Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2023 (versie raad 2024-06-13)

Commissie Begroting en Rekening 6 juni 2024, gemeente Mook en MiddelaarBij agendapunt: Jaarstukken 2023 Mook en Middelaar24.497 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Jaarstukken 2023

JAARSTUKKEN 2023

Versie raad 13 juni 2024

Raadhuisplein 6 - Postbus 200 - 6585 ZK Mook - (024) 696 9111 gemeente@mookenmiddelaar.nl - www.mookenmiddelaar.nl

GEMEENTE MOOK EN MIDDELAAR JAARSTUKKEN 2023

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave ALGEMEEN ................................................................................................................5 1.1. Voorwoord .................................................................................................................................6 1.2. Leeswijzer .................................................................................................................................7 1.3. Rechtmatigheidsverantwoording ...............................................................................................8 1.4. Financieel overzicht ................................................................................................................ 10 1.5. Afkortingen ............................................................................................................................. 12

JAARSTUKKEN ....................................................................................................... 13 2.1. Jaarverslag........................................................................................................ 14 Programmaverantwoording ................................................................................................................ 15 2.1.1. Programma Sociale leefomgeving ...................................................................................... 16 2.1.2. Programma Sociaal Domein ............................................................................................... 18 2.1.3. Programma Fysieke leefomgeving ...................................................................................... 21 2.1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid ................................................................ 23 2.1.5. Programma Bestuur en organisatie .................................................................................... 25 2.1.6. Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen .................................................................. 27 2.1.7. Overzicht van de kosten van overhead ............................................................................... 28 2.1.8. Bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting .................................................... 29 2.1.9.

Bedrag voor onvoorzien ...................................................................................................... 30 Paragrafen ............................................................................................................................................ 31 2.1.10. Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................... 32 2.1.11. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................... 38 2.1.12. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 42 2.1.13. Paragraaf Financiering ...................................................................................................... 46 2.1.14. Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................. 50 2.1.15. Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................... 54 2.1.16. Paragraaf Grondbeleid ...................................................................................................... 57 2.1.17. Paragraaf Informatieveiligheid .......................................................................................... 60

2.2. Jaarrekening ..................................................................................................... 61 Balans en overzicht van baten en lasten .......................................................................................... 62 2.2.1. Balans.................................................................................................................................. 63 2.2.2. Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 65 Toelichting............................................................................................................................................ 69 2.2.3. Grondslagen ........................................................................................................................ 70 2.2.4. Toelichting op de balans ..................................................................................................... 71 2.2.5. Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................................ 80 Overig ................................................................................................................................................... 93 2.2.6. Single information Single audit (SiSa) ................................................................................. 94 2.2.7.

Overzicht van baten en lasten per taakveld ........................................................................ 95

VASTSTELLINGSBESLUIT...................................................................................... 98 3.1. Vaststellingsbesluit ................................................................................................................. 99

BIJLAGEN .............................................................................................................. 100

Bijlage 1 Restant kredieten ......................................................................................................... 101 Bijlage 2 Beleidsindicatoren ........................................................................................................ 104 Bijlage 3 Uitkeringen gemeentefonds ......................................................................................... 114 Bijlage 4 Risico's ......................................................................................................................... 116 Bijlage 5 Verbonden partijen ....................................................................................................... 120 Bijlage 6 Balans (uitgebreid) ....................................................................................................... 133 Bijlage 7 Grondslagen (uitgebreid) .............................................................................................. 138 Bijlage 8 SiSa-tabel ..................................................................................................................... 142 Bijlage 9 Verdeling taakvelden over programma's ...................................................................... 167 Bijlage 10 Begrippenlijst ..............................................................................................................

169 Bijlage 11 Controleverklaring ...................................................................................................... 173

Jaarstukken 2023

ALGEMEEN

1.1. Voorwoord Voor u liggen het jaarverslag en de jaarrekening 2023 van de gemeente Mook en Middelaar. Deze jaarstukken zijn voor de raad het instrument voor de controle op de uitvoering van het voorgenomen beleid en voor het college het instrument om verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. De jaarrekening volgt om die reden het stramien van de Programmabegroting 2023. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) en de jaarrekening (balans en exploitatieoverzichten). In het jaarverslag geven we aan in hoeverre we er in geslaagd zijn de in de begroting 2023 geformuleerde doelstellingen te behalen. Naast de reguliere wettelijke taken besteedden wij in 2023 onder meer tijd aan het faciliteren van opvang voor Oekraïense ontheemden op een opvangschip aan de Maaskade, aan invoering van de Omgevingswet en aan het opstellen van nieuwe beleidsplannen (zoals het preventieplan en het minimabeleid). Tevens is het bestemmingsplan voor onze nieuwe woonwijk Molenhoek-Zuid vastgesteld. Het jaar 2023 sluit met een voordelig rekeningresultaat van € 1.147k. Dat is € 1.295k voordeliger dan het geraamde begrotingsoverschot van € 148k nadelig op grond van de Zomer- en Eindejaarsrapportage 2023. Na budgetoverhevelingen naar 2024 en twee toevoegingen aan bestemmingsreserves bedraagt het netto resultaat € 669k.

De bestemming van het resultaat is nader toegelicht in het raadsvoorstel dat bij deze Jaarstukken 2023 hoort. Het college bedankt iedereen die aan de totstandkoming van dit jaarverslag en deze jaarrekening heeft meegewerkt.

Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar, De secretaris,

De burgemeester,

drs. W. Mariman

mr. drs. W. Gradisen

Jaarstukken 2023

1.2. Leeswijzer Indeling op hoofdlijnen De Jaarstukken 2023 bestaan uit vier hoofdstukken: 1. Algemeen: onder andere de rechtmatigheidsverantwoording en de financiële samenvatting; 2. Jaarstukken: jaarverslag (programma's en paragrafen) en jaarrekening (balans en exploitatie); 3. Vaststellingsbesluit: vaststelling door de raad (met handtekeningen in de vastgestelde versie); 4. Bijlagen: detailoverzichten of nadere informatie. Wijzigingen In de Jaarstukken 2023 is de programma-indeling gewijzigd ten opzichte van de Jaarstukken 2022. Het aantal programma's is teruggebracht van negen naar vijf. Verder is de voortgang bij de diverse programma's weergegeven met een stoplichtmodel conform de Zomer- en Eindejaarsrapportage 2023. Nieuwe of gewijzigde onderdelen Vanaf 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording toegevoegd. Daarnaast zijn diverse overzichten verplaatst van het onderdeel jaarstukken (jaarverslag en jaarrekening) naar de bijlagen om de leesbaarheid van de Jaarstukken 2023 te vergroten. Bedragen Weergave bedragen Als uitgangspunt worden alle lasten positief (debet) weergegeven en alle baten negatief (credit). Soms wordt er voor de duidelijkheid een letter V of N toegevoegd, waarbij V staat voor Voordelig (baten) en N staat voor Nadelig (lasten).

Afrondingsverschillen Omdat de 'Jaarstukken 2023' automatisch in duizenden euro's (x € 1.000) worden opgesteld, kan het voorkomen dat in de tellingen rekenkundige afrondingsverschillen ontstaan. Voorbeeld € 1.700 + € 600 = € 2.300. In duizendtallen wordt het dan: 2 + 1 = 2 (en dus geen 3).

ALGEMEEN

1.3. Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding Tot 2022 gaf de accountant naast de getrouwheid een oordeel over de rechtmatigheid van de jaarrekening. Met ingang van 2023 legt het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording af. De gemeenteraad heeft hiervoor regels vastgelegd in de financiële verordening en de controleverordening. De externe accountant controleert of de rechtmatigheidsverklaring in de jaarstukken getrouw is. Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreft het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving.

Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 13 juli 2023 vastgestelde normenkader van de relevante weten regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 707k (3% van € 23.557k). De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Bevinding Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. De geconstateerde afwijkingen betreffen:

Begrotingscriterium Overschrijding lasten programma's Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) Ongeautoriseerde reservemutaties Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld1). Totaal begrotingsonrechtmatigheden Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden dat past binnen het vooraf gestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid, volgens de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2023' en zoals nader toegelicht in de raadsmemo 'Begrotingsrechtmatigheid werkwijze jaarrekening'. Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden2)

Voorwaardencriterium Bevindingen rond aanbestedingsonrechtmatigheden

Bedrag € 197k

M&O criterium Geen

Bedrag €

1A. 1B. 2. 3.

€ € € €

Afwijkingen 388 0 0 0

€ €

388 388

€

Jaarstukken 2023 Op te nemen in rechtmatigheidsverantwoording (>3%) Totaal begrotingsonrechtmatigheiden Acceptabel deel overschrijdingen A en B volgens financiële verordening (zie bij toelichting baten en lasten) Resterende begrotingsonrechtmatigheden (> € 707k)

€ € €

707 388 388

€

Waarvan toegelicht in paragraaf bedrijfsvoering > € 50k

€

1) In de Eindejaarsrapportage 2023 zijn de baten en lasten vermeld t/m september 2023. De lasten vinden meestal verspreid over het jaar plaats en zijn voor onderdeel 3. omgerekend naar jaarbedragen. In deze Jaarstukken zijn de baten en lasten vermeld t/m eind december 2023. 2) In de paragraaf Bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Als het resterende verschil meer dan € 50k is, wordt dit ook nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.

ALGEMEEN

1.4. Financieel overzicht Financieel saldo Het jaar 2023 sluit met een positief rekeningsaldo van € 1.147k. Dit is exclusief de nagekomen voorgestelde budgetoverhevelingen en reserveringen (zie hiervoor het raadsvoorstel). In 2021 en 2022 zijn resultaten gerealiseerd van respectievelijk € 1.873k en € 1.746k voordelig. In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het rekeningresultaat 2023 aan de hand van de bestuursrapportages en overige raadsbesluiten weergegeven. bedragen x € 1.000 Resultaat baten en lasten

Mutaties reserves

Resultaat jaarrekening

Primitieve begroting 2023

79 N

116 V

37 V

1e Begrotingswijziging (dekkingsplan)

Saldo begroting

79 N

116 V

37 V

1.129 N

1.129 V

Zomerrapportage 2023 (1e hj)

350 N

Eindejaarsrapportage 2023 (2e hj)

451 V

264 N

187 V

Overige tussentijdse begrotingswijzigingen

72 N

50 V

22 N

Subtotaal

1.179 N

1.031 V

148 N

Effecten bij het opmaken van de jaarrekening 2023

1.418 V

122 N

1.295 V

239 V

908 V

1.147 V

Ontwikkeling rekeningresultaat 2023

Budgetoverhevelingen vanuit 2022 naar 2023

Resultaat jaarstukken 2023

Verschillenanalyse op hoofdlijnen

bedragen x € 1.000

Bruto saldo Jaarstukken 2023

1.147 V

Reeds geraamd resultaat 2023 (begroting)

148 N

Te verklaren verschil voor budgetoverhevelingen

1.295 V

Af: Budgetoverhevelingen (zie raadsvoorstel)

358 V

Te verklaren verschil na budgetoverhevelingen

937 V

Structurele verschillen Incidentele verschillen Meer ontvangen uitkering gemeentefonds (realisatie op basis van decembercirculaire 2023 ten opzichte van raming op basis van meicirculaire 2023)

401 V

Algemene afwikkelingsverschillen voorgaande jaren

221 V

Meer ontvangen rentebaten dan geraamd (met name in het 4e kwartaal)

203 V

Meer ontvangen leges (o.a. voor Molenhoek Zuid)

193 V

Onderuitputting overhead

116 V

Nagekomen dotatie voorziening groot onderhoud wegen en bruggen

195 N

Nakomen dotatie voorziening wachtgeld

98 N

Overig verschillen, per saldo

96 V

Verklaard verschil

937 V

Jaarstukken 2023 Voor een nadere en meer gedetailleerde toelichting van het resultaat wordt verwezen naar de onderdelen 2.2.2. en 2.2.5. van deze jaarstukken. Restant kredieten Kredieten zijn in enig jaar óf nog lopend óf afgerond. Hieronder treft u een samenvatting aan van de restant kredieten, waarvan een deel is of wordt afgesloten en een deel worden overgeheveld naar 2024. Een uitgebreid detailoverzicht vindt u terug in 'Bijlage 1 Restant kredieten' van deze Jaarstukken 2023. bedragen x € 1.000 Restant krediet per 1-1-2023

Kredieten 2023

Realisatie in 2023

Restant krediet per 31-12-2023

Over naar 2024

Restant kredieten over te hevelen naar 2024

8.852

1.383

993

9.241

Restant kredieten reeds afgesloten bij de Eindejaarsrapportage 2023

1.125

-73

142

909

121

-35

10.098

1.275

1.215

10.157

9.241

Omschrijving / toelichting

Restant kredieten af te sluiten bij Jaarstukken 2023 Totaal

Vanuit de Jaarstukken 2022 was besloten om € 10.098k over te hevelen naar 2023. Dit zijn de restant kredieten per 1 januari 2023. Deze restantkredieten van vorig jaar worden aangevuld met kredieten van 2023 en worden óf afgewikkeld in 2023 óf overgeheveld naar 2024. Bij de Eindejaarsrapportage 2023 is reeds vastgelegd dat een deel van de kredieten beëindigd wordt, in totaliteit voor € 909k. Aanvullend wordt bij de Jaarstukken 2023 voorgesteld om nog eens voor € 7k aan restant kredieten te beëindigen. Verder wordt bij de Jaarstukken 2023 voorgesteld om € 9.241k over te hevelen naar 2024. Dit is inclusief € 1.383k aan nieuwe kredieten (minus bijdragen derden) in 2023.

ALGEMEEN

1.5. Afkortingen Afkorting

Voluit

ABC ARN BBV BBZ BCF BGO CBS

Afvalverwerking Regio Nijmegen Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen 2004 Btw-compensatiefonds Budgetoverheveling Centraal Bureau voor de Statistiek

DEF Fido

Financiering Decentrale Overheden

GHI GFT GGD GRP ICT iRvN

Groente-, Fruit- en Tuinafval Gemeentelijke Gezondheidsdienst Gemeentelijk Rioleringsplan Informatie- en communicatietechnologie ICT Rijk van Nijmegen

JKL MNO MARN MGR MJOP mln n.a.v. n.v.t. o.a. Ozb

Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (regio Rijk van Nijmegen) MeerJaren OnderhoudsPlan miljoen naar aanleiding van niet van toepassing onder andere Onroerende zaakbelasting(en)

PQRS RIEC RUD (LN) SiSa SKB

Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Regionale UitvoeringsDienst (Limburg Noord) Single information Single audit Schatkistbankieren

TUV UG UPW VBR Vpb

Uitkeringen Gemeentefonds Uitkering Participatiewet Vrij Besteedbare Reserve Vennootschapsbelasting

WXYZ Wmo WSW Woz

Wet maatschappelijke ondersteuning Waarborgfonds Sociale Woningbouw / Wet sociale werkvoorziening (Wet) waardering onroerende zaken

Jaarstukken 2023

JAARSTUKKEN

2.1. Jaarverslag

Jaarstukken 2023

Programmaverantwoording Wettelijk kader Art. 24, lid 2, letter a en art. 25 BBV. Toelichting In de volgende hoofdstukken treft u de verantwoording per programma aan. Per programma wordt beschreven wat we wilden bereiken en wat we daarvoor gedaan hebben. Wat we wilden bereiken is overgenomen vanuit de Programmabegroting 2023. Aan de hand van een stoplichtmodel met tekstuele toelichting, geven we aan in hoeverre we onze doelstellingen bereikt hebben. Voor wat het heeft gekost, verwijzen wij u naar de financiële toelichting zoals is vermeld in de jaarrekening bij de onderdelen 2.2.2 en 2.2.5. De verantwoording is voor de volgende programma's vermeld: • • • • •

Programma Sociale leefomgeving (P1); Programma Sociaal Domein (P2); Programma Fysieke leefomgeving (P3); Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid (P4); Programma Bestuur en organisatie (P5).

Aanvullend op de programmaverantwoordingen zijn de verantwoordingen vermeld van de algemene dekkingsmiddelen (programma-ongebonden baten), de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van de Vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien.

2.1. Jaarverslag

2.1.1. Programma Sociale leefomgeving Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect De sociale leefbaarheid in onze kernen moet in de huidige bestuursperiode op niveau blijven. We hebben het dan over onderwerpen als welzijn, volksgezondheid, onderwijs, sport, cultuur, verenigingen, veiligheid en openbare orde. Een gevoel van veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid. We zullen inwoners zo goed mogelijk beschermen door inzet van toezicht en handhaving en een zo optimaal mogelijk functionerende veiligheidsketen. Voor sport, jeugd en verenigingen zetten we als gemeente daar waar mogelijk in op ondersteuning en wijzen we wijzen inwoners actief op mogelijkheden. Hierbij vinden we het belangrijk om onze jeugd zoveel mogelijk aan het sporten te krijgen en te houden.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Een veilige gemeente creëren door versterkte ketenregie Het afgelopen jaar is de ketenregie versterkt op verschillende onderdelen. Er zijn onder andere procesafspraken gemaakt met het Zorg- en Veiligheidshuis, waardoor zorgmeldingen rechtstreeks bij het Sociaal Team van de gemeente terecht komen. Dit stelt het Sociaal Team in staat om direct actie te ondernemen. Daarnaast is de samenwerking met Halt geïntensiveerd. Richting geven aan de inzet van de politie De samenwerking met de politie verloopt goed. Tijdens lokale overleggen worden diverse casussen besproken waarbij iedere partij een duidelijke eigen rol opneemt. Het naleefgedrag vergroten De gemeente reageert actief op onwenselijke situaties. Zo kan de gemeente schriftelijk reageren, de boa een bezoek laten brengen, een controle uitvoeren of handhavend optreden. Inwoners geven aan dat een bezoek van de boa na een melding meestal als prettig wordt ervaren. Deelnemen aan de veiligheidsregio De gemeente heeft zich actief opgesteld binnen de Veiligheidsregio Limburg-Noord. Alle AB vergaderingen zijn bijgewoond en aan diverse projecten wordt deelgenomen. Daarnaast wordt een bijdrage in de crisis- en rampenbestrijding geleverd door deelname aan de piketpoule en door het volgen van trainingen.

Ook wordt er op bestuurlijk en ambtelijk niveau in constructieve sfeer deelgenomen aan periodieke overleggen. Samenwerken met het RIEC Het RIEC is een belangrijke partner voor de aanpak van ondermijning. De gemeente heeft in samenwerking met het RIEC een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van de Limburgse Norm. Criminelen zijn voortdurend in beweging en houden zich niet aan gemeentegrenzen. Daarom hebben alle Limburgse gemeenten, het waterschap en de provincie de ambitie uitgesproken om zich te committeren aan een ‘Limburgse Norm’; een gezamenlijk niveau voor een weerbare overheid tegen ondermijning. Gebruik maken van het ACT! Interventieteam Het ACT! interventieteam is regelmatig ingezet voor controles gericht op het tegengaan van ondermijningsvraagstukken. Het ACT! Interventieteam heeft naar tevredenheid gefunctioneerd. De aanpak ondermijning professionaliseren De gemeente heeft een structureel lokaal overleg georganiseerd voor de aanpak van ondermijning. Tijdens dit overleg worden signalen besproken en acties in de vorm van controles uitgezet.

Jaarstukken 2023 Verenigingen en organisaties (financieel) ondersteunen In 2023 subsidieerden we verschillende verenigingen en organisaties, zodat zij een divers palet aan maatschappelijke activiteiten konden (blijven) uitvoeren. Voor het volledige overzicht verwijzen wij u naar het Subsidieplan 2023 dat op de gemeentelijke website te vinden is. MOVE en Lokaal Sportakkoord uitvoeren In 2023 hebben wij uitvoering gegeven aan MOVE, het activiteitenplan op het gebied van cultuur, sport en bewegen dat een aantal jaar geleden tussen gemeente en partners is afgesloten. Ook hebben wij het Lokaal Sportakkoord de herijkt en in samenwerking met partners verbreed naar een Sport- en Beweegakkoord. Als onderdeel hiervan hebben we verschillende inwonersinitiatieven ondersteund. Tenslotte is in 2023 het Integraal Preventieplan vastgesteld en zijn wij begonnen met de uitvoering hiervan. In het kader van dit plan werken wij onder andere aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het bevorderen van een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten, het versterken van (de verbinding met) de sociale basis, een gezonde leefstijl, de versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid en vitaal ouder worden.

Onderwijsachterstanden voorkomen en bestrijden Net als in voorgaande jaren verstrekten we in 2023 subsidies aan KION en Stichting Lijn 83 primair onderwijs (Lijn 83 po) ten behoeve van het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden. KION realiseerde hiervan peutergroepen en extra kindplaatsen voor peuters met een sociaalmedische indicatie. Lijn 83 po financierde hiervan de inzet van een intern begeleider voor extra aandacht voor kinderen met een Vve-indicatie. Ten behoeve van een betere overgang van peutergroep naar basisschool, ontwikkelden KION en Lijn 83 po gezamenlijk een overdrachtsdossier. Inzicht creëren in de huisvestingsopgaven voor het onderwijs Samen met de gemeenten Bergen en Gennep werkten we in nauw overleg met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties aan een Integraal Huisvestingsplan (IHP) dat in 2024 zal worden opgeleverd. Het IHP zal inzicht bieden in de opgaven op de korte, middellange en lange termijn op het gebied van onderwijshuisvesting.

Wat heeft het gekost? Voor de financiële cijfers verwijzen wij u naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'.

Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde kosten (€ 5.016k) zijn lager dan de geraamde kosten (€ 5.024k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').

Overige informatie Voor de relatie met de verbonden partijen verwijzen wij u naar de 'Paragraaf Verbonden partijen' en naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen'. Voor een overzicht van de (wettelijke) beleidsindicatoren verwijzen wij u naar 'Bijlage 2 Beleidsindicatoren'.

2.1. Jaarverslag

2.1.2. Programma Sociaal Domein Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect De noodzaak om te zien naar onze inwoners die minder te besteden hebben, is meer dan ooit aanwezig. Iedereen moet kunnen meedoen in onze gemeente. Jeugd en jongeren krijgen de mogelijkheden om zich te ontwikkelen tot verantwoordelijke en zelfstandige burgers. We gaan door op de ingezette koers en zorgen ervoor dat iedereen met recht op zorg en ondersteuning de juiste hulp krijgt, door vroegtijdige signalering van problemen en het inzetten van passende maatregelen. Om deze aanpak te ondersteunen zetten wij in op preventie en betere samenwerking in het hele netwerk van lokale en regionale voorzieningen en op goede communicatie over voorzieningen. Met betrekking tot de opvang van ontheemden zal in de komende periode een groot beroep worden gedaan op de gemeenten. Wij nemen hierin onze verantwoordelijkheid, passend bij de draagkracht van onze gemeenschap en de gemeentelijke organisatie.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Individuele ondersteuning bieden Inwoners die bij ons een rechtmatig beroep hebben gedaan op ondersteuning, hebben dit gekregen. Inwoners informeren over de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning MaasBuren is een platform waar inwoners elkaar kunnen vinden voor het leveren van een dienst of hulp. Daarnaast worden op de sociale kaart alle organisaties en initiatieven op het gebied van zorg, ondersteuning en leefbaarheid inzichtelijk gemaakt. Afgelopen jaar heeft het platform ruim 50.000 bezoekers getrokken. Het platform wordt beheerd door de inwoners met ondersteuning van de gemeente. Voor het project Senioren voorbereid hebben 124 inwoners van 75, 80, 90 en 95 jaar zich het afgelopen jaar aangemeld. Bij dit project komt een vrijwillige ouderenadviseur op bezoek om hen te informeren over diverse organisaties en instellingen voor hulp en ondersteuning. Het project wordt gecoördineerd door de gemeente, de vrijwilligers geven hier vervolgens uitvoering aan. Daarnaast worden de inwoners geïnformeerd over de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning via de officiële gemeentelijke communicatiekanalen. Preventieve voorzieningen aanbieden Ook in 2023 hebben we subsidie verstrekt aan voorzieningen waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten.

Denk aan eettafels, themabijeenkomsten, een regionaal inlooppunt voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, een beweegcollectief en de lees- en ontmoetingspunten. Daarnaast hebben we een theatervoorstelling georganiseerd voor ouders van kinderen die niet lekker in hun vel zitten, ter inspiratie en bezinning. We hebben ontmoeting tussen mensen met verschillende achtergronden middels subsidie gestimuleerd. Tot slot hebben we groepen gesubsidieerd waar volwassenen en jeugdigen konden leren omgaan met de situatie waarin ze zich bevinden en/of ondertussen werken aan de eigen sociale vaardigheden. Voor het volledige subsidieoverzicht verwijzen we naar het subsidieplan. Ontheemden opvangen De gemeente heeft een jaarlijkse taakstelling op het gebied van het huisvesten en begeleiden van statushouders. In 2023 ging het om achttien personen. Mede dankzij de inspanningen van partners, zoals woningcorporatie Destion en stichting Vluchtelingenhulp Mook, is het gelukt om in 2023 aan zeventien statushouders woonruimte en maatschappelijke begeleiding te bieden. Daarnaast boden we in 2023 onderdak aan in totaal 120 Oekraïense ontheemden, verspreid over enkele recreatiewoningen, een opvangschip en een voor bewoning geschikt gemaakte sacristie.

Jaarstukken 2023 Bestrijden armoede De uitvoering van de nota minimabeleid verloopt volgens verwachting. De gemeentelijke bijdrage voor de Collectieve Zorgverzekering voor Minima (CZM) is verhoogd. Daarnaast is het kindpakket dat we aanbieden middels Stichting Leergeld verruimd. Direct er-op-af bij dreigende schulden De intensivering van de Vroegsignalering is niet helemaal volgens planning verlopen. Dit had te maken met personele problemen bij onze externe partner op het gebied van vroegsignalering en problemen met ons registratiesysteem. Deze problemen zijn nu opgelost. Er zijn in 2023 wel brieven met een hulpaanbod verstuurd aan inwoners die bij ons zijn gemeld en er zijn huisbezoeken afgelegd. Maar het intensiveren van de aanpak en het consistent afleggen van huisbezoeken loopt nog niet geheel naar wens. In 2024 wordt de afgesproken werkwijze verder ingevoerd, waarmee het proces van intensivering is afgerond. Voorbereidingen treffen decentralisatie Beschermd Wonen De decentralisatie van Beschermd Wonen is door de Rijksoverheid uitgesteld naar 2025. Dit dossier is landelijk controversieel verklaard, waardoor het afwachten is of decentralisatie per 2025 doorgevoerd wordt.

We hebben ons ook in 2023 verder voorbereid op de decentralisatie, waaronder een verdere optimalisering van de producten en investering in een grote campagne die in 2024 zal gaan lopen ten behoeve van omzien naar elkaar. Praktijkondersteuner GGZ Jeugd inzetten De praktijkondersteuner GGZ Jeugd heeft in een jaar tijd 68 unieke jeugdigen gezien. Met de huisartsen geldt de afspraak dat jeugdigen in principe naar de praktijkondersteuner gestuurd worden in plaats van dat ze doorverwezen worden naar een zorgaanbieder. Van de 68 jeugdigen is 51% alsnog doorverwezen naar een zorgaanbieder. Dit betekent dat in 49% het traject bij de praktijkondersteuner GGZ Jeugd (voor nu) afdoende was. De inzet van de praktijkondersteuner GGZ Jeugd betreft op dit moment nog een pilot, die ook in 2024 nog doorloopt en in de loop van het jaar wordt geëvalueerd. Pilot Wijk GGD uitvoeren Ook in 2023 heeft de Wijk GGD een belangrijke rol gespeeld richting inwoners waarover zorgen waren. De Wijk GGD wist met een passende aanpak te voorkomen dat situaties verergerden. Net als in heel Nederland zien we lokaal een toename in de complexiteit van casussen. De Wijk GGD is een waardevolle toevoeging voor deze meest complexe doelgroep. In 2023 ontvingen we vanuit centrumgemeente Nijmegen financiële middelen voor de financiering van de Wijk GGD.

Wat heeft het gekost? Voor de financiële cijfers verwijzen wij u naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'.

Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde kosten (€ 7.430k) zijn lager dan de geraamde kosten (€ 7.494k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').

2.1. Jaarverslag

Jaarstukken 2023

2.1.3. Programma Fysieke leefomgeving Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect De leefbaarheid in de kernen staat centraal en wordt de komende periode waar mogelijk versterkt. Dat gebeurt vanuit het programma sociale leefomgeving, maar wordt tevens meegenomen in de fysieke leefomgeving. Beide zijn componenten voor het ervaren van een betere leefomgeving. Wij bouwen woningen voor alle doelgroepen waardoor de woningnood in de regio en tevens voor eigen inwoners wordt verminderd. Daarvoor worden enkele grotere locaties ingevuld, maar ook kleinere initiatieven blijven mogelijk. Bereikbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid zijn belangrijke thema’s bij het vormgeven van de fysieke leefomgeving. Voor een optimale inrichting van de openbare ruimte moet de balans tussen alle thema’s worden gevonden. Dat geldt zowel voor de bestaande situatie als voor nieuw in te richten locaties.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? (Mee)werken aan bouw- en infrastructurele projecten Er zijn diverse plannen voor woningen in procedure gebracht. Het merendeel van deze procedures wordt in 2024 afgerond. Met ProRail zijn afspraken over de aanpassingen van de spoorovergang in Molenhoek gemaakt (start is in 2025 voorzien). Realiseren van (betaalbare) woningen De plannen voor Molenhoek Zuid zijn vastgesteld. De uitvoering volgt in 2024, waarbij wordt gestart met sociale huur en betaalbare woningen. In 2023 zijn 32 woningen aan de Middelweg opgeleverd. De bouw van de woningen aan Groesbeekseweg 19 is gestart (voormalig Rabobank-gebouw). Invoeren Omgevingswet De voorbereidingen voor de inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2024 zijn getroffen. De verordeningen zijn aangepast en het VTH-systeem voor ontvangen en verlenen van vergunningen en meldingen is succesvol gerealiseerd. Opstellen omgevingsvisie Er is gestart met de voorbereiding van de omgevingsvisie. Eind 2023 is het proces door uw raad vastgesteld. Molenhoek Zuid De beoogde start is 2024. De sanering van de bedrijfslocatie is gestart en fase 1 lijkt doorgang te vinden. Wel is er beroep ingesteld tegen het bestemmingsplan. Totdat er een uitspraak is van de Raad van State dan wel het beroep wordt ingetrokken, is er risico op vertraging van de realisatie.

Werken aan herinrichting De Stationsstraat en de Generaal Gavinstraat zijn aangepakt, waarbij de wegen en trottoirs met groen waar nodig opnieuw zijn ingericht. Tevens zijn enkele pleintjes in samenwerking met bewoners vergroend (aan De Hazelaar en het Begijnenhof). Verbeteren bereikbaarheid en verkeersveiligheid In 2023 is er invulling gegeven aan het raadsbesluit 'Verkeersonderzoek A73-Groesbeek' (maart 2023). In hoeverre dit tot structurele oplossingen leidt zal in 2024 duidelijk worden. Openbare ruimte op orde houden Het onderhoud van de openbare ruimte is op niveau gehouden. Het verzorgen van toezicht en handhaving Het geplande toezicht in het uitvoeringsprogramma is uitgevoerd. Waar nodig zijn door bedrijven de geconstateerde te verbeteren punten uitgevoerd. Er zijn geen bijzonderheden te melden.

2.1. Jaarverslag

Wat heeft het gekost? Voor de financiële cijfers verwijzen wij u naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'.

Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde kosten (€ 2.755k) zijn hoger dan de geraamde kosten (€ 2.429k). Hiermee voldoet dit programma in eerste instantie niet aan de financiële rechtmatigheid. Tegenover de overschrijding van de lasten staan echter direct gerelateerde baten (€ 150k) en een verplichte dotatie voor wegen en bruggen (€ 195k). Op grond van artikel 12, lid 4, letters a en b van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2023' wordt de afwijking hiermee als acceptabel aangemerkt. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').

Jaarstukken 2023

2.1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Wij willen toerisme en recreatie kwalitatief naar een hoger niveau tillen in regionale samenwerking en met onze eigen ondernemers. Bewoners en ondernemers hebben hierin een gemeenschappelijk belang en respecteren overige belangen van elkaar. Initiatieven voor kunst en cultuur worden waar mogelijk ondersteund. Gestreefd wordt naar een optimale leefomgeving op het gebied van natuur, milieu en duurzaamheid. Op het gebied van duurzaamheid wordt een realistische planning gemaakt om uiteindelijk als gemeente energie-neutraal te kunnen zijn. De daadwerkelijk te zetten stappen zijn afhankelijk van beschikbare subsidies en budgetten.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Intensiveren samenwerking gemeente en ondernemers Ambtelijk en bestuurlijk zijn verschillende bezoeken aan ondernemers in de gemeente gebracht. Tevens hebben gesprekken plaatsgevonden met het lokale toeristisch platform dat nu actief is als Visit Mookerheide. Ondernemersvereniging Visit Mookerheide is ontstaan uit het voormalige Plasmolen Mook Recreatie en Toerisme (PMTR), het oude VVV Plasmolen-Mook. De gemeente en Visit Mookerheide gaan structureel met elkaar samenwerken om de gemeente toeristisch nog beter op de kaart te zetten. Plasmolen aantrekkelijker maken Medio 2023 is het schetsontwerp van de aanpak van het plein Plasmolen (en de directe omgeving) vastgesteld. In navolging daarvan is de subsidieaanvraag voor het project (Toeristisch Hart Plasmolen) ingediend. Zodra er duidelijkheid is over de aangevraagde subsidie, kunnen we verder gaan met de voorbereiding. Inmiddels is de beschikking ontvangen (januari 2024). Realiseren Toeristisch Overstap Punt (TOP) In 2023 zijn de verdere voorbereidingen getroffen voor het realiseren van TOP-locaties in NoordLimburg. De herdenking van 450 jaar Slag op de Mookerheide voorbereiden De voorbereiding van de herdenking zijn samen met stichting Huijs te Moock opgepakt en inmiddels succesvol afgerond.

Kunst en cultuur ondersteunen Er zijn schildjes geplaatst bij gemeentelijke monumenten. Het werkterrein is ambtelijk samengebracht en een vacature is uitgezet voor een medewerker kunst en erfgoed. Herstel van iconische Maasheggen Vanuit het Maasheggenproject is gewerkt aan voorbereidend onderzoek (berekenen opstuwend effect nieuwe Maasheggen) en een vergunningaanvraag bij RWS, communicatie en branding, en is de samenwerking gezocht met de coöperatie Natuurrijk Limburg voor beheer en onderhoud. Medio 2023 is een nieuwe projectleider aangetrokken. In het veld zijn eerste stappen gezet met het restaureren (inboet) van bestaande Maasheggen. De aanplant van nieuwe heggen stagneert omdat er meer tijd nodig is dan voorzien voor het vergunningentraject met RWS. Effectief werken aan duurzaamheid Er is een start gemaakt met het opstellen van het nieuwe duurzaamheidsbeleid, wat in 2024 afgerond is. Het uitvoeringsplan van de Transitievisie Warmte is niet gestart, omdat er in RESverband een samenwerking is opgezet waar we als Mook en Middelaar aan deelnemen.

2.1. Jaarverslag Nieuw systeem voor afvalinzameling (uitvoering grondstoffenplan) De start van laagfrequent inzamelen van restafval in 2023 is goed verlopen. Gedurende 2023 is het aanwijzen van een proefgebied voor omgekeerd inzamelen uitgesteld als gevolg van een raadsbesluit.

Wat heeft het gekost? Voor de financiële cijfers verwijzen wij u naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'.

Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde kosten (€ 1.787k) zijn lager dan de geraamde kosten (€ 1.893k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').

Jaarstukken 2023

2.1.5. Programma Bestuur en organisatie Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Door verschillende probleemsituaties (energie, ontheemden, arbeidsmarkt enzovoorts) is de druk op de gemeentelijke organisatie erg hoog. Het ZBB-traject (Zero based budgeting) uit 2021 leerde dat er nauwelijks vlees op de botten van de organisatie zit en dat we keuzes moeten maken. Bovendien hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt. Desondanks staat de verbetering van de dienstverlening niet stil. We investeren in medewerkers om de inwoners van Mook en Middelaar zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. Om inwoners beter te betrekken bij (veranderingen in) hun leefomgeving gaan we inwonerparticipatie een belangrijkere plek geven. Hierbij horen heldere kaders, ook voor burgerinitiatieven.

Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Uitgangspunten Herverdeling en uitbreiding van taken alsmede verloop onder medewerkers hebben geresulteerd in meer vacatures. Ondanks de krappe arbeidsmarkt zijn de vacatures naar tevredenheid en binnen redelijke termijn vervuld. Waar mogelijk hebben we daarvoor samenwerking in de regio gezocht. In behoud van medewerkers is geïnvesteerd, onder meer door middel van opleiding en ontwikkeling, aandacht voor verbetering van secundaire arbeidsvoorwaarden en aanpassing van de werkplek (uitvoering in 2024 e.v.). Er is een risico-inventarisatie en -evaluatie uitgevoerd, die inzicht heeft gegeven in verdere verbetering van de veiligheid van de werkomgeving. Tevens is een medewerkersbelevingsonderzoek uitgevoerd, waaruit (zeer) positieve uitkomsten kwamen. Het ziekteverzuim over 2023 was ongeveer 5%. Uitvoeren aanpak inwonerparticipatie Reguliere en lopende activiteiten (waaronder de participatie met Platformgroep Plan Plasmolen en de focusgroep Afval) op basis van het bestaand beleid zijn voortgezet in 2023. Daarnaast is het participatieplan voor de Omgevingsvisie door de gemeenteraad vastgesteld, hebben we inwoners gevraagd om mee te denken over het profiel van de nieuwe burgemeester en zijn we een werkgroep met inwoners en samenwerkingspartners gestart waarin we integraal samenwerken aan een veilig buitengebied.

Verder stond dit jaar voornamelijk in het teken van de borging van de nieuwe aanpak inwonerparticipatie. Onderdeel hiervan was het starten van een nieuwe adviseur communicatie/participatie, de participatie rondom het aangewezen pilotproject nieuw duurzaamheidsbeleid, de lancering van de online participatiemodule op MaasBuren.nl en de voorbereiding van een trainingsprogramma voor medewerkers dat in 2024 gaat plaatsvinden. In het kader van inwonersinitiatieven zijn we ook de ‘vonkjes’, subsidies voor inwonersinitiatieven, beter gaan promoten via onze gemeentelijke communicatiekanalen. Samenwerking Vanwege de extra ambtelijke en bestuurlijke werkzaamheden in verband met de dubbele oriëntatie hebben wij, na intern en extern onderzoek, in 2023 zowel bij het Rijk als bij de provincie gevraagd om financiële en/of fysieke ondersteuning. Hierover hebben inmiddels diverse gesprekken plaatsgevonden. In 2024 worden deze voortgezet, waarbij wordt aangetekend dat de daadwerkelijke mogelijkheden, ondanks dat men inziet dat Mook en Middelaar een unieke positie kent, beperkt zijn. Voor de Groene Metropoolregio is in 2023 een Regiodeal door het Rijk toegewezen. Betreft een bedrag van € 15 miljoen. De Regio dient eenzelfde bedrag bij te leggen. Projecten worden in 2024 uitgewerkt. Ook de aanvraag voor een (tweede) Regiodeal van de Regio Noord-Limburg is onlangs toegewezen.

Dit gaat om € 10 miljoen. Ook hier geldt dat eenzelfde bedrag door de regio moet worden betaald. In 2023 zijn de wijzigingen van de Limburgse gemeenschappelijke regelingen voor zienswijzen aan alle raden voorgelegd. Deze zienswijzen zijn verwerkt, waarbij onze zienswijzen vrijwel voor 100% zijn overgenomen. In februari 2024 zijn de Gelderse regelingen aan de orde geweest. Vóór 1 juli volgt voor beide regio’s een tweede ronde, waarbij de raden toestemming voor de gewijzigde regelingen dienen te verlenen.

2.1. Jaarverslag Gemeenteraad - Mooks vergadermodel De invoering van het Mooks vergadermodel en evaluatie van elke raadscyclus is volgens planning verlopen in 2023. Het reglement van orde is aangepast in de raad van 2 februari 2023. Het nieuwe vergadermodel wordt gemonitord aan de hand van evaluaties na elke raadscyclus, de reacties in verband met het vergadermodel zijn positief. De eindevaluatie vindt begin 2024 plaats. Gemeenteraad - Verplichte onafhankelijke rekenkamer Het onderzoek naar het instellen van een onafhankelijke rekenkamer is na het zomerreces gestagneerd vanwege een capaciteitstekort op de griffie. In plaats van eind 2023 is begin 2024 hiervoor een raadsvoorstel aan uw raad voorgelegd.

Wat heeft het gekost? Voor de financiële cijfers verwijzen wij u naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'.

Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde kosten (€ 1.224k) zijn hoger dan de geraamde kosten (€ 1.162k). Hiermee voldoet dit programma in eerste instantie niet aan de financiële rechtmatigheid. De overschrijding betreft een verplichte extra dotatie voor de wachtgeldvoorziening (€ 98k. Op grond van artikel 12, lid 4, letter b van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2023' wordt de afwijking hiermee als acceptabel aangemerkt. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').

Jaarstukken 2023

2.1.6. Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen Algemeen Algemene dekkingsmiddelen zijn baten die niet specifiek aan één of meerdere programma's gekoppeld worden, maar dienen als dekkingsmiddel voor de lasten van alle programma's tezamen. Dit betreft de volgende onderdelen: Bedragen x € 1.000 Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2022

Begroting Begroting primitief na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

Uitkeringen gemeentefonds (UG) Uitkeringen gemeentefonds lopend jaar

12.846

12.800

13.045

13.446

401

-16

12.830

12.800

13.045

13.468

423

UG verrekeningen twee voorgaande jaren Subtotaal uitkeringen gemeentefonds Belastingen - Onroerende zaakbelastingen

2.175

2.199

2.220

2.228

- Toeristenbelasting

109

100

112

- Forensenbelasting

-1

- Hondenbelasting

-1

2.349

2.340

2.383

2.401

384

346

446

491

Saldo van de financieringsfunctie

221

194

Overige algemene dekkingsmiddelen

386

373

473

713

239

15.564

15.514

15.901

16.582

680

Subtotaal belastingen Overige algemene dekkingsmiddelen Dividend

Subtotaal overige algemene dekkingsmiddelen Totaal Algemene dekkingsmiddelen

Voor een analyse van het verschil verwijzen wij u naar onderdeel 2.2.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Toelichting uitkeringen uit het gemeentefonds Algemene uitkering / decentralisatie- en integratie-uitkeringen De algemene uitkering voor het jaar 2023 bedroeg € 12.294k. Naast de algemene uitkering ontvingen we in 2023 ook € 1.152k aan decentralisatie- en integratie-uitkeringen. In totaal hebben we over 2023 dus € 13.446k ontvangen. Over voorgaande twee jaren is € 22k verrekend (meer ontvangen), omdat de uitkeringen gemeentefonds twee jaar later definitief worden vastgesteld. In 2023 hebben we per saldo € 13.468k ontvangen. In 'Bijlage 3 Uitkeringen gemeentefonds' vindt u de berekening over 2023 terug met daarbij vermeld de maatstaven en de bedragen per maatstaf.

2.1. Jaarverslag

Grafiek 1: Uitkeringen gemeentefonds

Toelichting belastingen In 2023 zijn in Mook en Middelaar de navolgende gemeentelijke belastingen geheven, als onderdeel van de algemene dekkingsmiddelen: • • • • •

Onroerende zaakbelastingen van eigenaren van woningen en van niet-woningen; Onroerende zaakbelastingen van gebruikers van niet-woningen (gebruikers van woningen zijn wettelijk vrijgesteld van ozb); Toeristenbelasting (inclusief watertoeristenbelasting); Forensenbelasting; en Hondenbelasting.

Daarnaast worden in onze gemeente ook leges, afvalstoffenheffing en rioolrechten geheven. Deze vallen echter niet onder de categorie van algemene dekkingsmiddelen omdat dit in feite vergoedingen zijn voor voorzieningen die de gemeente levert. Te denken valt aan het verzamelen en verwerken van huishoudelijk afval en de aanleg en het onderhoud van riolering.

2.1.7. Overzicht van de kosten van overhead Wettelijk kader Artikel 8, lid 1 letter c BBV. Overhead De kosten die betrekking hebben op het primaire proces, zoals salariskosten, worden, indien mogelijk, opgenomen in de programma's. Salariskosten die niet direct toewijsbaar zijn aan programma's worden geboekt op overhead. Overhead bestaat onder andere uit kosten van leidinggevenden, financiën, personeel en organisatie, inkoop, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, ICT, huisvesting en facilitaire zaken, DIV en managementondersteuning. In onderstaande tabel vindt u de kosten van de overhead voor 2023.

Jaarstukken 2023 Bedragen x € 1.000 Overhead

Realisatie 2022

Begroting Begroting primitief na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

Personeel en organisatie (excl. functioneel verantwoord)

2.934

3.735

3.762

3.490

272

Huisvesting en Facilitaire zaken

224

250

274

286

-12

ICT / Automatisering

746

762

863

-101

Financiën, Juridische zaken en Communicatie

112

130

-18

Huisvesting buitendienst (werf/kazerne)

182

224

201

4.174

5.033

5.134

4.970

163

Totaal Overhead

Het grootste verschil betreft onderuitputting op salarislasten, opleidingskosten en overige afdelingsbudgetten en ontvangen vergoedingen voor zieken en zwangerschapsverlof. Voor een totale analyse van het verschil van € 163k verwijzen wij u naar onderdeel 2.2.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Specifiek voor de overhead verwijzen wij u naar pagina 77.

2.1.8. Bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn gemeenten Vennootschapsbelastingplichtig geworden over fiscale winsten waarbij de gemeente fungeert als ondernemer. Jaarlijks worden de eventuele Vpb-plichtige ondernemersactiviteiten gemonitord en gekwantificeerd. Een aangifte over jaar t moet standaard in jaar t+1 worden ingediend. Omdat wij gebruik maken van de uitstelregeling hoeven de Vpb-aangiften pas in jaar t+2 te worden ingediend. Na een aangifte volgt een voorlopige en definitieve aanslag van de belastingdienst. Tot nu toe vallen alleen enkele inkomsten van reststromen restafval onder de fiscale winsten van ondernemersactiviteiten. De verschuldigde Vpb is altijd onder de € 0,5k gebleven, vandaar dat in onderstaande tabel enkel nullen staan. Over 2023 verwachten we een (nagenoeg) nihil-aangifte. bedragen x € 1.000 Vennootschapsbelasting (Vpb)

Realisatie 2022

Begroting Begroting primitief na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

Definitieve aanslag Vpb 2019 (in 2023)

Definitieve aanslag Vpb 2020 (in 2023)

Aangifte Vpb 2021 (in 2023)

Verwachting te betalen Vennootschapsbelasting 2022 (in 2024)

Verwachting te betalen Vennootschapsbelasting 2023 (in 2024)

2.1. Jaarverslag

2.1.9. Bedrag voor onvoorzien Onvoorzien Jaarlijks wordt in de begroting een bedrag voor onvoorzien opgenomen. Voor 2023 betreft dit € 20k (ongeveer 0,06% van het begrotingstotaal). In 2023 is bij de Zomerrapportage hiervan € 6k ingezet voor de dekking van meerkosten van de raad. Het resterende budget is niet verder besteed, hetgeen leidt tot een voordeel in het resultaat van € 14k.

Jaarstukken 2023

Paragrafen Wettelijk kader Art. 24, lid 2, letter b en art. 26 jo. art. 9 BBV. Toelichting In de paragrafen worden in de begroting de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. In dit jaarverslag vindt u de verantwoording van hetgeen in de overeenkomstige paragrafen in de begroting is opgenomen. De volgende paragrafen zijn wettelijk verplicht: ▪ Paragraaf Lokale heffingen; ▪ Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen; ▪ Paragraaf Financiering; ▪ Paragraaf Bedrijfsvoering; ▪ Paragraaf Verbonden partijen; ▪ Paragraaf Grondbeleid. Naast de verplichte paragrafen op grond van het BBV is er één aanvullende paragraaf in deze jaarstukken opgenomen. Deze facultatieve paragraaf betreft: • Paragraaf Informatieveiligheid.

2.1. Jaarverslag

2.1.10. Paragraaf Lokale heffingen Wettelijk kader Artikelen 10 en 26 BBV. Algemeen De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (en dus gerelateerd aan uitgaven), als op die waarvan de besteding ongebonden is (vrij aanwendbaar). In deze paragraaf wordt ingegaan op de realisatie van hetgeen in de Programmabegroting 2023 aan onderwerpen is verwoord. Het gecombineerde aanslagbiljet is eind februari 2023 opgelegd. Hierna zijn periodiek aanvullende kohieren opgelegd. De waardering, heffing en invordering van belastingen is uitbesteed aan BsGW, met uitzondering van de baatbelasting en de leges. De baatbelasting en de toeristenbelasting worden afzonderlijk opgelegd. De woz-beschikking en alle overige belastingen zijn op één aanslagbiljet verzameld. Het variabele deel van rioolrechten, reinigingsrechten en toeristenbelasting wordt achteraf (na afloop van het kalenderjaar) opgelegd.

Geraamde en gerealiseerde opbrengsten belastingheffing In onderstaand overzicht treft u de opbrengsten van de belastingen aan: Bedragen x € 1.000 Opbrengsten belastingen

W2022

B2023

W2023

1.793

1.850

1.854

47%

381

370

374

10%

Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten (n.v.t.)

Forensenbelasting

Toeristenbelasting

109

100

112

Parkeerbelasting (n.v.t.)

Hondenbelasting

Reclamebelasting (n.v.t.)

Precariobelasting (n.v.t.)

2.349

2.383

2.401

61%

Baatbelasting (t/m 2023)

Rioolheffing woningen en niet-woningen

509

545

539

14%

Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht

801

933

959

24%

Totaal bestedingsgebonden

1.328

1.495

1.515

39%

Totaal lokale heffingen

3.676

3.878

3.916

100%

Niet-bestedingsgebonden lokale heffingen Onroerende zaakbelastingen: - ozb eigenaren woningen - ozb eigenaren niet-woningen

Totaal niet-bestedingsgebonden Bestedingsgebonden lokale heffingen

Jaarstukken 2023

De belangrijkste belastingen voor de gemeente, met een aandeel van 61%, zijn de onroerende zaakbelastingen (ozb). De rioolheffing en de reinigingsheffingen worden kostendekkend belast. De opbrengsten voor de toeristenbelasting, de forensenbelasting, de hondenbelasting en de baatbelasting samen, bedragen in totaliteit ongeveer 4 à 5%.

Gerealiseerd beleid ten aanzien van de lokale heffingen Overeenkomstig de kaderbrief, de programmabegroting en de herziening van de belastingverordeningen zijn de volgende beleidsmatige uitgangspunten gehanteerd: a) Er is in 2023 een indexering toegepast van 3,08% (2022: 1,50%) op de tarieven van de algemene belastingen/heffingen (met uitzondering van de ozb). Dit percentage is gebaseerd op de loon- en prijsstijgingen zoals vermeld in de meicirculaire 2022; b) De ozb is geheven op basis van de woz-waarde. Jaarlijks vindt een hertaxatie plaats. De daaruit voortvloeiende waardestijging of waardedaling wordt verdisconteerd in het definitieve tarief. Het tarief wordt bepaald door de geraamde opbrengst te delen door de geraamde grondslag op basis van de woz-waarde. Hierbij is voor 2023 rekening gehouden met een areaaluitbreiding van € 25k aan extra opbrengsten; c) De rioolheffing is geheven ter dekking van de kosten voor onderhoud en vervanging van de bestaande riolering; d) De afvalstoffenheffing is geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval; e) De tarieven voor de Toeristenbelasting en de Watertoeristenbelasting zijn in 2023 gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar; f) De gemeentelijke leges zijn berekend voor de door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De leges zijn voor 2023 geïndexeerd met 3,08%.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen De mogelijkheid tot belastingheffing is verankerd in de Gemeentewet (Gw). Hieronder vindt u een opsomming van alle belastingen die geheven mogen worden, onderverdeeld in belastingen die in 2023 daadwerkelijk geheven zijn en belastingen die niet door Mook en Middelaar opgelegd worden. Van belastingen die geheven worden, is door de raad een belastingverordening vastgesteld.

2.1. Jaarverslag

Belasting Onroerende zaakbelastingen Baatbelasting (t/m 2023) Forensenbelasting (Water)toeristenbelasting Hondenbelasting Rioolheffing Afvalstoffenheffing / reinigingsrecht Leges (voor diensten) Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten Parkeerbelasting Reclamebelasting Precariobelasting

Wel geheven            

Niet geheven            

Kostendekkendheid Bij de programmabegroting moet in de paragraaf lokale heffingen inzicht worden gegeven in de mate van kostendekkendheid per heffing. Hierbij mogen op begrotingsbasis de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden voor wat betreft heffingen en rechten. Dit geldt voor de rioolheffing, de afvalstoffenheffing/reinigingsrecht en de leges. Het overzicht van kostendekkendheid wordt volledigheidshalve ook vermeld in de Jaarstukken op basis van realisatiecijfers. Een afwijking van de realisatiecijfers ten opzichte van de geraamde cijfers heeft geen invloed op de tarieven van het boekjaar. De tarieven zijn en worden gebaseerd op de geraamde belastingopbrengsten conform de begroting en de geraamde grondslagen conform de opgave van BsGW. Voor de rioolheffing en voor de reinigingsheffingen kan op realisatiebasis een egalisatie plaatsvinden door middel van een dotatie of een vrijval van de egalisatievoorzieningen. Bedragen x € 1.000

Berekening kostendekkendheid rioolheffing

Raming €

Realisatie €

413

478

Baten riolering (geen rioolheffing)

-3

-34

Vrijval egalisatievoorziening

-29

Totaal baten taakveld

-3

-63

Netto lasten taakveld

410

415

Toe te rekenen lasten

410

415

Overhead

Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds (BCF)

Totale kosten

545

550

Opbrengst heffingen

545

539

Dekkingspercentage

100%

98%

Lasten taakveld

Jaarstukken 2023 Bedragen x € 1.000

Berekening kostendekkendheid reinigingsheffingen

Raming €

Realisatie €

Lasten reinigingsheffingen

807

722

Dotatie egalisatievoorziening

Totaal lasten taakveld

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=MookenMiddelaar&id=53043c1b-52a3-422f-a1c9-9206d5a50461