Bijlage Uitvoeringsplan begraafplaatsen Molenlanden

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

35

5.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr 1. 2.

Knelpunt Capaciteitsprobleem, uitbreiden (onderzoekskosten) Capaciteitsprobleem, inbreiden Maatregel 2C wachtend op besluitvorming 3. Grafveld ongeletterd 4. Inpassen urnenvoorzieningen 5. Grafstenen draaien Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Kosten € 40.000,€ 6.390,-

Prioriteit Zeer hoog Zeer hoog

€ 12.830,€ 12.830,€ 750,€ 14.500,€ 5.000,€ 105.000,-

Hoog Hoog Middel Hoog Laag

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

36

6. Begraafplaats Noordeloos

6.1 Inleiding Noordeloos In het centrum van Noordeloos, naast de kerk is de begraafplaats gesitueerd. Aan de achterzijde is een parkeerplaats. Deze begraafplaats is omstreeks 2026 vol. Er staat een gebouw op dat dienst doet als opslagruimte en wordt gebruikt door vrijwilligers die onderhoud uitvoeren op de begraafplaats.

6.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1.

Knelpunt en afwijkingen Capaciteitsprobleem; inbreiden

Eerdere planvorming Overeenkomst/ Afwijking

2. 3.

Water- en inrichtingsprobleem grafvak A, B en D Urnenvoorzieningen

Overeenkomst Afwijking

4. 5.

Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Aankleding kindergraven

Overeenkomst Afwijking

6.

Toegangspoort

Afwijking

7.

Gronddepot

Afwijking

Extra inbreidingsmogelijkheden genoemd Anders vormgegeven

Niet in planvorming opgenomen Niet in planvorming opgenomen Andere locatie opgenomen

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 17 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

37

Figuur 16: Knelpunten/verbeterpunten Noordeloos

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

38

6.3 Maatregelen Voor begraafplaats Noordeloos zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken. De oudere vakken van de begraafplaats zijn krap en er is een probleem met het grondwater. Per jaar worden er gemiddeld 5 nieuwe graven uitgegeven. Er komen jaarlijks ook graven terug waarvan afstand is gedaan. Er kan niet vanuit gegaan worden dat deze graven 1 op 1 opnieuw in gebruik genomen kunnen worden. De meeste graven waarvan afstand wordt gedaan liggen op een oud grafveld dat niet goed is ingericht. Uitgangspunt is dan ook dat deze graven niet opnieuw in gebruik genomen kunnen worden. Uit de behoefte- en capaciteitsberekening komt naar voren dat er omstreeks 2026 een capaciteitsprobleem ontstaat. Er is een behoefte aan circa 168 nieuwe graven.

1. Capaciteitsprobleem, in/uitbreiden Het is noodzakelijk dat op korte termijn maatregelen worden getroffen om het capaciteitsprobleem op te lossen. De mogelijkheden zijn:

Maatregel 1A: Beheerdersgebouw Een manier om extra grafruimte te creëren is door de bestaande aula te slopen. Dit gebouw is nu in gebruik als opslagruimte. Door het slopen van dit gebouw en het doortrekken van de grafrijen uit vak B en F kunnen er circa 36 extra graven gerealiseerd worden. Met deze 36 graven kan ongeveer zes á zeven jaar begraven worden. Zoals eerder verwoord zal u over de omgang met gebouwen een apart voorstel worden voorgelegd, waarin alle voor- en nadelen van sloop danwel handhaving worden opgesomd om zo tot een weloverwogen besluit te komen.

Figuur 17: Inrichting grafveld na eventuele sloop aula

Optie 1B: Uitbreiden op gedeelte van parkeerplaats Ook na het inbreiden op de plek van de aula dient verder gekeken te worden naar capaciteit mogelijkheden. Een optie is een gedeelte van de bestaande parkeerplaats bij de begraafplaats te

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

39

betrekken. Deze optie dient verder onderzocht te worden. Het lichtblauw gemarkeerde deel in figuur 16 beslaat 470 m². De bestaande grafrijen kunnen uitgebreid worden met circa 5 graven per rij. Dit komt neer op totaal 65 graven. Met 65 graven extra kan zo’n 12 jaar begraven worden.

Optie 1C: Uitbreiden op grond van de kerk Ook deze uitbreiding kan een optie zijn. De grond is momenteel nog in het bezit van de kerk. Er hebben nog geen verkennende gesprekken plaatsgevonden. Het betreft een oppervlakte van 360 m². Hiervoor dient wel het aanwezige ‘gebouw’ verwijdert te worden. Uitgaande van een brutografoppervlak van 8 m² kunnen er circa 45 graven worden gerealiseerd. Hiermee kan 8 jaar extra begraven worden. In de brutografoppervlakte is rekening gehouden met o.a. verhardingen, groen, grafmonumenten, terreininrichtingen en meubilair.

2. Water- en inrichtingsprobleem grafvakken A, B en D Inrichtingsprobleem De grafvakken A, B en D zijn oude vakken. Er zijn voornamelijk graven voor onbepaalde tijd aanwezig, welke als volgt zijn verdeeld: ▪ ▪ ▪

Vak A: 95 graven aanwezig, 73 in gebruik waarvan 73 onbepaalde tijd (100% van de gebruikte graven is onbepaald tijd graf) Vak B: 73 graven aanwezig, 56 in gebruik waarvan 44 onbepaalde tijd (78% van de gebruikte graven is onbepaalde tijd graf) Vak D: 136 graven aanwezig, 113 in gebruik waarvan 101 onbepaalde tijd (89% van de gebruikte graven is onbepaalde tijd graf)

Door het aanpakken van een waterprobleem zou opnieuw begraven kunnen worden. Echter sluit de inrichting van deze velden niet aan op de tegenwoordige tijd. De graven zijn te klein, liggen dicht bij elkaar en er is geen ruimte om machinaal te delven. Het waterprobleem kan aangepakt worden door het toevoegen van verticale drainage. De plannen die in de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ zijn gemaakt zijn dan voor deze vakken ook niet haalbaar op de korte termijn (binnen 10 jaar). De grafvakken A, B en D zijn gesloten voor nieuwe uitgiftes en hergebruik van graven. De enige rij die nog ruimte kan bieden op korte termijn is de laatste rij tegen de haag van grafvak B. Door op de locatie van de haag een voetpad te creëren kunnen er ongeveer 12 graven uitgegeven worden. Wel moeten deze eerst geruimd worden. Hiermee kan ruim twee jaar extra begraven worden. Adviesmaatregel 13. Door de realisatie van de nieuwe padenstructuur kunnen 12 extra graven worden uitgegeven en kan het waterprobleem aangepakt worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

40

Waterprobleem In april van 2018 heeft het bedrijf Sweco een inventariserend onderzoek gedaan ten behoeve van mogelijke oplossingen van de grondwateroverlast op negen begraafplaatsen in de gemeente Molenlanden. Het doel daarvan was het bepalen van de oorzaken van de grondwateroverlast en het bedenken van mogelijke oplossingen. Voor de begraafplaats Noordeloos zijn ook veldwerkzaamheden uitgevoerd. Uit het rapport blijkt dat er wateroverlast is op het westelijke gedeelte van de begraafplaats. Deze overlast komt door de bodemopbouw. Gelet op maaiveldhoogten, gemeten grondwaterstanden en de GHG is eigenlijk alleen 1-diep begraven mogelijk op dit gedeelte. Om de problemen op dit grafgedeelte op te lossen dient verticale drainage aangebracht te worden, hierdoor ontstaat contact met de onderliggende zandlaag en kan het ‘hangwater’ worden afgevoerd. Adviesmaatregel 14. Om het waterprobleem op te lossen, en mogelijk in de toekomst de grafvelden A, B en D opnieuw in te richten dient verticale drainage aangebracht te worden op het westelijke gedeelte van de begraafplaats.

3. Urnenvoorzieningen Aan de zuidzijde van de bestaande aula is een speciaal grafmonument in het groen aanwezig. Op de kopse kant van dit groenvak kan de nieuwe urnenmuur geplaatst worden. In figuur 19 is de urnenmuur schematisch uitgewerkt. In de schematische tekening is de urnenmuur in een L vorm getekend. Omdat de vraag naar urnissen momenteel nog niet hoog is kan er ook gekozen worden om enkel de kopse zijde van de urnenmuur uit te voeren. Omdat de urnenmuur onder een bestaande boom komt te staan is gekozen voor een urnenmuur met twee lagen urnennissen.

Figuur 18: Schematische tekening urnenmuur

Afbeelding 7: Voorbeeld grafmonument in schelpen

4. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Er is een verzamelgraf aanwezig, deze dient uitgebreid te worden met een extra verzamelgraf. Op dit extra verzamelgraf wordt het monument geplaatst.

5. Aankleding kindergraven Er zijn oude kindergraven direct achter de kerk aanwezig waarbij de inrichting en aankleding niet aan de verwachtingen voldoet. Het grafvak is daarnaast erg onderhoudsgevoelig. Door schelpen aan te Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

41

brengen rondom deze oude kindergraven krijgt het vak een nette en rustige uitstraling (zie afbeelding 11).

6. Toegangspoort Aan de achterzijde van de begraafplaats is een parkeerterrein gesitueerd. Daarbij is een achteringang naar de begraafplaats gemaakt. De toegangspoort (afbeelding 12) valt qua uiterlijk nogal uit de toon ten opzichte van de rest van de begraafplaats. Een nieuwe poort met de uitstraling zoals de poort van de hoofdingang zou hier beter passen.

7. Gronddepot Het gronddepot ligt momenteel aan de achterzijde van de kindergraven. Dit is een tijdelijk gronddepot omdat de grond waar het tijdelijke gronddepot ligt eigendom is van de kerk. Daarnaast is deze plek logistiek onhandig omdat de grond niet gemakkelijk aan- en af toevoeren is. Door een nieuw gronddepot te realiseren t.p.v. nummer 7 aangegeven in figuur 17 kan de grond door middel van een vrachtwagen met knijper worden aan- en afgevoerd via de Kerkstraat. In figuur 20 is de inrichting van het nieuwe gronddepot schematisch weergegeven.

Figuur 19: Realisatie gronddepot

Afbeelding 8: Bestaande toegangspoort achteringang

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

42

6.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr 1.

Knelpunt Voorbereidende kosten uitbreidingen Maatregel 1A wachtend op besluitvorming 2. Water- en inrichtingsprobleem grafvak A, B en D 3. Urnenvoorzieningen 4. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument 5. Aankleding kindergraven 6. Toegangspoort 7. Gronddepot Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Kosten € 35.000-

Prioriteit Hoog

€ 50.190,€ 670,€ 5.300,€ 890,€ 4.500,€ 5.050,€ 42.000,€ 5.000,€ 197.000,-

Hoog Middel Middel Middel Laag Middel Hoog Laag

6.5 Extra adviesmaatregel De begraafplaats in Hoornaar heeft een nijpend capaciteitstekort; omstreeks 2023 zal deze vol zijn. Er dienen op korte termijn maatregelen getroffen te worden. Daarnaast raakt de begraafplaats in Noordeloos ook vol. Het tekort is daar iets minder erg dan in Hoornaar, maar deze begraafplaats zal omstreeks 2026 vol zijn. Uit de berekeningen komt dat er behoefte is aan ongeveer 256 nieuwe graven in Hoornaar en circa 168 nieuwe graven in Noordeloos, tezamen 424 graven (circa 3.400 m²). Binnen de huidige contouren van de begraafplaatsen is deze ruimte niet te vinden, ook niet als al het groen en de gebouwen weggehaald worden. Het advies is dan ook om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn en er draagvlak is voor een nieuwe begraafplaats tussen Hoornaar en Noordeloos in. Deze begraafplaats kan ingericht worden met de eisen en wensen van de tegenwoordige tijd. De uitwerking hiervan is niet meegenomen in deze rapportage, noch kan er iets gezegd worden over de kosten hiervan op dit moment.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

43

Ex

7. Begraafplaats Schelluinen Kerkplein

7.1 Inleiding Schelluinen Kerkplein De begraafplaats Schelluinen Kerkplein is een kleine begraafplaats. De begraafplaats wordt vormgegeven door grindpaden en grafvakken omringd met grind. De paar grafrijen die de begraafplaats herbergt liggen strak in en rij en zien er verzorgd uit.

7.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1.

Knelpunten en maatregelen Vervangen muur

Eerdere planvorming Afwijking

2. 3.

Plaatsen monument verzamelgraf Grondwater/hemelwater probleem

Overeenkomst Afwijking

Niet in planvorming opgenomen Geen werkzaamheden benodigd

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 20 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

44

Figuur 20: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Schelluinen Kerkplein

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

45

7.3 Maatregelen Voor begraafplaats Schelluinen Kerkplein zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken.

1. Vervangen muur De begraafplaats wordt aan de zuidzijde opgesloten door een ‘muur’, uitgevoerd in 30 x 30 betontegels en aangesmeerd met beton. Naast de slechte uitstraling beginnen de betontegels te verzakken en groeit de haag in het beton. Wij adviseren de muur te vervangen voor een houten ‘damwand’. Bij de entree van de begraafplaats is dit concept reeds toegepast (zie afb. 14).

Afbeelding 10: Bestaande ‘muur’

Afbeelding 9: Te plaatsen 'damwand'

2. Plaatsen monument verzamelgraf Er is recent één verzamelgraf geplaatst op de begraafplaats. Net zoals op de andere begraafplaatsen dient een monument geplaatst te worden waar nabestaanden een plaatje van de overledene op kunnen laten plaatsen.

3. Grondwater/hemelwater probleem In april van 2018 heeft het bedrijf Sweco een inventariserend onderzoek gedaan ten behoeve van mogelijke oplossingen van de grondwateroverlast op negen begraafplaatsen in de gemeente Molenlanden. Het doel daarvan was het bepalen van de oorzaken van de grondwateroverlast en het bedenken van mogelijke oplossingen. Voor de begraafplaats Schelluinen Kerkplein zijn ook veldwerkzaamheden uitgevoerd. Uit het rapport blijkt dat er grondwateroverlast is op de gehele begraafplaats. Deze overlast uit zich in nat zand. Er zijn de laatste jaren weinig tot geen begravingen geweest. Het advies is dan ook om geen maatregelen uit te voeren. Nieuwe graven kunnen 1- diep worden uitgegeven. Dat betekent dat de tweede laag op de gehele begraafplaats gesloten dient te worden. Adviesmaatregel 15. Doordat er weinig tot geen begravingen zijn en de begraafplaats voldoende capaciteit heeft adviseren wij geen onnodige kosten te maken om het waterprobleem op te lossen. Op de gehele begraafplaats dient de tweede laag gesloten te worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

46

7.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Vervangen muur 2. Plaatsen monument verzamelgraf Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Kosten € 13.340,€ 250,€ 46.000,€ 5.000,€ 79.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Prioriteit Middel Middel Hoog Laag

47

8. Begraafplaats Schelluinen Nolweg

8.1 Inleiding Schelluinen Nolweg De begraafplaats aan de Nolweg in Schelluinen ligt aan een doorgaande weg. De hoofdingang is naast de aula. Er is ook een zij ingang bij de parkeerplaats. De begraafplaats bestaat uit laag (ouder) een opgehoogd (nieuwer) deel. De grafrijen die niet in gebruik zijn, zijn ingezaaid met gras. Nadat er een begraving heeft plaatsgevonden wordt het gras vervangen door wit zand. Er is voldoende ruimte om te blijven begraven in de toekomst.

8.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1.

Knelpunten en maatregelen Urnenvoorzieningen

Eerdere planvorming Afwijking

2.

Herinrichten grafdeel kindergraven

Overeenkomst/ Afwijking

3.

Verwijderen overbodige verharding

Afwijking

4.

Verzakking grafvelden

Overeenkomst

Uitgebreid en anders vormgegeven Anders vormgegeven

Niet opgenomen in planvorming

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 21 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

48

Figuur 21: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Schelluinen Nolweg

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

49

8.3 Maatregelen Voor begraafplaats Schelluinen Nolweg zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken.

1. Urnenvoorzieningen De bestaande urnenvoorzieningen op de begraafplaats bestaan uit acht urnengraven waarvan er slechts twee in gebruik zijn. De urnengraven zijn strak tegen elkaar aan geplaatst; hierdoor krijgen de urnengraven een sombere uitstraling en kunnen de mensen geen persoonlijk plekje creëren. Het grafveld dient opnieuw ingericht en uitgebreid te worden met een urnenmuur. In figuur 22 is schematisch weergegeven hoe de urnenvoorzieningen ingepast kunnen worden.

Figuur 22: Inpassing asbestemmingen/urnenvoorzieningen

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Afbeelding 11: Bestaande situatie Werkzaamheden: urnengraven

Uitwerken ontwerp urnentuin; Opruimwerkzaamheden grafveld; Aanbrengen verhardingen; Verplaatsen van urnengraven. Aanbrengen urnenmuur/ urnengraven. Aanbrengen grondverbetering en groen.

Adviesmaatregel 16. Bij de realisatie van de urnenmuur moeten de bestaande urnengraven een nieuwe plek krijgen waardoor ze eerder in gebruik worden genomen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

50

2. Herinrichten grafgedeelte kindergraven Op het lage deel van de begraafplaats is een grafvak aanwezig speciaal voor kinderen. Dit grafvak is ingericht met verschillende typen verhardingen en beplanting, hierdoor krijgt het grafvak een rommelig uiterlijk. Juist dit gedeelte van de begraafplaats dient aantrekkelijker en intiem te zijn. Figuur 23 geeft schematisch een schetsontwerp weer hoe het kindergedeelte opgezet dient te worden. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten aangehouden: ▪ De afmetingen van kindergraven dienen even groot te zijn (aangeplant met vaste planten); ▪ Duidelijke afscheiding creëren tussen de kindergraven en overige gedeelte begraafplaats; ▪ Zo min mogelijk verhardingen; ▪ Toepassen kleurrijke vaste plantenborders; ▪ Toepassen strooiveld; ▪ Toepassen zitgelegenheid.

Figuur 23: Indeling kindergraven

3. Verwijderen overbodige verharding Ter plaatse van het verzamelgraf is een strook verharding aanwezig. Dit is het oude voetpad richting een opslag welke reeds verwijderd is. Deze verharding kan weggehaald worden en met vaste planten ingericht worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

51

4. Verzakking grafvelden A, B, C, D, E, F, G, H, J, K en T Bovengenoemde grafvelden zijn allemaal in gebruik. De grafvelden incl. verhardingen zijn verzakt. De locatie van de verzakkingen is op figuur 21 in het roze omkaderd. Door de grafvakken op te hogen blijft de beeldkwaliteit op niveau en kan er begraven blijven worden. Bij het ophogen van de grafvelden moet met de volgende werkzaamheden rekening gehouden worden: ▪ Inmeten grafmonumenten; ▪ Opnemen en tijdelijk in depot plaatsen grafmonumenten; ▪ Opnemen en tijdelijk in depot plaatsen verhardingen; ▪ Verwijderen en afvoeren groen; ▪ Ophogen grafvelden en groen met de juiste grondsamenstelling; ▪ Ophogen verhardingen; ▪ Eventuele zettingsperiode; ▪ Aanbrengen verhardingen en groen; ▪ Aanbrengen grafmonumenten. Adviesmaatregel 17. Het herstellen van de verzakking van de grafvelden A t/m H, J, K en T.

8.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Urnenvoorzieningen 2. Herinrichten grafdeel kindergraven 3. Verwijderen overbodige verharding 4. Verzakking grafvelden Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Kosten € 4.630,€ 8.800,€ 2.370,€ 50.930,€ 6.000,€ 5.000,€ 103.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Prioriteit Hoog Middel Laag Middel Hoog Laag

52

9. Begraafplaats Bleskensgraaf

9.1 Inleiding Bleskensgraaf De begraafplaats in Bleksensgraaf bestaat heel duidelijk uit een oud en een nieuw deel. Het nieuwe deel is op orde en netjes ingericht. Op het oude deel kunnen graven geruimd worden en wordt er een nieuwe urnentuin aangelegd. Daarnaast is de verharding op het oude deel hoognodig aan een renovatie toe. Er is voldoende capaciteit om in de toekomst te blijven begraven.

9.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand overzicht geeft de knelpunten weer die momenteel spelen op de begraafplaats. 1. Vervangen verhardingen oude gedeelte; 2. Aanpassing verharding grafveld; 3. Plaatsen monument verzamelgraf. De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 23 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

53

Figuur 24: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Bleskensgraaf

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

54

9.3 Maatregelen Voor begraafplaats Bleskensgraaf zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken.

1. Vervangen verhardingen oude gedeelte Momenteel bestaan alle paden van het oude deel uit grindbetontegels (zie afbeelding 16). De paden zijn onderhoudsgevoelig en doen afbraak aan de beeldkwaliteit van de begraafplaats.

Afbeelding 12: Bestaande situatie begraafplaats Bleskensgraaf

Voor de realisatie van de nieuwe padenstructuur maken we onderscheid in: ▪ Hoofdstructuur (hoofdpad) ▪ Secundaire paden (nevenpaden, grafrijen)

Hoofdstructuur In figuur 24 is in het blauw de hoofdstructuur aangegeven. Dit komt neer op circa 400 m 2 verharding. De gemeente Molenlanden heeft aangegeven geen halfverharding te willen t.p.v. de hoofdstructuur. Hierdoor blijven er in hoofdlijn drie opties open staan. Hieronder zijn deze opties verder uitgewerkt.

Optie 1A: Klinkerverharding De hoofdstructuur uitvoeren in klinkerverharding met oog naar de andere begraafplaatsen binnen de gemeente Molenlanden. Hierdoor wordt de herkenbare padenstructuur doorgezet. Voordelen ▪ Pleksgewijs gemakkelijk te herstellen ▪ Herkenbare verhardingstructuur m.b.t. andere begraafplaatsen in de gemeente ▪ Voldoende waterdoorlatend ▪ Levensduur

Nadelen ▪ Onkruiddruk ▪ Kantopsluiting noodzakelijk ▪ Kleurvastheid

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

55

Optie 1B: Betonnen tegelverharding De hoofdstructuur uitvoeren in grote tegelverharding met de afmetingen van 800x800 of 1000x1000 mm. Wij adviseren een dikte van minimaal 80 mm om een veilig toelaatbare belasting te krijgen. Voordelen ▪ Pleksgewijs te herstellen ▪ Uitstraling ▪ Weinig onkruiddruk

Nadelen ▪ Kans op gladheid ▪ Kans op breuk door materieel ▪ Kans op beschadigingen door materieel ▪ Kleurvastheid ▪ Slecht waterdoorlatend ▪ Voegbreedte 5 – 10 m

Optie 1C: Betonplaten De hoofdstructuur uitvoeren in betonplaten (dikte 12 cm) met antislip structuur. Alhoewel betonplaten stevig zijn en weinig onkruiddruk met zich meebrengen is het een dure investering en kan een verharding niet zomaar aangepast worden. Voordelen ▪ Weinig tot geen onkruiddruk ▪ Vlakheid ▪ Levensduur

Nadelen ▪ Niet waterdoorlatend ▪ Kosten ▪ Moeilijk te herstellen ▪ Voegbreedte 10 – 20 mm

Adviesmaatregel 18. Gezien de voor- en nadelen van de vergeleken verhardingen adviseren wij het toepassen van klinkerverharding t.p.v. de hoofdstructuur.

Secundaire verhardingen De secundaire verharding zijn in figuur 24 weergegeven in het grijs. Het betreft hier circa 325 m2. Hierbij is de keuze gevallen op een halfverharding Aquado o.g. Dit is een halfverharding speciaal toepasbaar voor begraafplaatsen. Het is een halfverharding die wordt opgesloten met 100x200x1000 mm betonbanden. De verharding is: ▪ Water- en luchtdoorlatend; ▪ Stabiel wegens hoge haakweerstand; ▪ Stof-arm; ▪ 100% herbruikbaar; ▪ Eenvoudig te verwerken en herstellen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

56

2. Aanpassing verharding grafveld De grafrij t.p.v. knelpunt 2 op het nieuwe deel is in de praktijk te smal. Hierdoor wordt tijdens begravingen of bijzettingen een gedeelte van de haag verwijderd om het graf te kunnen realiseren. Om dit in de toekomst te voorkomen adviseren wij de verharding ter plaatse van de grafrij te versmallen zodat begraven kan worden zonder extra werkzaamheden.

3. Plaatsen monument verzamelgraf Ter plaatse van knelpunt 3 zijn zes nieuwe knekelputten aangebracht. De gemeente Molenlanden is reeds bezig om de ruimte rondom de knekelputten in te richten. Op één van de knekelputten dient een herdenkingsmonument aangebracht te worden.

9.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Vervangen verhardingen oude deel (klinkerverharding) 2. Aanpassing verharding grafveld 3. Plaatsen monument verzamelgraf Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl BTW

Kosten € 32.730,€ 530,Budget aanwezig € 103.500,€ 5.000,€ 188.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Prioriteit Hoog Middel Middel Hoog Laag

57

10. Begraafplaats Ottoland

10.1 Inleiding Ottoland De begraafplaats in Ottoland ligt aan de doorgaande weg, naast de kerk. Aan de achterzijde is vrij uitzicht over de weilanden. Deze begraafplaats heeft voldoende ruimte. Wel is het asfalt op sommige op plaatsen aan vervanging toe. Er is voldoende capaciteit op deze begraafplaats.

10.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand overzicht geeft de knelpunten weer die momenteel spelen op de begraafplaats. 1. Ophogen/inrichten grafvak E; 2. Urnenvoorzieningen. De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 25 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

58

Figuur 25: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Ottoland

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

59

10.3 Maatregelen Voor begraafplaats Ottoland zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken.

1. Ophogen/ inrichten grafvak E Grafveld E ligt achter de kerk, het betreft een oud grafveld. De exacte locatie van de verzakking is roze omkaderd in figuur 25. Door dit grafveld op te hogen en opnieuw in te richten kan het grafveld blijven voorzien in begraven. Werkzaamheden: ▪ Inmeten grafmonumenten; ▪ Opnemen en tijdelijk in depot plaatsen grafmonumenten; ▪ Opnemen en tijdelijk in depot plaatsen verhardingen; ▪ Ophogen grafvelden met de juiste grondsamenstelling; ▪ Aanbrengen verhardingen; ▪ Aanbrengen grafmonumenten. Adviesmaatregel 19. Ophogen en herinrichten van grafvak E, zodat hier in de toekomst opnieuw graven uitgegeven kunnen worden.

2. Urnenvoorzieningen Momenteel zijn er geen urnenvoorzieningen aanwezig op de begraafplaats Ottoland. Ten plaatse van punt twee is een ongebruikte hoek aanwezig. Deze hoek is niet geschikt voor begraven door de afmetingen in combinatie met de inrichting van de begraafplaats. Wij adviseren hier de urnenmuur te realiseren en deze aan te kleden met vaste planten en heesterbeplanting. Werkzaamheden: ▪ Opruimwerkzaamheden; ▪ Aanbrengen urnenmuur; ▪ Aanbrengen grondverbetering en groen.

10.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Ophogen/inrichten grafvak E 2. Urnenvoorzieningen Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Kosten € 31.250,€ 1.450,€ 3.500,€ 5.000,€ 55.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Prioriteit Middel Hoog Hoog Laag

60

11. Begraafplaats Oud-Alblas

11.1 Inleiding Oud-Alblas De begraafplaats in Oud-Alblas is naast het water ‘De Alblas’ aan de ene zijde en de doorgaande weg aan de andere zijde. Er is voldoende capaciteit op deze begraafplaats.

11.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand overzicht geeft de knelpunten weer die momenteel spelen op de begraafplaats. 1. (grond)Waterprobleem herleiden. De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 26 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

61

Figuur 26: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Oud-Alblas

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

62

11.3 Maatregelen Voor begraafplaats Oud-Alblas is één knelpunt geconstateerd.

1. (grond)Waterprobleem herleiden Enkele jaren geleden zijn grafvelden geruimd. Voor de ruimingen was er geen sprake van een waterprobleem op de begraafplaats. De lijkvertering was goed. In de praktijk komt bij het delven momenteel op verschillende plaatsen water omhoog. Wellicht is de harde kleilaag met het ruimen doorbroken waardoor een (grond)waterprobleem is ontstaan. We adviseren dan ook om onderzoeken uit te zetten waardoor inzichtelijk wordt waar het (grond)waterprobleem vandaan komt. Daarna kunnen er wellicht maatregelen getroffen worden. Adviesmaatregel 19. Onderzoeken waar het (grond)waterprobleem vandaan komt.

Gevolgen voor begraafcapaciteit bij één- diep begraven Indien er geen maatregelen getroffen kunnen worden voor het (grond)waterprobleem is de enige oplossing nog maar één diep te begraven op dit deel. Dat heeft uiteraard invloed op de beschikbare capaciteit (het gaat twee keer zo snel) en ook voor de beeldkwaliteit; er worden twee graven naast elkaar uitgegeven maar nog niet allebei tegelijk gebruikt.

11.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Voorbereidings- en onderzoeken Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl BTW

Kosten € 20.000,€ 11.500,€ 5.000,€ 49.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Prioriteit Hoog Hoog Laag

63

12. Begraafplaats Giessen-Oudekerk

12.1 Inleiding Giessen Oudekerk De begraafplaats in Giessen Oudekerk is een langgerekte begraafplaats waar zich aan de noordzijde van de kerk het oudste gedeelte bevindt (zie foto).

12.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1. 2.

Knelpunten en maatregelen Grondwaterprobleem middengedeelte oplossen Plaatsen urnenvoorzieningen, extra verzamelgraf incl. monument

Eerdere planvorming Overeenkomst Overeenkomst

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 27 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

64

Figuur 27: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Giessen Oudekerk

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

65

12.3 Maatregelen Voor begraafplaats Giessen- Oudekerk is één groot knelpunt geconstateerd: Door de lage ligging van het middelste gedeelte van de begraafplaats is de tweede begraaflaag te nat om in te begraven (zie geel omkaderd gebied in figuur 27). Ophogen van dit laaggelegen deel zorgt voor voldoende drooglegging om 2-dieps begraven te garanderen. Adviesmaatregel 21. Middengebied ophogen, zodat 2 dieps begraven gegarandeerd blijft en hiermee geen capaciteitsprobleem ontstaat.

Gevolgen voor begraafcapaciteit bij één- diep begraven Indien er geen maatregelen getroffen worden voor het (grond)waterprobleem is de enige oplossing nog maar één diep te begraven op dit deel. Dat heeft uiteraard invloed op de beschikbare capaciteit (het gaat twee keer zo snel) en ook voor de beeldkwaliteit; er worden twee graven naast elkaar uitgegeven maar nog niet allebei tegelijk gebruikt. Dit is exact dezelfde conclusie als voor de begraafplaats OudAlblas getrokken is.

12.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Ophogen middengedeelte begraafplaats 2. Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf en monument Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Kosten € 597.500,€ 10.000,€ 137.000,€ 5.000,€ 749.500,-

Prioriteit Hoog Hoog Hoog Laag

66

Bijlagen

C1 Jaarplanning uitvoeringsplannen gemeente Molenlanden

Bijlage C1. Jaarplanning uitvoeringsplan gemeente Molenlanden Projectnaam: Uitvoeringsplannen gemeente Molenlanden Projectnummer: 21-1620 Datum: 19-5-2022

Opdrachtgever: Contactpersoon: Auteur:

Gemeente Molenlanden Denis Burggraaf B. van Grunsven

Prioriteit Zeer Hoog Prioriteit Hoog Prioriteit Middel Prioriteit Laag

Projectplanning

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

1. Begraafplaats Arkel Onduidelijke entree begraafplaats Uitstraling en gebruik fietsenstalling Uitstraling parkeerplaats Onlogische inrichting grafveld A Onlogische inrichting nog uit te geven grafveld Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf en monument Verhardingen; uitbreiden hoofdstructuur Verhardingen; vernieuwen secundaire verhardingen Beheerdersgebouw

Advisering volgt

Grondwaterprobleem grafvelden A, B, en C Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 2. C.M. van Houwelingweg Capaciteitsprobleem; uitbreiden Capaciteitsprobleem; inbreiden Urnenvoorzieningen Verhardingen; aanpak hoofdstructuur Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Grafveld kindergraven Urnentaart verwijderen Aanzicht begraafplaats Boven- en ondergronds ruimen van graven 3. Giessenburg Kerkweg Vervangen verhardingen Aanpassen beleid grafvelden A, B en C Plaatsen monument verzamelgraf Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 4. Hoogblokland Beheerdersgebouw Urnenvoorzieningen Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Verharding, hoofdstructuur

Advisering volgt

Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

67

5. Hoornaar Capaciteitsprobleem, uitbreiden Capaciteitsprobleem, inbreiden Grafveld ongeletterd Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf en monument Grafstenen draaien Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 6. Noordeloos Capaciteitsprobleem, inbreiden Water- en inrichtingsprobleem grafvak A, B en D Urnenvoorzieningen Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Aankleding kindergraven Toegangspoort Gronddepot Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 7. Schelluinen Kerkplein Vervangen muur Plaatsen monument verzamelgraf Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 8. Schelluinen Nolweg Urnenvoorzieningen, incl. verzamelgraf en monument Herinrichten grafgedeelte (kindergraven en babygraven) Verwijderen overbodige verharding Verzakking grafvelden A, B, C, D, E, F, G, H J, K en T Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 9. Bleskensgraaf Vervangen verhardingen oude gedeelte Aanpassing verharding grafveld Urnenvoorzieningen, incl. verzamelgraf en monument Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 10. Ottoland Ophogen/inrichten grafvak E; Urnenvoorzieningen. Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 11. Oud-Alblas (grond)Waterprobleem herleiden. Boven- en ondergronds ruimen van graven Beplantingswerkzaamheden 12.

Giessen-Oudekerk oplossen (grond)waterproblematiek middengedeelte Urnenvoorzieningen, incl. verzamelgraf en monument Boven- en ondergronds ruimen van graven 13. Ruimingen overige begraafplaatsen conform raadskader actief ruimen van graven

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

68

C2 Kostenoverzicht

Bijlage C2. Overzicht kostenramingen uitvoeringsplan gemeente Molenlanden Projectnaam:

Opdrachtgever:

Gemeente Molenlanden

Projectnummer: 20-1620

Uitvoeringsplannen gemeente Molenlanden

Contactpersoon:

D. Burggraaf

Datum:

Auteur:

B. van Grunsven

19-5-2022

Onderstaande uitgangspunten en werkzaamheden/kosten die niet zijn meegenomen in de raming zijn van toepassing op al de opgestelde kostenramingen. Uitgangspunten: • Prijspeil 2022, gerekend met afgeronde bedragen, gebaseerd op basis van kengetallen en ervaringscijfers van KYBYS; • Bedragen zijn inclusief BTW (BTW op begraafplaatsen niet compensabel); • Hoeveelheden gebaseerd op aangeleverde gegevens d.d. 25-01-2022; • Gerekend met toepassing van nieuwe materialen, tenzij anders expliciet benoemd; • Vrijkomende materialen worden afgevoerd naar een vergunde verwerkingsinrichting. Er is geen sanering of afvoer van verontreinigde materialen voorzien. De volgende werkzaamheden/ kosten zijn niet meegenomen in de raming: • Het aanvragen van vergunningen en leges; • Geen TBS uren meegenomen; • Extra kosten als gevolg van niet-voorziene verontreinigde grond en/ of andere materialen; • Geen rekening gehouden met eventuele marktwerking; • Er kunnen geen rechten aan deze kostenraming worden verleend. OVERZICHT KOSTENRAMINGEN UITVOERINGSPLANNEN INCL. RUIMINGEN

Begraafplaats

Totaal

Hoofdstuk 1

Arkel

€

450.120,00

Hoofdstuk 2

C.M. van Houwelingweg

€

146.410,00

Hoofdstuk 3

Giessenburg Kerkweg

€

153.670,00

Hoofdstuk 4

Hoogblokland

€

125.840,00

Hoofdstuk 5

Hoornaar

€

127.050,00

Hoofdstuk 6

Noordeloos

€

238.370,00

Hoofdstuk 7

Schelluinen Kerkplein

€

95.590,00

Hoofdstuk 8

Schelluinen Nolweg

€

124.630,00

Hoofdstuk 9

Bleskensgraaf

€

227.480,00

Hoofdstuk 10

Ottoland

€

66.550,00

Hoofdstuk 11

Oud-Alblas

€

59.290,00

Ruimingen overige begraafplaatsen

€

597.740,00

Kredietraming ophogen middengedeelte Giessen-Oudekerk

€

906.895,00

€

3.319.635,00

TOTAAL INCL. AFRONDING

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

69

C3 Toekomstbeeld begraafplaatsen voormalig Giessenlanden 2017-2030

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

70

Toekomstbeeld Begraafplaatsen gemeente GIESSENLANDEN 2017-2030

Inhoud Leeswijzer en samenvatting..................................................................................................3 1 Probleemstelling .............................................................................................................4 2 Juridisch kader ...............................................................................................................6 2.1

Vrije lagen bij driediep, tweediep of ééndiep graven ...................................................6

2.2

Graven met een recht voor onbepaalde tijd ...............................................................7

2.3

Compensatie eeuwigdurende grafrechten door afkoop ................................................8

2.4

Aanpassen Beheerverordening, Verordening Begraafrechten en de Algemene regels .......8

3 Uitbreiding van de faciliteiten ...........................................................................................9 3.1

Uitbreiding van de faciliteiten ..................................................................................9

3.1.1

Urnennissen/urnengraven/strooiveld.....................................................................9

3.1.2

Kindergrafvelden ..............................................................................................11

3.2

Kleine verbeterpunten .........................................................................................11

3.2.1

Beplanting .......................................................................................................12

3.2.2

Watertappunten en meubilair .............................................................................12

3.2.3

Entrees en paden .............................................................................................12

4 Bestaande problematiek in grafvelden..............................................................................15 4.1

Grondwaterproblematiek.......................................................................................15

4.3

Inrichtingsproblematiek ........................................................................................16

4.4

Vermindering totaal aantal graven door herinrichting ................................................16

4.5

Consequenties stopzetting grafuitgiftes ...................................................................18

5 Gebouwen begraafplaatsen ............................................................................................20 5.1

Nut en noodzaak aula ...........................................................................................20

5.2

Nut en noodzaak berging ......................................................................................20

5.3

Behoud gemeentelijk monument op begraafplaats Noordeloos ...................................21

5.4

Financieel overzicht..............................................................................................22

6 Communicatie ..............................................................................................................24

7

6.1

Algemene communicatie .......................................................................................24

6.2

Communicatie op maat .........................................................................................24

Financiën en tijdsplanning .............................................................................................26

Leeswijzer en samenvatting Deze nota Toekomstvisie Begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030 laat zien dat het mogelijk is om in elke kern van de gemeente Giessenlanden een eigen begraafplaats te behouden met voldoende capaciteit en voor elke inwoner een plaats om op de gewenste wijze de overledene te kunnen herdenken. Daarvoor zijn wel de nodige maatregelen nodig. Het rapport Kybys uit 2015 geeft aan, dat op een groot aantal grafvelden door de zware grond ernstige problemen zijn met de afvoer van regenwater naar de ondergrond. Daarnaast zijn er een groot aantal grafvelden waarin de graflocaties te dicht op elkaar liggen. Graven kunnen alleen worden bereikt door over de andere graven te lopen. De graflocaties zijn ook te kort en te smal om de huidige mens in te kunnen begraven. Herinrichting is daardoor noodzakelijk. Om de problemen op te lossen moeten de betrokken grafvelden tijdelijk worden gesloten voor gebruik. De consequenties zijn per graf in beeld gebracht. Daarna kan worden gestart met het uitvoeren van de werkzaamheden. Voor de grafvelden, waarbij de graven te dicht op elkaar liggen, zijn nieuwe ontwerpen gemaakt. Uiteraard betekent dit, dat in deze grafvelden het aantal graven vermindert. Desondanks blijft door het oplossen van de problemen op alle begraafplaatsen voldoende capaciteit.

De algemene verbeterpunten zoals watertappunten, meubilair en paden, die door de inwoners zijn aangedragen tijdens de informatieavonden in de 7 kernen, zijn verwerkt. Voorstellen ter verbetering van de faciliteiten zoals het inrichten en verbeteren van urnenvelden, strooivelden en kindergrafvelden zijn door de inwoners omarmd. Ook de plaatsing van een urnenmuur of – zuil stuit in geen enkele kern op bezwaren. Elk hoofdstuk wordt aan het eind samengevat met de kern van het betreffende hoofdstuk.

3

1

Probleemstelling

In opdracht van de gemeente Giessenlanden heeft KYBYS in 2015 alle bestaande problemen in beeld gebracht op de begraafplaatsen in de gemeente Giessenlanden. Deze problemen hebben betrekking op het capaciteitsvraagstuk, de cultuurtechnische problemen in de bestaande grafvelden en de maatvoering in oude grafvelden. Daarnaast is aangegeven, dat op de begraafplaatsen ook nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden op het gebied van asbestemmingen (strooiveld, urnengraven, urnenmuur/urnenzuil). In het verlengde daarvan wordt tegenwoordig ook heel anders aangekeken tegen kindergraven. In de huidige tijd wordt een grafveld specifiek ingericht voor kinderen. Uit deze eerste verkenningen kwam naar voren, dat de bestaande water- en grondproblematiek niet eenvoudig zijn op te lossen. Dat geldt ook voor problemen in de maatvoering van de oude grafvelden, waar geen tussenpaden zijn aangelegd en de grafmaat niet meer voldoet aan de langere (en zwaardere) mensen van tegenwoordig. Machinaal graven is in deze graven vrijwel niet mogelijk. De bovengenoemde cultuurtechnische problemen kunnen alleen worden opgelost door het aanbrengen van waterbergingen in de paden en grondaanpassingen in de grafvelden. Zonder deze maatregelen moeten de betrokken grafvelden worden gesloten voor nieuwe grafuitgiftes. Een groot gedeelte van deze grafvelden bestaat uit graven met grafrechten voor onbepaalde tijd.

Dat maakt het lastiger om de problemen in deze grafvelden op te lossen, omdat er geen natuurlijk moment komt waarop van deze graven afstand wordt gedaan. Het is echter niet onmogelijk. Daarnaast is bekend, dat veel rechthebbenden zo’n graf voor onbepaalde tijd ‘binnen de familie willen houden’ waarbij door het schudden van het graf de stoffelijke resten onderin het graf worden gebracht. Daarna kunnen nieuwe bijzettingen plaatsvinden. De inwoners hechten veel waarde aan het behouden van deze mogelijkheid van (her)gebruik als ‘familiegraf’. Maar door de slechte grond is duidelijk, dat de gewenste ontbinding van stoffelijke resten niet overal voldoende op gang komt. Daardoor is het nemen van de cultuurtechnische maatregelen absoluut noodzakelijk. Het voorstel van KYBYS om deze grafvelden te sluiten en op termijn ook deze begraafplaatsen, is niet overgenomen door de raad. Het uitgangspunt is, dat in elke kern een toekomstbestendige begraafplaats aanwezig blijft. Dit toekomstbeeld 2017 van de begraafplaatsen laat zien, dat het mogelijk is dat in elke kern een begraafplaats met voldoende capaciteit behouden kan blijven. Dit betekent wel, dat op korte termijn voor deze grafvelden met bovengenoemde problemen lastige maatregelen genomen moeten worden.

Deze maatregelen laten zich splitsen in technische maatregelen (aanbrengen waterbergingen, aanbrengen ontsluitingspaden, verbeteren kwaliteit van de grond) en beslissingen met directe gevolgen voor de rechthebbenden, doordat in de bestaande grafvelden ruimte gemaakt MOET worden. Dit betekent het stopzetten van het hergebruik van deze ‘familiegraven.’ Daarna kunnen heel veel graven opnieuw worden gebruikt. In het hoofdstuk 4, bestaande problematiek in grafvelden wordt hier nader op ingegaan. Dit tijdelijk onttrekken van de grafvelden is voor de huidige rechthebbenden lastig te begrijpen. In de informatieavonden is veel aandacht besteed aan de gevolgen van deze maatregel. Tegelijkertijd is er ook begrip. Veel rechthebbenden hebben naar aanleiding van deze avonden nadere informatie gevraagd. Iedereen beseft, dat het stopzetten van (her)gebruik van deze graven noodzakelijk is, 4

zodat de problemen grotendeels kunnen worden opgelost. Dit geldt uitdrukkelijk niet voor alle graven. Door de krappe maatvoering van destijds vervallen een groot aantal graven. Graf voor graf zijn per grafveld de problemen in beeld gebracht inclusief de oplossingen. De grafvelden met cultuurtechnische en inrichtingsproblemen hebben 2.011 graflocaties. Van deze graflocaties hebben een groot rechthebbenden afstand gedaan of zijn de grafrechten vervallen. Daardoor ontstaat ook ruimte om na herstructurering nieuwe mogelijkheden te creëren.

Samenvatting: Het niet nemen van de cultuurtechnische maatregelen leidt tot de conclusie, dat een groot aantal grafvelden definitief onttrokken moet worden aan de begraafcapaciteit. Daarnaast is er dan te weinig capaciteit en zal een nieuwe centrale begraafplaats moeten worden gerealiseerd. Op termijn worden alle begraafplaatsen gesloten behalve de nieuwe begraafplaats. Dit resultaat voldoet niet aan de opdracht van de raad en niet aan de wensen van de bevolking. In deze nota Toekomstbeeld 2017 worden nadere maatregelen voorgesteld, die een oplossing geven voor de geconstateerde problemen. Daarmee worden de begraafplaatsen toekomstbestendig gemaakt. Alle inwoners op de informatieavonden geven ondanks de tijdelijke, negatieve consequenties de voorkeur aan het nemen van deze maatregelen, omdat dan het behoud van de eigen begraafplaats binnen de eigen kern is gewaarborgd is. Dit houdt in, dat de betrokken grafvelden tijdelijk onttrokken worden aan de mogelijkheid voor nieuwe grafuitgiftes.

5

2

Juridisch kader

Het Toekomstbeeld van de begraafplaatsen zorgt op termijn, dat alle grafvelden weer in gebruik genomen kunnen worden. Op korte termijn is stopzetting de enige optie, zodat bestaande problemen opgeloste kunnen worden. Hoe moeilijk deze beslissing voor de rechthebbenden ook is, het voorkomt, dat deze grafvelden definitief worden gesloten voor alle bijzettingen. Op alle informatieavonden was het aspect van het (tijdelijk of definitief) sluiten van het stopzetten een groot issue. Dit is begrijpelijk vanuit het gezichtspunt van de rechthebbenden. Het gaat de rechthebbenden om compensatie van hun rechten. Daarvoor is het goed het juridisch kader in beeld te brengen. De volgende vragen van de huidige rechthebbenden zijn regelmatig gesteld. 2.1 Vrije lagen bij driediep, tweediep of ééndiep graven Graven zijn ééndiep, tweediep of driediep uitgegeven. Soms zijn afhankelijk van de keuze van de rechthebbende de destijds driediep graven voor het merendeel slechts tweediep uitgegeven. Relatief weinig is een graf ééndiep uitgegeven. Overigens is in de huidige tijd ook landelijk gezien de grootste vraag nog steeds naar tweediep graven. De beheeradministratie laat zien, dat in de oorspronkelijke driediepers relatief veel kinderen zijn bijgezet. Dat verklaart mogelijk wel de keuze van destijds voor driediepers.

Men kende het begrip kindergraven nog niet en er was een relatief hoge kindersterfte in vergelijking met de huidige tijd. Kinderen werden of in een volwassen graf begraven, of als zij jonger waren dan 1 jaar ergens op een verloren plekje begraven. Ook destijds was de eerste uitgifte cruciaal. Wanneer de rechthebbende besloot van een driediep graf slechts gebruik te maken van twee lagen, betekende dit, dat de onderste laag niet in gebruik is genomen. Bij een ééndiep graf werd alleen de bovenste laag in gebruik genomen. Daarna is het door de plaatsing van de overledenen in de bovenste lagen niet meer mogelijk de onderliggende vrije laag in gebruik te nemen. Een oorspronkelijk driediep graf is daarmee op verzoek van de eerste rechthebbende veranderd in een tweediep of ééndiep graf. Sommige huidige rechthebbenden vinden, dat zij nu alsnog recht hebben op de tweede of derde bijzetting. Dit is onjuist, als er voorheen op verzoek van een rechthebbende minder dan drie lagen in gebruik zijn genomen. Er was destijds ook een aangepast tarief vastgesteld. De gemeente/beheerder van de begraafplaats heeft uiteraard de plicht de afgesproken rechten in stand te houden of te compenseren. Er is geen recht op compensatie, wanneer de oorspronkelijke rechthebbende destijds verzocht heeft om een tweediep of ééndiep graf en deze lagen in gebruik zijn.

Het graf is dan ‘vol’ en daarmee heeft de gemeente voldaan aan haar verplichtingen een tweediep of ééndiep graf te leveren. Er is wel recht op compensatie, wanneer het graf nog een ‘vrije’, bovenste laag heeft. Wanneer een grafveld wordt gesloten, dan dienen deze bestaande rechten te worden gerespecteerd en daar waar noodzakelijk te worden gecompenseerd. De wetgever geeft daar meerdere mogelijkheden voor: a) Het grafveld wordt administratief gesloten: er worden geen nieuwe graven meer uitgegeven, maar bijzettingen kunnen nog wel plaatsvinden, waarmee de rechten worden gerespecteerd. b) Het grafveld wordt gesloten: ook bijzettingen kunnen niet meer plaatsvinden. Rechthebbenden moeten worden gecompenseerd met een nieuw graf.

6

2.2 Graven met een recht voor onbepaalde tijd De meeste problemen met zware grond en maatvoering doen zich voor in de grafvelden met graven voor onbepaalde tijd. Er zijn in deze grafvelden 148 graflocaties met een vrije laag. Wanneer deze grafvelden gesloten worden, dan dienen de rechthebbenden allemaal gecompenseerd te worden. Wanneer de grafvelden alleen administratief worden gesloten, dan kan in het merendeel van de betrokken graflocaties bijzetting plaats vinden. De overige 34 rechthebbenden zullen worden gecompenseerd. Dit betekent dat in overleg met de rechthebbende gezocht zal worden naar een nieuwe locatie, waarbij ook zal worden aangeboden de stoffelijke resten van het oude graf over te brengen naar het nieuwe graf. (Dit regime zal ook gelden voor de 6 rechthebbenden in deze groep, waar na schudden van het graf nog een vrije laag is.) Ook zullen de bestaande rechten op grafrust voor onbepaalde tijd door de gemeente worden gerespecteerd. De gevoelsmatige problemen met het administratief sluiten van bijzettingen doen zich met name op deze grafvelden voor, maar ook op grafvelden, waarvan de rechten voor bepaalde tijd zijn uitgegeven. Rechthebbenden hebben de mogelijkheid de ‘eeuwige’ grafrust van hun graf op te heffen door aan de gemeente het verzoek te doen om het graf te ruimen.

Vervolgens willen zij deze graflocatie in hun familie behouden door het opnieuw als keuzegraf in gebruik te nemen. De wet schrijft voor, dat elk nieuw graf een leeg graf zijn, waarin alleen de stoffelijke resten van de nieuwe overledenen in mogen rusten. Daar waar het graf binnen de dezelfde familie blijft, wordt deze eis minder strikt gehanteerd: het graf wordt ‘geschud’, waarbij deze resten onder de onderste laag worden bijgezet. Familieleden vinden het een prettig idee, dat de eventuele stoffelijke resten onderin het graf worden bijgezet en niet worden overgebracht naar het verzamelgraf, zo strikt formeel zou moeten. Dit is mogelijk bij elk graf, mits minimaal 20 jaar grafrust is verstreken. Daarbij dient wel de aantekening te worden geplaatst, dat met ‘het schudden’ uiterst terughoudend dient te worden omgegaan, gezien de hoogte van het grondwater. Dit ‘schudden’ op verzoek van de rechthebbende wordt door de rechthebbenden als een recht gezien. Omdat in deze gemeente zich regelmatig problemen voordoen met de gewenste ontbinding, is in de Beheerverordening al een beperkende zinsnede opgenomen, wanneer de gemeente niet zal meewerken aan het verzoek om ene graf te ‘schudden’. Hoewel dat niet voor elke rechthebbende duidelijk is, is door het verzoek van de rechthebbende om te schudden afstand gedaan van het grafrecht. Er dient formeel een nieuw grafrecht te worden afgesloten.

Bij graven van bepaalde tijd gebeurt dit ook door het verlengen van de bestaande grafrechten en de (jaarlijkse) onderhoudsrechten. Bij graven voor onbepaalde tijd wordt na schudden wel onderhoudsrecht gevraagd, maar geen grafrechten. Daardoor is bij deze groep van rechthebbenden de indruk bestaan, dat zij onbeperkt gebruik mogen maken van het bijzetten van stoffelijke resten. Overigens gaan ook zonder het hergebruik van deze graven steeds meer gemeentes ertoe over om de rechthebbenden met grafrechten voor onbepaalde tijd een bijdrage te vragen voor het beheer (grafrecht) en onderhoud (onderhoudsrecht) van de begraafplaatsen. Dit wordt door de wetgever als redelijk gezien. De gemeente werkt zoveel mogelijk mee aan verzoeken om door ruimen/schudden het graf opnieuw toe te wijzen aan dezelfde rechthebbende. Echter, de bestaande problematiek in de grafvelden staat dit nu niet meer toe. Daarvoor moeten de problemen eerst worden opgelost. Bij heruitgifte geldt automatisch de huidige verordening. Een graf kan dan maximaal tweediep worden uitgegeven.

7

De bestaande grafrechten bij graven met een vrij laag zullen door de gemeente worden gerespecteerd en gecompenseerd zoals onder het kopje ‘Vrije graven bij driediep, tweediep en ééndiep’ is aangegeven. Alle aanwezige graven met grafrechten zullen door de gemeente in stand worden gehouden. Daarmee respecteert de gemeente de verplichtingen naar de rechthebbende toe en is compensatie niet nodig. Het is alleen niet mogelijk om aan elke rechthebbende de mogelijkheid te bieden het graf als familiegraf te behouden door het te laten schudden, zoals ook nu al in de Beheerverordening is vastgelegd. Deze rechthebbenden hebben geen recht op compensatie, want de gemeente heeft aan de verplichtingen voldaan door het bijzetten conform het ‘afgesproken’ grafrecht. 2.3 Compensatie eeuwigdurende grafrechten door afkoop Tijdens de informatieavonden is gevraagd of de gemeente de rechthebbenden van de graven voor onbepaalde tijd gaat compenseren voor het feit, dat hun ‘recht op schudden’ wordt afgenomen. Zoals hierboven is aangegeven, is er geen recht op schudden, maar wil de gemeente nu en in de toekomst meewerken een graf binnen een familie te behouden door heruitgifte. Formeel heet dit de mogelijkheid bieden om een keuzegraf aan te wijzen.

Dat geldt voor graven, die op verzoek worden geschud, maar ook voor rechthebbenden, die willen afwijken van de volgorde van begraven en zelf een plaatsje hebben uitgekozen. Er is geen reden om bestaande grafrechten op eeuwige grafrust op te heffen. Dit zou namelijk betekenen, dat alle stoffelijke resten naar een verzamelgraf of een nieuw graf overgebracht zouden moeten worden. Dit vergroot op korte termijn zelfs de capaciteitsproblematiek. Dit Toekomstbeeld laat zien, dat het niet noodzakelijk is om bestaande grafrechten op eeuwige grafrust op te heffen om de verbeteringen te kunnen realiseren. Er zullen geen grafrechten worden afgekocht. 2.4 Aanpassen Beheerverordening, Verordening Begraafrechten en de Algemene regels Bij het overnemen van de voorstellen in het Toekomstbeeld 2017 zullen in de huidige Verordeningen en Algemene regels de nodige aanpassingen moeten plaatsvinden. Uiteraard zal de regelgeving van de gemeente Molenwaard worden meegenomen in dit traject. Essentiële verschillen tussen beide gemeentes zullen in beeld worden gebracht inclusief de consequenties voor de uitvoering van het Toekomstbeeld 2017. Uitgangspunt is uiteraard, dat het harmoniseren van de verordeningen na 2019 geen extra belemmeringen meer zal opleveren.

Samenvatting: Ondanks de uitvoering van de diverse werkzaamheden ter verbetering van de grafvelden kunnen en zullen bestaande grafrechten met een vrije laag worden gerespecteerd. Bij 38 graflocaties is dit helaas niet mogelijk. Deze rechten worden gecompenseerd door het aanbieden van een nieuw graf en het dragen van alle kosten voor verplaatsing van het oude graf. De overige graflocaties kunnen blijven liggen, maar op deze grafveld kunnen geen nieuwe grafrechten meer worden uitgegeven door een bestaand graf te schudden en te laten hergebruiken. Bij deze graven is geen recht op compensatie, omdat de rechthebbende niet wordt beperkt in de grafrechten.