Jaarrekening 2020 - definitieve versie na review 1 juli 2021

Inhoudsopgave

Paragraaf: Verbonden partijen

100

Paragraaf: Grondbeleid

112

Jaarrekening

116

Balans per 31 december 2020

116

Overzicht van baten en lasten

119

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

120

Toelichting op de balans per 31 december 2020

125

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

150

Incidentele baten en lasten

152

Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT)

157

EMU-saldo

160

Overzicht van baten en lasten per taakveld

161

SISA-verantwoording

164

Investeringen

178

Gebeurtenissen na balansdatum

189

Overzicht Programma’s met taakvelden

190

Bijlage: Rapportage interbestuurlijk toezicht

191

INLEIDING

3

Financiële samenvatting

7

Jaarverslag

12

1. Wonen en leven in Molenlanden

12

2. Verkeer en vervoer in Molenlanden

23

3. Samenleven in Molenlanden

27

4. Beter omgaan met ons gebied

36

5. Werken en recreëren in Molenlanden

46

6. Dichtbij Molenlanden

54

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

60

Overhead

63

Paragrafen

66

Paragraaf: Lokale heffingen

67

Paragraaf: Weerstandvermogen en risicobeheersing

71

Paragraaf: Onderhoud kapitaalgoederen

79

Paragraaf: Financiering

89

Paragraaf: Bedrijfsvoering jaarrekening

93

pag. 2

Jaarrekening 2020

Inleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening over het jaar 2020 leggen wij als college verantwoording af over het afgelopen jaar. Wij gaan daarbij in op de belangrijkste beleidsresultaten en de financiële resultaten, in relatie met onze plannen in de programmabegroting 2020. Terugblik beleidsresultaten In veel opzichten was 2020 een bijzonder jaar. Het COVID-19 virus en de maatregelen die wereldwijd en ook in ons land werden genomen, hebben in 2020 een grote impact op onze samenleving gehad. Angst en onzekerheid over gezondheid en werk en het zoeken naar andere vormen van samenleven maakte het een zwaar jaar. Maar in deze tijden van zorgen hebben we Molenlanden ook in haar kracht gezien. We hebben met elkaar veerkracht en enorm improvisatievermogen getoond, sociale vangnetten geïnitieerd en bovenal de schouders eronder gezet en betrokkenheid getoond bij elkaar. Alles waar Molenlanden sterk in is. Als gemeente zijn we dichtbij gebleven. Vanuit het besef dat de organisatie al plaatsen tijd onafhankelijk kon werken, is er slagvaardig ingespeeld op de nieuwe situatie. Zo hebben we het thuiswerken ons snel eigen gemaakt. We zijn de samenwerking blijven zoeken met inwoners en ondernemers en faciliteerden op een digitale manier initiatieven. Waar mogelijk boden we kwetsbare instellingen en bedrijven hulp via het noodfonds. De dienstverlening aan onze inwoners is anders verlopen.

Om de veiligheid van onze inwoners te borgen en tegelijkertijd de noodzakelijke dienstverlening te kunnen verlenen, hebben we drie van de vijf servicepunten gesloten en twee servicepunten coronaproof ingericht. We waren zoals gebruikelijk wel telefonisch bereikbaar. Onze dorps- en stadsgericht aanpak liep door en toonde juist in deze tijd haar waarde. Samen verkenden we de behoeften en mogelijkheden en legden verbindingen in de samenleving. We zijn gestart met het opstellen vaneen participatiebeleid en experimenteerden volop met e-participatie. Ook het Samenlevingsprogramma vulden we aan met nieuwe initiatieven en visies op de pittige thema’s, Eind 2020 hebben we een proces vastgesteld om het Samenlevingsprogramma, onze gezamenlijke to-do lijst, in 2021 te actualiseren. De gemeenteraad vergaderde zowel digitaal als hybride. We pasten actief en succesvol innovaties toe om dit te realiseren. Positief hierbij is dat de digitale vergaderingen voor veel inwoners makkelijker te volgen zijn. Met het programma Kids op de kaart

werken we aan een betere verbinding tussen jeugd en politiek. En een groep jongeren richtte zelf het platform Young4Waard op, die wij als gemeente graag ondersteunen. De thema’s ‘Wonen en leven in Molenlanden’ en ‘Verkeer en vervoer in Molenlanden’ kwamen in 2020 ruimschoots aan bod. Onze inwoners vinden deze thema’s belangrijk en passende woningbouw en bereikbaarheid kregen daarom extra aandacht. We pakten dit met ons netwerk op lokale en op regionale schaal aan. De aandacht is ook in het bijzonder uitgegaan naar energie, agrarische economie en vrijetijdseconomie. Denkend vanuit de kracht van ons gebied zijn op deze thema’s samen met ons netwerk mooie stappen gezet. Het sociaal domein kreeg veel aandacht waarbij de uitdaging was om de zorg voor iedereen goed en toegankelijk te houden. Dit alles met beperkte financiële middelen waarover we ook als Molenlanden aan de bel hebben getrokken bij het Ministerie. De jeugdprofessionals van jeugd-GGZ zijn in 2020 op volle sterkte gebracht én aan de slag. Ook hebben we de verkenning afgerond naar oorzaken en problemen van eenzaamheid en zijn we gestart met de voorbereiding van het actieprogramma eenzaamheid. Ook is het Steunpunt Mantelzorg Molenlanden operationeel. Ontwikkelingen die de samenleving, juist tijdens de crisis, versterkt.

In 2020 zijn we verdergegaan met het harmoniseren van beleid, zoals het harmoniseren van de winkeltijdenverordening en het subsidiebeleid. Deze laatste is in afstemming met onze verenigingen en overige subsidiepartners is het tot stand gekomen. Een mooi proces waar we met alle partijen met trots op terug kunnen kijken. Wonen in Molenlanden In 2020 zijn 175 woningen opgeleverd en zien we een forse stijging van aanvragen voor (ver)bouwontwikkelingen, die ingediend, verwerkt of in voorbereiding zijn. De woonvisie is na een intensief participatietraject vastgesteld en in het verlengde hiervan zijn afspraken gemaakt met de woningbouwcorporaties. Daarnaast zijn er in overleg met de regio en provincie gesprekken gevoerd over kwantitatieve woningbouwafspraken; wij hebben er alle vertrouwen in dat dit een mede zal leiden tot een boost op de versnelling van onze woningbouw. Ondanks de beperkingen hebben we inwoners actief kunnen betrekken om mee te denken bij de herinrichting van hun buurt of straat. Omgevingswet In 2020 was er een keerpunt van veelal abstractere en meer theoretische informatie naar meer op uitvoering en detailniveau gerichte informatie. We hebben gewerkt aan een herijkt plan van aanpak Implementatie Omgevingswet met een herziene planning en een aangepaste begroting. Deze was eind 2020 gereed en is inmiddels vastgesteld door de raad.

We hebben een mooie basis gelegd met elkaar om op door te pakken. Contact met getroffen bedrijven Het college heeft bedrijven zoveel mogelijk bezocht. De contacten met ondernemers waren vooral digitaal en het onderwerp van gesprek ging vaak over de gevolgen van de coronacrisis. In onze gemeente is de toeristische sector verschillend geraakt. Horecaondernemers zijn hard getroffen, maar campingeigenaren waren bijvoorbeeld positief. Stichting Werelderfgoed had het zwaar omdat bezoekers van de molens pag. 4

Jaarrekening 2020

wegbleven. In het verlengde hiervan zijn we gestart met de ontwikkeling van een nieuw financieel arrangement om het gebied toegankelijk te houden. We kijken terug op een jaar met andere uitdagingen. Anders dan wij voor ogen hadden toen wij de programmabegroting 2020 aan u voorlegden. Maar de coronacrisis heeft ons op een andere manier dichter bij elkaar gebracht. Met positieve effecten voor onze organisatie én voor de toekomst. Financieel resultaat Financieel sluiten we 2020 af met een positief resultaat van 3,7 miljoen. Voorgesteld wordt om zoals gebruikelijk posten over te hevelen naar 2021 en de ingeschatte last voor de vennootschapsbelasting ten laste van de reserve te brengen. Dan resteert nog een voordeel van 2,8 miljoen wat toegevoegd wordt aan de algemene reserve. Dit bedrag bestaat voor meer dan één derde uit extra legesontvangsten omgevingsvergunningen en andere, vooral incidentele meevallers. Een belangrijke gebeurtenis was de verkoop van de aandelen Eneco voor een bedrag van 41,5 miljoen. Deze opbrengst kwam goed van pas bij het bezuinigingsplan, dat we in 2020 opstelden. Zo is een deel ingezet voor de herfinanciering van langlopende geldleningen. Samen met andere bezuinigingsmaatregelen konden we hierdoor onze structurele begrotingspositie van een tekort ombuigen naar een overschot. Ook onze incidentele financiële positie is solide.

De algemene reserve is ruimschoots voldoende om als buffer te dienen voor de geïnventariseerde risico’s. Als we uitgaan van de meest actuele cijfers komt de weerstandsratio uit op 6,5. De accountant heeft de jaarstukken onderzocht. Voor de getrouwheid is een goedkeurende verklaring afgegeven. Voor het rechtmatigheidsaspect geeft de accountant een oordeel met beperking af. Deze beperking ziet toe op de naleving van de Europese aanbestedingswet.

pag. 5

Jaarrekening 2020

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De indeling van de jaarstukken is gelijk aan die van de begroting 2020. Maar we beginnen me een financiële samenvatting. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de verantwoording van de verplichte paragrafen. In de paragrafen presenteren we dwarsdoorsnedes op een aantal onderwerpen, waaronder de bedrijfsvoering. Via de programmaverantwoording en de paragrafen leggen we verantwoording af over de uitvoering van het voorgenomen het beleid uit de begroting 2020. In het jaarverslag rapporteren we over de programma’s zoals die in de begroting 2020 zijn vastgesteld: 1. Wonen en leven in Molenlanden 2. Verkeer en vervoer in Molenlanden 3. Samenleven in Molenlanden 4. Beter omgaan met ons gebied 5. Werken en recreëren in Molenlanden 6. Dichtbij Molenlanden Vervolgens is de jaarrekening aan de orde. Met de balans per 31 december 2020, een overzicht van de baten en lasten, de grondslagen en toelichtingen van de jaarrekening en de SISA-verantwoording. Tot slot volgen er vier bijlagen. Dit zijn een overzicht van incidentele baten en lasten, de investeringen, de Rapportage Interbestuurlijk Toezicht en het overzicht van de programma’s met taakvelden. De Rapportage Interbestuurlijk Toezicht is een overzicht waarin de gemeente voor een aantal domeinen verantwoording aflegt.

Deze wordt aangeboden aan de provincie en opgenomen in de jaarrekening. Daarmee wordt voldaan aan de Wet Revitalisering Generiek Toezicht.

pag. 6

Jaarrekening 2020

Financiële samenvatting Het financieel resultaat Het jaar 2020 sluiten we af met een voordelig resultaat van € 3.724.241. Samengevat ziet het resultaat over 2020 er als volgt uit: Resultaat 2020 Saldo Begroting 2020 Saldo Zomernota 2020 Saldo Eindejaarsnota 2020 Voorlopig saldo 2020 Saldo mutaties na eindejaarsnota Gerealiseerd resultaat

Saldo 115.166 Voordelig 469.164 Voordelig 525.923 Nadelig 58.407 Voordelig 3.665.834 Voordelig 3.724.241 Voordelig

Het voorlopige positieve saldo 2020 na de verwerking van de Eindejaarsnota bedroeg € 58.407. Dit voorlopige saldo is niet tussentijds toegevoegd aan de algemene reserve en valt daardoor in het resultaat van 2020. Na de Eindejaarsnota waren er financiële ontwikkelingen die tijdens het opstellen van de Eindejaarsnota nog niet bekend waren. Deze ontwikkelingen en de mutaties in reserves, leiden in deze jaarrekening tot een voordelig saldo van € 3.724.241.

pag. 7

Jaarrekening 2020

Op programmaniveau ziet dit gerealiseerde resultaat er als volgt uit: Resultaat Jaarrekening 2020 (bedragen x € 1.000) 1. Programma Wonen en Leven in Molenlanden 2. Verkeer, Vervoer in Molenlanden 3. Samenleven in Molenlanden 4. Beter omgaan met ons gebied 5. Werken en recreëren in Molenlanden 6. Dichtbij Molenlanden Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Treasury OZB Woningen OZB Niet-woningen Overige belastingen Algemene uitkering gemeentefonds Overige algemene dekkingsmiddelen Totale algemene dekkingsmiddelen Kosten van overhead Heffingen vennootschapsbelasting Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoegen en onttrekkingen aan reserves Gerealiseerd resultaat

Begroting 2020 voor wijziging

Begroting 2020 na wijziging

Realisatie 2020

Lasten 21.501 6.028 37.702 8.926 2.143 3.472 79.772

Baten 9.259 230 7.522 9.317 1.223 422 27.972

Saldo -12.242 -5.799 -30.180 391 -919 -3.050 -51.799

Lasten 23.449 6.365 48.007 10.428 2.397 3.597 94.243

Baten 8.054 378 17.582 9.961 1.509 472 37.956

Saldo -15.395 -5.987 -30.425 -467 -888 -3.125 -56.287

Lasten 23.714 5.475 42.027 9.870 1.961 3.618 86.665

Baten 10.627 316 12.171 9.734 2.252 411 35.511

Saldo -13.087 -5.159 -29.856 -136 291 -3.207 -51.154

535 204 88 91 8 486 1.412 13.871 5 95.059 5.117 100.177

2.219 5.066 2.540 1.758 54.926 0 66.509 242 0 94.723 5.569 100.292

1.683 4.862 2.453 1.666 54.918 -486 65.097 -13.629 -5 -336 452 115

6.566 247 230 128 8 450 7.629 14.063 25 115.960 60.380 176.340

43.735 5.116 2.803 1.755 57.298 0 110.707 243 0 148.906 27.492 176.398

37.169 4.869 2.573 1.627 57.290 -450 103.078 -13.820 -25 32.946 -32.888 58

6.741 275 223 104 8 1.010 8.361 12.976 384 108.386 62.130 170.516

43.792 5.122 2.810 1.753 57.440 574 111.491 440 0 147.442 26.796 174.238

37.051 4.847 2.587 1.649 57.432 -436 103.130 -12.536 -384 39.056 -35.332 3.724

Ten opzichte van de oorspronkelijke begroting is het totaal van de lasten en het totaal van de baten veel hoger. Dit komt door enkele grote mutaties die geen invloed hebben op het saldo. Voorbeelden zijn de verkoop van de aandelen Eneco (€ 41,5 miljoen), waarvan de opbrengst aan de algemene reserve is toegevoegd, en het agio dat voor de herfinanciering van de geldleningen is betaald (€ 6 miljoen ten laste van de algemene reserve). Ook de TOZO-regeling (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers), waarvan de begrote uitgaven en inkomsten van € 10 miljoen aan elkaar gelijk zijn, heeft grote invloed op de totaaltelling, maar niet op het saldo.

pag. 8

Jaarrekening 2020

Belangrijkste voor- en nadelen In de Jaarrekening beschrijven we bij de programma’s de afwijkingen. Ook mutaties in reserves lichten we daar toe. Het kan zijn dat een budget een directe relatie heeft met een reserve. Afwijkingen die worden verrekend met een reserve hebben daardoor geen effect op het jaarrekeningresultaat. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de kapitaallasten. In 2020 zijn de kapitaallasten (rente + afschrijvingen) lager dan begroot, doordat verschillende investeringen in onder andere wegen, gebouwen en kunstwerken later dan gepland worden afgerond. Ook het hanteren van restwaarden vanaf dit jaar, wat onderdeel is van de bezuinigingen, zorgt voor lagere kapitaallasten. Het gerealiseerd resultaat is verder geanalyseerd op eventuele structurele budgettaire effecten. Deze structurele effecten zijn meegenomen bij de opstelling van de Zomernota 2021 en Kadernota 2022. Het jaarrekeningresultaat is, ten opzichte van het voorlopige saldo 2020, € 3.665.834 hoger. In de programma’s worden de verschillen per taakveld toegelicht. In de onderstaande tabel zijn de belangrijkste verschillen tussen de uitkomst van de jaarrekening en de Eindejaarsnota 2020 toegelicht. (positief = voordeel negatief is nadeel, I = Incidenteel, S = Structureel). Afwijking

Bedrag (x € 1.000) 1.142

I/S

Voordeel wegen (afschrijvingen, gladheidsbestrijding, onderhoud)

711

I

Algemene uitkering gemeentefonds

142

I

Voordeel personeelsbegroting

208

I

Uitkering Beschermd Wonen

157

I

Grondexploitaties

364

I

Leges omgevingsvergunningen

pag. 9

I

Toelichting Er zijn in de periode oktober/november en vooral december 2020 veel bouwaanvragen gedaan. In dit geval zijn de inkomsten in 2020 als baat opgenomen in het jaarrekeningresultaat maar worden de kosten grotendeels pas gemaakt in 2021. Verwezen wordt naar het raadsvoorstel inhuurbudget Ruimtelijke Ordeningstaken, gemeenteraad 20 april 2021 Vooral door lagere afschrijvingslasten zijn de kosten voor wegen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, verkeersmaatregelen lager dan voorzien. In 2020 zijn de afschrijvingstermijnen van de voormalige gemeenten geharmoniseerd. Op basis van de decembercirculaire is voor het jaar 2020 alsnog € 74.000 ontvangen uit het gemeentefonds. Over de jaren 2018 en 2019 zijn niet voorziene afrekeningen ontvangen tot een bedrag van € 68.000. Personeelsgerelateerde inkomsten, zoals verkoop devices, uitgeleend personeel en WW- reparatie. Van de centrumgemeente Dordrecht is een hogere bijdrage ontvangen voor Beschermd Wonen. De toerekening van loonkosten aan projecten heeft op dit taakveld een positief effect gehad van € 191.000. Daarnaast is een ten laste van de exploitatie geraamde verliesname van € 192.000 voor plan Schoolstraat Nieuwpoort niet gerealiseerd omdat dit plan verder wordt ontwikkeld.

Jaarrekening 2020

Nadeel riolering/rioolheffing

-190

I

Leges bestemmingsplannen

89

I

Vrijval voorzieningen

133

I

Over te hevelen middelen

1.313

I

Vennootschapsbelasting

-379

I

Overige voor- en nadelen

36

I/S

Totaal voor- en nadelen

3.724

pag. 10

De extra-comptabel toe te rekenen BTW over rioolinvesteringen is lager dan begroot. Dat betekent dat minder BTW-lasten kunnen worden toegerekend aan de rioolheffing. Teneinde ook in de jaarrekening het uitgangspunt van 100%kostendekking te realiseren wordt eenzelfde bedrag op het taakveld Riolering méér aan de voorziening Riolering toegevoegd. Deze middelen blijven hiermee voor de toekomst beschikbaar voor verrekening van lasten voor de riolering en/of verrekening met de rioolheffing. De legesopbrengst voor bestemmingsplannen is hoger dan begroot. De kosten (de personele inzet) maken we vooral in het eerste kwartaal van 2021. In de Nota Reserves & Voorzieningen die op 26 januari 2021 is vastgesteld, is aangegeven dat twee voorzieningen kunnen worden opgeheven. Deze voorzieningen zijn in de jaarrekening 2020 vrijgevallen. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen. In de jaarrekening zijn bij enkele grondexploitaties winstnamen verwerkt. Deze zijn toegevoegd aan de risicoreserve grondexploitaties. Over deze winst moet vennootschapsbelasting worden betaald. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld deze claim ten laste van deze reserve te brengen. Dit is het saldo van alle kleinere voor- en nadelen.

Jaarrekening 2020

Over te hevelen exploitatiebudgetten In de Eindejaarsnota 2020 is besloten om niet-bestede middelen 2020 tot een geraamd bedrag van € 3.378.471 door een toevoeging aan de reserve “afwikkeling vorige jaren” over te brengen naar 2021. In de jaarrekening 2020 zijn de over te hevelen exploitatiebudgetten opnieuw beoordeeld. Dit heeft geresulteerd in onderstaand overzicht, waarin per programma het totaal van de over te hevelen exploitatiebudgetten zijn opgenomen. De mutaties die nieuw of hoger zijn ten opzichte van de eindejaarsnota zijn niet in de jaarrekening verwerkt. Bij de bestemming van het rekeningresultaat wordt voorgesteld deze middelen van € 1.312.953 ten gunste van de reserve “afwikkeling vorige jaren” te brengen. In onderstaand overzicht zijn deze mutaties wel meegenomen.

Beheerprogramma

Niet-bestede middelen die worden overgebracht naar 2021 Totaal over te Waarvan uit te Waarvan uit te Waarvan uit te hevelen geven in 2021 geven in 2022 geven in 2023

1. Programma Wonen en Leven Molenlanden 2. Verkeer, Vervoer in Molenlanden 3. Samenleven in Molenlanden 4. Beter omgaan met ons gebied 5. Werken en recreëren in Molenlanden 6. Dichtbij Molenlanden Algemene dekkingsmiddelen Totaal

465.654 639.666 653.783 1.193.728 97.975 126.105 1.389.232 4.566.143

465.654 639.666 575.503 1.193.728 97.975 126.105 1.389.232 4.487.863

0 0 39.140 0 0 0 0 39.140

Waarvan uit te geven in 2024

0 0 39.140 0 0 0 0 39.140

0 0 39.140 0 0 0 0 39.140

Van de € 4,6 miljoen heeft een bedrag van € 703.867 betrekking op nog niet-bestede corona-middelen die we van het rijk hebben ontvangen en € 772.000 op middelen die beschikbaar blijven voor de invoering van de Omgevingswet. Zoals in de Eindejaarsnota 2020 aangegeven voldoen de overhevelingen aan de hiervoor gestelde criteria. Het is een gegeven dat de coronacrisis op onderdelen ook gevolgen heeft voor de voor 2020 eerder voorziene (planning van) besteding van budgetten. Bij de beoordeling van de over te brengen middelen hebben wij hier nadrukkelijk rekening mee gehouden. Tenslotte merken wij nog op dat, ook op advies van de auditcommissie, voor zover van toepassing de meerjarige besteding van de overgehevelde middelen is aangegeven. In die gevallen is de overheveling niet het gevolg van vertraging maar was de uitvoering over meerdere jaren voorzien. Resultaatbestemming Voorgesteld wordt om het volledige saldo van het jaar 2020 van € 3.724.241 te bestemmen door: € 1.312.953 toe te voegen aan de reserve “afwikkeling vorige jaren”; € 379.460 ten laste te brengen van de risicoreserve grondexploitaties voor de te verwachten aanslag vennootschapsbelasting; € 2.790.748 toe te voegen aan de algemene reserve.

pag. 11

Jaarrekening 2020

Jaarverslag

Doel is gerealiseerd Doel is deels gerealiseerd

1. Wonen en leven in Molenlanden

Doel is niet gerealiseerd Missie We zetten in op een optimale leefomgeving waar mensen graag (willen) wonen, verblijven, samenleven en zich veilig voelen. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Wonen

Het woningaanbod op peil brengen om beter aan te laten sluiten op de vraag, waarbij rekening wordt gehouden met de kwaliteiten van ons gebied. (A1)

pag. 12

Realisatie

Jaarrekening 2020

Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan?) (A.1.1) Opstellen en starten met het uitvoeren van een praktische woonvisie. De woonvisie is op 27 oktober 2020 vastgesteld. (A.1.2) Gezien de krapte op de woningmarkt zetten we in op het versnellen van woningbouw in Molenlanden, waarbij rekening wordt gehouden met de behoefte en de kwaliteiten van ons gebied. In 2020 zijn 175 woningen opgeleverd. De verwachting is dat in 2021 nog meer woningen opgeleverd worden, waarmee er een stijgende lijn is ten opzichte van voorgaande jaren. Samen met Gorinchem zijn we aan de slag gegaan om met de provincie tot bestuurlijke afstemming over de woningbouwprogrammering te komen, zodat er een basis ligt voor uitvoering van onze projecten. Bestuurlijke afstemming verwachten we in het derde kwartaal van 2021. (A.1.3) Maken prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties en huurdersverenigingen over hun bijdrage aan het gemeentelijk woonbeleid. In december 2020 zijn prestatieafspraken voor 2021 met de corporaties en de

huurdersorganisaties afgesloten. De basis ligt in de woonvisie en het bod dat de corporaties uitgebracht hebben. De prestatieafspraken zijn de basis voor de samenwerking in 2021. (A.1.4) Faciliteren initiatieven voor het realiseren van tijdelijke woningen (pilot Tiny Houses) en nieuwe woonvormen voor onder andere senioren. We zijn gestart met invulling te geven aan de pilot tiny houses. Er lopen verschillende initiatieven van eerste ideeën tot concrete plannen en we zijn met andere partijen in gesprek over randvoorwaarden: met Waterschap Rivierenland over afvalwaterzuivering en met de provincie omdat tiny houses meetellen in het woningbouwprogramma. Het voeren van deze gesprekken is belangrijk om de lopende en nieuwe initiatieven goed te kunnen behandelen. We onderzoeken de vraag naar small houses verder door het uitzetten van een enquête zodat we gerichter kunnen faciliteren. We zijn in gesprek met twee initiatiefnemers voor een Knarrenhof. (A.1.5) Uitvoering van de Toekomstvisie Recreatieparken, waarbij de twee recreatieparken in Giessenburg worden getransformeerd naar buurtschappen. Het gesprek met de provincie over de toekomst van de recreatieparken in Giessenburg is in 2020 nog niet afgerond en loopt verder in 2021. (A.1.6) Uitvoeren van het beleidskader voor de huisvesting van arbeidsmigranten. We voeren het beleidskader arbeidsmigranten uit.

Het concrete initiatief voor de huisvesting van short stay arbeidsmigranten is niet doorgegaan. We zijn in gesprek met huisvesters over andere mogelijkheden en behandelen hiervoor principeverzoeken.

pag. 13

Jaarrekening 2020

Ruimtelijke Ordening

pag. 14

Optimale kwaliteit van de ruimtelijke inrichting van Molenlanden. (B.1)

Jaarrekening 2020

Voor de regulering van het gebruik van bestaande woningen is in juni een voorbereidingsbesluit genomen. Een paraplubestemmingsplan met definitieve regels is hiervoor in de maak. Met ingang van 2020 heffen we toeristenbelasting op locaties waar arbeidsmigranten verblijven. In regionaal verband werken we samen, onder andere aan kwaliteitscriteria voor huisvesting. (A.1.7) Onderzoeken of uitbreiding van standplaatsen voor woonwagens nodig en mogelijk is. Het onderzoek naar de uitbreiding van standplaatsen is in samenwerking met de corporatie afgerond. Het project voor de uitbreiding is in gang gezet. (B.1.1) Voorbereiden invoering Omgevingswet. 2020 is voor de implementatie van de Omgevingswet in meerdere opzichten een bijzonder jaar. Op 1 april 2020 is een brief naar de Eerste en Tweede kamer verstuurd waarin is aangegeven dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet meer tijd kost en uitgesteld wordt. In mei werd bekend dat de nieuwe datum 1 januari 2022 is. In de raadsinformatiebrief van april 2020 is de raad geïnformeerd over waarom de implementatie van de wet is uitgesteld en wat dit voor Molenlanden betekent. Vanaf maart zorgde de COVID 19 crisis ervoor dat activiteiten ter voorbereiding op de Omgevingswet in Molenlanden, mede gelet op andere prioriteiten, wat getemporiseerd zijn.

In 2020 was er een keerpunt van veelal abstractere en meer theoretische informatie naar meer op uitvoering en detailniveau gerichte informatie. Zoals meerdere gemeenten zijn we druk geweest met de herijking van planning en benodigde

Buitenruimte

pag. 15

Een buitenruimte waarin onze inwoners en bezoekers zich comfortabel en veilig voelen. We hebben aandacht voor voldoende groen, water, speelgelegenheid en sociale veiligheid. (C.1)

Jaarrekening 2020

middelen. Dit met als resultaat een herijkt plan van aanpak met een herziene planning en een aangepaste begroting die eind 2020 gereed was. Dit herijkte plan van aanpak Implementatie Omgevingswet is 26 januari 2021 vastgesteld door de raad. (C.1.1) Betrekken inwoners en bedrijven bij (her)inrichtingsprojecten Bij reconstructies zijn inwoners en bedrijven gevraagd actief mee te denken over de (nieuwe) inrichting van hun straat. Nu fysiek bij elkaar komen in grote groepen niet mogelijk was, is er gezocht naar en geëxperimenteerd met digitale mogelijkheden om inwoners te betrekken. Dit gebeurde bijvoorbeeld via Teams (werkgroep Cruyff Court Arkel met het Dorpsberaad, de Kerk, Giga en Cruyff Foundation) en bijvoorbeeld bij het project herinrichting van Arkelstraat e.o. Molenaarsgraaf een bewonersavond via BuurBook (een digitaal platform). (C.1.2) Verhogen biodiversiteit, door het vergroten van de soortenrijkdom aan flora. Op veel fronten is en wordt gewerkt aan het verhogen van de biodiversiteit. Kansrijke locaties voor een andere inrichting en/of beheer zijn in beeld en uitvoering is in volle gang. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van natuurontwikkelingsgebieden ‘Het IJsvogeltje’ in Nieuw-Lekkerland en ‘Ecotuin Lutjeswaard’ in Hoornaar. Ook lopen er pilots voor ecologisch bermbeheer en kijken we nadrukkelijker naar toepassing van andere plantsoorten.

(C.1.3) Harmoniseren beheerplannen openbaar groen en begraafplaatsen. Vooruitlopend op het integraal beheerplan Molenlanden dat in 2021 wordt vastgesteld is op de taakvelden groen

Inzetten op de gelden van het sportakkoord

pag. 16

Zoveel mogelijk deelnemers aan sportactiviteiten zodat we een impuls geven aan gezondheid en sociale cohesie. (D.1)

Jaarrekening 2020

(bomenverordening) en begraafplaatsen (kaderstelling, verordening en tarieven) beleid vastgesteld. (C.1.4) Starten project Duurzame Buitenruimte Het gedachtegoed van het project Duurzame Buitenruimte is inmiddels ingebed bij alle herinrichtingsprojecten. In de voorbereiding kijken we kritisch naar mogelijkheden voor toepassing van duurzame materialen en maatregelen om een steentje (of beter gezegd groen) bij te dragen aan de klimaatopgave. Er is geen formeel toetsingsen/ of beleidskader, behalve het voor het project beschikbare budget. Uitgangspunt is dat voor de zoektocht naar toepassing van duurzame materialen en klimaatadaptieve maatregelen in de voorbereiding en uiteindelijk in de uitvoering een maximale inspanning wordt geleverd. Om tot een optimale uitvoeringsvariant op deze aspecten te komen zijn de budgetten voor herinrichting echter vaak niet toereikend. (D.1) Onderzoeken hoe sport in Molenlanden is georganiseerd en welke sportvoorzieningen daarvoor ingezet worden. Het Molenlandse Sportakkoord is ondertekend door 97 deelnemende partijen. Helaas kon daarna vanwege de richtlijnen rond COVID-19 geen fysieke bijeenkomst worden georganiseerd. Met enige vertraging is de weg naar realisatie nu begin 2021 ingezet. De eerste digitale bijeenkomst van de kerngroep binnen het Molenlandse Sportakkoord is geweest en met elkaar hebben we een route voor 2021 afgesproken.

Ondanks of misschien wel dankzij COVID-19 zijn er veel initiatieven ontstaan om te bewegen en hiermee elkaar op een andere manier

Openbare orde en veiligheid

Het zelfredzamer maken van de doelgroep ‘verminderd zelfredzamen ouderen van 65+ die thuiszorg inkopen’. (E.1)

Openbare orde en veiligheid

Een betere preparatie van de regionale crisisorganisatie op de onderwerpen ‘langdurige stroomuitval’ en ‘digitale verstoring’ (E.2)

pag. 17

Jaarrekening 2020

te ontmoeten. Het Ommetje NLL en uitwerking van de plannen voor een combinatie van sport, spelen en recreëren bij het Waardje in Arkel zijn mooie voorbeelden. (E.1) Bijdragen aan het opstellen van een regionale menukaart verminderd zelfredzamen. De gemeente is bij een calamiteit verantwoordelijk voor de verminderd/niet zelfredzamen. In dit kader hebben wij er belang bij om deze groep zelfredzamer te maken. Ook de brandweer en de GHOR hebben zo hun eigen belangen specifiek t.a.v. deze doelgroep. Zelfredzaamheid is 1 van de aandachtspunten in het beleidsplan van de VRZHZ. Voor de COVID-19 epidemie is er een multidisciplinaire werkgroep gestart die zich specifiek met dit onderwerp bezighoudt. Er is besloten ons in eerste instantie te richten op de doelgroep “verminderd zelfredzamen ouderen van 65+ die thuiszorg inkopen". Deze doelgroep is reeds in beeld bij de gemeenten, zodat zij eenvoudig benaderd/betrokken kunnen worden. (E.2) Een bijdrage leveren aan de regionale verdieping op de onderwerpen ‘langdurige stroomuitval’ en ‘digitale verstoring'. Binnen de VRZHZ is multidisciplinaire planvorming aanwezig over het onderwerp ‘langdurige stroomuitval’. De uitwerking van het onderwerp ‘digitale verstoring’ is een regionale opgave. Vanwege de verschuiving van capaciteit naar het aanpakken van de coronacrisis heeft VRZHZ ook deze uitwerking moeten doorschuiven.

Naar verwachting nemen zij deze uitwerking op in het nieuwe beleidsplan van de VRZHZ.

Openbare orde en veiligheid

Een beter inzicht op de effecten van een overstroming binnen de Alblasserwaard (Molenlanden) (E.3)

Openbare orde en veiligheid

Tegengaan actuele/nieuwe vormen van criminaliteit zoals ondermijning, cybercrime en woon- en adresfraude met het oog op een veilige samenleving. (E.4)

Openbare orde en veiligheid

Sluitende aanpak bij complexe dossiers van overlast gevende personen of personen met verward gedrag (E.5)

pag. 18

Jaarrekening 2020

(E.3.1) Door vertalen van de inzichten voortkomend uit de impactanalyse Alblasserwaard in het kader van het Project Water en Evacuatie in concreet beleid. (E.3.2) Opstellen van een hoogwaterbestrijdingsplan Buitendijks gemeente Molenlanden. In het kader van het Project Water en Evacuatie zijn wij nog in afwachting van de impactanalyse Alblasserwaard, die de VRZHZ opstelt. Dit heeft vertraging opgelopen door alle corona gerelateerde werkzaamheden. Dit onderwerp is ook geborgd in het ‘Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie gemeente Molenlanden’. Lokaal heeft de gemeente Molenlanden een ‘hoogwaterbestrijdingsplan buitendijks gebied’ opgesteld. Op hoogtekaarten wordt aangegeven welk buitendijks gebied bij welke waterstanden (mogelijk) onder water komt te staan en welke acties hieruit voortvloeien. (E.4) Informeren en trainen van inwoners, ondernemers en medewerkers. Proactief optreden en continueren van een harde lijn tegen genoemde (nieuwe) vormen van criminaliteit. We hebben inwoners, ondernemers en medewerkers voorgelicht. Bij constatering van deze vormen van criminaliteit hebben we opgetreden via harde lijn (bijvoorbeeld sluiting panden). Dit is een doorlopend project voor de komende jaren, het is dus niet afgerond in 2020.

(E.4) (E.5) Intensief samengewerkt met de verschillende partijen zoals de politie, woningcorporaties en Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en het inrichten van een gemeentelijk meldpunt voor de Wet verplichte GGZ (dit is regionaal afgestemd

Openbare orde en veiligheid

Het creëren van een integrale samenwerking door de verschillende betrokken partijen bij jeugd(overlast) (E.6), zodat er meer vroegsignalering kan plaatsvinden en eerder een ongewenste situatie (zoals jeugdoverlast of zorgen over het welzijn van een jongere) verbeterd kan worden.

Openbare orde en veiligheid

Duidelijke kaders en doelstellingen op het gebied van veiligheid, vergunningverlening en handhaving binnen ruimtelijke ordening, bouw- en woningtoezicht, APV & bijzondere wetten (E.7)

zodat alle gemeenten in de regio ZHZ bij hetzelfde meldpunt aangesloten zijn) (E.6) Jongerenaanpak versterken en de verschillende betrokken partijen laten komen tot een integrale samenwerking zowel binnen gemeente als op werkgebied. In 2020 is de jongerenaanpak versterkt door de inzet van meer jongerenwerkers zodat meer preventief kan worden gewerkt. Ook is er gekomen tot een integrale samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen zowel binnen de gemeente als op het werkgebied. Het creëren van die integrale samenwerking (met bovengenoemde doelen) is niet eenmalig, maar wordt de komende jaren doorgezet en blijft inzet vragen van alle partijen (waarbij de gemeente blijft optreden als regievoerder). (E.7.1) Opstellen en hanteren handhavingsbeleid. Het Handhavingsbeleid is opgesteld en wordt uitgevoerd. (E.7.2) Harmoniseren Winkeltijdenverordening. De Winkeltijdenverordening is vastgesteld (E.7.3) Opstellen en afronden van het Veiligheidsprogramma. Het Veiligheidsprogramma is bestuurlijk geherprioriteerd naar 2021 vanwege capaciteitsgebrek door COVID-19 werkzaamheden.

pag. 19

Jaarrekening 2020

Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Aantal nieuwe woningen Tevredenheid inwoners over de openbare ruimte Veiligheidsbeleving inwoners (1x per 2 jaar) % inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen % inwoners dat wekelijks sport

175 Goed (2018) 8,0 (2019) 44% (2019) 42% (2019)

Streefwaarde 2023 nnb Goed

Bron

‘Leefbarometer’ van het ministerie van BZK 2018

8,2 51%

Veiligheidsmonitor Gezondheidsraad

51%

Gezondheidsraad

BBV – indicatoren Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstal uit woningen Vernieling Percentage niet sporters Nieuwe woningen Demografische druk Gemiddelde WOZ-waarde Gemeentel. Woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentel. Woonlasten meerpersoonshuishouden

Berekend per 1000 inw 2019 (12-17 jr) per 1000 inw 2018 per 1000 inw 2018 per 1000 inw 2018 per 1000 inw 2020 Inw. ouder dan 18 jaar 2016 per 1000 woningen 2020 Perc. 0-20 jr en 65+ tov 20-65 jr 2020 Woningen 2020 Euro 2020 Euro 2020

MLL 154 0,1 1,7 0,8 2,8 57,4 8,8 81,1 287 643 792

NL 132 2,5 4,9 2,5 6.3 48,7 8,9 70,0 270 700 773

De verwijzingen naar Halt zijn toegenomen |(2019 84) doordat er meer is ingezet op handhaving waardoor de pakkans groter is en vervolgens vaker het instrument Halt is ingezet.

pag. 20

Jaarrekening 2020

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 1

Begroting voor wijz. 21.501 9.259 736 - 11.506

Begroting Na wijz. 23.449 8.054 3.060 - 12.335

Realisatie 2020 23.714 10.627 2.662 -10.425

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 1.910.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T11 Crisisbeheersing en Brandweer € 105.000 V

Incidenteel of structureel Incidenteel

T52 Sportaccommodaties € 93.000 N

Incidenteel

T55 Cultureel erfgoed € 83.000 N

Incidenteel

T57 Openbaar groen en openluchtrecreatie € 28.000 V

Incidenteel

T75 Begraafplaatsen € 43.000 V

Incidenteel

pag. 21

Toelichting In de Nota Reserves & Voorzieningen die op 26 januari 2021 is vastgesteld, is aangegeven dat de voorziening “Voormalig Brandweerpersoneel” kan worden opgeheven. Op basis hiervan is in de jaarrekening 2020 een bedrag van € 93.144 vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. De huur voor sportverenigingen is voor een deel van 2020 kwijtgescholden in verband met de coronacrisis. De ontvangsten en uitgaven voor Cultureel erfgoed Kinderdijk wijken af van de geraamde bedragen als gevolg van de coronacrisis. Per saldo is dit € 35.000 negatief. Omdat er met restwaarden bij investeringen is uitgegaan zijn er minder afschrijvingslasten voor kerktorens (€ 20.000). Dit is een onderdeel van het bezuinigingsplan. Op het onderdeel Verkoop van snippergroen is het afgelopen jaar € 39.000 meer binnengekomen dan in de raming voorzien was. De grootste opbrengst is gerealiseerd na de Eindejaarsnota. In afwachting van de harmonisatie van het Begraafbeleid zijn een aantal investeringen, waarvan in de Begroting 2020 de afschrijvingslasten waren geraamd, nog niet gerealiseerd. De afschrijvingslasten zijn hierdoor lager uitgekomen. Inmiddels is de nieuwe verordening Begraafbeleid vastgesteld en is in de Beheerverordening begraafplaatsen en de Verordening begraafrechten (inclusief. tarieventabel) geharmoniseerd en vastgesteld en worden de beheerplannen in de 2e helft van 2021 verwacht.

Jaarrekening 2020

T81 Ruimtelijke Ordening €98.000 V

Incidenteel

T82 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) € 364.000 V

Incidenteel

T83 Wonen en bouwen € 1.155.000 V

Incidenteel

Over te hevelen middelen € 264.000 V

Incidenteel

pag. 22

Het voordelige saldo van € 98.000 op het taakveld Ruimtelijke ordening komt vooral door een hogere opbrengst uit de leges voor bestemmingsplannen die voor geheel 2020, na begrotingswijzigingen, was geraamd. Het gaat dan om een bedrag van € 89.000. Door mutaties binnen het vakteam Projecten zijn minder interne loonkosten gerealiseerd dan geraamd. De lasten van de in plaats daarvan ingehuurde externe krachten zijn rechtstreeks op het betreffende project verantwoord. Hierdoor is op dit taakveld een positief effect ontstaan van € 191.000. Daarnaast is een ten laste van de exploitatie geraamde verliesname van € 192.000 voor plan Schoolstraat Nieuwpoort nog niet gerealiseerd. Het voordelige saldo van totaal € 1.155.000 binnen dit taakveld wordt voor een bedrag van € 1.141.000 veroorzaakt en heeft betrekking op de inkomsten aanvragen bouwleges. Oorzaak hiervan is een toename van aanvragen in de periode oktober/november, maar vooral december 2020. Deze inkomsten worden in 2020 als baat opgenomen in het jaarrekeningresultaat. De kosten worden grotendeels gemaakt in 2021 e.v. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

Jaarrekening 2020

Doel is gerealiseerd

2. Verkeer en vervoer in Molenlanden

Doel is deels gerealiseerd Doel is niet gerealiseerd

Missie We houden Molenlanden via weg, water en spoor goed bereikbaar. Ook waarborgen we de verkeersveiligheid binnen en buiten de kernen. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Realisatie Verantwoording ( Wat hebben we ervoor gedaan?)

Bereikbaarheid

Ons gebied veilig en bereikbaar houden via weg en water. (A.1.)

Openbaar vervoer passend bij het gebied. (A.2.) pag. 23

(A.1.1) Afspraken maken met de wegbeheerders van het Rijk, de Provincie, het Waterschap en andere gemeenten over het ontwerp, de planning en de wijze van uitvoering van grote infrastructurele projecten. Op belangrijke wegen voor de bereikbaarheid van onze gemeente zijn ontwikkelingen, zoals de A27, de A15 en de N214. Wij zijn nauw betrokken bij nieuwe vormgeving en uitvoering van werken aan deze wegen. Zo vond dit jaar een MIRT-onderzoek plaats naar capaciteitsvergroting van de A15, kwam het groot onderhoud N214 in voorbereiding van de uitvoeringsfase en werd voor de verbreding van de A27 gestart met de verlegging van kabels en leidingen. Met de aanpassing van de aansluiting van de N214 op de A15 is ook gestart. (A.1.2) Vervaardigen van een wegenstructuurkaart waarmee we zicht krijgen op knelpunten in het wegennet. (A.1.3) Verminderen sluipverkeer door maatregelen te nemen. Om zicht te krijgen op de intensiteit/capaciteitsverhouding van onze wegen is gestart met het opzetten van een wegenstructuurkaart. Deze kaart geeft zicht op de knelpunten in het wegennetwerk, bijvoorbeeld door sluipverkeer en waar ruimte is voor uitbreiding van wonen of werken. (A.2.1) Blijven overleggen met provincie en Qbuzz over de inzet en verbetering van het Openbaar Vervoer.

Jaarrekening 2020

Verbetering van vervoer over water. (A.3.)

Optimaliseren veilige doorstroming verkeer. (A.4.)

pag. 24

Het openbaar vervoer stond in 2020 onder grote druk als gevolg van de COVID-19 crisis. Teruglopende reizigersaantallen en gezondheidsrisico’s in het openbaar vervoer zorgden in ons gebied voor een beperking van de mogelijkheden. De basis is overeind gebleven. (A2.2) Onderzoeken mogelijkheden om ketenmobiliteit te verbeteren en waar mogelijk te faciliteren Voorbeelden zijn: goede voorzieningen voor fietsen bij veelgebruikte OV-halten, carpoolplaatsen, verkeershubs. Verbetering van de ketenmobiliteit is in hoge mate van het Openbaar Vervoer. Als gevolg van de corona-crisis is het aantal OV-reizigers in 2019 gedaald en staat het Openbaar Vervoer onder grote druk, waardoor de ruimte voor verbetering ontbreekt. (A.3.1) Verbeteren veerhalte Nieuw-Lekkerland (A.3.2) Overleggen met de provincie over het realiseren van een waterverbinding over de Lek We zijn gestart is met het upgraden van de veerhalte in Nieuw-Lekkerland. Eind 2020 is bekend geworden welke exploitant per 2022 het Waterbuscontract gaat uitvoeren. In 2021 gaan we in overleg over een personenvervoer over water-verbinding. (A.4.1) Onderzoeken mogelijkheden van een OostWestverbinding Het onderzoek naar een randweg bij Groot-Ammers, als onderdeel van een betere Oost-Westverbinding loopt. Door de complexiteit van de opgave en afhankelijkheid van andere stakeholders is het voorleggen van een bestuurlijke keuze vertraagd.

(A.4.2) Voorbereiden herinrichting Molenstraat Kinderdijk/Lekstraat De herinrichting van de Molenstraat/Lekdijk in Kinderdijk heeft relatie met de ontwikkeling van het Werelderfgoed waaronder de Waterentree. Gestart is met een stedenbouwkundig onderzoek van het entreegebied van het Molengebied.

Jaarrekening 2020

(A4.3) Harmoniseren verkeers- en vervoersbeleid De start van de harmonisatie van het verkeersbeleid is in 2021, waarbij we onderzoeken naar de wegenstructuur als input gebruiken. Verkeersveiligheid

Een verkeersveilige woonomgeving. (B.1)

Verminderen van verkeersonveilig gedrag. (B.2)

pag. 25

(B.1.1) Treffen van maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren bij groot onderhoud van verhardingen Bij de herinrichting van openbare ruimte is de omgeving betrokken, waarbij ook aandacht is voor verkeersveiligheid en parkeren. Voorbeelden van in 2020 uitgevoerde projecten zijn: Streefkerk – Kostverloren, Bosstraat en Bongerd Nieuwpoort – Liesdel e.o. Nieuw-Lekkerland – M. Streeflandstraat (B.2.1) Uitvoeren programma verkeersveiligheid samen met de deelnemende gemeenten in regionaal verband De uitvoering van het regionaal programma verkeersveiligheid is door deCOVID-19 crisis deels uitgevoerd. Veel van de activiteiten voor gedragsbeïnvloeding bestaan uit menselijke contacten, die we helaas tot een minimum moesten beperken. Zo zijn niet uitgevoerd: - Campagnes “Te gast in …"; - Praktische verkeersexamens; - Dode hoek lessen; - Veilig omgaan met landbouwvoertuigen. Ook zijn er minder gastlessen op voortgezet onderwijs scholen mogelijk geweest.

Jaarrekening 2020

Effect/resultaatindicatoren Indicator Verkeersongevallen Ongevallen Gewonden Doden

Uitkomst 2018 Alle wegen Gemeentelijke wegen 210 46 37 9 0 0

Uitkomst 2019 Alle wegen Gemeentelijke wegen 174 47 25 6 4 0

Bron CBS CBS CBS

De cijfers over 2020 zijn nog niet beschikbaar.

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 min bedragen zijn inkomsten A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 2

Begroting voor wijz. 6.028 230 - 1.848 - 7.646

Begroting Na wijz. 6.365 378 - 1.553 - 7.540

Realisatie 2020 5.475 315 - 1.784 - 6.943

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 597.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T21 Verkeer en vervoer € 711.000 V

Incidenteel of structureel Incidenteel

T25 Openbaar Vervoer € 138.000 N

Incidenteel

Over te hevelen middelen € 20.000 V

Incidenteel

pag. 26

Toelichting Vooral door lagere afschrijvingslasten zijn de kosten voor wegen, civiele kunstwerken, openbare verlichting, verkeersmaatregelen lager dan voorzien. In 2020 zijn de afschrijvingslasten (-termijnen) van de voormalige gemeenten geharmoniseerd. Anderzijds zijn in de Begroting 2020 geraamde afschrijvingslasten voor een deel niet gerealiseerd, doordat lopende investeringen nog niet zijn afgesloten. Dit heeft voor 2021 nadrukkelijk onze aandacht. Voor wegen gaat het daarbij om € 544.000, voor civiele kunstwerken om € 54.000 en voor openbare verlichting om € 70.000. Doordat de boekwaarde van gerealiseerde investeringen lager is uitgekomen is ook € 29.000 minder aan rentelasten toegerekend. Er is al een aantal jaren rekening gehouden met een subsidieontvangst voor de realisatie van de P+R in Arkel. Deze subsidieafrekening is lager uitgevallen dan voorzien omdat destijds van een te hoge inkomst is uitgegaan. Er zijn niet bestede budgetten die overgenomen worden 2021. Voor een deel is al besloten in de Eindejaarsnota. Voor het overige deel wordt voorgesteld dit via de resultaatbestemming te doen.

Jaarrekening 2020

Doel is gerealiseerd

3. Samenleven in Molenlanden

Doel is deels gerealiseerd Doel is niet gerealiseerd

Missie “Gelijke kansen voor iedereen”. In onze samenleving zijn alle inwoners even belangrijk, telt iedereen mee en neemt iedereen naar eigen kunnen deel: een inclusieve samenleving. Beleidsonderwerp

Ambitie (Wat wilden we bereiken?)

Opvoeden en Opgroeien

Jeugdigen ontvangen de juiste ondersteuning (preventief en op maat) op het gebied van hulp en onderwijs. (A1)

pag. 27

Realisatie

Verantwoording ( Wat hebben we ervoor gedaan?) (A.1.1) Voorbereiden van het actieprogramma Kansrijke Start Aan de hand van een zorgroute is inzichtelijk gemaakt welke hulp en ondersteuning er beschikbaar is voor de (aanstaande) ouders in Molenlanden (-9 maanden tot 2 jaar). Hierdoor is inzichtelijk welke hulp en ondersteuning ontbreekt en/of waar dat versterkt kan worden. We trekken hierin samen op met gemeente Gorinchem. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met verloskundigen, gynaecologen, sociale teams en de jeugdgezondheidszorg om een lokale coalitie te vormen die zich bezig gaat houden met de verbinding tussen het sociale en medische domein. (A.1.2) Bevorderen van het gebruik van opvoedingsondersteuning door sociaal team en de jeugdgezondheidszorg In het laatste kwartaal van 2020 zijn drie jeugdprofessionals aan de slag gegaan. Zij hebben zich daarbij vooral gericht op het uitwerken van een werkwijze die bij Molenlanden past. Met de jeugdgezondheidszorg is het aanbod van opvoedingsondersteuning besproken en onder de

Jaarrekening 2020

Minder inzet van (zware) jeugdhulp. (A2)

Passende verdeling van taken en middelen op regionaal (Zuid-Holland Zuid) en lokaal niveau. (A3)

Welzijn & Samenleving

pag. 28

Minder inwoners (zowel jeugdigen als ouderen) ervaren een gevoel van eenzaamheid. (B.1.)

aandacht gebracht bij verschillende partners zoals het onderwijs. (A.1.3) Uitwerken Lokaal Preventieplan Er is een notitie opgesteld op het gebied van preventie. In deze notitie is de uitwerking van het begrip preventie opgenomen. Daarnaast is een inventarisatie gemaakt van het huidige preventieve aanbod in de gemeente en is het groepswerk dat door het sociaal team wordt aangeboden versterkt. Een voorbeeld van groepswerk is het programma Piep zei de Muis. Dit programma is gericht op kinderen van 4 t/m 8 jaar die veel spanning en stress ervaren. Spelenderwijs komen thema’s als ziekte of scheiding aan bod en zo merken kinderen dat zij niet de enige zijn bij wie er thuis zorgen zijn. (A.2.1) Versterken Jeugdmodule De jeugdprofessionals jeugd-GGZ zijn vanaf het laatste kwartaal op volle sterkte aan de slag. Er is contact gelegd met de huisartsen om de werkwijze te verstevigen en de huisartsen kunnen nu via zorgdomein doorverwijzen naar onze jeugdprofessionals. (A.3.1) Proactieve rol nemen in het regionale aanjaagteam De rolneming in dit team is actief geweest, gericht op focus aanbrengen, voortgang maken en verantwoordelijkheid nemen. Effect is dat door deze rolneming in de regio voortaan wordt gewerkt op de Molenlandse manier van projectmatig werken. Hierdoor is er meer samenwerking, betere werkverdeling en meer zicht op de voortgang.

De nieuwe manier van werken is eind 2020 geïmplementeerd. (B.1.1) Verkennen van oorzaken en problemen die eenzaamheid opleveren De verkenning van oorzaken en problemen die eenzaamheid opleveren is afgerond. (B.1.2) De voorbereidingen voor de totstandkoming actieprogramma eenzaamheid zijn gestart.

Jaarrekening 2020

Mantelzorgers voelen zich ondersteund. (B.2)

Gezondheid & Veiligheid

pag. 29

Meer inwoners hebben een gezondere manier van leven, waarbij we ons vooral richten op jongeren. Sport (bewegen) is onlosmakelijk verbonden aan gezondheidsbevordering, als middel en instrument. Dit is een samenspel van programma 1 en 3. Dit vult elkaar aan. (C.1)

Door de COVID-19crisis zien we een toename in ervaren gevoel van eenzaamheid. Dit geldt niet alleen voor ouderen, maar ook voor jongeren. (B.2.1) Creëren van een passend aanbod aan ondersteuning voor mantelzorgers en (respijt-) Voorzieningen Het WMO-product respijtzorg aan huis is per 1-1-2021 beschikbaar. Betrokken vrijwilligersorganisaties hebben eind 2020 voorlichting gehad. Door uitbreiding formatie kan Stichting Welzijn Molenlanden mantelzorgers koppelen aan de vrijwilligersorganisaties. (B.2.2) Inrichten van een laagdrempelig steunpunt mantelzorg Het steunpunt mantelzorg Molenlanden is per 1-1 2021 operationeel (B.2.3) Aanbieden van training omgaan en herkennen van dementie Ondersteuning van mantelzorgers (individueel en in groepsverband) heeft (digitaal) plaatsgevonden. Verschillende doelgroepen en organisaties (denk aan kerken, welzijnsstichtingen, winkeliers) hebben de training omgaan en herkennen van dementie gevolgd. (C.1.1) Aanpak gecombineerde leefstijl interventie, gezonde scholen en gezonde kantines/sportlocaties in samenwerking met scholen en sportverenigingen. Het Sportakkoord is opgesteld. Belangrijk onderdeel hiervan is aandacht voor bewegen in relatie tot gezondheid. In juni hebben we alle scholen benaderd over hun ambities voor de gezonde school aanpak en de eventueel ondersteuningsbehoefte. Hiervan is een factsheet opgeleverd.

Vanwege COVID-19 is de uitwerking van de ambities vertraagd. Vanuit de GIDS-gelden hebben we twee trainingen Gezonde leefstijl gegeven voor inwoners van de gemeente.

Jaarrekening 2020

Minder huiselijk geweld en kindermishandeling. (C.2)

Inwoners met GGZ-problematiek vangen we zoveel mogelijk thuis op met de juiste zorg. (C.3)

pag. 30

In oktober deden we als gemeente mee aan de campagne stoptober. (C.1.2) Opstellen beleid gezondheidsbevordering en bescherming als onderdeel van het integraal meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein. In het Koersdocument Sociaal Domein 2020-2023 zijn de uitgangspunten en opgaven voor gezondheidsbevordering uitgewerkt. Voor de uitvoering werken we in samenwerking met de GGD met jaarplannen. Voor 2021 is een plan gemaakt. (C.2.1) De samenwerking tussen de Sociale Teams en Veilig Thuis met betrokken lokale en netwerkpartners op niveau Zuid Holland Zuid is. De samenwerking van de sociale teams met Veilig Thuis is in 2020 geïntensiveerd en structureel geborgd. De professionals vinden elkaar in gezamenlijke hulpverlening en advies. Vanwege COVID-19 is het scholingstraject over de praktische toepassing van de afspraken uit het convenant (in 2019 gesloten) nog niet van start gegaan. Ook is de Meldcodetour huiselijk geweld en kindermishandeling vanwege COVID-19 niet gestart. In 2020 is de werkwijze ‘Veilig opgroeien is teamwork’ gestart. Dit is een samenwerking tussen de sociaal teams en jeugdbescherming. (C.3.1) Implementeren van de Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg en het organiseren van de daarvoor nodige zorg. In 2020 hebben we op twee niveaus gewerkt aan de invoering.

Het organiseren van wat nodig is op het niveau van VRZHZ én wat nodig is aan kennis en kunde in onze sociaal teams. Met ingang van 2021 stellen we een regionaal projectleider aan voor de verdere borging van beleid en uitvoering. Voor onze sociaal teams is extra expertise nodig is voor de lokale borging en preventie en nazorg. Dit realiseren we met ingang van 2021.

Jaarrekening 2020

Participatie & Integratie

Armoede en laaggeletterdheid verminderen door vergroten van de basisvaardigheden van inwoners. (D1)

Een passend aanbod aan minimabeleid en schuldhulpverlening. (D2)

pag. 31

(D.1.1) Vergroten deelname aan lokale participatieprojecten zoals ‘Jij bent in beeld' Participatieproject Jij bent in Beeld heeft ondanks COVID 19 voortgang gevonden, zij het meer via individuele begeleiding. Daardoor was het aantal deelnemers geringer en is het programma aangepast uitgevoerd. Van de deelnemers heeft 66% een tevredenheidsonderzoek ingevuld. Daarvan was 83% zeer positief en 17% positief over de training (D.1.2) Verbeteren van het taalaanbod voor laaggeletterden en vluchtelingen De website Sociaal Educatieve Kaart is gelanceerd. Via Taalcafé ’s en bibliotheken is er meer taalaanbod lokaal en zijn vrijwilligers geworven. Er is een nieuwe bibliotheek geopend in Noordeloos vanuit de Asschergelden. Een project “Huh? Wat bedoelt u?” is regionaal gestart met name om de communicatie rond minimavoorzieningen en schuldhulp te verbeteren. Er heeft een gecombineerde aanbesteding Wet Educatie Beroepsonderwijs en wet Inburgering (NT1/NT2 taal- en volwassenenonderwijs) plaatsgevonden. De nieuwe Wet Inburgering is voorbereid. Pilots (zoals Taalsnelweg en Toekomstboek) voor statushouders organiseerden we met goed resultaat: 2019/2020 40 deelnemers aan de pilot Taalsnelweg en daarvan hebben inmiddels 8 deelnemers een betaalde baan, 18 een stageplek, 3 zijn naar een vervolgopleiding gegaan en 2 doen vrijwilligerswerk.

(D.2.1) Onderzoeken armoedebeleid en vergroten (zo nodig) van het aanbod minimabeleid en schuldhulpverlening Vanwege COVID-19 is een tweede netwerkbijeenkomst armoede-aanpak in 2020 niet doorgegaan. Het plan van aanpak is aangepast aan de ontwikkelingen en acties zijn waar mogelijk uitgevoerd. Avres heeft de wetswijzigingen schuldhulpverlening opgepakt. Er is een begin gemaakt met een huis-aan-huis Geldkrant.

Jaarrekening 2020

Thema Inclusief & Wonen

De positie van mensen met een beperking verbeteren. (E1)

Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen in een passende woonruimte. Wanneer dat niet meer kan zijn er opvangmogelijkheden, bij voorkeur lokaal en binnen de eigen sociale omgeving. (E.2)

pag. 32

(E 1.1) Uitvoering geven aan het VN-verdrag Handicap (E.1.2) Zorgen voor een goede en veilige leefomgeving (E.1.3) Zorgen voor goede welzijnsvoorzieningen voor alle inwoners Voorbereidingen zijn getroffen om een inclusief agenda vorm te geven. Samen met samenwerkingspartners, de VN- ambassadeurs en de adviesorganen zijn diverse acties uitgevoerd om de positie van mensen met een beperking te verbeteren. De acties hadden betrekking op bewustwording, toegankelijke communicatie, fysieke toegankelijkheid en wonen, sport en bewegen. Voorbeelden zijn: Alzheimer Trefpunt Molenlanden, inloopvoorzieningen. (E.2.1) Zorgen voor passende dan wel alternatieve woonvormen We zijn betrokken bij verschillende initiatieven uit de samenleving. Daarnaast zal ook via het actieplan van de Woonvisie aandacht zijn voor het zo lang mogelijk thuis kunnen blijven dan wel alternatieve opvangmogelijkheden.

Jaarrekening 2020

Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Streefwaarde 2023

Aantal mensen met ervaren eenzaamheid Aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar specifieke. Jeugdhulp

35%(2016)

32%

426 (2020)

400 (afhankelijk van totaal)

Verhouding aantal verwijzingen naar spec. Jeugdhulp Overbelasting mantelzorger neemt af Aantal gerealiseerde woonzorg initiatieven Deelnemers participatieprojecten ervaren een vergroting van hun participatiemogelijkheden en basisvaardigheden.

Van totaal: 42 % medisch verwijzers (2020) 21% jeugdteam (2020)

Van totaal: 37 % medisch verwijzers (2018) 37% jeugdteam (2018)

14 % (2016)

12 %

0

1

Intern

*)

*)

Kwalitatief onderzoek start in 2020

)

Bron Gezondheidsmonitor Service organisatie ZuidHolland Zuid

Service organisatie ZuidHolland Zuid Gezondheidsmonitor

*)Wordt nog nader bepaald.

BBV-indicatoren Indicator

Hoe berekend

Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdige schoolverlaters. VO/MBO zonder startkwalificatie Kinderen in uitkeringsgezin Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratie-voorziening Jongeren met jeugdhulp

Per 1000 inw. 5-18 jr. 2017 Per 1000 inw. 5-18 jr. 2019 Percentage leerlingen 12-23 jr. 2019

0,5 7 1,2

1,82 26 2

Percentage kinderen tot 18 jaar 2019 Percentage 2019 jongeren 16-22 jaar Per 10.000 inw 18 jr en ouder 2e helft 2019 Per 10.000 inw 15-65 jr 2020 Percentage alle jongeren tot 18jr 2019

2 1 112,8 105,4 12,3

6 2 373,9 205,6 12,3

pag. 33

Jaarrekening 2020

MLL

NL

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met delict voor de rechter Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met maatwerk-arrangement WMO

Percentage alle jongeren tot 18 jr 2019 Percentage jongeren 12-21 jarigen 2019 Percentage jongeren 12-21 jr. 2019 Per 10.000 inwoners 2020

1,4 0 N.B 500

1,2 1 0,4 640

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000 min bedragen zijn inkomsten A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 3

Begroting voor wijz. 37.702 7.522 1.109 - 29.071

Begroting Na wijz. 48.007 17.582 19 - 30.406

Realisatie 2020 42.027 12.171 - 283 - 30.139

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2020 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 267.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T41 Openbaar basisonderwijs € 32.000 V

Incidenteel of structureel Structureel

T43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken € 38.000 V

Incidenteel

T61 Samenkracht en burgerparticipatie € 400.000 V

Incidenteel

pag. 34

Toelichting Geconstateerd is dat de samengevoegde budgetten van gymnastiek voor openbare basisscholen van de voormalige gemeenten te ruim geraamd zijn. Dit wordt bij de Zomernota 2021 afgeraamd. De voorziening “Voor- en Vroegschoolse Educatie” is op basis van de in 2021 vastgestelde Nota Reserves & Voorzieningen tot een bedrag van € 40.300 in 2020 geheel vrijgevallen ten gunste van de exploitatie. Voor het faciliteren van bewonersinitiatieven wordt jaarlijks een vast budget van € 200.000 begroot. In 2020 is sprake van een onderschrijding en daarmee een voordeel van € 101.000. Van dit bedrag wordt € 75.000 overgeheveld naar 2021in verband met een toezegging van een bijdrage aan een Cruyff Court. De uitgaven zijn afhankelijk van sterk fluctuerende factoren: het aantal aanvragen, de hoogte van de bijdragen en de voortgang van de initiatieven. Daarnaast zijn er voor € 122.000 minder salariskosten aan dit taakveld toegerekend. Op dit taakveld is een inkomst van € 144.000 verwerkt als subsidie van het ministerie van VWS voor tegemoetkoming aan huurderving voor gemeentelijke accommodaties. Het nadeel wat hier tegenover staat is niet aan één programma of taakveld toe te rekenen, maar komt verspreid over de hele exploitatie voor.

Jaarrekening 2020

T63 Inkomensregelingen € 124.000 N

Incidenteel

T64 Begeleide participatie € 64.000 N T66 Maatwerkvoorzieningen (WMO) € 140.000 N