslichamen Geen
Het Rijk B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid