Bijlage 1 Jaarstukken 2023 (versie raad 2024-06-13)
Tekst van het document
807
775
Baten taakveld
-158
-99
Netto lasten taakveld
649
677
Toe te rekenen lasten
649
677
Overhead
163
163
Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds
119
119
Totale kosten
933
959
Opbrengst heffingen
933
959
Dekkingspercentage
100%
100%
Er is in 2023 € 53k meer ontvangen dan de hoogte van de oorspronkelijke kosten. Hierdoor zou de kostendekkendheid uitkomen op 106%. Alle opbrengsten boven de 100% (€ 53k) worden toegevoegd aan de egalisatievoorziening reinigingsheffingen.
Bedragen x € 1.000
Berekening kostendekkendheid leges
Raming €
Realisatie €
Lasten taakveld
p.m.
p.m.
Baten taakveld
p.m.
p.m.
Netto lasten taakveld
p.m.
p.m.
Toe te rekenen lasten
p.m.
p.m.
Overhead
p.m.
p.m.
Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds
p.m.
p.m.
Totale kosten
p.m.
p.m.
Opbrengst heffingen
p.m.
p.m.
Dekkingspercentage (maximaal)
100%
p.m.
35
2.1. Jaarverslag
Aanduiding van de lokale belastingdruk Tarieven In onderstaand overzicht treft u de belastingtarieven aan van 2023 en van het vorige jaar 2022. De tarieven over 2023 zijn op 15 december 2022 door de raad vastgesteld. Belastingtarieven
2023
2022
Algemene inflatiecorrectie
3,08%
1,50%
- tarief woningen eigenaren
0,1191%
0,1413%
- tarief niet-woningen eigenaren
0,2962%
0,3115%
- tarief niet-woningen gebruikers
0,2274%
0,2397%
0,2568%
0,2768%
1,07
1,07
- 1e hond
59,88
57,48
- extra honden per hond
86,16
82,68
- tarief kennel
417,72
400,92
- vastrecht
118,08
132,78
- variabel deel 1e 500 m3
18,72
Onroerende zaakbelastingen:
Forensenbelasting: - tarief van de woz-waarde Toeristenbelasting Hondenbelasting:
Rioolheffing
Reinigingsheffingen: - afvalstoffenheffing (vastrecht woningen)
203,52
149,76
- reinigingsrecht (vastrecht niet-woningen)
101,76
74,88
- variabel tarief pmd
0,00
0,00
- variabel tarief gft (2023 per lediging, 2022 per kg)
0,00
0,11
- variabel tarief restafval (2023 per lediging, 2022 per kg)
9,50
0,31
36
Jaarstukken 2023 Belastingdruk Mook en Middelaar en buurgemeenten COELO onderzoekt jaarlijks de woonlasten per huishouden. Naast de drie belastingen ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing houdt Coelo ook rekening met een eventuele heffingskorting. In onderstaande tabel zijn van een aantal buurgemeenten de woonlasten 2023 per gemeente weergegeven. Bedragen x € 1 Mook en Middelaar
Gennep
Heumen
Land van Cuijk
Gemidd. Limburg
Eenpersoonshuishouden
961
802
888
817
897
Meerpersoonshuishouden
1.014
862
957
886
963
Rangnummer *)
262e
74e
190e
105e
Eenpersoonshuishouden
275
254
161
288
342
Meerpersoonshuishouden
328
314
230
356
406
Rangnummer *)
62e
54e
9e
90e
Lastendruk 2023 Eigenaar-bewoner
Huurder
*) 1e is laagste tarief Bron: Coelo Atlas 2023 (www.coelo.nl)
Kwijtscheldingsbeleid Voor belastingplichtigen met lage inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de geheven belasting. Kwijtschelding is mogelijk voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2023 is voor € 24k kwijtschelding verleend.
37
2.1. Jaarverslag
2.1.11. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Wettelijk kader Artikelen 11 en 26 BBV.
Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is de hoeveelheid aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om onvoorziene kosten te dekken. In de gemeente Mook en Middelaar wordt de weerstandscapaciteit bepaald door de hoogte van de Algemene reserve. De onvoorziene uitgaven, de onbenutte belastingcapaciteit en de stille reserves worden buiten beschouwing gelaten. Algemene reserve De algemene reserve, zoals bedoeld in artikel 43, lid 1, letter a BBV, is in Mook en Middelaar onderverdeeld in twee afzonderlijke reserves: de Algemene reserve en de Vrij Besteedbare Reserve (VBR). De Algemene reserve wordt volledig aangemerkt voor het opvangen van financiële risico's; daarom wordt het volledig tot het weerstandsvermogen gerekend. De Algemene reserve bedraagt sinds 2017 € 2 miljoen.
Risico's Tegenover de weerstandscapaciteit staan risico’s, die niet of niet geheel gedekt zijn en van substantieel belang (kunnen) zijn. De risico's betreffen risico's waarvoor geen (andere) maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Als een risico zich voordoet komen de financiële gevolgen niet ten laste van het rekeningresultaat, maar worden ze gecompenseerd door de Algemene reserve. De waarschijnlijkheid dat een risico zich voordoet wordt onderverdeeld in een van vijf categorieën: • Zeer laag (10%), • Laag (25%), • Midden (50%), • Hoog (75%), • Zeer hoog (90%). De risico's worden op chronologische volgorde weergegeven in de stukken van de p&c-cyclus. De Jaarstukken 2023 worden behandeld ná de Programmabegroting 2024. De risico's in de Jaarstukken 2023 worden afgeleid van de meest recente risico's zoals vermeld in de Programmabegroting 2024 en zijn daar waar nodig aangepast aan de stand per eind 2023. Vanaf de Programmabegroting 2025 worden de risico's en de risico-indeling integraal herzien. Mogelijke reacties op gesignaleerde risico's zijn: accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren. KwantiRisicoficering inschatting Kans
Nr
Risico
1
Optreden van een ICT-veiligheidsprobleem (Cybersecurity)
600
Hoog
75%
450
2
Overschrijding van kosten binnen het Sociaal Domein
350
Hoog
75%
263
3
Lagere uitkeringen gemeentefonds
750
Gemiddeld
50%
375
4
Onderhoud maatschappelijk vastgoed
120
Gemiddeld
50%
60
5
Dichtslibben van de haven
250
Gemiddeld
50%
125
6
Uitvoering Participatiewet (vangnetregeling)
98
Gemiddeld
50%
49
7
Meer aanvragen startersleningen
130
Laag
25%
33
8
Lagere dividenduitkering
338
Zeer laag
10%
34
38
Omvang
Jaarstukken 2023 KwantiRisicoficering inschatting Kans
Nr
Risico
9
Extra kosten bij verbonden partijen
643
Zeer laag
10%
64
10
Onvoorziene kosten als gevolg van juridische procedures Hogere kosten als gevolg van achtervang leningen sociale woningbouw
200
Zeer laag
10%
20
4.779
Zeer laag
10%
478
11
8.258
Omvang
1.950
Voor een nadere toelichting op de risico's verwijzen wij u naar bijlage 4 van deze Jaarstukken 2023. Bedragen x € 1.000 Incidenteel
Risico
Structureel
Kwantificering Berekend bedrag
Kwantificering Berekend bedrag
Zeer laag
10%
5.960
596
0
0
Laag
25%
130
33
0
0
Midden
50%
1.218
609
0
0
Hoog
75%
950
713
0
0
Zeer hoog
90%
0
0
0
0
8.258
1.950
0
0
Totaal
Het totaal van het berekende risicobedrag komt daarmee uit op bijna € 2 miljoen.
Beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico's Relatie weerstandsvermogen en risico's De ratio tussen de weerstandscapaciteit en de risico's is het weerstandsvermogen. De weerstandscapaciteit is de hoeveelheid aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. De risico's betreffen risico's waarvoor geen (andere) maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente. Weerstandsvermogen De weerstandscapaciteit bedraagt eind 2023 € 2 miljoen. Als de risico’s zoals deze hiervoor benoemd zijn, worden afgezet tegen de weerstandscapaciteit, kan worden geconcludeerd dat de gemeente Mook en Middelaar op dit moment voldoende capaciteit heeft om eventuele risico’s op te vangen. Berekende omvang risico's
Huidig weerstandsvermogen
Dekking in %
Overdekking
Incidentele risico's
1.950
2.000
103%
50
Structurele risico's
0
0
n.v.t.
0
1.950
2.000
103%
50
Soort risico
Totaal
De ratio van het weerstandsvermogen bedraagt 1,03. Dit valt in de klasse 'Voldoende'.
39
2.1. Jaarverslag
Beoordelingstabel weerstandsvermogen Categorie
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
vanaf
tot
A
2
∞
Goed / Uitstekend
B
1,4
2
Ruim voldoende
C
1
1,4
Voldoende
D
0,8
1
Matig
E
0,6
0,8
Onvoldoende
F
-∞
0,6
Ruim onvoldoende
De minimaal aanbevolen categorie betreft 'C - Voldoende' met een ratio tussen 1 en 1,4.
Kengetallen Kengetallen geven inzicht in bepaalde onderdelen van de balans of exploitatie en kunnen bijdragen aan het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast bieden kengetallen de mogelijkheid om gemeenten onderling te vergelijken omdat gemeenten verplicht zijn om deze kengetallen te vermelden. Een individueel kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van de gemeente moet worden beoordeeld. De kengetallen moeten in samenhang bekeken worden, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie. Een kengetal, of de ontwikkeling van een kengetal, is een weerspiegeling van het gevoerde beleid. Voor de provincie als toezichthouder hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. Kengetallen
R2022 *)
B2023 **)
R2023
1a)
netto schuldquote
-23%
11%
-19%
1b)
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
-27%
9%
-22%
2)
solvabiliteitsratio
43%
35%
42%
3)
grondexploitatie (n.v.t.)
0%
0%
0%
4)
structurele exploitatieruimte
8%
0%
0%
5)
belastingcapaciteit
106%
103%
107%
*) De kengetallen 1b) en 5) zijn herberekend. Conform de Jaarstukken 2022 waren deze vorig jaar respectievelijk -26% en 104%. **) Betreft waarden zoals vermeld in primitieve begroting, omdat daar een geprognosticeerde balans aanwezig is. 1a Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast (vaste schuld en vlottende passiva) ten opzichte van de eigen middelen (vlottende activa). Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een negatieve schuldquote betekent dat er geen netto-schuld is, maar dat er een overschot is aan liquide middelen en vorderingen. Het kengetal is bij de begroting normaliter hoger omdat daar de aanname geldt dat de restant kredieten worden benut. Dit leidt tot een afname van de liquide middelen.
40
Jaarstukken 2023 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit betreft hetzelfde kengetal als de netto schuldquote, maar nu worden bij de eigen middelen niet alleen de vlottende activa meegenomen, maar ook de uitgezette leningen. Dit kengetal is altijd gelijk of lager dan de netto schuldquote. 2 Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate wij in staat zijn om op de lange termijn aan de financiële verplichtingen te voldoen. Zoals uit de balans valt op te maken, bedraagt het eigen vermogen € 8,9 miljoen en het totaal vermogen € 21,3 miljoen. Dit betekent dat de verhouding eigen vermogen/totaal vermogen, evenals vorig jaar, 0,42 is. De gangbare minimumnorm voor deze solvabiliteitsratio ligt bij niet-financiële ondernemingen tussen de 0,25 en 0,40. Hoe hoger de ratio hoe solvabeler de organisatie is. Met een ratio van 0,42 voldoet de gemeente Mook en Middelaar meer dan voldoende aan de gangbare minimumnorm. 3 Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De gemeente Mook en Middelaar heeft geen actieve grondexploitaties (aankopen, bouw- en woonrijp maken en weer verkopen). Het kengetal bedraagt 0%. 4 Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen.
De structurele exploitatieruimte is gebaseerd op de structurele baten en lasten op grond van de gerealiseerde cijfers in 2023. Op basis hiervan is dit kengetal 0%; er is dus sprake van een structureel evenwicht in de Jaarstukken 2023. Dit laat echter ook een realisatie zien die ingehaald is of wordt door de meer recente Programmabegroting 2024 en de nieuw op te stellen Programmabegroting 2025. Een programmabegroting geeft een zuiverder beeld over de structurele begrotingssaldi voor de komende jaren. 5 Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend op basis van de woonlasten van een belastingplichtige (meerpersoonshuishouden met eigen woning) in Mook en Middelaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde van het laatst bekende begrotingsjaar. Bij de Jaarstukken 2023 is dat 2023. De cijfers zijn afkomstig van COELO.
Onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De diverse kengetallen zijn onderling consistent en bevestigen het beeld van een relatief gezonde financiële positie. Mook en Middelaar heeft slechts één uitstaande geldlening van € 0,4 miljoen (per 31-12-2023), die jaarlijks met zo’n € 181,5k wordt afgelost. Aan de andere kant is er bijna € 5,6 miljoen aanwezig in ’s Rijks schatkist. Op basis van de categoriale indeling zit de gemeente Mook en Middelaar overwegend in categorie A (niet of minst risicovol) en categorie B. Kengetal 2023
Waarde M&M
Categorie A
Categorie B
Categorie C
1a)
Netto schuldquote zonder correctie
-19%
< 90%
90 - 130%
> 130%
1b)
Netto schuldquote met correctie)
-22%
< 90%
90 - 130%
> 130%
2)
Solvabiliteitsratio
42%
> 50%
20 - 50%
< 20%
3)
Grondexploitatie
0%
< 20%
20-35%
> 35%
4)
Structurele exploitatieruimte
0%
positief
neutraal
negatief
5)
Belastingcapaciteit
107%
< 95%
95 - 105%
> 105%
41
2.1. Jaarverslag
2.1.12. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Wettelijk kader Artikelen 12 en 26 BBV. Artikel 22, lid 1 Financiële verordening Mook en Middelaar 2023. Algemeen Per voorziening zijn visiedocumenten en afzonderlijke beheers- en onderhoudsplannen beschikbaar. Bij de raadsvoorstellen en -besluiten tot vaststelling van de diverse plannen zijn er uitspraken gedaan over de mate van het gewenste onderhouds- c.q. voorzieningenniveau. Bij de behandeling van de diverse onderdelen in deze paragraaf zullen wij hierop terugkomen.
Wegen 1.
Wegen
Beleid In de raadsvergadering van 12 december 2019 is door uw raad het Wegenbeheerplan 2020-2024 vastgesteld. Door de vaststelling is het wegonderhoud voor de komende jaren gewaarborgd. Op basis van dit plan worden binnen de gemeente het beheer en onderhoud van wegverhardingen structureel en planmatig uitgevoerd. Tevens is het uitvoeren van het niet planmatig ‘klein onderhoud’ als financieel onderdeel opgenomen in het plan. Voor het structurele onderhoud wordt jaarlijks een onderhoudsprogramma opgesteld. De onderhoudsmaatregelen worden vertaald in een bestek of werkbeschrijving en aanbesteed. Voor de bekostiging van het in stand houden en het onderhoud is al sinds jaren de voorziening Groot Onderhoud Wegen in het leven geroepen. Financiële consequenties De geraamde uitgaven bedroegen € 113k, de werkelijke uitgaven in 2023 bedroegen € 134k. Kosten kunnen gedurende de periode van het beheerplan (2020 t/m 2024) verschuiven in de tijd. Zo was er in 2021 een orderuitputting van de uitgaven conform het Wegenbeheerplan van € 203k. Dit heeft er mede toe geleid dat in 2023 een overschrijding heeft plaatsgevonden. Op basis van een inspectierapport in het tweede kwartaal van 2024 blijkt dat de uitgaven toenemen. Hierdoor moet de dotatie structureel met € 95k verhoogd worden vanaf 2023 tot € 250k per jaar.
Voortgang gepland onderhoud In 2023 is er conform het beheerplan 2020-2024 onderhoud uitgevoerd aan de wegen (verhardingen) binnen de gemeente. Dit in de vorm van plaatselijk herstel en structureel onderhoud. In dit kader is de Generaal Gavinstraat te Mook aangepakt. Met het wegonderhoud in deze straat is ook de verkeersveiligheid verbeterd en zijn er klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals het afkoppelen van (weg)verhardingen en het planten van bomen met onderbegroeiing. Het Wegenbeheerplan, specifiek de meerjarenplanning, wordt geactualiseerd. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij wegen geen sprake van achterstallig onderhoud. 2. Bruggen Beleid In de raadsvergadering van 15 september 2016 is door uw raad het Meerjarenonderhoudsplan bruggen vastgesteld. Hierbij gaat het om de (verkeers)bruggen Witteweg in Plasmolen en Cuijksesteeg in Mook. Het plan is een doorkijk naar de onderhoudsbehoefte van 2017 tot 2067. Dit alles is gebaseerd op een 'bundeling' van gedane onderzoeken en inspecties. In navolging van de vaststelling van het plan, is de voorziening Groot Onderhoud Bruggen ingesteld. Financiële consequenties
42
Jaarstukken 2023 In 2023 is een inspectie uitgevoerd aan de brug in de Cuijksesteeg. Hieruit kwam een aantal reparaties naar voren. Deze reparaties zijn uitgevoerd. Het conserveren van de leuningen van de brug in de Cuijksesteeg is nog niet uitgevoerd. Dit omdat er voor gekozen is om eerst nog een onderzoek uit te voeren om met zekerheid te kunnen zeggen of er Chroom VI was gebruikt in de conserveringen van de brugleuningen. Inmiddels is dit rapport binnen en wordt er bevestigd dat er inderdaad Chroom VI is aangetroffen. Een offerte voor het conserveren is opgesteld door een aannemer. Hieruit vloeit een eenmalige extra dotatie in de onderhoudsvoorzieningen van € 100k. Voortgang gepland onderhoud Het Meerjarenonderhoudsplan bruggen wordt gevolgd, waaruit blijkt dat in 2023 een inspectie aan de brug in de Cuijksesteeg uitgevoerd moest worden. Dit is gebeurd. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij de bruggen geen sprake van achterstallig onderhoud. 3. Openbare verlichting Beleid Het dagelijks onderhoud aan de openbare verlichting is ondergebracht in een onderhoudsbestek dat gezamenlijk met de gemeenten Gennep en Bergen is aanbesteed. Er zijn in 2023 vervangingen gedaan, conform de aangenomen richtlijnen van 25 jaar voor armaturen en 50 jaar voor lichtmasten.
Financiële consequenties Het onderhoud voor de openbare verlichting loopt niet via een onderhoudsvoorziening, maar via kredieten voor masten en armaturen. In 2023 zijn hiervoor uitgaven gedaan conform het investeringsplan. Voortgang onderhoud Onderhoud overeenkomstig het onderhoudsbestek wordt uitgevoerd, zoals ieder jaar, middels groepsremplace van lampen en het verhelpen van storingen. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij openbare verlichting geen sprake van achterstallig onderhoud.
Riolering Beleid De gemeente heeft watertaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Deze taken hebben het karakter van zorgplichten. De gemeentelijke watertaken zijn verankerd in de Wet milieubeheer (afvalwater) en de Waterwet (hemelwater en grondwater). Om inzicht te krijgen in en sturing te geven aan deze taken is er een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) opgesteld. Naast de technische en beleidsmatige aspecten maakt een financiële paragraaf onderdeel uit van het GRP. In de raadsvergadering van 16 december 2021 is door uw raad een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan vastgesteld met de planperiode 2022-2026. Naast het in stand houden en verbeteren van het rioolstelsel, wordt er in het plan nadrukkelijk rekening gehouden met het terugdringen van de kans op wateroverlast door hevige neerslag. Een van de maatregelen hierbij is het afkoppelen van verhardingen die op de riolering zijn aangesloten. Hierbij wordt ook ingezet op het informeren en betrekken van particulieren (inwoners, bedrijven en Destion). Dit om te komen tot bewustwording van de gevolgen van klimaatverandering en een gezamenlijke aanpak van de problematiek. In 2016 zijn hiervoor de 'eerste stappen' gezet in de vorm van bewonersbijeenkomsten. In samenwerking met het Waterschap Limburg is er een subsidie ingesteld voor afkoppelen van verhardingen voor particulieren.
Ook in 2023 is er gebruik gemaakt van deze afkoppelregeling. Dit heeft geresulteerd in 8 afkoppelingen. Ook in 2024 kunnen we de afkoppelingen voortzetten door het inzetten van de hiervoor beschikbaar gestelde gelden.
43
2.1. Jaarverslag In 2023 zijn in het gebied Stationsstraat, de Kloostertuin, Paterserf en Keizershof te Molenhoek de (weg)verhardingen van de riolering afgekoppeld. Een aanzienlijke oppervlakte waar voortaan het regenwater wordt afgevoerd in de bodem. Ook is het wegonderhoud in de Generaal Gavinstraat te Mook aangegrepen om (weg)verhardingen af te koppelen van de riolering. Financiële consequenties De financiële consequenties van de riolering lopen via kapitaallasten van investeringen. In 2023 is voor € 681k geïnvesteerd. De voorziening voor de riolering (watertaken) is op orde. Voortgang gepland onderhoud Het dagelijkse en planmatig onderhoud aan de riolering is inzichtelijk en uitgevoerd, zo ook zijn de mogelijkheden benut voor het afkoppelen van verhardingen die zijn aangesloten op de riolering. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij riolering geen sprake van achterstallig onderhoud.
Water 1. (Oppervlakte)water Beleid De Maashaven in Mook is in beheer en onderhoud van de gemeente. Ook het op diepte houden van de haven maakt hier deel van uit. Hiervoor wordt periodiek de diepgang in de haven gemeten. Op basis van de resultaten hiervan zijn er tot op heden geen maatregelen nodig geweest om de haven bereikbaar en bevaarbaar te houden. Financiële consequenties In 2023 is € 1k aan havengelden ontvangen. Voortgang gepland onderhoud De diepte van de haven wordt geregeld gemeten. Verder zijn geen bijzonderheden te melden. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij (oppervlakte)water geen sprake van achterstallig onderhoud. 2. Watergangen Beleid Het onderhouden van de watergangen waardoor de door- en afvoer van water is gewaarborgd. Financiële consequenties Er zijn in 2023 uitgaven gedaan ten behoeve van klein onderhoud van de watergangen, zoals het maaien van de slootkanten. Voortgang gepland onderhoud Gezien de beperkte hoeveelheid watergangen, verloopt het onderhoud op basis van behoefte. Er is geen beheerplan voor groot onderhoud. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij watergangen geen sprake van achterstallig onderhoud.
Groen (parken, plantsoenen, bomen en sportvelden) Beleid De zorg voor het in stand houden van het openbaar groen, een veilig bomenbestand en bespeelbare sportvelden (ic sportpark Middelaar).
44
Jaarstukken 2023 Financiële consequenties De uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden zijn binnen de beschikbare budgetten uitgevoerd. Voortgang gepland onderhoud Het onderhoud is uitgevoerd conform het Groenbeheerplan en onderliggende uitvoeringsplannen. Omvang achterstallig onderhoud In 2023 is er bij groen geen sprake van achterstallig onderhoud.
Gebouwen Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en het bouwkundig en technisch onderhoud van de in haar bezit zijnde gebouwen. Voor dienstgebouwen en sportaccommodaties is in 2023 het Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP) 2020-2023 van toepassing. De onderhoudskosten, die beschreven staan in het MJOP, gaan ten laste van de voorziening Gebouwenbeheer. Dit is voor het zogeheten groot onderhoud. Het gebouwenbeheer is tot en met 2023 veelal reactief van aard geweest, waardoor reeds is geconstateerd dat er extra onderhoud gepleegd dient te worden in de komende jaren. In 2023 is reeds een nieuw MJOP (2024-2027) opgesteld en dit is begin 2024 ter besluitvorming aangeboden aan de raad. Financiële consequenties In 2023 zijn binnen de vastgestelde kaders van het MJOP onderhouds- en reparatiewerkzaamheden uitgevoerd. De uitname uit de voorziening gebouwenbeheer was geraamd op € 40k. De werkelijke uitname bedroeg € 38k. Er is € 27k uitgegeven ten behoeve van regulier (groot) onderhoud voor het gemeentehuis voor onder andere nieuwe airco's en diverse onderhoudswerkzaamheden aan de verwarmingsinstallatie, de elektrische installatie en de liftinstallatie. Daarnaast is € 7k voor de gemeentewerf/brandweerkazerne en € 3k voor sportaccommodatie De Heikant (Astrantia) uitgegeven. De resterende € 1k betrof uitgaven voor sportaccommodatie De Maasvallei (Eendracht).
Daarnaast was € 13k begroot en is € 24k werkelijk uitgegeven aan regulier (klein) onderhoud en kleine werkzaamheden aan het gemeentehuis en de gemeentewerf/brandweerkazerne. Deze kosten voor het klein onderhoud komen ten laste van de exploitatie. Vanwege het aanschaffen van nieuwe bureaustoelen, de aanschaf en installatie van nieuwe headsets, en het plaatsen van een nieuwe wand bij de afdeling burgerzaken is de post voor het klein onderhoud in 2023 overschreden. Voortgang gepland onderhoud Bij het opstellen van het MJOP is geconstateerd dat er sprake is van achterstallig onderhoud. Omvang achterstallig onderhoud Met het vaststellen van het MJOP 2024-2027 is geduid welk onderhoud er de komende jaren plaats dient te vinden om de gebouwen conform gangbare normen te kunnen blijven gebruiken. Dit zorgt voor een financiële opdruk en dat betekent dat in 2024 de voorziening gebouwenbeheer en de jaarlijkse dotatie aan deze voorziening herzien moet worden.
45
2.1. Jaarverslag
2.1.13. Paragraaf Financiering Wettelijk kader Artikelen 13 en 26 BBV. Artikel 23 Financiële verordening Mook en Middelaar 2023.
Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) gaat over het beheer van de financiële middelen en de manier waarop er wordt geregeld dat er tijdig kan worden beschikt over de benodigde liquide middelen. Financiering omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen, de financiële posities en de daaraan verbonden risico's. De uitvoering van de financieringsfunctie is gebonden aan wettelijke regels, zoals met name opgenomen in de Wet fido en zoals vastgelegd in de door de raad vastgestelde Financiële verordening Mook en Middelaar 2023.
Risicobeheer financieringsportefeuille Realisatie beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille - We hebben alleen eigen financieringsmiddelen ingezet. Er is geen nieuwe lening aangegaan; - Tijdelijk overtollige liquide middelen zijn ondergebracht in 's Rijks Schatkist (schatkistbankieren); - De wettelijke kasgeldlimiet en renterisiconorm zijn niet overschreden. Leningen Op dit moment is er één langlopende lening afgesloten met een vast rentepercentage gedurende de gehele looptijd tot en met 2025. Hierdoor is er geen renterisico. Renterisiconorm (Wet fido) De renterisiconorm geeft een norm voor het renterisico op de vaste schuld. Het heeft als doel het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Deze norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer dan 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar mogen bedragen. Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm 1
Renteherzieningen op leningen o/g
2
2023
2022
0
0
Betaalde aflossingen
182
182
3
Renterisico (1+2)
182
182
4
Renterisiconorm
3.891
3.527
5a = 4 > 3
Ruimte onder renterisiconorm
3.709
3.346
5b = 4< 3
Overschrijding renterisiconorm
n.v.t.
n.v.t.
4a
Het bij ministeriële regeling vastgesteld percentage
20%
20%
4b
Begrotingstotaal (lasten prim. begroting)
19.455
17.636
4
Renterisiconorm
3.891
3.527
Berekening
46
Jaarstukken 2023 Uit bovenstaande tabel blijkt dat Mook en Middelaar ruim binnen de gestelde renterisiconorm blijft.
Inzicht rente Rentelasten In de jaarrekening is een rentelast opgenomen voor de langlopende lening o/g van de BNG. Dit betreft een lening met een vast rentepercentage van 5,58%. De rentelast over de langlopende lening bedraagt over 2023 € 22k. Renteresultaat en rentetoerekening Het renteresultaat is het saldo van de rentelasten en de rentebaten ten opzichte van de rente die wordt doorberekend aan de taakvelden zoals vermeld in onderstaande tabel.
Bedragen x € 1.000 Toerekening rente a
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
b
De externe rentebaten over de korte en lange financiering
-/-
244
Saldo rentelasten en rentebaten
-/-
221
c1
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend
-/-
0
c2
De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/-
0
c3
22
De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
0
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
-221
d1
Rente over eigen vermogen
0
d2
Rente over voorzieningen
0
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
-221
e
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
-/-
0
f
Renteresultaat op het taakveld Treasury
-/-
221
Er is een voordelig renteresultaat van € 221k, met name door ontvangen rente in het vierde kwartaal van 2023 voor de tegoeden in 's Rijks schatkist. Er worden hierdoor geen rentelasten toegerekend aan de vaste activa. Het renteresultaat komt tot uiting bij het taakveld Treasury.
Financieringsbehoefte Kasgeldlimiet (Fido) De kasgeldlimiet geeft een maximumbedrag aan dat de gemeente mag aantrekken voor een periode korter dan een jaar. De omvang bedraagt een percentage van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar. Dit percentage is wettelijk vastgesteld op 8,5%. Onderstaande tabel geeft inzicht in de kasgeldlimiet per 31 december 2023.
47
2.1. Jaarverslag
Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet Omvang primitieve begroting per 1 januari 2023 (= grondslag) 1.
2.
3.
19.455
Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag
8,50%
- in bedrag van de grondslag
1.654
Omvang vlottende korte schuld - opgenomen gelden korter dan 1 jaar
0
- schuld in rekening-courant
0
- gestorte gelden van derden korter dan 1 jaar
0
- overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld
0
Totale omvang van de vlottende schuld
0
Vlottende middelen - contante gelden in kas
2
- tegoeden in rekening-courant (bank)
4.
169
- overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar (SKB)
5.585
Totale omvang van de vlottende middelen
5.756
Toets kasgeldlimiet - totaal netto vlottende schuld (2)-(3)
-5.756
- toegestane kasgeldlimiet (1)
1.654
Ruimte (+)/Overschrijving (-) = (1)-(4)
7.409
Bovenstaande tabel laat zien dat we nog voor ruim € 7,4 miljoen kort geld mogen aantrekken om binnen de kasgeldlimiet te blijven. Naast de stand per 31 december is het wettelijk verplicht om de kasgeldlimiet per kwartaal te monitoren.
Bedragen x € 1.000 Liquiditeitspositie
1e kwartaal 2023
2e kwartaal 2023
3e kwartaal 2023
4e kwartaal 2023
Kasgeldlimiet
1.654
1.654
1.654
1.654
Gemiddelde netto vlottende schuld
-5.144
-6.613
-8.647
-7.100
Ruimte onder de kasgeldlimiet
6.798
8.267
10.301
8.754
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat Mook en Middelaar op dit moment over-liquide is (negatieve schuld) en in 2023 geen kort geld heeft hoeven aantrekken. De overtollige liquide middelen worden (verplicht) aangehouden in ’s Rijks Schatkist. Daarnaast kan worden afgeleid dat Mook en Middelaar ruimschoots onder de kasgeldlimiet blijft en er dus ruimte is voor het aantrekken van kort geld. Liquiditeitenplanning (raming) In de Programmabegroting wordt jaarlijks op begrotingsbasis een meerjarenliquiditeitenplanning opgenomen. De geraamde cijfers over 2023 bedragen:
Bedragen x € 1.000
48
Jaarstukken 2023 Primitieve begroting 2023
Inkomsten en uitgaven Beginsaldo liquiditeiten (conform raming begroting)
2.359
Bij: Inkomsten volgens exploitatie
19.376
Mutatie werkkapitaal
2
Subtotaal bij
19.378
Af: Uitgaven volgens exploitatie
18.594
Uitgaven voor investeringen
2.271
Mutaties leningen
182
Aanwending voorzieningen
181
Mutatie werkkapitaal
0
Subtotaal af
21.227
Totaal (conform raming)
509
Kasstroomoverzicht (realisatie) In de Jaarstukken wordt op het eind in onderdeel 2.2.5 een kasstroomoverzicht vermeld, waarbij het stelsel van baten en lasten wordt omgezet in een stelsel van inkomsten en uitgaven. Een korte samenvatting van het werkelijke verloop van de liquiditeiten is aangegeven in onderstaand overzicht:
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2023
Kasstroomoverzicht Beginsaldo liquiditeiten (inclusief uitzetting in ’s Rijks Schatkist)
5.557
Inkomsten -/- uitgaven op operatiebasis
1.574
Saldo investeringskasstroom
-/-
1.249
Saldo financieringskasstroom
-/-
126
Saldo 31 december
5.756
Het verschil in liquide middelen tussen raming en realisatie is gelegen in het feit dat bij de raming wordt uitgegaan dat de restantkredieten in het daaropvolgende jaar worden uitgegeven. In de realisatie is dit niet altijd het geval en treedt vertraging op in het bestedingspatroon. EMU-Saldo Het EMU-saldo is het verschil van inkomsten en uitgaven van de overheid. Het EMU-saldo van een lokale overheid telt mee voor het EMU-saldo van de totale overheid. De berekening van het EMUsaldo is in de Programmabegroting in deze paragraaf opgenomen. Het EMU-saldo is niet van toepassing op de Jaarstukken.
49
2.1. Jaarverslag
2.1.14. Paragraaf Bedrijfsvoering Wettelijk kader Artikelen 14 en 26 BBV. Artikel 24 Financiële verordening Mook en Middelaar 2023.
Personeel en organisatiebeleid Herverdeling en uitbreiding van taken alsmede verloop onder medewerkers hebben geresulteerd in meer vacatures. Ondanks de krappe arbeidsmarkt zijn de vacatures naar tevredenheid en binnen redelijke termijn vervuld. Waar mogelijk hebben we daarvoor samenwerking in de regio gezocht. In behoud van medewerkers is geïnvesteerd, onder meer door middel van opleiding en ontwikkeling, aandacht voor verbetering van secundaire arbeidsvoorwaarden en aanpassing van de werkplek (uitvoering in 2024 en volgende jaren). Er is een risico-inventarisatie en -evaluatie uitgevoerd die inzicht heeft gegeven in verdere verbetering van de veiligheid van de werkomgeving. Tevens is een medewerkersbelevingsonderzoek uitgevoerd, waaruit (zeer) positieve uitkomsten kwamen. Het gemiddelde ziekteverzuim over 2023 was ongeveer 5%.
Informatisering / automatisering Digitalisering / informatievoorziening Informatisering is een doorlopend proces waarbij we enerzijds efficiency- en kwaliteitswinst behalen en anderzijds de inwoners en organisaties van onze gemeente beter kunnen bedienen. Een voorbeeld hiervan is de toename van het aantal digitale aanvraagformulieren op de gemeentelijke website. De wereld om ons heen verandert snel, en als gemeente moeten we meegaan met deze ontwikkelingen om onze dienstverlening te optimaliseren en efficiënter te werken. Een aantal systemen is vernieuwd, hiermee spelen we in op veranderende wetgeving zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet en de Wet open overheid (Woo). We werken samen met de gemeenten in het Rijk van Nijmegen en onze ICT Partner iRvN. Door kennis en ervaring te delen, kunnen we gezamenlijk de digitale transformatie beheerst vormgeven. Zie verder ook de paragraaf Informatieveiligheid
Budgetten raad Overzicht budgetten raad Op grond van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2023' worden de volgende budgetten in deze paragraaf vermeld: Bedragen x € 1.000 Budgetten raad Raad (salarissen, vergoedingen, werkbudget enz.)
Realisatie 2022
Begroting Begroting primitief na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
252
224
246
246
0
4
6
6
4
2
123
137
136
130
6
Controlekosten (o.a. accountant)
0
60
70
68
2
Rekenkamer(commissie)
0
15
0
0
0
Totaal budgetten raad
379
442
458
447
11
Raadscommissies (vergoedingen) Griffie (salarissen, incl. ondersteuning griffie)
50
Jaarstukken 2023
Misbruik en oneigenlijk gebruik Het beleid omtrent misbruik en oneigenlijk gebruik is vanaf eind 2023 opgesteld, maar begin 2024 vastgesteld en geldt vanaf 1 januari 2024.
Nadere toelichting rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarrekening hebben wij de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen met betrekking tot de begrotingsonrechtmatigheden. In de financiële verordening heeft de gemeenteraad met het college van burgemeester en wethouders afgesproken dat begrotingsonrechtmatigheden vanaf € 50k in de paragraaf bedrijfsvoering worden toegelicht (conform artikel 10 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2023', raadsbesluit d.d. 20 april 2023). Naast deze toelichting gaan wij hieronder in op de bevindingen van het voorwaardencriterium en het misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium. De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en de financiële- en controleverordeningen van onze gemeente. Daarnaast geldt het door de gemeenteraad op 13 juli 2023 vastgestelde normenkader. Vanaf 2024 en verder voegen we het Misbruik- en Oneigenlijk gebruik (M&O)-beleid toe als toetsingskader voor de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Het gaat hierbij om de exploitatie, investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand komen.
Onderstaand lichten wij de afwijkingen toe vanaf € 50k. Ook geven wij aan wat wij doen om de afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Soort 1A
Omschrijving
Toelichting
Maatregel n.v.t.
1A
Overschrijding lasten programma Bestuur en organisatie
€ 62k
1B
Overschrijdingen investeringen Ongeautoriseerde reserve-mutaties Niet tijdig gemelde overschrijdingen baten en/of
€0
Betreft kosten verplaatsen volkstuinencomplex (€ 134k). Hiertegenover staan direct gerelateerde baten. Verplichte dotatie om onderhoudsvoorzieningen voor wegen en bruggen op peil te houden (€ 195k). Acceptabel op grond van financiële verordening dan wel verplicht op grond van het BBV Betreft extra dotatie (€ 98k) voor het op peil brengen van de wachtgeldvoorziening op basis van de meeste recente bedragen en een jaarlijkse indexatie van 2,5%. Dotatie verplicht op grond van het BBV. -
€0
-
-
€0
Overschrijdingen baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten worden vermeld in de
n.v.t.
2 3
Overschrijding lasten programma Fysieke leefomgeving
Overschrijding/ onderschrijding € 326k
51
n.v.t.
-
2.1. Jaarverslag Soort
Omschrijving
Overschrijding/ onderschrijding
onderschrijdingen van lasten en baten
Toelichting
Maatregel
Zomerrapportage, de Eindejaarsrapportage en in de Jaarstukken
In 2023 hebben we indien noodzakelijk afwijkingen in de tussentijdse Zomer- en Eindejaarsrapportage aan de gemeenteraad gemeld en zo zijn nodig bijstellingen door de raad besloten. Daarnaast hebben we afgesproken dat afwijkingen na de tussentijdse rapportage tijdig gemeld zijn indien ze bij de jaarrekening zijn toegelicht. De voorgaande toelichting maakt onderdeel uit van de toelichting op baten en lasten in de jaarrekening.
52
Jaarstukken 2023 Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Bevinding Niet of onjuist aanbesteed
Bedrag € 197k
Toelichting Betreft verlenging inhuur personeel
Maatregel Bij verlengingsopdrachten wordt kritischer gekeken of dit past binnen het aanbestedingsbeleid
Misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O)-criterium Het misbruik en oneigenlijk gebruik heeft betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Bevinding Subsidie onterecht uitgekeerd Onjuist bedrag uitgekeerd
Bedrag €0
Toelichting Niet geconstateerd
Maatregel n.v.t.
€0
Niet geconstateerd
n.v.t.
53
2.1. Jaarverslag
2.1.15. Paragraaf Verbonden partijen Wettelijk kader Artikelen 15 en 26 BBV. Algemeen Deze paragraaf gaat in op de partijen waarmee de gemeente een bestuurlijke relatie onderhoudt én waarin zij een financieel belang heeft. Onder bestuurlijke relatie wordt verstaan een zetel in het bestuur van een participatie en/of het hebben van stemrecht. Van financieel belang is sprake wanneer de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld en die kwijt zijn in geval van faillissement van de verbonden partij en/of wanneer financiële problemen bij de verbonden partijen kunnen worden verhaald op de gemeente.
Visie/beleid Mook en Middelaar heeft als zelfstandige Limburgse gemeente nabij Nijmegen zowel een noordelijke als een zuidwaartse oriëntatie. Het college onderkent het belang van een goede samenwerkingsrelatie met onze samenwerkingspartners in de regio Nijmegen en in Noord- en Midden-Limburg.
Lijst van verbonden partijen Mook en Middelaar participeert in diverse verbonden partijen. Deze verbonden partijen zijn onderverdeeld in vier wettelijk verplichte categorieën, te weten: • gemeenschappelijke regelingen; • vennootschappen en coöperaties; • stichtingen en verenigingen; en • overige verbonden partijen. Gemeenschappelijke regelingen Van een gemeenschappelijke regeling is sprake wanneer de besturen van twee of meer gemeenten samen een regeling treffen ter behartiging van één of meer belangen van die gemeenten. Hieronder worden de gemeenschappelijke regelingen beschreven waarin de gemeente Mook en Middelaar participeert. Bedragen x € 1.000 Jaarstukken aanwezig
Belang
nee
3,00% (6/200e deel)
566
nee
5,56% (1/18e deel)
30
GR Euregio Rijn-Waal (Kleve)
Sociale leefomgeving Fysieke leefomgeving Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
1,47%
2
GR Milieusamenwerking Afvalverwerking Regio Nijmegen (MARN)
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
9,52% (2/21e deel)
0
GR Veiligheidsregio LimburgNoord
Sociale leefomgeving Sociaal domein
nee
6,67% (1/15e deel)
583
Naam
Relatie met programma
Modulaire GR Regio Rijk van Nijmegen
Sociaal domein (Werkbedrijf) Overhead (iRvN)
GR Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
Fysieke leefomgeving
54
Bijdrage 2023
Jaarstukken 2023 Jaarstukken aanwezig
Belang
Bijdrage 2023
N.v.t. (opgeheven per 1 januari 2023)
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Sociale leefomgeving Sociaal domein
nee
5,56% (1/18e deel)
191
GR Regionale uitvoeringsdienst Sociale leefomgeving Limburg Noord Fysieke leefomgeving
nee
6,25% (1/16e deel)
24
GR Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Algemene dekkingsmiddelen (BsGW)
ja
0,50% (1/200e deel)
160
Naam
Relatie met programma
BVO Intergemeentelijke Werkvoorziening Gennep, Mook en Middelaar BVO Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Njjmegen
Voor een meer uitgebreide toelichting over de gemeenschappelijke regelingen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2023. Vennootschappen en coöperaties Vanuit het oogpunt van het behartigen van het publieke belang is de gemeente Mook en Middelaar geheel of gedeeltelijk in het bezit van de aandelen van een aantal vennootschappen. Bij B.V.'s en N.V.'s is er een bestuurlijk belang middels stemrecht door het bezit van aandelen. Bedragen x € 1.000 Naam
Relatie met programma
Jaarstukken 2023 aanwezig
Belang
NV BNG-bank
N.v.t. (algemene dekkingsmiddelen)
Jaarstukken 2023 aanwezig
p.m.
NV Waterleiding Maatschappij Limburg (WML)
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
0,60%
Enexis Holding N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
Jaarstukken 2023 aanwezig
0,09%
Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.
Afgeleide van Enexis
nee
0,09%
CSV Amsterdam B.V.
Afgeleide van Enexis
nee
0,09%
Inkoopcentrum Zuid (Coöperatie)
Alle programma's
nee
Leisurelands B.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
0,90%
DAR N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
p.m.
Nazorg (bodemzorg) Limburg N.V.
Toerisme, natuur en duurzaamheid
nee
0,69%
Bijdrage 2023
8
Voor een meer uitgebreide toelichting over de vennootschappen en coöperaties verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden Partijen' van deze Jaarstukken 2023. Stichtingen en verenigingen Stichtingen en verenigingen zijn rechtspersonen die zijn opgericht met een bepaald doel. Verenigingen hebben leden, stichtingen niet. Stichtingen en verenigingen mogen winst maken, maar
55
2.1. Jaarverslag ze moeten de winst gebruiken voor het doel dat zij nastreven. Zij mogen de winst dus niet uitkeren aan oprichters, bestuurders of leden. Bedragen x € 1.000 Naam
Relatie met programma
Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Limburg binnen Essent N.V. (VEGAL)
Afgeleide van Enexis
Jaarstukken 2023 aanwezig
Belang
Bijdrage 2023
nee
Voor een meer uitgebreide toelichting over de stichtingen en verenigingen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2023. Overige verbonden partijen Als er sprake is van een samenwerkingsverband waarbij de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft, maar niet is gekozen voor een gemeenschappelijke regeling, voor een vennootschap of coöperatie of voor een vereniging of stichting, dan is er sprake van 'overige verbonden partijen'. Naast de hierboven vermelde verbonden partijen zijn er geen overige verbonden partijen. Voor een nadere toelichting over de overige verbonden partijen verwijzen wij u naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' van deze Jaarstukken 2023.
56
Jaarstukken 2023
2.1.16. Paragraaf Grondbeleid Wettelijk kader Artikelen 16 en 26 BBV. In deze paragraaf Grondbeleid wordt aangegeven hoe het gemeentelijk grondbeleid in de diverse programma’s inhoud krijgt. Naast de beleidsmatige zaken en ontwikkelingen van de verschillende projecten, wordt de financiële stand van zaken op hoofdlijnen belicht.
Visie op grondbeleid Grondbeleid is een gemeentelijk instrument in de ruimtelijke ordening waarmee een gemeente de gewenste ontwikkelingen kan bevorderen en ongewenste ontwikkelingen kan tegengaan. Grondbeleid draait om het maken van keuzes op hoofdlijnen en het creëren van een kader voor het grondbeleid voor de komende periode. In de Nota Grondbeleid zijn de beleidskaders uitgezet waarmee wordt aangegeven welke ambitie de gemeente Mook en Middelaar heeft en hoe deze ambitie waargemaakt kan worden. De gemeente Mook en Middelaar voert geen actief grondbeleid in die zin dat actief gronden worden aangekocht en verkocht. Het grondbeleid van de gemeente Mook en Middelaar kan het beste worden getypeerd als Selectief Strategisch Grondbeleid. De gemeente Mook en Middelaar heeft geen actieve grondexploitaties (aankopen, bouw- en woonrijp maken, verkopen).
Uitvoering grondbeleid Er wordt, overeenkomstig de Nota Grondbeleid, een selectief strategisch grondbeleid gevoerd. Dit houdt in: aankoop en verkoop van gronden als er een duidelijk algemeen belang mee wordt gediend. Tevens wanneer daarmee de bestaande belangen worden behouden en zo mogelijk worden geoptimaliseerd en versterkt, rekening houdend met de bestaande groene buffers, met de landgoederen en met het behoud van agrarische en archeologische waarden. Bij het aan- en verkopen van gronden door de gemeente is daarom het behoud en beheer van strategisch gelegen gronden altijd het uitgangspunt. Gelet op de aard van de ontwikkelingen (beperkte omvang en beperkte impact) in de gemeente, de schaalgrootte van de gemeente, het beschikken over relatief weinig onroerende zaken, de beperkte financiële middelen, de huidige conjunctuur in de markt en de interne capaciteit, zal de gronduitgifte binnen de gemeente gering zijn. Aan- en verkopen van gronden die het bedrag van € 200k overschrijden, worden overeenkomstig artikel 8 van de Financiële verordening Mook en Middelaar 2023 voorgelegd aan de raad.
Prognose resultaten projecten/grondposities PROJECTEN: Per afzonderlijk project staan in het kort de ontwikkelingen in 2023 beschreven. • Hart van Mook Het project 'Hart van Mook' is in 2023 afgerond. • Violenstraatje Het perceel heeft als bestemming 'Wonen'. In het laatste kwartaal van 2014 is een verkennend onderzoek gedaan naar de strategische waarde van het perceel. In 2019 is het perceel te koop aangeboden, inmiddels niet meer. Vanwege de beperkte bereikbaarheid van het perceel is een verkoop van het perceel nog niet gerealiseerd.
57
2.1. Jaarverslag • Rijksweg 156 te Plasmolen De gemeente heeft in juli 2018 het voormalige Chinees restaurant aangekocht. De gemeente wil in het kader van de revitalisering van Plasmolen het perceel te koop aanbieden. Er is een taxateur ingeschakeld om de marktwaarde van het pand vast te stellen. De criteria van het Didam-arrest zullen hier ook van toepassing zijn bij de verkoop om gelijke kansen te bieden aan geïnteresseerden. • Halderweg 2 te Molenhoek (volkstuinencomplex) Het college van B&W heeft in 2020 een intentieovereenkomst gesloten met drie ontwikkelaars ten behoeve van de gebiedsontwikkeling Molenhoek Zuid. De percelen waar het volkstuinencomplex zich bevindt, worden ingezet ten behoeve van woningbouw. Naar aanleiding van de intentieovereenkomst is de huurovereenkomst met de volkstuinvereniging Middelwaert opgezegd en er is een alternatieve locatie aangeboden aan de Startsedijk om de verplaatsing van het Volkstuinencomplex mogelijk te maken. De verplaatsing van de Volkstuinen maakt daarbij onderdeel uit van de totale ontwikkeling van Molenhoek Zuid en per 1-1-2024 zijn de volkstuinen op de nieuwe locatie gevestigd. De locatie aan de Halderweg wordt begin 2024 aan de ontwikkelaars overgedragen. GRONDEN Gemeentelijke grondposities zonder ontwikkelingsvoornemen • Algemeen Op een beperkt aantal locaties heeft de gemeente gronden in eigendom.
Op dit moment zijn er nog geen concrete plannen met betrekking tot deze gronden vanwege diverse milieu-hygiënische en planologische belemmeringen. Volledigheidshalve worden ze hierna genoemd. Het betreft de volgende locaties: • Ontwikkeling woningbouwlocatie de Cuijksesteeg De ontwikkeling van de Cuijksesteeg is voorlopig opgeschort. Dit is in overeenstemming met de woonvisie die in 2017 is vastgesteld. Gezien de druk op de woningmarkt is de locatie toch weer in beeld. In 2023 is er een houtskoolschets gemaakt met het oog op toekomstige mogelijkheden. In 2024 gaan we een start maken met de verdere verkenning van de locatie. • De Lier - Ringbaan Molenhoek Dit terrein is in de jaren ’90 door de gemeente verworven en ligt deels in de gemeente Heumen. Er is geen concrete ontwikkelstrategie voor de gronden. Vanwege de wens om het betreffende gebied ‘Lierdal’ een open en groen karakter te geven en de passieve grondhouding, is het niet aannemelijk dat dit gebied ontwikkeld wordt. • NS-terrein Dit terrein is door de gemeente in 2008 verworven van NS vastgoed als onderdeel van de planvorming rondom het station Molenhoek en de aanleg voor een ontsluitingsweg. Vanwege planologische en milieu-hygiënische reden is dit perceel nog niet in ontwikkeling genomen. In 2023 is een motie aangenomen om te onderzoeken of het terrein in aanmerking kan komen voor natuur en woningbouw.
In de omgevingsvisie wordt de locatie met deze vraag meegenomen. • Erfpachten De uitgifte van gronden vindt plaats door verkoop van gronden. Slechts in incidentele gevallen worden gronden in erfpacht, al dan niet gecombineerd met een recht van opstal, uitgegeven. Dit betreft dan gronden met een maatschappelijke bestemming die aan verenigingen of stichtingen worden uitgegeven. Op dit moment zijn er geen gronden in eigendom, belast met recht van erfpacht. • (Geliberaliseerde) Pacht Vanaf 2017 zijn diverse gronden in pacht omgezet van reguliere pacht naar geliberaliseerde pacht. In principe worden er geen gronden meer in reguliere (vaste) pacht uitgegeven. Vrijwel alle vrijkomende gronden worden in geliberaliseerde pacht gegeven.
58
Jaarstukken 2023
Onderbouwing geraamde winstneming en reserves grondzaken Mook en Middelaar heeft geen grondexploitatie (aankoop, bouw- en woonrijp maken en verkoop). Er is ook geen 'Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie' aanwezig op de balans. Winstneming en reserves in relatie tot risico's van grondzaken zijn dan ook niet van toepassing.
59
2.1. Jaarverslag
2.1.17. Paragraaf Informatieveiligheid Wettelijk kader Deze paragraaf is niet wettelijk verplicht op grond van het BBV, maar wordt opgenomen op grond van de resolutie 'Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente'. Algemeen In het afgelopen jaar heeft Gemeente Mook en Middelaar haar inzet voor informatiebeveiliging en privacy voortgezet. Als essentieel onderdeel van onze gemeentelijke activiteiten streven we ernaar om de beschikbare informatie adequaat te beveiligen, integer te houden en alleen toegankelijk te maken voor geautoriseerde personen. In lijn met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) hebben we concrete stappen ondernomen om te voldoen aan de geldende normen en richtlijnen. Samen met onze ICT partner ICT Rijk van Nijmegen blijven we alert op de snel evoluerende digitale dreigingen en investeren we in de versterking van onze beveiligingsinfrastructuur. Digitalisering en informatisering Dit is een doorlopend proces waarbij we enerzijds efficiency- en kwaliteitswinst behalen en anderzijds de inwoners en organisaties van onze gemeente beter kunnen bedienen. De wereld om ons heen verandert snel en als gemeente moeten we meegaan met deze ontwikkelingen om onze dienstverlening te optimaliseren en efficiënter te werken. De gemeente bezit een schat aan informatie, veelal informatie van en over haar inwoners.
Het beschermen daarvan is een belangrijke opdracht. Niet alleen om onze primaire processen effectief te kunnen uitvoeren, vooral ook om gevoelige informatie niet in verkeerde handen te laten vallen. Samenwerking We hebben nauw samengewerkt met andere gemeenten en onze ICT-partner. Door kennis en ervaring te delen, kunnen we gezamenlijk de digitale transformatie beheerst vormgeven. Beveiliging en privacy De gemeente bezit veel privacy-gevoelige informatie van en over haar inwoners. Het beschermen daarvan is een belangrijke opdracht. Niet alleen om onze primaire processen effectief te kunnen uitvoeren, vooral ook om gevoelige informatie niet in verkeerde handen te laten vallen. We hebben een goede en laagdrempelige nieuwe vorm van Veilig Mailen geïmplementeerd die medewerkers er actief op attendeert wanneer er gevoelige gegevens verstuurd worden. Ook zijn er extra gelden beschikbaar gesteld aan iRvN ten behoeve van verzwaring van netwerkbeveiliging. Zo waarborgen we de veiligheid van onze digitale systemen en beschermen we de privacy van onze inwoners. Vernieuwing systemen Een aantal systemen zijn vernieuwd of nieuw aangeschaft. Hiermee spelen we in op veranderende wetgeving, bijvoorbeeld de Omgevingswet en de Wet open overheid (Woo).
60
Jaarstukken 2023
2.2. Jaarrekening
61
2.2. Jaarrekening
Balans en overzicht van baten en lasten
62
Jaarstukken 2023
2.2.1. Balans Hieronder treft u de verkorte balans aan per 31 december 2023. Daarnaast is de eindbalans van vorig jaar vermeld als vergelijking. De activa zijn de aanwezige middelen in de vorm van onder andere vastgoed, liquide middelen en vorderingen. De passiva betreft de wijze van financiering te weten door eigen vermogen en door vreemd vermogen. Het is gebruikelijk dat de vaste activa minimaal gefinancierd worden door de vaste passiva. Dat is eind 2023 (en ook 2022) het geval. Bedragen x € 1.000 Balans per 31 december
2023
2022
Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa
36
52
10.578
9.819
1.297
1.318
Totaal vaste activa
11.910
11.189
Vlottende activa Voorraden Kortlopende vorderingen Liquide middelen Overlopende activa
0
0
7.706
7.447
170
227
1.538
1.009
Totaal vlottende activa
TOTAAL ACTIVA
9.415
8.684
21.325
19.873
Vaste passiva Eigen vermogen (excl. resultaat) Eigen vermogen resultaat Subtotaal Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden
7.716
6.878
1.147
1.746
8.864
8.624
7.622
7.144
363
545
Totaal vaste passiva
16.848
16.313
Vlottende passiva Kortlopende schulden Overlopende passiva Totaal vlottende passiva
TOTAAL PASSIVA
63
780
795
3.697
2.766 4.477
3.560
21.325
19.873
2.2. Jaarrekening
De raad bepaalt jaarlijks welke bestemming het jaarrekeningresultaat krijgt. In beginsel wordt het resultaat toegevoegd aan de VBR. In het (ondertekende) raadsbesluit dat bij deze Jaarstukken 2023 hoort, vindt u de definitieve bestemming van het resultaat terug. De uitgebreide balans, met daarin alle onderdelen zoals vermeld conform het BBV, vindt u terug in bijlage 6 van deze Jaarstukken 2023. Bijlage 6 maakt dan ook uitdrukkelijk onderdeel uit van de Jaarrekening.
64
Jaarstukken 2023
2.2.2. Overzicht van baten en lasten Exploitatieresultaat
Onderstaand vindt u het exploitatieresultaat over het jaar 2023 en de begrotingscijfers 2023. De begrotingscijfers zijn inclusief de in de loop van het jaar 2023 vastgestelde begrotingswijzigingen. Daarnaast zijn de vergelijkende cijfers over 2022 opgenomen. De analyse van de verschillen begroot-werkelijk 2023 zijn vermeld in onderdeel 2.2.5 'Toelichting op het overzicht van baten en lasten'. Vertaaltabel begrippen BBV - Jaarstukken BBV Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Gerealiseerd resultaat
Jaarstukken Totaal baten en lasten Totaal programma Bedragen x € 1.000
Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
2.389
2.548
5.024
5.016
8
V
Totaal baten
-718
-288
-2.636
-2.994
358
V
Totaal baten en lasten
1.672
2.260
2.388
2.021
367
V
Toevoeging aan reserves
75
0
20
20
0
V
Onttrekking uit reserves
-38
-20
-106
-90
-16
N
1.708
2.240
2.302
1.951
351
V
Baten / Lasten
Programma Sociale leefomgeving
Totaal Programma
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
6.634
6.525
7.494
7.430
63
V
Totaal baten
-1.611
-1.628
-1.756
-1.688
-68
N
Totaal baten en lasten
5.023
4.897
5.737
5.742
-5
N
Toevoeging aan reserves
0
0
26
26
0
V
Onttrekking uit reserves
0
0
-224
-218
-6
N
5.023
4.897
5.539
5.550
-11
N
Baten / Lasten
Programma Sociaal Domein
Totaal Programma
65
2.2. Jaarrekening Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
2.052
2.144
2.429
2.770
-340
N
Totaal baten
-933
-770
-818
-1.112
294
V
Totaal baten en lasten
1.120
1.374
1.611
1.658
-47
N
Toevoeging aan reserves
0
0
50
50
0
V
Onttrekking uit reserves
-74
-57
-148
-81
-67
N
1.045
1.317
1.513
1.626
-114
N
Baten / Lasten
Programma Fysieke leefomgeving
Totaal Programma
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
1.801
1.748
1.893
1.787
106
V
Totaal baten
-1.023
-1.094
-1.100
-1.066
-34
N
Totaal baten en lasten
778
653
793
720
72
V
Toevoeging aan reserves
328
0
20
20
0
V
Onttrekking uit reserves
-224
0
-380
-359
-21
N
Totaal Programma
882
653
433
382
51
V
Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
1.176
1.392
1.162
1.224
-62
N
Totaal baten
-174
-70
-18
-245
227
V
Totaal baten en lasten
1.002
1.322
1.144
980
165
V
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
V
Onttrekking uit reserves
-17
-5
-30
-17
-13
N
Totaal Programma
985
1.317
1.115
963
152
V
Baten / Lasten
Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid
Bedragen x € 1.000 Baten / Lasten
Programma Bestuur en organisatie
66
Jaarstukken 2023 Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
32
12
12
22
-11
N
Totaal baten
-15.596
-15.526
-15.913
-16.604
691
V
Totaal baten en lasten
-15.564
-15.514
-15.901
-16.581
680
V
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
Onttrekking uit reserves
0
0
0
0
0
-15.564
-15.514
-15.901
-16.581
680
Baten / Lasten
Algemene dekkingsmiddelen
Totaal Programma
V
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
4.412
5.067
5.398
5.282
116
V
Totaal baten
-35
0
-5
-34
28
V
Totaal baten en lasten
4.377
5.067
5.393
5.248
144
V
Toevoeging aan reserves
250
0
25
25
0
V
Onttrekking uit reserves
-453
-34
-284
-284
0
V
Totaal Programma
4.174
5.033
5.134
4.989
144
V
Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
0
0
0
0
0
N
Totaal baten
0
0
0
0
0
V
Totaal baten en lasten
0
0
0
0
0
N
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
Onttrekking uit reserves
0
0
0
0
0
Totaal Programma
0
0
0
0
0
Baten / Lasten
Kosten van overhead
Bedragen x € 1.000 Baten / Lasten
Vennootschapsbelasting (Vpb)
67
N
2.2. Jaarrekening Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
0
20
14
0
14
V
Totaal baten
0
0
0
0
0
V
Totaal baten en lasten
0
20
14
0
14
V
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
0
Onttrekking uit reserves
0
0
0
0
0
Totaal Programma
0
20
14
0
14
Baten / Lasten
Bedrag voor onvoorzien
V
Totaaloverzicht
Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022
Begroting primitief
Begroting na wijziging
Realisatie 2023
Verschil
Totaal lasten
18.496
19.455
23.426
23.531
-105
N
Totaal baten
-20.089
-19.376
-22.247
-23.743
1.496
V
Totaal baten en lasten
-1.593
79
1.179
-212
1.391
N
Toevoeging aan reserves
653
0
141
141
0
V
Onttrekking uit reserves
-807
-116
-1.172
-1.049
-122
N
-1.746
-37
148
-1.120
1.268
N
Baten / Lasten
Totaal alle Programma's
Totaal Programma
68
Jaarstukken 2023
Toelichting
69
2.2. Jaarrekening
2.2.3. Grondslagen Inleiding De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) en de verordening op grond van art. 212 Gemeentewet (geldende verordening: Financiële verordening Mook en Middelaar 2023), waarin door de gemeenteraad op 20 april 2023 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. Hieronder treft u de grondslagen in verkorte vorm aan. De volledige grondslagen zijn vermeld in bijlage 7. Bijlage 7 maakt dan ook uitdrukkelijk onderdeel uit van de Jaarrekening. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij vóór het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.