Bijlage Uitvoeringsplan begraafplaatsen Molenlanden

Uitvoeringsplan begraafplaatsen Gemeente Molenlanden 21-1620 7 juni 2022 Versie D04

Auteurs: Bas van Grunsven Merel van den Bosch

Inhoudsopgave

A. Algemeen .......................................................................................................................................................... 1 A.1 Inleiding .................................................................................................................................................................. 1 A.2 Leeswijzer .............................................................................................................................................................. 2 A.3 Scope....................................................................................................................................................................... 2 A.4 Gebouwen op de begraafplaatsen .................................................................................................................... 2 A.5 Overzicht te ruimen graven ................................................................................................................................ 3 A.6 Jaarplanning uitvoeringsplan .............................................................................................................................. 3 B. Adviesmaatregelen........................................................................................................................................... 4 1.

Begraafplaats Arkel .......................................................................................................................................... 6 2. Begraafplaats C.M. van Houwelingweg ....................................................................................................... 14 3. Begraafplaats Giessenburg Kerkweg ........................................................................................................... 20 4. Begraafplaats Hoogblokland ......................................................................................................................... 24 5. Begraafplaats Hoornaar ................................................................................................................................. 29 6. Begraafplaats Noordeloos ............................................................................................................................. 37 7. Begraafplaats Schelluinen Kerkplein ............................................................................................................ 44 8. Begraafplaats Schelluinen Nolweg ............................................................................................................... 48 9. Begraafplaats Bleskensgraaf ......................................................................................................................... 53 10.

Begraafplaats Ottoland ............................................................................................................................... 58 11. Begraafplaats Oud-Alblas ........................................................................................................................... 61 12. Begraafplaats Giessen-Oudekerk............................................................................................................... 64 Bijlagen................................................................................................................................................................. 67 C1 Jaarplanning uitvoeringsplannen gemeente Molenlanden ......................................................................... 67 C2 Kostenoverzicht ................................................................................................................................................... 69 C3 Toekomstbeeld begraafplaatsen voormalig Giessenlanden 2017-2030 ................................................. 70

A. Algemeen

A.1 Inleiding In 2017 schreef de voormalige gemeente Giessenlanden de rapportage ‘Toekomstbeeld begraafplaatsen gemeente Giessenlanden 2017-2030’. Dit plan is vlak voor de fusie met gemeente Molenwaard vastgesteld. In samenspraak met de gemeenteraad van Molenlanden is deze toekomstvisie, gedurende het harmonisatieproces om te komen tot nieuw beleid, ‘on hold’ gezet. Afgesproken werd dat na gereedkoming van het beheerplan Begraafplaatsen de toekomstvisie van voormalig Giessenlanden opnieuw tegen het licht zou worden gehouden met inachtneming van de kaderstelling van Molenlanden. Een aantal acute problemen uit de toekomstvisie zijn vooruitlopend op dit herziene uitvoeringsplan al in voorbereiding genomen (onderzoeken, besteksvorming, enz.). Gemeente Molenlanden vroeg KYBYS het ‘Toekomstbeeld begraafplaatsen gemeente Giessenlanden 2017-2030’ te herzien en per begraafplaats een geactualiseerd uitvoeringsplan op te stellen. In dit geactualiseerde uitvoeringsplan worden direct de nu bekende knelpunten op de begraafplaatsen van voormalig Molenwaard meegenomen, zodat we voor geheel Molenlanden het beeld schetsen. Daarnaast zijn per begraafplaats de nog te ruimen graven in beeld gebracht om invulling te geven aan het gestelde raadskader: “We hanteren een actief ruimingsbeleid (bij verstrijken termijn of als afstand wordt gedaan). Ook als er geen ruimtegebrek is”.

Door vaststelling van het raadskader: “Lokaal begraven blijft mogelijk” kan gesteld worden dat gezien de grafvoorraad uitbreiding van de begraafplaatsen Hoornaar, Noordeloos en Giessenburg (C.M. van Houwelingweg) opgestart moet worden. Om de knelpunten per begraafplaats inzichtelijk te maken is een inventarisatie uitgevoerd. Hierbij zijn de volgende documenten gescand op knelpunten en maatregelen die in het verleden zijn geconstateerd of geadviseerd: ▪ ‘Toekomstbeeld begraafplaatsen gemeente Giessenlanden 2017-2030’; ▪ ‘Beleidsdocument begraafplaatsen Molenlanden’ (september 2020); ▪ Interviews met de beheerders (gehouden in het voorjaar van 2021); ▪ ‘Beheerplan begraafplaatsen Molenlanden’ (september 2021). De in deze rapportage opgenomen knelpunten en maatregelen zijn tot stand gekomen door: ▪ Bureauonderzoek; ▪ Inventarisatie van de begraafplaatsen, samen met de beheerders; ▪ Afstemmingsgesprekken.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

1

A.2 Leeswijzer Hoofdstuk 2 geeft beknopt de belangrijkste adviesmaatregelen weer. Vervolgens is elke begraafplaats ingedeeld in een apart hoofdstuk. De volgende paragraven komen in elk hoofdstuk terug. Dit zijn: een korte inleiding over de begraafplaats, de geconstateerde knelpunten met een kijk op de genoemde maatregelen in het toekomstbeeld begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030, knelpuntenkaart, de bijbehorende maatregelen en een samenvatting van de kostenraming. In de bijlagen zijn de uitgewerkte jaarplanning en de kostenraming terug te vinden. Ook het Toekomstbeeld begraafplaatsen gemeente Giessenlanden is in de bijlage ter informatie bijgevoegd.

A.3 Scope Deze rapportage gaat over de volgende gemeentelijke begraafplaatsen: Arkel, Giessenburg CM van Houwelingweg, Giessenburg Kerkweg, Hoogblokland, Hoornaar, Noordeloos, Schelluinen Kerkplein, Schelluinen Nolweg, Bleskensgraaf, Ottoland en Oud-Alblas. Dit zijn de begraafplaatsen waar op dit moment problemen en knelpunten bekend zijn die in de volgende hoofdstukken worden omschreven. Voor de begraafplaats Giessen-Oudekerk is de voorbereiding al opgestart. Hier wordt conform het ‘Toekomstbeeld begraafplaatsen gemeente Giessenlanden 2017-2030’ het ophogen van het middengedeelte van de begraafplaats voorbereid; als gevolg van de lage ligging is de tweede begraaflaag te nat om in te begraven. Om 2-diep begraven te garanderen is ophoging van het middengedeelte noodzakelijk. Het uitvoeringskrediet is in deze rapportage opgenomen. De omgang met gebouwen op de begraafplaatsen zijn geen onderdeel van deze rapportage (zie onderstaand).

A.4 Gebouwen op de begraafplaatsen In het vastgestelde toekomstbeeld begraafplaatsen van de voormalige gemeente Giessenlanden zijn besluiten genomen over de omgang met gebouwen op de begraafplaatsen. In de gemeenteraad van Molenlanden is vorig jaar tijdens de kaderstelling over de gebouwen het volgende vastgesteld: “Voor de gebouwen zonder functie wordt onderzocht in hoeverre herbestemming, ‘zelfbeheer’ en/of sloop kan plaatsvinden”. Vanwege de complexiteit van het vraagstuk zal in het 3e kwartaal van 2022 eerst het te doorlopen proces in beeld worden gebracht (wie zijn stakeholders, vorm van participatie, relatie gebruik gebouwen door serviceteam Buitenruimte, enz.). Vervolgens zal een voorstel worden voorbereid, waarin alle voor- en nadelen van sloop danwel handhaving worden opgesomd om zo tot een weloverwogen besluit te komen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

2

A.5 Overzicht te ruimen graven Hieronder is een overzicht weergegeven van de nog ondergronds te ruimen graven. Voor deze te ruimen graven is per begraafplaats een budget opgenomen. Deze kosten zijn terug te vinden in de kostenramingen. Begraafplaats Arkel

Te ruimen graven 336

Bleskensgraaf

207

Brandwijk nw

107

Giessenburg C.M. van Houwelingweg

48

Giessenburg oud - Kerkweg

138

Giessen-Oudekerk

274

Goudriaan

41

Groot-Ammers

57

Hoogblokland

97

Hoornaar

29

Langerak

76

Molenaarsgraaf

9

Nieuw-Lekkerland

45

Nieuwpoort

58

Noordeloos

84

Ottoland

7

Oud-Alblas

23

Schelluinen Nolweg

12

Schelluinen oud - Kerkplein

82

Streefkerk

66

Wijngaarden nw

13

Wijngaarden oud

19

Totaal

1828

A.6 Jaarplanning uitvoeringsplan Deze rapportage beschrijft de knelpunten die op de begraafplaatsen zijn waargenomen. Voor deze knelpunten zijn de bijbehoren maatregelen in deze rapportage verder uitgewerkt en voorzien van een prioriteit. Deze prioriteit is vertaald in een jaarplanning welke is terug te vinden in bijlage C1.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

3

B. Adviesmaatregelen

Per begraafplaats zijn knelpunten geconstateerd met de daarbij behorende maatregelen en adviezen. In dit hoofdstuk zijn de adviezen met de grootste impact betreft uitvoering en budget uitgelicht en kort omschreven. De volledige uitwerkingen zijn omschreven in de hoofdstukken.

B.1 Arkel Adviesmaatregel 1. Herinrichten grafvak A om te blijven voorzien in begraafcapaciteit. Adviesmaatregel 2. Uitbreiden hoofdstructuur van de verhardingen om de toegankelijkheid te verbeteren. Adviesmaatregel 3. Aanpak wateroverlast d.m.v. uitruilen grond en realiseren samengesteld drainagesysteem.

B.2 Giessenburg C.M. van Houwelingweg Adviesmaatregel 4. In 2026/2027 ontstaat een capaciteitsprobleem. Op korte termijn realiseren van een uitbreiding op het terrein (grasland) aan de oostzijde van de begraafplaats. Adviesmaatregel 5. Ruimen van zestien algemene graven en omzetten in 2- diep particuliere graven om op korte termijn capaciteit te creëren. Adviesmaatregel 6. Uitbreiden hoofdstructuur van de verhardingen om de toegankelijkheid en uitstraling te verbeteren.

B.3 Giessenburg Kerkweg Adviesmaatregel 7. Grafveld A, B en C sluiten met het recht enkel de bestaande graflagen nog in gebruik te nemen. Hierdoor kunnen deze grafvelden in de toekomst opnieuw ingericht worden.

B.4 Hoogblokland Adviesmaatregel 8. Realiseren urnentuin op het lage gedeelte van de begraafplaats. In de urnentuin moet ruimte zijn voor de urnenmuur, urnengraven en een strooiveld. Adviesmaatregel 9. Aanleg/uitbreiden hoofdstructuur van de verhardingen om de toegankelijkheid en uitstraling te verbeteren.

B.5 Hoornaar Adviesmaatregel 10. Uitbreiden is noodzakelijk. De omschreven uitbreidingsmogelijkheden hebben allemaal voor- en nadelen. Het grootste issue is het aantal te realiseren graven. Uitgaande van het worst-case-scenario adviseren wij uitbreidingmogelijkheid 1D verder te onderzoeken. Adviesmaatregel 11. De inbreidingsmogelijkheden zijn bedoeld om tijd te winnen om een uitbreiding te realiseren. Het komt er op neer dat elke vierkante meter van de begraafplaats gebruikt wordt en groenstroken en wellicht het gebouw weggehaald worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

4

Adviesmaatregel 12. Het grafveld ‘ongeletterd’ blijft gesloten voor toekomstige begravingen, omdat de maatvoering van de graven niet klopt. In de toekomst kan de maatvoering hersteld worden als er een nieuwe inrichting heeft plaatsgevonden.

B.6 Noordeloos Adviesmaatregel 13. Door de realisatie van de nieuwe padenstructuur kunnen 12 extra graven worden uitgegeven en kan het waterprobleem aangepakt worden. Adviesmaatregel 14. Om het waterprobleem op te lossen, en mogelijk in de toekomst de grafvelden A, B en D opnieuw in te richten, dient verticale drainage aangebracht te worden op het westelijke gedeelte van de begraafplaats

B.7 Schelluinen Kerkplein Adviesmaatregel 15. Doordat er weinig tot geen begravingen zijn en de begraafplaats voldoende capaciteit heeft is het niet nodig kosten te maken om het waterprobleem op te lossen. Over de gehele begraafplaats de tweede laag sluiten voor begravingen.

B.8 Schelluinen Nolweg Adviesmaatregel 16. Bij de realisatie van de urnenmuur moeten de bestaande urnengraven een nieuwe plek krijgen waardoor ze eerder in gebruik worden genomen. Adviesmaatregel 17. Het herstellen van de verzakking van de grafvelen A t/m H, J, K en T.

B.9 Bleskensgraaf Adviesmaatregel 18. Aanleg en vernieuwing van de hoofdstructuur van de verhardingen om de toegankelijkheid en uitstraling te verbeteren.

B.10 Ottoland Adviesmaatregel 19. Ophogen en herinrichten van grafvak E, zodat hier in de toekomst opnieuw graven uitgegeven kunnen worden.

B.11 Oud-Alblas Adviesmaatregel 20. Onderzoeken waar het (grond)waterprobleem vandaan komt.

B.12 Giessen-Oudekerk Adviesmaatregel 21. Middengebied ophogen, zodat 2 dieps begraven gegarandeerd blijft en hiermee geen capaciteitsprobleem ontstaat.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

5

1. Begraafplaats Arkel

1.1 Inleiding Arkel Begraafplaats Arkel is een langgerekte begraafplaats welke aan één zijde grafvelden met Buxus hagen en grindpaden bevat en aan de andere zijde grafvelden met graspaden en Taxus hagen. In het midden van de begraafplaats staat een iconische koepelkerk welke de sfeer van de begraafplaats kenmerkt.

1.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaande tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr

Knelpunten en maatregelen

Eerdere planvorming

1.

Onduidelijke entree begraafplaats

Overeenkomst

2. 3.

Uitstraling en gebruik fietsenstalling Uitstraling parkeerplaats

Overeenkomst Afwijking

4.

Onlogische inrichting grafveld A

Afwijking

5. 6.

Onlogische inrichting nog uit te geven grafveld Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf met herdenkingsmonument

Overeenkomst Afwijking

7. 8.

Verhardingen; uitbreiden hoofdstructuur Verhardingen; vernieuwen secundaire verhardingen

Overeenkomst Afwijking

9.

Vervallen beheerdersgebouw

Afwijking

10.

Grondwaterprobleem grafvelden A, B, C en D

Afwijking

Knelpunt is benoemd in plan, maar plan bevat geen maatregelen om dit op te lossen. Andere invulling. Aantrekkelijk maken parkeerplaats i.p.v. volledige renovatie.

Inrichting grafveld anders vormgegeven, waardoor er minder impact is op bestaande graven. Ingevuld op een andere, logischere locatie.

Secundaire verhardingen vernieuwen zodat de toegankelijkheid wordt verhoogd. In plaats van sloop vernieuwen, zodat er een berging is voor de materialen. Aanpak grondwaterprobleem is anders ingevuld.

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 1 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

6

Figuur 1: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Arkel

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

7

1.3 Maatregelen 1. Onduidelijk entree begraafplaats De begraafplaats Arkel is vanaf de straat Kerkeind en de Onderweg te bereiken. Bij het opzoeken van de begraafplaats word je via de straat Kerkeind gestuurd. Alhoewel dit de voorzijde van de begraafplaats is, is hier nauwelijks mogelijkheid tot parkeren. Om duidelijkheid te creëren voor bezoekers dienen de volgende maatregelen genomen te worden: ▪ Aanpassen adresgegevens naar Onderweg 67A, 4241 XG Arkel; ▪ Plaatsen bebording naar Onderweg 67A; ▪ Plaatsen bebording, verboden te parkeren aan de straat Kerkeind; ▪ Vernieuwen toegangspoort begraafplaats (Onderweg zijde).

2. Uitstraling en gebruik fietsenstalling De bestaande ‘zithoek’ heeft de benaming fietsenstalling gekregen. Er staan twee banken met een los verplaatsbaar fietsenrek. Als er in de bestaande situatie fietsen worden geplaatst kunnen mensen niet plaatsnemen op de zitbanken en vice versa. Om hier een nette functionele fietsenstalling van te maken adviseren wij de volgende maatregelen: ▪ Verwijderen Taxus haag rondom de bestaande fietsenstalling; ▪ Verwijderen zitbanken; ▪ Verwijderen verhardingen incl. opsluitingen; ▪ Toepassen nieuwe verharding incl. opsluiting; ▪ Aanbrengen fietsenrek leunbeugels; ▪ Aanbrengen Taxus hagen.

3. Uitstraling parkeerplaats De bestaande parkeerplaats heeft een somber uiterlijk. Dit komt voornamelijk door het groen grenzend aan de parkeerplaats. Daarnaast is er een reëel hoogteverschil waardoor de parkeerplaats niet bij de begraafplaats aansluit. Om de parkeerplaats te betrekken bij de begraafplaats dienen de volgende maatregelen getroffen te worden: ▪ Herbestraten van de parkeerplaats; ▪ Snoeien bosplantsoen, (tussen parkeerplaats en Onderweg) hierbij specifiek de Hedera in de bomen en Hedera blokken verwijderen; ▪ Aanplanten sierrijk bosplantsoen tussen het bestaande bosplantsoen, mede om de doorkijk voor de bewoners aan de Onderweg op de begraafplaats tegen te gaan; ▪ Toepassen van een beplantingsstrook aan de begraafplaatszijde; ▪ Talud onder afschot egaliseren en inzaaien met bloemrijk grasmengsel.

4. Inrichten grafveld A Het bestaande grafvak A is vormgegeven door enkele grafrijen, Buxus hagen en grindpaden. Naast deze sobere indeling is veel winst te behalen in de begraafcapaciteit door het grafvak opnieuw in te richten. Momenteel liggen er nog vijftien graven met bestaande grafrechten in negen enkele grafrijen bestaande uit dertien graven per rij. Door het grafvak opnieuw in te richten kan de begraafplaats Arkel in begraafcapaciteit blijven voorzien. In figuur 2 is schematisch de nieuwe indeling van het grafvak weergegeven. Met deze indeling is ruimte voor 140 graven. Alvorens dit grafvak opnieuw ingedeeld wordt, dienen er nog 102 graven ondergronds geruimd te worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

8

Figuur 2: Inrichting grafveld A

Uitgangspunten: ▪ Grafrijen zijn minimaal 3,00 m breed (monument incl. groen); ▪ Toepassen secundaire verharding. Breedte paden 1,80 m; ▪ Toepassen hoofdstructuur volgens knelpunt 7; ▪ Toepassen Taxus hagen; ▪ Ruimen van 102 graven. Bij de nieuwe inrichting moet rekening worden gehouden met de vijftien bestaande graven. In de nieuwe inrichting komt er één nieuwe grafrij bij. De overige graven worden opgeschoven. Dit heeft als consequentie dat: ▪

▪

▪

Vier graven ondergronds een klein gedeelte onder het pad liggen. Hiervan kan het grafmonument opgeschoven worden (betreft grafrij II, graven A2, A4 en A9 en grafrij VII graf A3), maar deze graven hebben nog wel een vrije laag; Vijf graven liggen grotendeels onder een nieuw pad. Dit geldt voor vier graven in de huidige rij VI (graven A1, A5, A7 en A8) en één graf in de huidige rij IV (graf A8). De graven hebben allemaal volle lagen. Voor de overige 6 graven is er geen probleem; Bij het in gebruik nemen van de nieuwe inrichting dient men rekening te houden met de bestaande graven. Gefaseerd inrichten is hier dan de beste optie; grafrijen I, II, III kunnen uitgevoerd én meteen in gebruik worden genomen.

Adviesmaatregel 1. Herinrichten grafvak A om te blijven voorzien in begraafcapaciteit.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

9

5. Onlogische inrichting grafveld Knelpunt 5 betreft de inrichting van een nog uit te geven grafveld. De inrichting van deze bestaande situatie is niet goed doordacht. Door de inrichting van dit grafveld aan te passen kunnen meer graven worden uitgegeven en wordt het onderhoud van de begraafplaats vereenvoudigd. In figuur 3 is de bestaande situatie van het grafveld weergegeven. In figuur 4 is de nieuwe situatie van het grafveld schematisch weergegeven.

Figuur 3: Bestaande situatie grafveld

Figuur 4: Inrichting grafveld nieuwe situatie

Om de nieuwe situatie te realiseren moet er rekening gehouden worden met de volgende werkzaamheden: ▪ Opruimwerkzaamheden: Taxus hagen, asfalt verharding en toplaag gazon ▪ Aanbrengen verharding (hoofdstructuur); ▪ Aanbrengen looppad in de vorm van gazon; ▪ Aanbrengen Taxus hagen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

10

6. Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf en herdenkingsmonument Op elke begraafplaats moet ruimte zijn voor asbestemmingen. In Arkel is momenteel een strooiveld en urnentafel aanwezig nabij grafvak H. Het strooiveld blijft behouden, maar er wordt weinig tot geen gebruik gemaakt van de urnentafel. Om de asbestemmingen aantrekkelijk te maken adviseren wij een nieuwe urnentuin te realiseren op het grafveld ten zuiden van grafvak D. Op dit veld zijn van alle graven afstand gedaan en de grafmonumenten zijn al verwijderd. Wel dienen ondergronds achttien graven geruimd te worden alvorens er opnieuw wordt ingericht. In de eerste fase wordt een urnenmuur en een (extra) verzamelgraf incl. herdenkingsmonument aangebracht. In figuur 1 is de locatie van de toekomstige urnentuin weergegeven (6). Om ervoor te zorgen dat deze urnentuin aansluit bij de wensen en eisen van de gemeente en de inwoners adviseren wij hier een ontwerp voor te maken. Daarbij dienen minimaal de volgende uitgangspunten meegenomen te worden: ▪ Opruimwerkzaamheden grafveld; ▪ Ruimen achttien graven. Van al de graven op deze locatie is afstand gedaan; ▪ Realisatie urnenmuur en aanbrengen verzamelgraf incl. monument;

7. Verhardingen; uitbreiden hoofdstructuur In 2021 is een gedeelte van de verharding (hoofdroute naar koepelkerk) vernieuwd. Alhoewel dit gedeelte is vernieuwd is het merendeel van de verharding nog uitgevoerd in halfverharding (grind). In figuur 1 zijn in het blauw de paden weergegeven die uitgevoerd dienen te worden in de hoofdstructuur. Er is gekozen om de verharding die in 2021 is gerealiseerd door te trekken (zie afbeelding 1). Hoofdstructuur bestaand uit: ▪ Opsluiting d.m.v. betonnen opsluitband 100x200x1000 mm; ▪ Betonstraatsteen, halve keiformaat, antraciet t.b.v. streklaag; ▪ Betonstraatsteen, keiformaat, grijs t.b.v. looppad.

Afbeelding 1: Hoofdstructuur verharding

Adviesmaatregel 2. Uitbreiden hoofdstructuur verhardingen om de toegankelijkheid en de uitstraling te borgen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

11

8. Verhardingen; vernieuwen secundaire verhardingen Met secundaire verhardingen worden de paden bedoeld die aansluiten op de hoofdstructuur. Op locatie 8 liggen in de bestaande situatie nog grindbetontegels. Om de begraafplaats een kwaliteitsimpuls te geven is gekozen om de verharding te vernieuwen. Hierbij is de keuze gevallen op Aquado. Dit is een halfverharding speciaal toepasbaar voor begraafplaatsen (zie afbeelding 2). De verharding is: ▪ Water- en luchtdoorlatend; ▪ Stabiel wegens hoge haakweerstand; ▪ Stof-arm; ▪ 100% herbruikbaar; ▪ Eenvoudig te verwerken en herstellen.

Afbeelding 2: Aquado halfverharding

Afbeelding 3: Bestaand beheerdersgebouw

9. Beheerdersgebouw Het beheerdersgebouw in Arkel is in slechte staat (zie afbeelding 3). Alhoewel de sloop van het beheerdersgebouw zal zorgen voor ruimte om te begraven is dit niet nodig. Er is geen capaciteitsprobleem op Arkel. Het gebouw wordt dagelijks gebruikt door de beheerders om hier materialen in op te slaan voor de onderhoudswerkzaamheden, daarnaast staan de materialen voor begrafenissen erin opgeslagen. Het gebouw is gelokaliseerd t.p.v. punt 9 in figuur 1. Zoals eerder verwoord zal u over de omgang met gebouwen een apart voorstel worden voorgelegd, waarin alle voor- en nadelen van sloop danwel handhaving worden opgesomd om zo tot een weloverwogen besluit te komen.

10. Grondwaterprobleem grafvelden A, B, en C In april van 2018 heeft het bedrijf Sweco een inventariserend onderzoek gedaan ten behoeve van mogelijke oplossingen van de grondwateroverlast op negen begraafplaatsen in de gemeente Molenlanden (rapportage SWNL0224559 d.d. 19-04-2018). Het doel daarvan was het bepalen van de oorzaken van de wateroverlast en het aangeven van mogelijke oplossingen. Voor begraafplaats Arkel zijn ook veldwerkzaamheden uitgevoerd. Uit het rapport blijkt dat er weinig tot geen wateroverlast is, er zijn echter maar op twee plaatsen onderzoek gedaan. In de praktijk is er pleksgewijs een waterprobleem. Een mogelijke oorzaak hiervan is dat de grond afwisselend bestaat uit lichte klei en zware zwavel (mv tot 3,5 a 4,5 m -mv). Wij adviseren dit probleem gefaseerd aan te pakken. Beginnend met de volgende werkzaamheden tijdens het herinrichten van grafveld A: ▪ Met de herinrichting van grafveld A wordt het grafvak geruimd. Tijdens deze ruimingen dient de grond uitgewisseld te worden naar een zandgrond. ▪ Aanbrengen van een samengesteld drainagesysteem. o Grafvelden draineren met twee drainstrengen op één doorspuitput (groene lijnen); o Één hoofdafvoer incl. inspectieputten. De hoofdafvoer, voert het water af naar de watergang aan de noordwestzijde van de begraafplaats (blauwe stippellijn.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

12

De grafvelden B en C kunnen in de toekomst aangesloten worden op het gerealiseerde samengestelde drainagesysteem. Adviesmaatregel 3. Aanpak wateroverlast d.m.v. uitruilen grond en realiseren samengesteld drainagesysteem.

Figuur 5: Grondwaterprobleem grafveld A, B en C

1.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Onduidelijke entree begraafplaats 2. Uitstraling en gebruik fietsenstalling 3. Uitstraling parkeerplaats 4. Onlogische inrichting grafveld A 5. Onlogische inrichting nog uit te geven grafveld 6. Urnenvoorzieningen incl. verzamelgraf en monument 7. Verhardingen; uitbreiden hoofdstructuur 8. Verhardingen; vernieuwen secundaire verhardingen 9. Beheerdersgebouw 10. Grondwaterprobleem grafvelden A, B, C en D Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Kosten € 6.220,€ 4.620,€ 22.560,€ 16.910,€ 4.550,€ 10.000,€ 21.430,€ 6.270,Advisering volgt € 15.700,€ 168.000,€ 5.000,€ 372.000,-

Prioriteit Hoog Hoog Middel Laag Laag Hoog Middel Hoog Laag Laag Hoog Laag

13

2. Begraafplaats C.M. van Houwelingweg

2.1 Inleiding C.M. van Houwelingweg De begraafplaats aan de C.M. van Houwelingweg ligt aan een doorgaande weg in het buitengebied. De begraafplaats is aan alle zijden omgeven door grasland. Deze begraafplaats heeft op korte termijn (2026/2027) een capaciteitsprobleem.

2.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. N r 1.

Knelpunt en maatregelen

Eerdere planvorming

Capaciteitsprobleem; uitbreiden

Afwijking

2. 3.

Capaciteitsprobleem; inbreiden Urnenvoorzieningen

Overeenkomst Afwijking

4. 5. 6. 7.

Verhardingen, aanpak hoofdstructuur Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Grafveld kindergraven Urnentaart verwijderen

Overeenkomst Overeenkomst Overeenkomst Afwijking

8.

Aanzicht begraafplaats

Afwijking

Andere oplossing door uitbreiden in plaats van begraven op Kerkweg Op andere manier vormgegeven, waardoor beeldkwaliteit wordt verhoogd

Er wordt geen gebruik van gemaakt, ruimte voor graven Zichtbaarheid begraafplaats vergroten

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 5 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

14

Figuur 6: Locaties Knelpunten/verbeterpunten C.M. van Houwelingweg

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

15

2.3 Maatregelen Voor begraafplaats Giessenburg C.M. van Houwelingweg zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten en bijbehorende maatregelen toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken.

1. Capaciteitsprobleem, uitbreiden Door de extra begravingen door Covid-19 zijn er meer graven uitgegeven dan was voorzien. Het gemiddelde zit nu op negen graven per jaar, waarbij er van één graf afstand wordt gedaan. Als we uitgaan van dit ‘worst case scenario’ is de begraafplaats rond 2026/2027 vol. Binnen de contouren van de begraafplaats zijn enkele oplossingen gevonden (zie maatregel 2). Het uitbreiden van deze begraafplaats is een logische keuze. Het perceel ten oosten van de huidige begraafplaats is eigendom van de gemeente en het heeft reeds de bestemming “Maatschappelijk” met functieaanduiding ‘begraafplaats’. Dat betekent dat er geen bestemmingsplanwijziging nodig is. Wel dient een omgevingsvergunning te worden aangevraagd en moeten de volgende onderzoeken worden uitgevoerd: 1. archeologisch onderzoek; 6. bodemonderzoek; 2. inmeting; 7. drainageadvies; 3. grondonderzoek; 8. flora en fauna; 4. zettingsanalyse; 9. explosievenonderzoek (afhankelijk van het 5. stabiliteitsanalyse; grondverzet).

Afbeelding 2: Uitbreiding C.M. van Houwelingweg

Het perceel is circa 2.700 m² groot (excl. watergangen). Uitgaande van een brutografoppervlak van 8 m², betekent dit dat hier circa 337 graven gerealiseerd kunnen worden. In de brutografoppervlakte is rekening gehouden met o.a. verhardingen, groen, grafmonumenten, terreininrichtingen en meubilair. Met een grafuitgifte van negen graven per jaar is hier voor de komende 37 jaar capaciteit. Tezamen met de huidige begraafplaats is hiermee het capaciteitsprobleem opgelost. Adviesmaatregel 4. In 2026/2027 ontstaat een capaciteitsprobleem. Op korte termijn realiseren van een uitbreiding op het terrein (grasland) aan de oostzijde van de begraafplaats.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

16

2. Capaciteitsprobleem, inbreiden Zoals bij knelpunt 1 omschreven verwachten we op korte termijn een capaciteitstekort. Er dienen zo spoedig mogelijk graven te worden bijgemaakt. Binnen de huidige contouren van de begraafplaats zijn enkele mogelijkheden, deze zijn lichtgroen uitgelicht in figuur 6:

Maatregel 2A: Inbreiden bestaande grafrijen Door op twee plaatsen de grafrijen door te trekken is het mogelijk vier graven toe te voegen. Hierbij moet rekening gehouden worden met de volgende werkzaamheden: ▪ Verwijderen taxushagen; ▪ Aanbrengen grond; ▪ Aanbrengen nieuwe taxushagen.

Maatregel 2B: Inbreiden in plantvak De ruimte tussen twee grafrijen in, is momenteel een heesterbeplanting. In deze oppervlakte kunnen vier extra graven gerealiseerd worden. Hiervoor dient de verharding uitgebreid te worden zoals weergegeven in figuur 6. Als noodoptie kan het bestaande pad tussen grafvak H en L versmald worden met 0,50 m. Het pad is dan nog 1,50 m breed. Door het pad te versmallen en de bestaande haag op te offeren kunnen nog dertien extra graven worden gerealiseerd. Dit geniet niet de voorkeur en kan als laatste redmiddel worden ingezet.

Maatregel 2C: Algemene graven ruimen Er zijn momenteel zestien algemene graven aanwezig die geruimd kunnen worden. Deze kunnen als een particulier graf 2- diep opnieuw uitgegeven worden. Adviesmaatregel 5. Ruimen van zestien algemene graven en omzetten in 2- diep particuliere graven om op korte termijn capaciteit te creëren.

3. Urnenvoorzieningen Op elke begraafplaats moet ruimte zijn voor asbestemmingen. Bij de begraafplaats aan de Houwelingenweg is momenteel een urnentafel aanwezig, maar er wordt weinig tot geen gebruik van gemaakt. Om de asbestemmingen aantrekkelijk te maken wordt urnenmuur geplaatst. In figuur 7 is de urnenmuur schematisch uitgewerkt.

Figuur 7: Urnenmuur

Er is gekozen om de urnenmuur te realiseren achter grafrij C. Hier ligt een grasstrook die niet breed genoeg is om een grafrij van te maken. De werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden zijn als volgt:

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

17

▪ ▪ ▪ ▪

Verwijderen gedeelte bestaande Taxus haag; Verwijderen gazonstrook; Aanleg urnenmuur, hoogte 1,50 m; Uitbreiden bestaande taxus haag, hoogte 1,50 m rondom urnenmuur (kleur lichtgroen), overige hoogte 1,20 m (kleur donkergroen).

4. Verhardingen, aanpak hoofdstructuur Een gedeelte van de hoofdstructuur is reeds vervangen. Alhoewel dit gedeelte is vernieuwd is het merendeel van de verharding nog uitgevoerd in asfalt. De asfalt paden zijn van slechte kwaliteit en dienen te worden vervangen. In het knelpuntenoverzicht zijn in het blauw de paden weergegeven die uitgevoerd dienen te worden in de hoofdstructuur. Er is gekozen de verharding die in 2021 is gerealiseerd door te trekken (zie afbeelding 5). Deze verharding komt overeen met Arkel. Hoofdstructuur bestaand uit (circa : ▪ Opsluiting d.m.v. betonnen opsluitband 100x200x1000 mm; ▪ Betonstraatsteen, halve keiformaat, antraciet t.b.v. streklaag; ▪ Betonstraatsteen, keiformaat, wit t.b.v. looppad. In de uitvoeringsfase dient rekening gehouden te worden met het hoogteverschil op de begraafplaats. De verharding dient zo uitgevoerd te worden dat de begraafplaats toegankelijk is voor rolstoelgebruikers. De secundaire padenstructuur op de begraafplaats bestaat uit halfverharding. De overgang van deze paden dient aangesloten te worden op de nieuwe hoofdstructuur. Afbeelding 3: Impressie hoofdstructuur paden

Adviesmaatregel 6. Uitbreiden hoofdstructuur verhardingen om de veiligheid, het onderhoudsniveau en de uitstraling te borgen.

5. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Ten plaatse van het verzamelgraf dient een extra verzamelgraf aangebracht te worden. Het monument wat er momenteel op staat dateert uit 2012. Hierop kunnen geen plaatjes door nabestaanden aangebracht worden. Naast het aanbrengen van een extra verzamelgraf wordt het monument (conform kaderstelling) vervangen door een monument waarop nabestaanden een plaatje van de overledene kunnen laten plaatsen.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

18

6. Grafveld kindergraven Op de begraafplaats is een apart veld voor kindergraven aanwezig. Echter is dit grafveld niet optimaal ingericht. Door het voetpad aan één zijde door te trekken en de bestaande haag aan te passen krijgt grafveld A een logische indeling. Hierdoor kunnen nog veertien kindergraven uitgegeven worden.

Figuur 8: Grafveld A

7. Urnentaart verwijderen Op de begraafplaats is een urnentaart aanwezig. Hier wordt echter geen gebruik van gemaakt. De urnentaart dient te worden verwijderd. Werkzaamheden: ▪ Urnentaart verwijderen; ▪ Halfverharding onder urnentaart verwijderen; ▪ Halfverharding vervangen door verharding hoofdstructuur.

8. Aanzicht begraafplaats De strook beplanting aan de rijbaan zijde is aangeplant met bosplantsoen. De entree van de begraafplaats is hierdoor onduidelijk en het past niet bij het gewenste kwaliteitsbeeld. Het opnieuw inrichten van deze plantenborder met een bijpassend beplantingsplan zal de zichtbaarheid en beleving vergroten.

2.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt Kosten Prioriteit 1. Capaciteitsprobleem; uitbreiden (onderzoekskosten) € 20.000,Zeer Hoog 2. Capaciteitsprobleem; inbreiden € 4.700,Zeer Hoog 3. Urnenvoorzieningen € 1.690,Hoog 4. Verhardingen, aanpak hoofdstructuur € 27.900,Middel 5. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument € 5.400,Hoog 6. Grafveld kindergraven € 1.960,Laag 7. Urnentaart verwijderen € 590,Middel 8. Aanzicht begraafplaats € 5.000,Middel Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven € 24.000,Hoog Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl. BTW € 121.000,-

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

19

3. Begraafplaats Giessenburg Kerkweg

3.1 Inleiding Giessenburg Kerkweg De begraafplaats Giessenburg Kerkweg ligt in het centrum van het dorp en wordt omsloten door de Kerkweg en Kerkhoflaan. Het is een relatief kleine begraafplaats.

3.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1.

Knelpunten en maatregelen Vervangen verhardingen

Eerdere planvorming Afwijking

2.

Handhaven beleid grafvelden A, B en C

Afwijking

3.

Plaatsen monument verzamelgraf

Overeenkomst

Uitgebreid met het vervangen van het gehele toegangspad

Door onbepaalde tijd graven is herinrichting op korte termijn (<10 jaar niet mogelijk)

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 9 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

20

Figuur 9: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Giessenburg Kerkweg

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

21

3.3 Maatregelen Voor de begraafplaats Giessenburg Kerkweg zijn drie knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken. Er is geen capaciteitsprobleem voor deze begraafplaats. In tegenstelling tot de CM van Houwelingweg is hier weinig begraven. In de afgelopen zes jaar zijn hier twee nieuwe graven uitgegeven en 17 bijzettingen geweest.

1. Vervangen verhardingen De verhardingen op de begraafplaats bestaan uit grindbetontegels, asfalt en klinkerverharding. Een gedeelte van de verharding is recent vervangen voor klinkerverharding. De staat van het asfalt is slecht en de paden zijn te breed, hierdoor is begraven lastig. De grindbetontegels zijn verzakt en zijn in de winterperiode glad. In figuur 9 zijn in het blauw de verhardingen aangegeven welke vervangen moeten worden. Dit zijn de paden die zijn uitgevoerd in asfalt en grindbetontegels. De grindbetontegels die als ‘pad’ dienen in grafvak A, B en C blijven behouden. Door de afwijkende maatvoering van de graven zijn er regelmatig verzakkingen waardoor het opnieuw aanbrengen van verhardingen als kapitaalvernietiging wordt gezien.

2. Handhaven beleid grafvelden A, B en C Op het achterste deel van de begraafplaats zijn 129 graven nog in gebruik als graf voor onbepaalde tijd. Dat is 55% van de graven die daar liggen. Voor dit deel zijn in 2018 brieven aan de rechthebbenden verzonden dat er niet meer geschud mag worden, maar dat alleen de bestaande graflagen nog in gebruik genomen mogen worden. Dat betekent dat dit gedeelte gesloten wordt voor nieuwe begravingen en alleen nog bijzettingen mogen plaatsvinden in bestaande vrije lagen. Er zijn zoveel graven voor onbepaalde tijd uitgegeven dat de herinrichtingsplannen pas in de verre toekomst uitgevoerd kunnen worden. Er is voldoende ruimte aan de voorzijde van de begraafplaats om te kunnen blijven begraven.

Adviesmaatregel 7. Grafveld A, B en C sluiten met het recht enkel de bestaande graflagen nog in gebruik te laten nemen. Hierdoor kunnen deze grafvelden in de toekomst opnieuw ingericht worden.

3. Plaatsen monument verzamelgraf Er is een keuze gemaakt om de verzamelgraven op de begraafplaatsen in de gemeente Molenlanden te voorzien van een monument met een bepaalde uitstraling. Deze monumenten worden identiek. Het monument dat er momenteel op staat dateert uit 2012. Hierop kunnen geen plaatjes door nabestaanden aangebracht worden. Het monument dient vervangen te worden door een nieuw monument welke de mogelijkheid geeft voor het aanbrengen van de naam van de overledene.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

22

3.4 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Vervangen verhardingen 2. Aanpassen beleid grafvelden A, B en C 3. Plaatsen monument verzamelgraf Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl BTW

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Kosten € 17.460,€ 3.600.€ 400,€ 69.000,€ 5.000,€ 127.000,-

Prioriteit Middel Hoog Hoog Hoog Laag

23

4. Begraafplaats Hoogblokland

4.1 Inleiding Hoogblokland De begraafplaats in Hoogblokland is gelegen aan de doorgaande Dorpsweg. Aan drie zijden van de begraafplaats zijn woningen gesitueerd. Het achterste deel van de begraafplaats is opgehoogd en omrand met een haag.

4.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. Nr 1. 2.

Knelpunten en maatregelen Sloop bestaande aula Grondwater probleem lage gedeelte

Eerdere planvorming Overeenkomst Afwijking

3.

Urnenvoorzieningen

Afwijking

4. 5.

Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Verharding, hoofdstructuur

Overeenkomst Afwijking

Er is voldoende capaciteit op het hoge deel

Urnenvoorzieningen worden iets anders ingedeeld zodat de beeldkwaliteit wordt verhoogd De hoofdstructuur wordt iets anders opgezet, waardoor de beeldkwaliteit wordt verhoogd

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 10 schematisch weergegeven.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

24

Figuur 10: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Hoogblokland

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

25

25

4.3 Maatregelen Voor begraafplaats Hoogblokland zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken. Er is op deze begraafplaats voldoende capaciteit aanwezig.

1. Beheerdersgebouw De huidige aula is in gebruik als berging. De aula heeft achterstallig onderhoud. In plaats van een aula kan een beheerdersgebouw op het lager gelegen gedeelte van de begraafplaats gemaakt worden (locatie 1B). De ruimte die beschikbaar komt kan worden gebruikt om te begraven. In afbeelding 6 is schematisch weergegeven hoe de bestaande grafrijen doorgetrokken kunnen worden. Door het verwijderen van de aula komen 32 extra graven vrij. Alhoewel het voor de begraafcapaciteit niet nodig is het gebouw weg te halen of te verplaatsen (zie knelpunt 2) zal het een goed ingerichte begraafplaats opleveren. Zoals eerder verwoord zal u over de omgang met gebouwen een apart voorstel worden voorgelegd, waarin alle voor- en nadelen van sloop danwel handhaving worden opgesomd om zo tot een weloverwogen besluit te komen.

Afbeelding 4: Uitbreiding graven

Afbeelding 5: Aula Hoogblokland

2. Grondwaterprobleem lage gedeelte Er is voldoende capaciteit op het hoge deel aanwezig om in de toekomst te blijven begraven. Jaarlijks worden er gemiddeld 2,4 graven uitgegeven terwijl er van zes graven afstand wordt gedaan. Het aantal vrije graven loopt in de toekomst op. In het lage (voorste) deel van de begraafplaats zijn alleen nog graven voor onbepaalde tijd aanwezig. Dit zijn 21 graven waarbij twee personen naast elkaar begraven zijn. Daarnaast is er nog één oorlogsgraf aanwezig. Op het lage (voorste) deel van de begraafplaats is een grondwaterprobleem. Hier kan alleen 1- diep worden begraven. Omdat er geen capaciteitsprobleem is op het hoge deel, en hier in de toekomst begraven kan worden is het niet nodig om het lage deel op te hogen. Wel kunnen hier in de toekomst 1-diep graven of asbestemmingen gemaakt worden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

26

3. Urnenvoorzieningen Omdat op het lage deel van de begraafplaats niet twee-diep begraven kan worden is het logisch om op deze plaats de urnenvoorzieningen te realiseren. Momenteel zijn er zes urnengraven op het hoge deel aanwezig, waarvan één in gebruik (locatie 3A). Het verplaatsen van deze urnengraven naar het lagere deel, waarbij de urnengraven opgenomen worden in de ‘urnentuin’ geeft een impuls aan het kwaliteitsbeeld en indeling van de begraafplaats. Daarnaast kan de ruimte die in gebruik is als urnengraf opnieuw als twee- diep graf worden uitgegeven. In figuur 11 is schematisch de indeling van de urnenvoorzieningen weergegeven, met de daarbij behoorden werkzaamheden: ▪ Uitwerken ontwerp urnentuin; ▪ Inzaaien strooiveld met (bloemrijk) ▪ Verwijderen gazon en uitvlakken toplaag; grasmengsel; ▪ Aanbrengen verhardingen; ▪ Aanbrengen hagen en eventuele ▪ Aanbrengen urnengraven en urnenmuur; heesterbeplanting.

Figuur 11: Urnenvoorzieningen Hoogblokland

Adviesmaatregel 8. Realiseren ‘urnentuin’ op het lage gedeelte van de begraafplaats. In de ‘urnentuin’ moet ruimte zijn voor de urnenmuur, de urnengraven en een strooiveld.

4. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument Er is een verzamelgraf aanwezig op het lage deel van de begraafplaats, rechts naast de ingang van het hoge deel. Omdat er van steeds meer graven afstand wordt gedaan is het logisch om een extra verzamelgraf aan te brengen. Omdat de capaciteit op de begraafplaats voldoende is, is het voorstel dit ten plaatse van nummer 4 aangegeven in figuur 9 te doen. Om een nieuw verzamelgraf naast de bestaande te leggen is een uitdaging i.v.m. het hoogteverschil en een aanwezige waterleiding. Ook past hier het nieuwe herdenkingsmonument op.

5. Verharding, hoofdstructuur Het merendeel van de verhardingen op de begraafplaats is uitgevoerd in halfverharding. Vooral op het lage gedeelte is het voetpad van slechte kwaliteit (zie afbeelding 8). Om de beleving en het kwaliteitsniveau te waarborgen is het van belang om dit pad te vernieuwen. Wij adviseren de bestaande padenstructuur op de volgende gedeelten uit te breiden (zie figuur 10, blauwe arcering). ▪ Hoofdpad lage gedeelte; ▪ U-vorm hoge gedeelte, hierdoor vergroten we de bereikbaarheid van de grafrijen. Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

27

Bestaande hoofdstructuur uitbreiden, bestaand uit: ▪ Opsluiting d.m.v. betonnen opsluitband 100x200x1000 mm; ▪ Betonstraatsteen, halve keiformaat, antraciet t.b.v. streklaag; ▪ Betonstraatsteen, keiformaat, wit t.b.v. looppad.

Afbeelding 8: halfverharding lage gedeelte

Afbeelding 9: hoofdstructuur hoge gedeelte

Adviesmaatregel 9. Aanleg/uitbreiden hoofdstructuur verhardingen lage-en hoge gedeelte om de veiligheid, bereikbaarheid en de uitstraling te borgen.

4.5 Kostenraming Om de knelpunten aan te pakken is budget nodig. Per begraafplaats is een kostenraming uitgewerkt (zie bijlage C2). In deze kostenraming zijn de boven- en ondergronds te ruimen graven en een stelpost voor de beplantingen meegenomen. Onderstaand overzicht geeft de te verwachten kosten en prioritering weer. Nr Knelpunt 1. Beheerdersgebouw 2. Grondwater probleem lage gedeelte 3. Urnenvoorzieningen 4. Plaatsen extra verzamelgraf incl. monument 5. Verharding, hoofdstructuur Stelpost Boven- en ondergronds ruimen van graven Stelpost Beplantingswerkzaamheden Totaal incl. staartkosten, onvoorzien en VAT, excl BTW

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

Kosten Advisering volgt n.v.t. € 6.800,€ 5.400,€ 12.910,€ 48.500,€ 5.000,€ 104.000,-

Prioriteit

Hoog Hoog Middel Hoog Laag

28

5. Begraafplaats Hoornaar

5.1 Inleiding Hoornaar De begraafplaats in Hoornaar ligt naast en achter de kerk. Aan de achterzijde van de begraafplaats is een perceel met een speeltuintje, aan de zijkant zijn volkstuintjes en de tuin van de kerk gerealiseerd. Deze begraafplaats is bijna vol.

5.2 Knelpunten en maatregelen Onderstaand tabel geeft inzicht in de knelpunten die momenteel spelen op de begraafplaats. In deze tabel zijn ook de afwijkingen en overeenkomsten uit de ‘Toekomstvisie begraafplaatsen Giessenlanden 2017-2030’ opgenomen. N r 1.

Knelpunten en maatregelen

Eerdere planvorming

Capaciteitsprobleem, uitbreiden

Overeenkomst

Nu zijn er locaties onderzocht waar uitgebreid kan worden 2.

Capaciteitsprobleem, inbreiden

Overeenkomst

3. 4.

Grafveld ongeletterd Inpassen urnenvoorzieningen

Overeenkomst Afwijking

5.

Grafstenen draaien

Afwijking

Nu zijn er locaties aangewezen waar graven gemaakt kunnen worden Urnenvoorzieningen anders vormgegeven Extra maatregel

De locaties van de knelpunten/verbeterpunten zijn in figuur 12 schematisch weergegeven

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

29

Figuur 12: Locaties Knelpunten/verbeterpunten Hoornaar

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

30

5.3 Maatregelen Voor begraafplaats Hoornaar zijn diverse knelpunten geconstateerd. In deze paragraaf worden deze knelpunten toegelicht. Het oplossen van deze knelpunten is belangrijk om de begraafplaats toekomstbestendig te maken. Uit de behoefte- en capaciteitsberekening van eind 2021 blijkt dat er gemiddeld 4,5 graf per jaar wordt uitgegeven. Met de huidige capaciteit (zonder hergebruik) betekent dit dat de begraafplaats omstreeks 2026 vol is. Echter zijn er in de Covid-19 periode meer graven uitgegeven (6 in 2020 en 10 in 2021). Indien deze trend zich doorzet, en we uitgaan van een uitgifte van gemiddeld 8 graven per jaar, is de begraafplaats omstreeks 2023 vol. Volgens de berekeningen is er behoefte aan 155 nieuwe graven (als de gemiddelde uitgifte 4,5 graven per jaar is) en aan 256 graven (indien de gemiddelde uitgifte 8 graven per jaar is). We hebben mogelijkheden onderzocht buiten en binnen de contouren van de begraafplaats, waarbij we uit zijn gegaan van het slechtste scenario: een gemiddelde uitgifte van 8 graven per jaar, en een behoefte aan 256 nieuwe graven. In figuur 13 zijn de mogelijke locaties van de uitbreidingen aangegeven.

1B 1C

1A

1 D

Figuur 13: Uitbreidingsmogelijkheden Hoornaar

1. Capaciteitsprobleem, uitbreiden Mogelijkheid 1A. Het verplaatsen van de haag De begraafplaats is aan de noordzijde omheind met een haag. Met het verwijderen van deze haag en het uitbreiden van het talud kan de begraafplaats aan deze zijde worden uitgebreid. Er kan dan één extra grafrij worden gerealiseerd met circa 28 graven. Met deze 28 graven kan ongeveer 3,5 jaar extra begraven worden. Dit betekent wel dat het talud opgehoogd moet worden, waarbij de nodige onderzoeken uitgevoerd moeten worden. Er dient een bodemonderzoek plaats te vinden naar de bodemkwaliteit en de zettingstijd moet berekend worden. Tevens dient de bestemming gewijzigd te worden.

Mogelijkheid 1B. Uitbreiding richting speelvoorziening Het perceel achter de begraafplaats is momenteel in gebruik als speeltuin. Indien dit perceel

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

31

(gedeeltelijk) in gebruik genomen wordt, dan dienen de volgende onderzoeken/ werkzaamheden uitgevoerd te worden: ▪ Bestemmingsplanwijziging; ▪ Archeologisch onderzoek; ▪ Explosievenonderzoek: afhankelijk van verdenking gebied, verwacht grondverzet of risico zettingsdruk ophoging (navraag bij onderzoeksbureau nodig); ▪ Zettingsonderzoek: vanwege drooglegging, inschatting benodigde ophoging; ▪ Watertoets/berekening en inpassing compensatie: vanwege eventuele demping en toename verharding; ▪ Planschaderisicoanalyse in verband met nabijheid woningen. Dit perceel is circa 1.250 m². Hier kunnen ongeveer 156 graven gemaakt worden. Dat is te weinig om te voldoen aan de behoefte. Het uitbreiden op de speelplaats heeft daarnaast grote invloed op de nabijgelegen woningen. De begraafplaats komt te veel de kant van de woningen op. Daarnaast dient er een andere plek voor de speelvoorzieningen gevonden te worden. Het advies is om deze uitbreidingmogelijkheid niet verder te onderzoeken. Mogelijkheid 1C. Uitbreiding richting tuin van de kerk De naastgelegen kerk heeft een tuin die aansluit op de huidige begraafplaats. Wellicht is het mogelijk dit perceel te kopen of via ruilverkaveling in bezit te krijgen. Hiervoor dienen eerst gesprekken met de kerk te worden gevoerd. Dit perceel is 725 m² groot. Om de 256 nieuwe graven kwijt te kunnen is 2.000 m² nodig.

Een perceel van 725 m2 komt neer op circa 90 graven, dat is te weinig. Het advies is om deze uitbreidingmogelijkheid niet verder te onderzoeken. Mogelijkheid 1D. Uitbreiden van de begraafplaats aan overzijde Dorpsweg Aan de overzijde van de Dorpsweg ligt een parkeerplaats welke in eigendom van de kerk is. Aansluitend aan de parkeerplaats is een perceel (grasland) dat wordt gebruikt voor de fokveedag. Dit perceel kan als begraafplaats worden ingericht. Hiervoor zijn diverse onderzoeken/ werkzaamheden nodig: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bestemmingsplanwijziging; Archeologisch onderzoek; Explosievenonderzoek: afhankelijk van verdenking gebied, verwacht grondverzet of risico zettingsdruk ophoging (navraag bij onderzoeksbureau nodig); Zettingsonderzoek: vanwege drooglegging, inschatting benodigde ophoging; Flora en faunaonderzoek; Watertoets/berekening en inpassing compensatie: vanwege eventuele demping en toename verharding; Recht van overpad/ eigendom/ gebruik parkeerplaats.

Er is behoefte aan zo’n 256 nieuwe graven. Uitgaande van een bruto grafoppervlak van 8 m², is er circa 2.000 m² nodig. Het perceel is nu 5.780 m², dus dat geeft geen belemmering. Het advies is dan ook om deze mogelijkheid te onderzoeken op haalbaarheid. Daarnaast heeft elke uitbreiding te maken met belanghebbenden; een zorgvuldig participatieproces is een belangrijk onderdeel om te komen tot een uitbreiding. Adviesmaatregel 10. Uitbreiden is noodzakelijk. De omschreven uitbreidingsmogelijkheden hebben allemaal voor-en nadelen. Het grootste issue is het aantal te realiseren graven en het nijpende tijdsframe. Uitgaande van het worst-case-scenario adviseren wij uitbreidingmogelijkheid 1D verder te onderzoeken.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

32

2. Capaciteitsprobleem, inbreiden Omdat er een nijpend tekort is en in het slechtste geval de begraafplaats in 2023 vol is zijn er ook enkele inbreidingsmogelijkheden. Bij het berekenen van de extra tijd is uitgegaan van een uitgifte van gemiddeld 8 graven per jaar.

Mogelijkheid 2A. Het doortrekken van grafrijen B, D en F De grafrijen B, D en F kunnen met totaal zes graven worden uitgebreid. Met deze inbreiding kunnen mensen niet meer om de grafrijen heen lopen, wat onhandig is bij een afscheid aan het graf. Met het uitvoeren van deze inbreidingsmaatregel kan er minder dan één jaar extra worden begraven. Alhoewel deze optie niet de voorkeur heeft is het een noodzakelijk kwaad wat tijd rekt om de uitbreiding te realiseren. Het advies is dan ook deze maatregel uit te voeren.

Mogelijkheid 2B. Het doortrekken van grafrijen in grafveld M Het hoofdpad aan de oostzijde van grafveld M is momenteel circa 3,00 m breed. Door dit pad te versmallen en de hagen langs het pad op te offeren kunnen de grafrijen uitgebreid worden. Hierdoor komen acht á negen extra graven vrij. Genoeg om ongeveer één jaar extra te begraven. Net zoals bij mogelijkheid 2A adviseren wij deze maatregel uit te voeren.

Mogelijkheid 2C. Beheerdersgebouw De aula staat midden op de begraafplaats. Het gehele gebouw is onderkelderd. In de Toekomstvisie Giessenlanden is geadviseerd de aula te slopen. Voor het slopen is een behoorlijk budget benodigd. Door het gebouw te slopen kunnen op deze locatie circa 21 graven worden gerealiseerd (zie figuur 14). Hiermee kan ongeveer 2,5 jaar extra worden begraven en is dus een korte termijn oplossing voor het capaciteitsprobleem. Zoals eerder verwoord zal u over de omgang met gebouwen een apart voorstel worden voorgelegd, waarin alle voor- en nadelen danwel handhaving worden opgesomd om zo een weloverwogen besluit te komen.

Figuur 14: Indeling graven na sloop gebouw, bron: Toekomstvisie Giessenlanden

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

33

Adviesmaatregel 11. De inbreidingsmogelijkheden zijn bedoeld om tijd te winnen om een uitbreiding te realiseren. Het komt er op neer dat elke vierkante meter van de begraafplaats gebruikt wordt en groenstroken en wellicht het gebouw weggehaald worden. Hieronder is een overzicht weergegeven van de in- en uitbreidingsmogelijkheden met het daarbij behorende argumenten en advies. Mogelijkheid 1A. Verplaatsen haag 1B. Uitbreiding naar speelvoorziening

Stuks graven 28 156

1C. Uitbreiding tuin kerk 1D. Uitbreiding overzijde Dorpsweg

90

2A. Doortrekken grafrijen B, D en F 2B. Doortrekken grafrijen grafveld M 2C. Beheerdersgebouw

6

722

9 21

Argumenten

Advies

Hoge kosten Lage begraafcapaciteit Onrust omwonenden Hoge kosten

Niet uitvoeren

Hoge kosten Lage begraafcapaciteit Entree via parkeerplaats kerk Genoeg ruimte voor toekomst

Niet uitvoeren

Makkelijk uitvoerbaar Weinig kosten Makkelijk uitvoerbaar Weinig kosten Gebouw is eyecatcher Hoge kosten Lage begraafcapaciteit

Uitvoeren

Niet uitvoeren

Onderzoeken

Uitvoeren Advisering volgt

3. Grafveld ongeletterd Dit grafveld ligt rechts naast de ingang van de kerk. Het grafveld is in 2017 gesloten voor nieuwe uitgiftes en voor schudden. De rechthebbenden van de graven hebben een brief ontvangen dat zij vrije lagen mogen gebruiken maar dat het hergebruik van het graf niet uitgevoerd kan worden. De inrichting en maatvoering van dit veld is niet geschikt voor de huidige eisen van begraven. De grondsamenstelling is daarentegen wél goed, er is geen waterprobleem. Het sluiten van dit vak is gedaan zodat in de toekomst dit gedeelte opnieuw ingericht kan worden. Waar geen rekening mee is gehouden is dat het merendeel van dit grafvak (82%) bestaat uit graven voor onbepaalde tijd. Van de 84 graven zijn 69 graven voor onbepaalde tijd uitgegeven. Het herinrichtingsplan dat er nu ligt is dan ook gemaakt met een lange termijnvisie, waarbij de vraag gesteld kan worden wanneer dit dan uitgevoerd kan worden.

Mogelijkheid 1 Het grafveld gesloten houden voor toekomstige begravingen zodat in de (niet nader te bepalen) toekomst begonnen kan worden met de herinrichting. Dit is overeenkomstig aan wat naar rechthebbenden is gecommuniceerd.

Mogelijkheid 2 Het opnieuw uitgeven van bepaalde graven op (zoveel als mogelijk) strategische plekken om het capaciteitsprobleem op te lossen. Dit is afwijkend van wat aan rechthebbenden is gecommuniceerd.

Adviesmaatregel 12. Het grafveld ongeletterd blijft gesloten voor toekomstige begravingen omdat de maatvoering van de graven niet klopt. In de toekomst kan de maatvoering hersteld worden als er een nieuwe inrichting heeft plaatsgevonden.

Uitvoeringsplannen begraafplaatsen gemeente Molenlanden | KYBYS

34

4. Inpassen urnenvoorzieningen Op elke begraafplaats moet ruimte zijn voor asbestemmingen. In Hoornaar zijn momenteel geen voorzieningen aanwezig. Omdat ruimte schaars is op de begraafplaats wordt de plantenborder aan de westzijde van de kerk achter het ongeletterde grafveld gebruikt om de asbestemmingen in te passen. Bij de inpassing zijn de volgende uitgangspunten belangrijk: ▪ Behoud monumentale muur, welke momenteel de verharding opsluit; ▪ In het verlengde van de algemene graven ligt een ondergrondse muur, waardoor graven moeilijk wordt; ▪ Inpassen van een urnenmuur (voorzien van urnen aan beide zijden); ▪ Inpassen van een extra verzamelgraf incl. monument; ▪ Inpassen van een strooiveld. In figuur 15 is schematisch een ontwerp gemaakt waar de uitgangspunten zijn ingetekend. Een vervolgstap is het schematisch ontwerp verder uitwerken met bovenstaande uitgangspunten.

Figuur 15: Inpassing asbestemmingen/urnenvoorzieningen

Afbeelding 6: Grafrij Hoornaar

5. Grafstenen draaien Ten plaatse van knelpunt 5 dienen twee grafmonumenten omgedraaid te worden (zie afbeelding 10). Door de grafmonumenten om te draaien wordt de grafrij bij het bestaande voetpad betrokken. Vervolgens kan de rest van de vrije graven in de grafrij worden uitgegeven. Er is nog ruimte vrij voor 6 graven.