Jaarrekening 2020 - definitieve versie na review 1 juli 2021

Incidenteel

T671 Maatwerkdienstverlening 18+ € 58.000 N T671 Maatwerkdienstverlening 18€ 93.000 N T681 Geëscaleerde zorg 18+ € 134.000 V Over te hevelen middelen € 193.000 V

Incidenteel

Het grootste verschil is een nadeel van € 105.000 op salarissen. Dit is veroorzaakt door een andere toedeling van salarissen in 2020 aan de taakvelden. De begroting 2020 is daar niet op aangepast. Het overige verschil bestaat uit meer uitgaven voor de koop- en Pgb voorzieningen. Het nadeel is ontstaan door uitgaven 2019 die in 2020 verwerkt zijn.

Incidenteel

De uitgaven voor jeugdzorg aan de SOJ zijn hoger dan begroot.

Incidenteel

Van de centrumgemeente Dordrecht is een hogere bijdrage ontvangen voor Beschermd Wonen. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

pag. 35

Incidenteel

Incidenteel

Met name voor bijzonder bijstand zijn de kosten hoger dan begroot. Ook voor schuldhulpverlening is een nadeel. Dit wordt gecompenseerd door een hogere algemene uitkering waarin specifiek hiervoor inkomsten zijn ontvangen. De hogere uitgaven worden gedekt door een hogere bijdrage van het Rijk.

Jaarrekening 2020

Doel is gerealiseerd

4. Beter omgaan met ons gebied

Doel is deels gerealiseerd Doel is niet gerealiseerd

Missie Een energieneutraal, circulair en een klimaat robuust Molenlanden. Behoud (en verrijking) van ons landschap. Een voedzame bodem als basis voor een eerlijke voedselketen. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Energietransitie

In 2030 willen we 20% energie besparen in Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt van nieuwe bronnen. In 2050 is de gemeente CO2-neutraal en gasvrij. (A.1)

Realisatie Verantwoording ( Wat hebben we ervoor gedaan?) (A.1.1) Opstellen Regionale Energiestrategie (RES). Samen met gemeente Gorinchem, provincie Zuid-Holland en Waterschap Rivierenland vormen wij de RES regio Alblasserwaard. In 2020 hebben wij in deze regio een concept RES opgesteld die in juni 2020 door beide gemeenteraden is goedgekeurd. In november 2020 is het participatieplan voor de RES 1.0 opgesteld. In de periode september 2020 tot mei 2021 werkten wij aan de RES 1.0 met daarin opgenomen het uitvoeringsprogramma. Tijdens deze periode voeren wij het participatieproces uit en maken wij een netimpactanalyse. De RES 1.0 is in april 2021goedgekeurd door de raad. (A.1.2) Opstellen Transitievisie Warmte. In het derde kwartaal 2020 is een begin gemaakt met het proces om tot een Transitievisie Warmte te komen. Er is gestart met interviews van stakeholders, daarnaast is er een brede, algemene informatieavond gehouden voor alle inwoners, er is een enquête gehouden onder de inwoners en interactieve avonden georganiseerd voor inwoners die dieper over het onderwerp wilden meepraten, klankbordgroepen/ dorpswerkgroepen en dorpsraden.

Via deze weg is er een beeld ontstaan van wat er leeft bij de inwoners. Verder zijn er op basis van technische data-analyses gemaakt van de warmtevraag, de warmtedichtheid, gevraagde warmtetemperaturen en van potentiële bronnen. Op basis van deze gegevens is er een beeld ontstaan waar collectieve voorzieningen kansrijk zijn en waar we ons moeten richten op individuele voorzieningen. (A.1.3) Faciliteren van de samenleving, energiecoöperaties, woningcorporaties en bedrijven bij diverse duurzaamheids-initiatieven en pilotprojecten. Wij hebben diverse initiatieven ondersteund, zoals: - voorverkenning batterijopslag; - duurzaamheidscentrum Giessenburg; - pilot innovatief project Tiendweg Noordeloos; - nestkastjes begraafplaats Giessen-Oudekerk; - diverse gesprekken met verschillende initiatiefnemers zonneweides en windmolens; - bomenproject; - Vakantiepark Molenwaard; - diverse RO-initiatieven; - oprichting Stichting Duurzaam Molenlanden. (A.1.4) Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed In 2020 is er een vervolg gegeven aan de screenings van het gemeentelijk Vastgoed waarmee de verduurzamingsopgave van de totale Vastgoedportefeuille in beeld gebracht is. Parrallel is er in 2020 gewerkt aan het Vastgoeden Accommodatiebeleid waar ook het thema duurzaamheid in opgenomen is. Na vaststelling van deze beleidsstukken in de eerste helft van

pag. 37

Jaarrekening 2020

2021 kan de verduurzamingsopgave concreet uitgewerkt worden in een ‘verduurzamingsplan’. Daarnaast is er in 2020 een verduurzamingsfonds opgericht van € 3,5 miljoen. Dit fonds voorziet in een (groot) deel van de investeringskosten voor het verduurzamen van het gemeentelijk Vastgoed. Omdat de investeringen gedekt worden vanuit dit fonds zijn de revenuen van deze maatregelen opgenomen als besparingen in de toekomst. Dit fonds is onderdeel van het ‘verduurzamingsplan’ wat na vaststelling van het beleid wordt uitgewerkt. Ook is in 2020 de uitwerking van de verduurzaming van De Spil gestart als onderdeel van het de planvorming voor de gemeentelijke huisvesting. Dit loopt door in 2021. (A.1.5) Verduurzamen bestaande woningvoorraad/gebouwen Er zijn verschillende acties ondernomen die bijdragen aan de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad/gebouwen: De Verordening Verduurzamingsleningen is geactualiseerd en verbreed. Er zijn 45 verduurzamingsleningen verstrekt. In 2020 hebben we de subsidie voor de Reductie Regeling Energieverbruik (RRE) ontvangen, waarna we zijn gestart met de uitvoering van dit programma. Hiervoor zijn er (online) informatieavonden, een collectieve inkoopactie, cadeaubonnen acties en warmtescans ingezet.

Ook zijn er weer adviesgesprekken aangeboden door wooncoaches van Het Nieuwe Wonen en biedt het Regionaal Energieloket expertise, ondersteuning en tools aan woningeigenaren die hun woning willen verduurzamen. Met deze

pag. 38

Jaarrekening 2020

Afval en circulariteit

Met Waardlanden willen we de hoeveelheid niet herbruikbaar restafval van huishoudens terugdringen onder het motto ‘van afval naar grondstof’ (VANG). (B.1)

De kosten voor de afvalverwerking voor onze inwoners houden we zo laag mogelijk (B.2). Einddoel van de lange termijn is een circulaire economie, waarbij afval niet meer bestaat en grondstoffen niet verloren gaan (B.3).

pag. 39

Jaarrekening 2020

activiteiten en acties hebben we een bereik gehad in 2020 van 3604 koopwoningen (is 29% van alle koopwoningen in Molenlanden). De RRE loopt nog tot en met 31 maart 2021. Eind 2020 is er een aanvraag voor de tweede tranche ingediend, de RREW (huurders en kopers). We verwachten in het eerste kwartaal van 2021 een beslissing op onze subsidieaanvraag. (B.1.1) Intensief communiceren over nut en voordelen van afvalscheiding met behulp van diverse media, afvalcoaches en informatiebijeenkomsten. (B.1.2) Verbeteren van de kwaliteit van onze brengvoorzieningen o.a. door een nieuw afvalbrengstation in Groot-Ammers op te leveren. (B.1.3) Optimaliseren en uitbreiden van de ondergrondse containers voor een bredere capaciteit van de verschillende afvalstromen (B.1.4) Verdichten van het netwerk voor glastextielinzameling (B.1.5) Het verwerken van restafvalstromen naar een voorscheidingsinstallatie en hieruit PMD en glas verwijderen (B.2.1) Onderzoek naar alternatieven voor onze huidige afnemers van afvalstromen, met het doel om hierdoor hogere baten en lagere verwerkingslasten te realiseren (B.3.1) Stimuleren van de samenleving om woningen, wegen en producten efficiënter te ontwerpen en materialen zoveel mogelijk te hergebruiken In 2020 hebben de betrokken gemeenten (Molenlanden, Vijfheerenlanden, Gorinchem en Hardinxveld-Giessendam) en Waardlanden hard

Klimaatadaptatie

pag. 40

Een openbare ruimte die klimaat robuust is ingericht. (C.1)

Jaarrekening 2020

gewerkt aan nieuw beleid dat recycling, hergebruik en kostenbesparing kan ondervangen. Na een uitgebreid onderzoek zijn de raden van alle betrokken gemeenten geïnformeerd over aandachtspunten die in onze regio spelen die recycling, hergebruik en kostenbesparing tegenwerken. Grondstoffen in het restafval, restafval in grondstoffen, afvaltoerisme, oneigenlijk bedrijfsaanbod, afvalpreventie, kringloopgoederen in het restafval, voorzieningsniveau afvalbrengstations, bereikbaarheid afvalbrengstations en bijplaatsingen zorgen ervoor dat zonder aanvullend of vervangend afvalbeleid de VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstellingen niet gehaald worden: 100 kg restafval per inwoner in 2020, 30 kg in 2025. Huidig niveau is 230 kg per inwoner. Door de COVID-19 crisis lag de focus voor afvalbeleid voornamelijk op het oplossen van ontstane afvalproblemen, zoals het enorme aanbod van huisafval door thuiswerk en het enorme aanbod op afvalbrengstations. In de eerste 5 maanden van de COVID-19 crisis is ons afvalbrengstation meer dan de gebruikelijke dagen open geweest. Dit om het extra aanbod te kunnen spreiden. Bovendien is extra personeel ingezet. (C.1.1) Inventariseren risicogebieden uit de regionale stresstestkaarten. In 2020 is gestart met de lokale verkenning klimaatadaptatie en bodemdaling. In dit project zijn de risicogebieden uit de regionale stresstest geïnventariseerd.

Daarnaast zijn er ambities en doelen geformuleerd voor het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie en

bodemdaling die in het voorjaar 2021 worden voorgelegd ter vaststelling (zie ook C.1.3). Naast het traject van het uitvoeringsprogramma vinden er (pilot)projecten in de buitenruimte plaats via het Klimaat Innovatieteam. Denk aan: ‘Studeren op het Veen’, waar studenten van Van Hall Larenstein studieopdrachten uitvoeren in het Molenlandse veenweidegebied, de pilot met het aanleggen van “Klimaat adaptieve parkeerplaatsen” in Giessenburg waar negen klimaat adaptieve parkeerplaatsen worden gerealiseerd bij het parkeerterrein bij de Til in Giessenburg. (C.1.2) Doorzetten van de bestuurlijke- en ambtelijke trekkersrol voor de opgave bodemdaling op de Regionaal Maatschappelijke Agenda. Molenlanden trekt de opgave bodemdaling van de Regionaal Maatschappelijke Agenda. Hieruit vloeit de pilot drukdrainage, die in 2020 is gestart. Bij drie ondernemers zijn drainagebuizen in het land aangebracht. Daarnaast zijn we penvoerder van de regionale klimaatadaptatie strategie (RAS). In 2021 wordt de opgave bodemdaling opgeheven als losse opgave en wordt deze geïntegreerd in de regionale opgave Agrarische economie (trekker Molenlanden) en Klimaatadaptatie (trekker Waterschap Rivierenland). (C.1.3) Starten met uitvoeren lokale verkenning bodemdaling om te bepalen hoe we om willen gaan met bodemdaling. In september 2020 is het project lokale verkenning klimaatadaptatie en bodemdaling gestart.

De thema’s klimaat en bodemdaling zijn

pag. 41

Jaarrekening 2020

hierin samengevoegd omdat ze in ons gebied onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn. Er zijn ambities, doelstellingen en inspanningen verwoord en opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma komt in het tweede kwartaal van 2021 ter besluitvorming naar de raad. Landschap

pag. 42

Het behouden van de kernkwaliteiten van het karakteristieke open veenweidelandschap. (D.1)

Jaarrekening 2020

(D.1.1) Het behouden van de kernkwaliteiten van het karakteristieke open veenweidelandschap Het afgelopen jaar is in samenwerking met gemeente Molenlanden, gemeente Vijfheerenlanden, gemeente Gorinchem, provincie Utrecht en Zuid-Holland, waterschap Rivierenland en vele maatschappelijke organisaties hard gewerkt aan het in kaart brengen van de ontwikkelkansen voor het landschap in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden met een doorkijk naar 2030. Het resultaat, het Landschaps Uitnodigings Document (LUD) AlblasserwaardVijfheerenlanden, heeft Bureau iMoss uit Amersfoort in januari 2020 opgeleverd. Dit document is in combinatie met een voorstel voor de uitvoeringsorganisatie in het voorjaar van 2020 aangeboden aan de besturen van de partners en kan inmiddels rekenen op een breed draagvlak. De Gebiedscoalitie AlblasserwaardVijfheerenlanden en de Gebiedscommissie Utrecht-West spelen een actieve rol bij de realisatiefase (Gebiedsdeal 5). Vanuit het LUD is inmiddels het GIS-project opgeleverd. Alle openbare documenten met een relatie tot landschapsontwikkeling zijn hiermee centraal raadpleegbaar.

Landschap in 2050 Voor de ontwikkelingen op de lange termijn (planhorizon 2050) is aangesloten bij de 11e Prijsvraag van de Eo Wijers Stichting “Verrukkelijke Landschap”. In dat kader denken landschapsarchitecten na over het landschap van de toekomst. Voor onze regio heeft de regionale jury op 3 september gekozen voor twee winnende ontwerpen, te weten “Transformatie vanuit Kernlanden van K.A.S. Architectuur en Stedenbouw, Freelandschap en “Meerwaard! – Ruilverkaveling wordt waardenverkaveling” van Bureau Peter de Ruyter Landschapsarchitectuur, Atelier Des Hollants, Wageningen University, Boerenverstand, Kadaster. De vervolgbeweging is het instellen van een gebiedscommissie met vertegenwoordigers van de drie gemeenten, beide provincies en waterschap. Deze commissie krijgt de opdracht om een door alle bestuurlijke en maatschappelijke partijen gedragen aanbod te komen aan het Rijk met ontwerpoplossingen voor ons platteland van morgen.

pag. 43

Jaarrekening 2020

Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Streefwaarde

Gerealiseerde energiebesparing per inwoner

29,88 gigajoule (GJ) (2017) *

Aandeel duurzame energieopwekking

13% (2019) Nog niet beschikbaar

2947 TJ in 2030 (20% t.o.v. 2018 (2030) 35% in 2030 8,0 (waarderi ngscijfer)

Waardering landschap door inwoners en recreanten

Bron klimaatmonitor

klimaatmonitor enquête

*1 GJ is gelijk aan 32 m3 aardgas, 1 TJ is 1.000 GJ *7,5 is gemiddelde uit Nationale Landschapsenquête

BBV-indicatoren Indicator

Berekend

MLL

NL

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Kg per inwoner 2019 Percentage 2018

177 12,8

163 17,6

De indicator omvang huishoudelijk afval is in onze gemeente erg hoog. De verplicht op te nemen BBV indicator is 177 over 2019, maar inmiddels is dit nog hoger. Doordat we straks met het nieuwe afvalbeleidsplan en een pasjessysteem een en ander beter onder controle moeten krijgen, gaan we ervan uit dat deze aantallen gaan teruglopen. Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 min bedragen zijn inkomsten A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 4

pag. 44

Begroting voor wijz. 8.926 9.317 10 401

Begroting Na wijz. 10.428 9.961 395 - 72

Realisatie 2020 9.870 9.734 86 - 50

Jaarrekening 2020

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het nadelig saldo op dit programma bedraagt € 22.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

T73 Afval € 90.000 V

Incidenteel

T74 Milieubeheer € 51.000 N

Incidenteel

Ten opzichte van de Eindejaarsnota 2020 zijn de verwerkingskosten lager uitgekomen. Daarnaast is door Waardlanden een gedeelte van het bedrijfsresultaat 2020 uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Een bedrag van € 151.000 is op basis van de kosten/batenanalyse 2020 alsnog toegevoegd aan de voorziening Afvalstoffenheffing. Het nadelige verschil wordt veroorzaakt door de extra loonkosten die uiteindelijk zijn toegerekend ten opzichte van de voorcalculatie voor 2020 als geheel. Dit zorgt ervoor dat er bijvoorbeeld op andere onderdelen (zoals Ruimtelijke Ordening) minder loonkosten zijn toegerekend. Per saldo heeft het voor de gehele exploitatie dus nauwelijks effect.

Over te hevelen middelen € 217.000 V

Incidenteel

T72 Riolering € 178.000 N

pag. 45

De extra-comptabel toe te rekenen BTW over rioolinvesteringen is over 2020 € 185.000 lager. Dat betekent dat eenzelfde bedrag méér op het taakveld Riolering aan de voorziening Riolering wordt toegevoegd.

Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

Jaarrekening 2020

Doel is gerealiseerd

5. Werken en recreëren in Molenlanden

Doel is deels gerealiseerd Doel is niet gerealiseerd

Missie In de gemeente Molenlanden is volop ruimte voor innovatie en ondernemen. We benutten recreatieve potenties waarbij behoud van leefbaarheid alle aandacht heeft. Het bedrijfsleven en de recreatieve sector krijgen de ruimte. De identiteit en de leefbaarheid in de gemeente staan daarbij voorop. We verbinden, initiëren en geven kaders waar nodig. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Economie

In de gemeente Molenlanden is volop ruimte voor innovatie en ondernemen. Ondernemers weten elkaar te vinden en weten zich gesterkt door een goede aansluiting van onderwijs op hun behoefte aan arbeidskrachten. De gemeente zorgt voor verbinding in dit netwerk en stimuleert ontwikkelingen die bijdragen aan een goed ondernemersklimaat. (A.1.)

pag. 46

Realisatie

Verantwoording ( Wat hebben we ervoor gedaan?) (A.1.1) Meebewegen met initiatieven en vragen die gesteld worden en passen binnen het beleid van de gemeente. Op veel momenten en terreinen weten bedrijven in Molenlanden elkaar en de gemeente te vinden, dit leidt tot mooie samenwerkingen en innovaties. Een voorbeeld hiervan is ElkeMelk: een innovatie die tot stand is gekomen dankzij een masterclass korte ketens en recent op de 8ste plaats is geëindigd in de KVK innovatie top 100 van 2020. (A.1.2) Uitbouwen van het netwerk van ondernemers. In 2020 konden minder fysieke bijeenkomsten plaatsvinden zoals bijvoorbeeld het ondernemersontbijt op De Dag van de Ondernemer. Er bleek bij ondernemers geen behoefte aan een digitale bijeenkomst. Wel hebben meer dan 140 ondernemers op die dag een persoonlijk bericht via de mail of de app ontvangen en zijn de collegeleden op bedrijfsbezoeken geweest. Zo zoeken we binnen de geldende beperkingen continu naar wat er wel mogelijk is en sluiten we zoveel mogelijk aan bij de behoefte van ondernemers. Dit maatwerk geldt bijvoorbeeld ook voor de inzet in het noodfonds van de gemeente. Daarnaast hadden we veel en intensief contact met veel ondernemers en met de ondernemersverenigingen rondom de COVID19maatregelen en de gevolgen daarvan voor

Jaarrekening 2020

ondernemers. En we hebben extra gecommuniceerd via de Nieuwsbrief EZ, e-mails, persoonlijk contact (bestuurlijk en ambtelijk) en social media. (A.1.3) Aansluiten bij landelijke ontwikkelingen zoals het plan van de minister ten aanzien van kringlooplandbouw. We zijn in gesprek met LTO en andere belangenorganisaties, brengen (agrarisch) ondernemers met elkaar in contact, stimuleren pilots en brengen goede voorbeelden onder de aandacht. (bv zuivelconcept Elke Melk uit Molenaarsgraaf) (A.1.4) In kaart brengen welke behoefte er aan bedrijventerreinen is. De beperkte fysieke ruimte voor uitbreiding van bedrijven zit groei en innovatie soms in de weg. Uit onderzoek blijkt dat de bedrijventerreinen in onze regio goed functioneren. Het aanbod bedrijventerrein is als gevolg van gerealiseerde verkopen echter verder afgenomen. We werken eraan om zorg te dragen voor voldoende bedrijfsaanbod in Molenlanden en in de regio. We brengen begin 2021 in beeld wat we op korte en lange termijn nodig achten voor concrete noodzakelijke bedrijfsontwikkelingen. In 2020 hebben we in regionaal verband gewerkt aan de economische kansen voor de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden. (A.1.5) Investeren in de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het ontwikkelen van een visie op hoe arbeidsmigratie passend kan aansluiten op onze economie en ons gebied.

(A.1.6) Helpen van ondernemers waar nodig met opgaven op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie door mee te denken, in contact te brengen met andere ondernemers en processen helder te maken. Helpen van ondernemers waar nodig met opgaven op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie door mee te denken, in contact te brengen met andere ondernemers en processen helder te maken.

pag. 47

Jaarrekening 2020

Agrarische economie

pag. 48

De agrarische sector in de AlblasserwaardVijfheerenlanden zit in een transformatieproces naar een duurzamere landbouw. De agrarische sector werkt aan nieuwe verdienmodellen, waarin verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering nodig is. De gemeente draagt graag bij aan het creëren van een omgeving waarin de sector zich kan ontwikkelen. En waarin zoveel mogelijk regionale samenwerking wordt gezocht. (B.1)

(B.1.1) Voortzetten ambtelijk trekkersrol Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) agrarische economie. Wij zijn in 2020 trekker geweest van de opgave Agrarische economie. Ook in 2021 wordt dat voortgezet en zijn daar financiële middelen voor beschikbaar. Eind oktober 2020 is de visie op landbouw vastgesteld door de gemeenteraad. De inzet is gericht op een toekomstbestendige landbouwsector. De uitvoering van de visie is ter hand genomen waarin we regionaal samenwerken met diverse partijen. We voeren de regie over de uitvoering van de bodembeperkende maatregelen vanuit het Klimaatakkoord. Hiertoe is ook een regiegroep opgericht bestaande uit overheden, belangenorganisaties, Agrarisch Collectief en zuivelfabriek de Graafstroom. (B.1.2) Verbinden en faciliteren van partijen In het kader van Groen Verbindt is door partijen gewerkt aan een verkenning duurzame landbouw. Uit de verkenning is het idee ontwikkeld waarbij Wellantcollege locatie Bossekamp als duurzame landbouwhub in de regio gaat fungeren. In 2021 wort de verkenning formeel afgerond. (B.1.3) Starten in 2020 met de uitvoering voor het Veenweide Innovatie Centrum (VIC), wanneer de Pop3 subsidie door de provincie wordt toegekend. De Pop 3 subsidie werd eind 2019 niet toegekend door de provincie.

(B.1.4) Voortzetten proefproject Groene Cirkel Kaas met pilot onderwaterdrainage Er vindt een pilot onderwaterdrainage plaats bij 2 ondernemers in onze gemeente. De partners van de Groene Cirkel Kaas zijn verbonden aan de Veenweideaanpak voor de Alblasserwaard. (B.1.5) Uitvoeren beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing Het beleid rondom vrijkomende agrarische bebouwing is eind 2020 vastgesteld. Daar wordt nu uitvoering aan

Jaarrekening 2020

Vrijetijdseconomie

pag. 49

We benutten recreatieve potenties, waarbij behoud en versterking van leefbaarheid alle aandacht heeft. • Vestingstad Nieuwpoort is ontwikkeld tot een recreatief icoon. (C.1.) • Regie op recreatie. Molenlanden wil sturen op recreatie om zowel de toename van het aantal (meerdaagse) recreanten te benutten als ook de leefbaarheid voor inwoners te beschermen. (C.2) • Groei van kleinschalige (verblijf)recreatie die verspreid aanwezig is om te voldoen aan de vraag. (C.3)

gegeven en concreet geadviseerd bij concrete casussen rondom vrijkomende agrarische bebouwing. Net als vele andere sectoren heeft de Vrijetijdseconomie in 2020 een zeer zwaar jaar gehad door de maatregelen die nodig waren als gevolg van de COVID-19 crisis. (C.1.1) Bijdrage leveren aan de erfgoedtafel Óude Hollandse waterlinie (C.1.2) Stimuleren van doelgroepgerichte evenementen en een langer verblijf in Nieuwpoort door het versterken van het voorzieningenniveau in de stad We ontwikkelen Nieuwpoort op drie verschillende manieren: • Via de Erfgoedtafel Oude Hollandse Waterlinie; • Het samenwerkingsverband Twin Cities met Schoonhoven; • Samenwerken met inwoners/partners en maatschappelijke organisaties in Nieuwpoort De eerste 2 paden verlopen uitstekend. Om het derde pad beter te laten functioneren zijn we in december 2020 gestart met het Perspectief Nieuwpoort 2030. De bedoeling is om samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties een perspectief op te stellen voor toeristische en recreatieve ontwikkeling van Nieuwpoort. Het perspectief moet voor de zomer 2021 opgesteld zijn. (C.2.1) Opstellen toeristische agenda Om meer regie op recreatie te krijgen, hebben we in 2020 de Toeristische Agenda Molenlanden opgesteld. Hierin staan onze ambities en doelen omschreven voor recreatie en toerisme.

Ook hebben we in de TAM een uitvoeringsagenda opgenomen met concrete acties, die nodig zijn voor de komende 4 jaar. De TAM is vastgesteld door de raad. (C.2.2) Data-onderzoek naar verblijfsaccommodaties Zoals eerder benoemd en nu ook vastgesteld in de TAM, zetten wij in op (kwalitatieve) groei van

Jaarrekening 2020

verblijfsaccommodaties. Dit is nodig om aan de groeiende vraag te voldoen. Het is een doorlopend proces, maar om ook hierin de regie te houden hebben wij in het vierde kwartaal van 2020 een start gemaakt met het opstellen van een beleid op verblijfsrecreatie. Net als de TAM wordt dit een integraal proces. Bij het opstellen kijken wij meteen hoe andere opgaven gekoppeld kunnen worden zoals duurzaamheid. In 2020 is de bouw van het nieuwe vakantiepark Molenwaard gestart. De opening staat gepland voor 28 mei 2021. Dit betekent een aanzienlijke groei van de toeristische verblijfsmogelijkheden in de gemeente. De realisatie van het vakantiepark draagt groots bij aan één van de doelstellingen van de TAM oftewel het vergroten van de mogelijkheid tot meerdaags verblijf in Molenlanden. Naast deze bijdrage aan de groei fungeren Vakantiepark Molenwaard en Avonturenboerderij Molenwaard ook als aanjager van samenwerking in en promotie van ons gebied. (C.3.1) Aansluiten bij de Ondernemers Coalitie Gebiedsmarketing (C.3.2) Inzetten op marketing, bewegwijzering en strategisch gelegen P&R faciliteiten Vrijetijdseconomie Kinderdijk

Wij streven naar een toekomst waarin het icoon Kinderdijk een aansprekend verhaal vertelt. (D.1.)

Wij streven naar een toekomst waarin de dorpen Kinderdijk en Alblasserdam zich in de luwte van de toeristenstroom kunnen blijven ontwikkelen. (D.2)

pag. 50

Het procesvoorstel voor het verhaal van Kinderdijk is in het Bestuurlijk Platform Kinderdijk geaccordeerd. Oplevering wordt in de zomer van 2021 verwacht. Het Draagkracht Onderzoek is gestart. Oplevering wordt verwacht in 2021. Met het opstellen van het Stedenbouwkundig plan voor de entreezone is gestart. Oplevering wordt verwacht in maart 2021. Voor het realiseren van de Waterentree is een haalbaarheidsonderzoek ingesteld. Voor wat betreft de waterveiligheid is het gekozen ontwerp haalbaar. Verdere uitwerking wordt meegenomen bij het Stedenbouwkundig plan voor de entreezone

Jaarrekening 2020

Wij stellen alles in het werk om optimale grip te krijgen op alle bezoekersstromen richting het Werelderfgoed over weg en water. (D.3.)

Arbeidsmarkt

pag. 51

Wij streven naar een slagvaardige, flexibele bestuursstructuur die voldoende instrumenten tot zijn beschikking heeft (= over voldoende bevoegdheden beschikt) en waarin alle schaalniveaus (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigd weten. (D.4.) We willen vraag en aanbod van arbeidskrachten in evenwicht brengen. Steeds weer moeten we ervoor zorgen dat de vraag vanuit bedrijven helder is en het onderwijs daar goed op inspringt. Daarbij streven we naar maximale participatie; zoveel mogelijk mensen moeten actief aan de arbeidsmarkt kunnen deelnemen (E.1.)

In Kinderdijk is vergunningparkeren ingevoerd. Met de aanleg van de parkeerplaats in de Westrand van NieuwLekkerland is een start gemaakt. De oplevering wordt verwacht in de zomer van 2021. Er is onderzoek gedaan naar de mogelijke locaties van een transferium in Alblasserdam. In het voorjaar zal een definitieve keuze worden gemaakt. Er is voor 2021 een tijdelijke parkeerplaats beschikbaar voor personenauto's in het havengebied van Alblasserdam. Het camperpark Kinderdijk is verplaatst naar Souburgh. Er is een start gemaakt met een onderzoek naar de mogelijkheden van het beperken van de toegankelijkheid. Een concreet advies wordt medio 2021 verwacht. Voor de het te waterlaten van een hulpverleningsboot zijn een tweetal 'lanceerhellingen’ in het molengebied aangelegd. Het onderzoek naar de governance en het opstellen van een nieuw financieel arrangement is gestart. De resultaten worden verwacht in het tweede kwartaal van 2021. In 2020 heeft een aantal evenementen op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt niet plaats kunnen vinden vanwege de COVID-19 maatregelen (techniekroute, VMBO netwerkbijeenkomst, Alblasserwaard On Stage, regionale Techniekspelen en Kom binnen bij bedrijven). (Digitale) alternatieven zijn overwogen maar bleken niet aan te sluiten bij het doel en de behoefte. Maar er zijn ook nieuwe initiatieven opgezet op het gebied arbeidsparticipatie.

Voorbeelden zij WIJIJ, Sity academy, het Innovatie en Afstudeercentrum (IAC) en de Taalsnelweg naar Werk. Ook naar aanleiding van de COVID-19 maatregelen en de gevolgen daarvan voor bedrijven zijn de activiteiten op het gebied van de arbeidsmarkt uitgebreid, onder andere met een initiatief om horecapersoneel tijdelijk in te zetten in de zorg.

Jaarrekening 2020

Effect/prestatie indicatoren Indicator Werkloosheidspercentage Netto arbeidsparticipatie Aandeel gereserveerde bezoekers t.o.v. totaal Aantal toeristische overnachtingen Voldoende parkeerplaatsen voor eigen bewoners in Kinderdijk

Realisatie 2020

Streefwaar de 2023

2,4% (2019) 71,9% (2019) 85%

3,4%

CBS

68,8%

CBS

95%

SWEK (het percentage is flink gestegen door de verplichte tijdsloten als gevolg van corona) Eigen administratie Raadplegen inwoners

28.345 Niet voldoende

31.151 (+7%) Voldoende

Bron

BBV- indicatoren Indicator

Berekend

MLL

NL

Functiemenging Bedrijfsvestigingen Banen

Verhouding tussen banen en woningen 2019 Per 1000 inw 15-65 jr 2019 Per 1000 inw 15-65 jr 2019

52,8 154,4 698,1

53,2 152 794,1

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 min bedragen zijn inkomsten A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 5

pag. 52

Begroting voor wijz. 2.143 1.223 237 - 683

Begroting Na wijz. 2.397 1.509 - 50 - 938

Realisatie 2020 1.961 2.252 - 991 - 700

Jaarrekening 2020

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 238.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toet die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T33 Bedrijfsloket en -regelingen € 44.000 V

Incidenteel of structureel Incidenteel

T34 Economische promotie € 151.000 V

Incidenteel

Over te hevelen middelen € 30.000 V

Incidenteel

pag. 53

Toelichting In 2020 is er gewerkt aan een visie Landbouw die in het vierde kwartaal van 2020 is vastgesteld, daarbij zijn geen kosten gemaakt. Uitvoering van de visie is voorzien voor de komende jaren. Het voordelige saldo van op het taakveld Economische promotie heeft als voornaamste oorzaken: 1. Recreatie en toerisme: Als gevolg van corona en een niet vervulde vacature konden projecten en activiteiten in 2020 geen doorgang vinden. Dit heeft geleid tot een onderbesteding van € 49.000. De voorbereidingen zijn wel gestart, maar de uitvoering vindt in 2021 plaats. Daarvoor wordt een bedrag van € 39.000 overgeheveld naar 2021. 2. Gebiedsontwikkeling Kinderdijk: Als gevolg van corona verloopt met name de bewonersparticipatie complex, projecten kosten daardoor meer tijd en worden later dan verwacht afgerond, naar verwachting pas in de eerste helft van 2021. Daarom wordt het restant budget van € 48.383,56 overgeheveld naar 2021. 3. De uitgaven aan salarissen en sociale lasten zijn € 36.000 lager dan begroot. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

Jaarrekening 2020

6. Dichtbij Molenlanden

Doel is gerealiseerd Doel is deels gerealiseerd

Missie De gemeente is een toegankelijke en nabije partner die afstemt welke rol helpend is in het verder ontwikkelen van Molenlanden. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Maatwerk

Persoonlijke en toegankelijke dienstverlening. Inwoners zijn in staat zelf te kiezen hoe zij in contact willen staan m et de gemeente. (A.1)

pag. 54

Doel is niet gerealiseerd

Realisatie Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan?)

Jaarrekening 2020

(A.1.1) Faciliteren van de servicepunten zodat inwoners daar goed terecht kunnen en verzekerd zijn van een goede en professionele ontvangst Drie van de vijf servicepunten waren een groot deel van 2020 gesloten vanwege de coronamaatregelen. Nieuw-Lekkerland en Giessenburg waren wel het hele jaar open. Inwoners konden afspraken maken, maar alleen als het noodzakelijk was. Bijvoorbeeld bij het bijna verlopen van een ID- document. We hebben voor beide maatregelen gekozen om zo de veiligheid voor inwoners en medewerkers te waarborgen bij de wel noodzakelijke afspraken. (A.1.2) Bewaken van de informatiestroom en voortgang van een zaak tussen inwoner en gemeente De introductie van MijnMolenlanden is uitgesteld. Op 3 november 2020 is een raadsinformatiebrief verstuurd over het programma Dienstverlenning dat wij in de eerste helft van 2021een verkenning naar nut, noodzaak, invulling en kosten. (A.1.3) (Verder) ontwikkelen van de website onder andere door het verbeteren van de toegankelijkheid voor al onze doelgroepen Websites van de overheid moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Dit is breder dan het volledige toegang geven aan mensen met een beperking. De

De opgave bepaalt de werkwijze en schaal waarop wij onze inspanningen verrichten met onze samenleving of juist op de achtergrond blijven. (A.2)

pag. 55

Jaarrekening 2020

website moet ook goed indexeerbaar zijn, en te raadplegen zijn op kleine schermen. We hebben een toegankelijkheidsverklaring opgesteld, met daaraan gekoppeld een realistische verwachting wanneer punten die verbetering nodig hebben, worden opgelost. Deze lijst houden we up-to-date. De Oogvereniging gebruikt onze website als voorbeeld van een goed toegankelijke website. (A.1.4) Onderzoeken huidige waardering stand van zaken van onze dienstverlening Het was de bedoeling om het aantal onderzoeken naar ervaringen uit te breiden in 2020. Dat is onvoldoende gebeurd onder andere door de COVID-19 crisis. Zo is het externe onderzoek naar bereikbaarheid niet herhaald in 2020. We hebben in 2020 wel een begin gemaakt met het verzamelen van verbeterpunten aan de proceskant door het meenemen van het ‘klant’ perspectief. Dit is onder andere bij een aantal interne processen gebeurd en ook bij aanvragen voor omgevingsvergunningen waarover we signalen ontvingen. Naar aanleiding van het externe onderzoek eind 2019 hebben we ook verschillende acties uitgevoerd om de bereikbaarheid van de gemeente te verbeteren. (A.2.1) (Verder) verkennen en uitwerken van dorps- en stadsgericht werken De ambitie dorps- en stadsgericht werken loopt continu door en toonde in 2020 juist zijn waarde in de coronacrisis. Samen werden behoeften en mogelijkheden verkend en uitgewerkt en legden we verbindingen.

Dorpsoverleggen ondersteunden we in de digitale mogelijkheden, die als drempelverlagend werden ervaren om mee te doen. In 2020 zijn we gestart met het actualiseren van het participatiebeleid en experimenteerde we met e-participatie. De Meet & Greet tussen raadsleden en vertegenwoordigers van de

Dynamisch besturen

Goed contact met onze buur- en regiogemeenten en medeoverheden en flexibel samenwerken aan gezamenlijke opgaven. (B.1)

Een bepalende speler te zijn in de regio en inzet op regionale samenwerking op die

pag. 56

Jaarrekening 2020

dorpsoverleggen werd geannuleerd en uiteindelijk later digitaal succesvol ingevuld (in 2021). Vanuit het dorps- en stadsgericht werken is bijgedragen aan de bijstelling en uitvoering van het samenlevingsprogramma. (B.1.1) (Grenzeloos) samenwerken met de regio aan de opgaven uit de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA), die passen bij onze koers en prioriteiten Uitvoering is gegeven aan het Uitvoeringsprogramma 2020 van de regionaal maatschappelijke agenda (RMA). Op een enkele opgave na is de uitvoering conform ambitie vormgegeven. Besluitvorming heeft plaatsgevonden over het Uitvoeringsprogramma 2021. Hierbij is in door Molenlanden verzocht om een actualisatie en doorontwikkeling van de RMA. Dit proces is gestart en besluitvorming verwachten we in het tweede kwartaal van 2021. (B.1.2) Meedoen aan het traject “Samen voor elkaar". Drie van de vier opgaven zijn geconcretiseerd, namelijk: onderwijs, bereikbaarheid en zorg. Doel is om deze opgaven te borgen in de geactualiseerde RMA. Verdere verkenning vindt nog plaats op de opgave economie. (B.1.3) Participeren in de samenwerking Zuid-Holland zuid Het initiatief voor de samenwerking komt van de gemeente Dordrecht. Na eerdere bestuurlijke conferenties in 2019 heeft er in 2020 geen conferentie plaatsgevonden.

Gemeente Molenlanden heeft, mede gezien COVID-19 en prioriteitstelling, afgezien van het initiatief om een conferentie te organiseren (B.2.1) Reflecteren op de regionale samenwerking in Zuid Zuid-Holland Voor het onderdeel Jeugdhulp heeft er besluitvorming plaatsgevonden over de toekomstige invulling. Voor de Arbeidsmarktregio is een verkenning gestart naar

opgaven waar dat meerwaarde heeft. Opgaven en taken die we alleen beter kunnen, doen we zelf. (B.2)

Een ruim aanbod van kaders, met het oog op het algemeen belang, we geven een punt op de horizon waar we naartoe willen groeien, maar bieden vooral ruimte voor nadere invulling en aanvulling op basis van het goede gesprek. (B.3)

pag. 57

Jaarrekening 2020

de toekomstige invulling. De oorspronkelijk aanleiding voor de geformuleerde ambitie kwam voort uit het verzoek van de gemeente Vijfheerenlanden om te participeren in een brede heroriëntatie binnen het sociaal domein. Dit verzoek heeft geen vervolg gekregen behalve de toekomstige samenwerking binnen de Arbeidsmarktregio. (B.3.1) Bijstellen van het wendbare Samenlevingsprogramma In verbinding met de samenleving, andere overheden en onze kennispartners investeerden we in het concreter maken van de thematische vragen, het uitlijnen van processen en het uitvoeren van activiteiten. De dorpskaarten zijn in de dorpsoverleggen besproken. Vanwege de COVID-19maatregelen konden enkele geplande overleggen niet doorgaan. Maar dat heeft geen van de netwerkpartners ervan weerhouden elkaar op te zoeken en juist in deze tijd met elkaar in verbinding te staan. Het Samenlevingsprogramma is aangevuld met mooie initiatieven en visies op de pittige thema’s. Eind 2020 zijn we met ons netwerk gestart met het voorbereiden van een digitale versie van een zogenaamde peilstok van ons samenlevingsprogramma en met het vaststellen van het proces om half 2021 te komen tot een update van het Samenlevingsprogramma. (B.3.2) Opstellen Toekomstvisie 2030 Een interne integrale beleidsdag in oktober 2020 heeft een eerste beeld gegeven hoe Molenlanden er na 2030 uit kan zien.

Dit concept beeld is gebaseerd op bestaande en vastgestelde visies. Vanwege herprioritering is de oplevering doorgeschoven naar juli 2021. (B.4.1) Implementeren en borgen van de essentie en werkwijze van de notitie “Grip op gemeenschappelijke regelingen

De gemeenteraad neemt op een transparante wijze besluiten waarbij rekening gehouden wordt met alle invalshoeken en die (democratisch, maatschappelijk en juridisch) goed uit te leggen zijn aan de inwoners. (B.4)

pag. 58

Jaarrekening 2020

Doelstelling was om in 2020 een Nota Verbonden Partijen gereed te hebben en daarin de aspecten uit de notitie “Grip op gemeenschappelijke regelingen” te borgen. De nota is in maart 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. (B.4.2) Actief blijven zoeken naar (nieuwe) mogelijkheden om flexibel en wendbaar de verbinding en communicatie met inwoners en gemeenschappen te continueren Door de pandemie vergaderden we zowel digitaal als hybride. We pasten actief en succesvol innovaties toe om dit te realiseren. We wilden meer en vaker de verbinding met inwoners realiseren. Dit werd door de COVID-19 pandemie belemmerd. Met het programma Kids op de kaart is gewerkt aan een betere verbinding tussen jeugd en politiek. Daarnaast richtte een groep jongeren zelf het platform Young4Waard op en wij hebben hen daarin ondersteund. (B.4.3) Aanbrengen van verbeteringen in het vergadermodel en in de kwaliteit van de besluitvorming In 2020 voerden we aanpassingen door in het vergadermodel. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor de beeldvormende fase en voor het inhoudelijke debat. Ook introduceerden we een leesbaar format voor raadsvoorstellen. (B.4.4) Vergroten van de toegankelijkheid van de besluitvorming voor alle belangstellenden We zien dat de digitale vergaderingen voor veel inwoners makkelijker te volgen zijn. Er is geen reistijd en men kan zonder aparte inlog via YouTube meekijken.

We hebben nu gemiddeld meer kijkers dan we fysieke bezoekers op de tribune hadden, al verschilt het natuurlijk wel per onderwerp. De commissies en besluitvormende raad worden

ondertiteld. We zorgden voor een terugkoppeling per vergadering naar collega's. Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Tevredenheid inwoners dienstverlening

Geen onderzoek gedaan Geen onderzoek gedaan 93%

Bereikbaarheid gemeente inwoners Afhandeling vergunning aanvragen en initiatieven

Streefwaarde 2023 Nog nader te bepalen

Bron Periodiek tevredenheidsonderzoek

Nog nader te bepalen

Onderzoek extern bureau.

90% aanvragen / initiatieven op tijd afhandelen

Eigen monitoring en onderzoek. De streefwaarde voor 2023 is nu al bereikt.

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 min bedragen zijn inkomsten A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 6

Begroting voor wijz. 3.472 422 18 - 3.032

Begroting Na wijz. 3.597 472 30 - 3.095

Realisatie 2020 3.618 411 30 - 3.177

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het nadelig saldo op dit programma bedraagt € 82.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T01 Bestuur € 84.000 N

pag. 59

Incidenteel of structureel

Toelichting Het nadelig saldo van € 84.000 is met name veroorzaakt door de dotatie aan de voorziening voor pensioenen en wachtgelden voormalige wethouders. Deze dotatie is gebaseerd op de actuariële berekeningen opgesteld voor de pensioenverplichtingen per 31 december 2020. De hogere lasten van € 91.000 aan de pensioenvoorzieningen was in de begroting nog niet voorzien.

Jaarrekening 2020

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen kennen in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht en de afvalstoffenheffing geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de renteopbrengst, de onroerende zaakbelastingen en de precariobelasting. In onderstaande tabel vindt u het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Bedragen x € 1.000 OZB woningen OZB niet-woningen Algemene uitkering gemeentefonds Treasury Belastingen overig Overige baten en lasten Baten OZB woningen OZB niet-woningen Algemene uitkering gemeentefonds Treasury Belastingen overig Overige baten en lasten Lasten Mutaties reserves Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

pag. 60

Begroting 2020 voor wijzigingen 5.066 2.540 54.926 2.219 1.758 0 66.509 204 88 8 535 91 486 1.412 -960 64.137

Begroting 2020 Realisatie 2020 na wijzigingen 5.116 5.122 2.803 2.810 57.298 57.440 43.735 43.792 1.755 1.753 0 574 110.707 111.491 247 275 230 223 8 8 6.566 6.741 128 104 450 1.010 7.629 8.361 -36.838 -36.873 66.240

Jaarrekening 2020

66.257

Saldo 2020 6 7 142 57 -2 574 784 - 28 7 0 - 175 24 - 560 - 732 35 17

Toelichting op de financiële realisatie Op de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is een voordelig resultaat behaald van € 17.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo

Toelichting

T05 Treasury € 147.000 N T07 Alg uitkering en ov uitkering Gem fonds € 142.000 V

Door een wijziging van het BTW-compensatiefonds is van de Belastingdienst tot een bedrag van € 147.000 aan naheffingsaanslagen ontvangen. Op basis van de decembercirculaire is voor het jaar 2020 alsnog € 74.000 ontvangen uit het gemeentefonds. Over de jaren 2018 en 2019 zijn niet voorziene afrekeningen ontvangen tot een bedrag van € 68.000.

Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente Molenlanden. Onroerende zaakbelastingen (OZB) De onroerende zaakbelastingen heffen we van de eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden, overige gebouwen en niet-cultuurgronden. Daarnaast heffen we OZB van eigenaren van woningen. Deze belastingen berekenen we over de waarde van onroerende zaken. Algemene uitkeringen De verantwoorde algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de bij de het opstellen van de jaarrekening bekende informatie. Dit is de decembercirculaire 2020. Dividend In 2020 zijn de aandelen van Eneco verkocht. De opbrengst van € 41,5 miljoen is toegevoegd aan de algemene reserve. Er is in 2020 voor het laatst dividend van Eneco ontvangen. De gemeente ontvangt daarnaast jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit in Stedin en de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). In 2020 is in totaal € 1.300.000 aan dividendopbrengst gerealiseerd. Dit is conform de bij de Zomernota 2020 gewijzigde begroting. Deze dividendinkomst is als volgt verdeeld: - € 693.000 van Eneco - € 530.000 van Stedin - € 77.000 van BNG Precariobelasting In Molenwaard werd precariobelasting op kabels en leidingen geheven; in Giessenlanden niet.

We hebben ervoor gekozen om in de gehele gemeente Molenlanden gedurende de jaren 2019, 2020 en 2021deze precariobelasting te heffen. De lasten die hierdoor voor huishoudens ontstaan (doordat nutsbedrijven deze belasting aan hen doorberekenen) zijn gecompenseerd in het tarief van de afvalstoffenheffing.

pag. 61

Jaarrekening 2020

Toeristenbelasting In 2020 hebben we in de gemeente Molenlanden toeristenbelasting geheven voor verblijf in de gemeente van personen die niet in de gemeente Molenlanden staan ingeschreven in de basisregistratie personen.

Rente Na de ontvangst van de verkoopopbrengst van de aandelen van Eneco zijn de langlopende geldleningen bij de Bank Nederlandse Gemeenten en Waterschapsbank vervroegd afgelost en opnieuw afgesloten tegen een lagere rente. Het agio dat hiervoor betaald is, is ten laste van deze verkoopopbrengst gebracht. Het effect is een lagere rentelast. Daarnaast zijn er gelden belegd van de verkoopopbrengst van het woningbedrijf in 2008 door de voormalige gemeente Giessenlanden. Deze gelden zijn in 2020 belegd binnen de mogelijkheden die voor de overheid gelden. De door deze belegging gerealiseerde renteopbrengst van ongeveer drie procent is ingezet als dekkingsmiddel.

Onvoorzien In de begroting 2020 is een bedrag van € 100.000 voor onvoorziene lasten opgenomen. Er is in 2020 € 30.000 ten laste van onvoorzien gebracht voor het actualiseren van de database HANCA (het inventariseren en het in kaart brengen van onder andere cultuurhistorische elementen en ecologische natuurgebieden van de gemeente), de projectopdracht LHBTI naar aanleiding van een motie en een zonneboiler voor MFA den Beemd. Voor elk van deze drie onderwerpen is € 10.000 beschikbaar gesteld. Het restant ad € 70.000 maakt onderdeel uit van het positieve jaarrekeningresultaat.

pag. 62

Jaarrekening 2020

Overhead Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) behoren de uitgaven zoveel mogelijk op de directe taakvelden te worden verantwoord. Wanneer kosten voor meerdere taakvelden worden gemaakt, dan worden deze kosten verantwoord op taakveld 04 Overhead. Het gaat om de zogenoemde PIOFACH kosten (Personeel Informatie Organisatie Financiën Automatisering Communicatie en Huisvesting). Bedragen X € 1.000

Rekening Begroting 2019 2020

Directe personeelskosten 7.074 Indirecte personeelskosten 1.069 Huisvestingskosten 493 Groot onderhoud huisvesting 4 Dotatie aan voorzieningen (huisvesting) 133 Facilitaire kosten 379 Automatisering ICT 1.686 Informatiebeheer 136 Materieel en vervoer 182 Overige kosten bedrijfsvoering 433 Afschrijving en rente 1.322 Toerekening overhead aan investeringen -544 1 Programma bedrijfsvoering 2019-2023 A. Lasten 12.367 Uitgeleend personeel 117 Overige baten bedrijfsvoering 73 B. Baten 190 Totaal per saldo lasten 12.177 Lagere onttrekking aan de reserve groot onderhoud Overige reservemutaties Totaal

pag. 63

8.358 988 662 0 359 1.855 124 200 250 1.085 -629 600 13.852 0 243 243 13.609

Begr na Rekening wijz. 2020 2020 8.252 7.928 873 741 691 622 432 136 358 1.937 110 209 758 1.072 -629

277 1.846 106 252 583 895 -410

14.063 63 180 243 13.820 -432 -1.592 11.796

12.976 172 268 440 12.536 -136 -1.680 10.720

Jaarrekening 2020

Saldo 2020 324 132 69 296 0 81 91 4 -43 175 177 -219 0 1.087 109 88 197 1.284 -296 88 1.076

1-Het begrote bedrag van € 600.000 is later verdeeld over verschillende taakvelden in de begroting.

Toelichting op de financiële realisatie Het saldo van de overhead komt uit op € 12.536.000. Dit is € 1.284.000 lager dan begroot; na verrekening van de reserves is dit € 1.076.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T04 Overhead € 516.000 V

Toelichting Incidenteel

De kosten van groot onderhoud aan de accommodaties (raming € 432.000, realisatie € 136.000, voordeel € 296.000 is hier onderdeel van. Bij de reserves is met deze lagere onttrekking aan de onderhoudsreserve van € 296.000 eveneens rekening gehouden. Het resterende budget voor werkzaamheden voor de verbouwing van het gemeentehuis in Hoornaar wordt apart gehouden om op het moment dat de beperkingen ten gevolge van corona zijn opgeheven, te beoordelen welke werkzaamheden nog worden uitgevoerd. De overige reservemutaties van € 472.000 hebben grotendeels een relatie met overheveling van middelen van het programma doorontwikkeling bedrijfsvoering. Feitelijk betekent dit dat het resultaat op overhead uitkomt op € 516.000 voordelig ten opzichte van de begroting na wijziging. Dit is ruim 4 % van €11.796.000 en wordt hieronder toegelicht. Bij de directe personeelskosten is een deel van de vacatureruimte 2020 onbenut gebleven (€ 324.000). Dit is feitelijk een administratief voordeel. Op de directe taakvelden zijn namelijk de personeelskosten overschreden. Door complexiteit bij de monitoring van de directe personeelskosten (eigen- en ingeleend personeel, vacatureruimte, juiste taakveld) is geen aanpassing meer doorgevoerd in de vorm van een begrotingswijziging. De problematiek rond een meer flexibele personeelsbegroting wordt momenteel onderzocht. Bij de kadernota 2022 komt een voorstel.

Ook de indirecte personeelskosten vallen beduidend lager uit door lagere opleidingskosten. Door corona konden veel voorgenomen bijeenkomsten geen doorgang vinden. De budgetten huisvesting, facilitair en ict kosten zijn eveneens onderschreden. Veelal liggen hier ook de coronabeperkende maatregelen aan ten grondslag. Het betreft vooral incidentele voordelen. De budgetten van materieel en vervoer zijn overschreden vanwege hogere onderhoudsuitgaven. Deze hogere lasten worden gecompenseerd door incidentele opbrengsten door de verkoop van enkele vervoermiddelen. Onder de overige kosten bedrijfsvoering zijn ook een aantal onderdelen geraamd vanuit het meerjarig programma ‘doorontwikkeling bedrijfsvoering’. Van het niet bestede deel Is bij de EJN aangegeven dat deze beschikbaar blijven om in 2021 te

pag. 64

Jaarrekening 2020

Over te hevelen middelen € 491.000 V

pag. 65

Incidenteel

worden ingezet ter dekking. In de paragraaf bedrijfsvoering is een overzicht opgenomen waaruit het verloop van de bestedingen blijkt. Het voordeel op afschrijving en rente is vooral het gevolg van vertraging in voorgenomen investeringen. Tegenover al deze onderschrijdingen staat, dat er minder is doorbelast aan de investeringen. Deze doorbelasting hangt samen met de inzet van eigen personeel aan investeringen. De werkelijk bestede inzet door personeel aan investeringen is substantieel lager dan waar in de begroting 2020 rekening mee is gehouden. Het overheadpercentage 2020 ten opzichte van de totale omvang van de exploitatie bedraagt circa 11,5%. Onze gemeente wijkt daarmee niet af ten opzichte het landelijke beeld. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

Jaarrekening 2020

Paragrafen Naast de beheerprogramma’s zijn er in de jaarstukken een zevental programma overstijgende paragrafen opgenomen. Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal aspecten, waarmee u inzicht krijgt in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. De volgende paragrafen zijn in deze jaarstukken opgenomen: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid

pag. 66

Jaarrekening 2020

Paragraaf: Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente Molenlanden en maken deel uit van het beleid van de gemeente. In deze paragraaf informeren wij u over de uitkomsten en het doel van de verschillende gemeentelijke heffingen. De gemeente Molenlanden kent de volgende heffingen: a. onroerende zaakbelastingen (OZB) b. precariobelasting c. toeristenbelasting d. rechten e. afvalstoffenheffing en rioolheffing De genoemde belastingen onder a t/m c dienen tot het verkrijgen van algemene dekkingsmiddelen. De rechten, rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn een vergoeding voor de door de gemeente te verstrekken diensten en mogen maximaal kostendekkend zijn.

Tarieven

De tarieven voor 2020 zijn in de raadsvergadering van 17 december 2019 vastgesteld. Het beleid gaat uit van kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de rechten. De begraafrechten zijn in 2020 geheven op basis van de op 5 februari 2019 vastgestelde verordening, waarbij nog onderscheid is gemaakt tussen het voormalig gebiedsdeel van Giessenlanden en het voormalig gebiedsdeel van Molenwaard. De tarieven zijn voor 2020 nog conform de “oude” verordeningen van Giessenlanden en Molenwaard.

Onroerende zaakbelastingen De ‘onroerende zaakbelastingen’ heffen we van de eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden, overige gebouwen en niet-cultuurgronden. Daarnaast heffen ‘onroerende-zaakbelasting’ van eigenaren van woningen. Deze belastingen heffen we over de waarde van onroerende zaken. De tarieven voor de onroerende zaakbelastingen (OZB) zijn toegepast op de getaxeerde waarden. De herwaardering vindt jaarlijks plaats. De gehanteerde waarden voor 2020 (waardepeildatum 1-1-2019) waren ten opzichte van 2019 (waardepeildatum 1-1-2018) voor de woningen gestegen met 4,3%

pag. 67

Jaarrekening 2020

De totale opbrengt uit de onroerende zaakbelastingen bedroeg in 2020 € 7.807.032.

Rechten Hieronder vallen onder meer de leges voor een paspoort of een omgevingsvergunning en de begraafrechten. Uitgangspunt in Molenlanden is dat de rechten kostendekkend zijn. Dit geldt niet voor evenementenvergunningen (Titel 3). Hiertoe is besloten gelet op de positieve invloed die evenementen hebben op de leefbaarheid van de gemeente om deze tarieven niet kostendekkend te laten zijn. Voor de begraafrechten geldt dat voor nieuw uit te geven graven een dekkingspercentage van 100 geldt. Voor de begraafplaatsen als totaal komt het dekkingspercentage veel lager uit doordat er veel oude graven zijn die door afkoop van de rechten in het verleden niet meer bijdragen aan het algemeen onderhoud. Deze graven zijn namelijk eeuwigdurend uitgegeven en het onderhoudsrecht is eeuwigdurend afgekocht. Leges reisdocumenten e.d. De opbrengst van deze leges zijn in 2020 lager uitgekomen dan was begroot. We verwachten dat deze tot 2024 op een laag niveau blijven, doordat de paspoorten sinds 2013 voor 10 jaar worden uitgegeven. Leges omgevingsvergunningen In 2020 waren er ten opzichte van voorgaande jaren heel veel aanvragen voor omgevingsvergunningen. Ten opzichte van de begroting waren er meer dan 3x zoveel aanvragen voor bouwwerken met bouwsommen groter dan € 100.000. Hierdoor is de legesopbrengst fors hoger dan begroot en ook meer dan kostendekkend.

Hierbij merken we op dat de kosten die gemaakt worden om de aanvragen af te wikkelen voor een groot deel pas in 2021 zijn/worden gemaakt. Het totaaloverzicht van de leges in 2020 is als volgt:

pag. 68

Jaarrekening 2020

Last en Overhead BCF BTW Rijksleges t aakvelden

Tot ale last en

Gemeent e Kost enRijksleges Tot ale bat en leges dekkendheid

Winst / verlies

Titel 1 - Burgerlijke stand

26.200

13.100

1.200

-

40.500

42.600

-

42.600

1

2.100

Titel 1 - Reisdocumenten

70.300

32.200

4.200

52.900

159.600

73.400

52.900

126.300

1

33.300

Titel 1 - Rijbewijzen

101.600

48.100

5.500

44.400

199.600

156.500

40.700

197.200

1

2.400

Titel 1 - Overige publiekszaken

11.050

6.900

-

19.700

37.650

14.500

19.700

34.200

1

3.450

Titel 1 - Kabels en leidingen

47.500

22.700

2.900

-

73.100

73.100

-

73.100

1

-

575.000 105.000

-

2.349.000

3.126.000

-

3.126.000

1

777.000

-

8.300

1.400

-

1.400

0

-6.900

3.600.800

1

733.050

Titel 2 - Omgevingsvergunning Titel 3 - Dienstverlening

1.669.000 4.900

3.400

Totaal legesverordening

-

2.867.750

Afvalstoffenheffing en rioolheffing Ook voor de afvalstoffenheffing geldt dat de baten niet hoger mogen zijn dan de lasten. Het kostendekkingspercentage voor de afvalstoffenheffing was in 2020 100%. Iedere zelfstandige wooneenheid binnen de gemeente wordt aangeslagen voor deze belasting. Molenlanden hanteert tarieven voor één- en meerpersoonshuishoudens. Het al of niet gebruikmaken van de gemeentelijke ophaaldienst, is hiervoor niet relevant. Voor de recreatiewoningen in parken is een afwijkende regeling getroffen. Deze hebben een eigen contract met Waardlanden voor grote verzamelcontainers. De gemeente Molenlanden heft zowel rioolheffing van de eigenaar als van de gebruiker van een op het riool aangesloten onroerende zaak. De gebruikersheffing wordt geheven door middel van een opslag per m³ waterverbruik. Het waterleidingbedrijf Oasen int dan ook deze heffing. Het kostendekkingspercentage voor de rioolheffing was in 2020 gelet op de harmonisatie van de tarieven na de herindeling 90%.

Ontwikkeling lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), onderdeel van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoekt jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten. De uitkomsten worden jaarlijks gepubliceerd in de Coelo-atlas. Deze geeft over 2020 aan dat de gemeente Molenlanden op plaats 185 staat van 377 gemeenten, waarbij nummer 377 de duurste gemeente is. Hieruit blijkt dat het OZB-tarief van Molenlanden iets onder het gemiddelde van Nederland behoort. De gemiddelde woningwaarde is net boven het gemiddelde van Nederland. Bij de milieuheffingen scoren de tarieven van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing van Molenlanden net boven het landelijk gemiddelde.

pag. 69

Jaarrekening 2020

Kwijtschelding Voor de inwoners van Molenlanden met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de rioolafvoerheffing. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen moet worden voldaan aan de eisen van de ministeriële regeling. In 2020 kwamen 183 inwoners in aanmerking voor automatische kwijtschelding. Daarnaast zijn er 280 verzoeken binnengekomen. Van deze 280 verzoeken zijn er 188 geheel of gedeeltelijk toegewezen en 89 afgewezen. Het totaalbedrag aan kwijtschelding bedroeg € 130.755 (2019: € 125.694)

Gerealiseerde heffingen Geraamde en gerealiseerde heffingen voor 2020: Bedragen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Begraafrechten Leges omgevingsvergunningen Overige leges OZB bedrijven gebruikers OZB bedrijven eigenaren OZB woningen eigenaren Toeristenbelasting BIZ-heffing Precariorechten Totaal

pag. 70

Geraamd 4.678.473 3.538.199 910.572 1.856.100 300.235 1.197.729 1.605.744 5.115.988 25.000 12.400 1.728.000 20.968.440

Gerealiseerd 4.685.641 3.554.321 921.299 3.126.185 274.491 1.200.277 1.609.560 5.121.589 36.325 12.200 1.728.090 22.269.978

Jaarrekening 2020

Paragraaf: Weerstandvermogen en risicobeheersing Algemeen Deze paragraaf gaat in op de vraag in welke mate de gemeentelijke financiële positie toereikend is om de financiële gevolgen van risico’s, op te kunnen vangen. Inzicht in de omvang van de risico’s is een voorwaarde voor een gezonde bedrijfsvoering. Bij de besluitvorming kan hiermee rekening worden gehouden. De financiële inschatting van de risico’s relateren we aan de vermogenspositie van de gemeente. Binnen de organisatie hebben we globaal geïnventariseerd welke risico’s er bekend zijn. Op basis van de risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Volgens artikel 21 van de Financiële verordening dient de gemeenteraad een nota weerstandsvermogen & risicobeheersing vast te stellen. Deze nota wordt in 2021opgesteld. Hierin leggen we de uitgangspunten voor de risicobeheersing en het risicobeheersingsproces vast. Vervolgens worden de risico’s op een meer systematische wijze geïnventariseerd en verwerkt in de begroting 2022. Financiële kengetallen In deze risicoparagraaf zijn aan het eind een aantal financiële kengetallen opgenomen die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente.