CConstaterende datMolenlanden
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage Begroting 2027

Raadsvergadering 28 oktober 2026, gemeente MolenlandenBij agendapunt: Begroting Molenlanden 202740.270 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Anderzijds wordt een voordelig verschil | De inkomensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld van 1 januari uitgekeerd. Qua sturing is het voortdurend zoeken naar een balans | 2027 naar 1 januari 2028. Met de invoering van de tussen zorgvraag en beschikbaar budget. Bij de beleidsplanning en | inkomensafhankelijke eigen bijdrage zou de bijdrage uit het rijk het contracteren van zorgaanbieders is het beschikbare budget | worden verlaagd vanaf 2027. Door uitstel wordt deze verlaging nu uitgangspunt. De kosten voor Jeugdzorg zijn gebaseerd op de | niet in 2027 doorgevoerd. begroting van Service Organisatie Jeugd (SOJ). Risico’s zitten met | Totaal rekenen we over het gehele begrotingsonderdeel Wmo met name bij inflatie, afbouw gesloten jeugdhulp en het risico op | een inschatting dat er een kans is op een afwijking naar boven van gezinnen met een kostbare inzet. Op basis van de beschikbare | 10% met een risico van 50% (gemiddeld). sturingsinformatie wordt ingeschat dat de geschetste effecten een risico vormen voor de Gemeente Molenlanden. Als uitgangspunt | Leerlingenvervoer nemen we 9,2% van de totale kosten op als risicogedeelte, waarbij | Leerlingenvervoer is een open-eind regeling. Het benodigde budget we uitgaan van een hoge kans.

| is voornamelijk afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal aanvragen (en de herkomst, bestemmingen en WMO | combinatiemogelijkheden van de ritten). Er blijft dus altijd een risico Huishoudelijke ondersteuning | bestaan dat het geraamde budget niet voldoende zal zijn. Daarnaast De wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning is toegenomen. De | kunnen er eind 2026 en in 2027 extra kosten ontstaan door de eerste acht maanden van 2026 stonden er gemiddeld 35 cliënten op | afsluiting van de Merwedebrug bij Papendrecht (N3). Doordat de de wachtlijst. Bij een gemiddelde indicatie van 2 uur per week Begroting 2027 - 46 nieuwe aanbesteding inmiddels is afgerond verwachten we een | NIS2-richtlijn, zijn er risico’s op het gebied van informatiebe- lagere inschatting van het totale financiële risico. | veiliging, privacy, AI, financiële en juridische aansprakelijk- heid. Op basis van risicoanalyses zijn en worden er diverse Weerstandsvermogen bij verbonden partijen | (verplichte) passende beheersmaatregelen getroffen om deze Gemeente Molenlanden neemt deel in meerdere | risico’s zoveel mogelijk te beperken en/of de Cyberweerbaar- gemeenschappelijke regelingen. Voor de gemeenschappelijke | heid te verhogen.

regelingen met een sturingsprofiel ‘hoog’ en ‘gemiddeld’, zoals | • | Kinderdijk: eventuele investeringen in het gebied waartoe de vermeld in de paragraaf Verbonden Partijen, is het benodigde en | gemeenteraad nog niet heeft besloten. beschikbare weerstandsvermogen opgenomen in onderstaande | • | Het herijkte IHP 2024 (Integraal Huisvestingsplan primair on- tabel. Niet alle gemeenschappelijke regelingen beschikken over | derwijs Molenlanden 2024-2032) Is door de gemeenteraad voldoende weerstandsvermogen. Indien het benodigde | vastgesteld en daarbij is besloten om separate besluiten te weerstandsvermogen groter is dan het beschikbare | nemen over de exacte invulling en de financiële effecten van weerstandsvermogen, moeten de deelnemende gemeenten dit | de projecten. Vanaf 2029 is een structurele stelpost opgeno- resterende risico gezamenlijk dragen. | men voor de realisatie van het IHP, deze wordt jaarlijks geac- tualiseerd. Het plan is verdeeld in 3 blokken van elk 4 jaar Daarom nemen we de volgende bedragen op: | waarin de prioritering is aangegeven. Het kan gaan om Naam GR | Benodigd | Beschikbaar | Belang | Opnemen Bedragen x € | nieuwbouw, renovatie en/of aanpassingen op het terrein van DG&J | 2.510.000 | 1.300.000 | 7,7% | 93.170 | duurzaamheid.

In overleg met de scholen/schoolbesturen VRZHZ | 921.250 | 510.000 | 10,4% | 42.770 | worden de plannen uitgewerkt waarbij cofinanciering onder- Avres | 3.805.000 | 6.810.950 | 16,8% | - | werp van gesprek is. Elk afzonderlijk plan met een investe- Waardlanden | 2.510.998 | 2.155.000 | 20,3% | 72.268 | ringsvraagstuk zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Omgevingsdienst | 910.000 | 955.000 | 6,9% | - | • | Naar aanleiding van het tussenvonnis dat de rechtbank Rot- Totaal | 208.208 | terdam in september 2023 heeft uitgesproken in de zaak, die Molenlanden samen met Dordrecht, Sliedrecht en Papend- Ontwikkelingen | recht heeft aangespannen tegen Chemours c.s. zijn partijen Een aantal ontwikkelingen laat zich nog niet financieel vertalen. | in gesprek gegaan. Dat gesprek richt zich op: het herstellen Deze worden eventueel op een later tijdstip aan de gemeenteraad | van met PFOA verontreinigde moestuinen in de genoemde ge- aangeboden. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van nog uit te voeren | meenten, het weer ‘zwem veilig’ maken van de plas de Mer- onderzoeken of te nemen besluiten. | welanden in Dordrecht en het oprichten van een fonds, dat ziet op het vergoeden van door de gemeenten geleden en te Als voorbeelden noemen we: | lijden schade als gevolg van PFOA-verontreiniging.

Voor het • | Informatiebeveiliging: Met de inwerkingtreding van de Neder- | herstel van de moestuinen zijn drie pilots uitgevoerd, waar- landse Cyberbeveiligingswet (Cbw), op basis van de Europese | van de laatste pilot in Wijngaarden in april 2026 is afgerond. De pilots zijn geëvalueerd en dragen bij aan het herstel van Begroting 2027 - 47 de overige moestuinen in de vier gemeenten. Er zijn bij de | heeft dan weer tot gevolg dat gecontracteerde partij mogelijk stichting Moestuinherstel ruim 1.000 tuinen aangemeld voor | een schadevergoeding eist. herstel. Het herstel is gebaseerd op een daarvoor vastge- | Financiële kengetallen stelde plan van aanpak, waarbij de meest verontreinigde tui- | Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en nen en tuincomplexen als eerste worden aangepakt. Het | gemeenten (BBV) is een aantal financiële kengetallen opgenomen zwemwater van De Merwelanden is inmiddels veilig om te | die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente. In het zwemmen; er vinden nadere gesprekken plaats over de wijze | onderstaande overzicht de uitkomsten. waarop de bron (locatie) van de verontreiniging kan worden aangepakt. Ook lopen de onderhandelingen over een in te | Ratio’s in % | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 stellen fonds nog.

| Netto schuldquote | 33,0 | 27,8 | 25,6 | 23,4 | 21,2 • | Gemeente Molenlanden erkent de toenemende impact van kli- | Netto schuldquote | 28,6 | 23,7 | 21,3 | 19,2 | 17,1 maatverandering op haar activiteiten en financiële gezond- | gecorrigeerd voor alle heid. De frequentie en intensiteit van extreme weersomstan- | verstrekte leningen digheden, zoals overstromingen, hittegolven en stormen, vor- | Solvabiliteitsratio | 41,5 | 43,0 | 40,4 | 37,7 | 35,5 men een groeiend risico voor onze infrastructuur, openbare | Structurele | 1,46 | 2,05 | 2,13 | 2,09 | 2,04 voorzieningen en de algehele veerkracht van onze gemeen- | exploitatieruimte schap. We blijven proactief werken aan het identificeren, be- | Grondexploitatie | 1,5 | 0,0 | -0,7 | -1,1 | -0,4 oordelen en beheren van deze risico's, terwijl we tegelijkertijd | Belastingcapaciteit | 104,0 | 104,1 | 108,4 | 113,0 | 117,8 streven naar duurzame oplossingen en investeringen die de veerkracht van onze gemeente op lange termijn bevorderen. | Netto schuldquote De gemeente Molenlanden werkt aan een aanpak die meer in- | De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast zicht geeft in de risico’s die we als gemeente lopen, zodat | van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.

De netto politiek ook de juiste afwegingen gemaakt kunnen worden | schuldquote geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en tussen (pro)actief investeren in het voorkomen van schade of | aflossingen op de exploitatie drukken. Een netto schuldquote tot het (re)actief acteren op ontstane schade. | 100% wordt algemeen beschouwd als goed. Dit kengetal wordt voor • | De gemeente Molenlanden heeft, net als andere overheidsin- | de gemeente Molenlanden daarom als goed beoordeeld. Dit stellingen, te maken met wet- en regelgeving op het gebied | percentage berekening is gebaseerd op de huidige lening van inkoop en aanbesteding. Vanzelfsprekend wordt hier zo | portefeuille. Als we in de toekomst leningen afsluiten om de goed mogelijk invulling aan gegeven, maar dit sluit niet uit | investeringen te kunnen doen stijgt dit percentage. De dat hierover een geschil kan ontstaan met een (mogelijk) be- | geprognotiseerde balans laat deze ontwikkeling zien. nadeelde partij. Afhankelijk van de specifieke situatie zouden Solvabiliteitsratio partijen een schadevergoeding kunnen vorderen en/of beëin- | De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in diging van een contract proberen af te dwingen. Dit laatste | staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal.

De ratio is hoog doordat er sprake is van Begroting 2027 - 48 Begroting 2027 - 49 een groot eigen vermogen. Een gezond percentage ligt in ieder geval boven de 20%. De gemeente Molenlanden komt ruimschoots uit boven deze ondergrens. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit kengetal laat zien dat er sprake is van een kleine ruimte in de structurele exploitatie. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Het betreft hier de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing. De staat van de grond in een deel van onze gemeente zorgt ervoor dat we relatief hoge kosten voor riolering in onze rioolheffing verrekenen waardoor we net boven de 100 procent uitkomen.

Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De gemeente Molenlanden heeft een stevige financiële reservepositie. De solvabiliteitsratio is hoog. Tegenvallers kunnen opgevangen worden door aanwending van de reserves, wat ook blijkt uit de hoge weerstandsratio. Het beleid is erop gericht om structurele uitgaven te dekken door structurele inkomsten. Baggerplan | 2022 | 2033 | Ja | Nee 2.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Beheerplan | 2021 | 2026 | Ja | Nee Algemeen | Begraafplaatsen De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van de openbare | Meerjarenplan | 2026 | 2030 | Ja | Nee ruimte en gemeentelijke gebouwen, de zogenoemde | Sportvelden 2) kapitaalgoederen. Dit zijn wegen, verkeersvoorzieningen en overig | Gebouwen 3) | 2021 | 2041 | Ja | Nee straatmeubilair, civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting, spelen, groen, begraafplaatsen, riolering, water, | 1) De uitkomsten van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 (GRP) zijn opgenomen en ingepast in het Integraal Beheerplan Buitenruimte. Het nieuwe GRP wordt medio 2026 opgeleverd, en gaat vanaf dan WRP sportaccommodaties en gebouwen. Kapitaalgoederen hebben | (Water- en RioleringsProgramma) heten. onderhoud nodig, zodat wij een veilig gebruik kunnen waarborgen. | 2) Meerjarenplan Sportvelden wordt 5-jaarlijks geactualiseerd binnen het vastgoed-en accommodatiebeleid.

Zowel meerjarig groot onderhoud als dagelijks, klein onderhoud. De | 3) Beheerplan Gebouwen wordt 3-jaarlijks geactualiseerd. kosten daarvan en de planning zijn vastgelegd in beheerplannen. Integraal Beheerplan Buitenruimte Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving | Het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022 | -2026 belangrijk. Teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleine ergernissen, | (verder: Beheerplan) is gebaseerd op een lange termijnplanning voor klachten of zelfs serieuze ongelukken. Een goede afhandeling van | het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De meldingen is daarom van groot belang. Bij herinrichtingsplannen | en | beleidsuitgangspunten, kaders en kosten zijn hierin vastgelegd. Dit reconstructies vinden we de betrokkenheid en het informeren van | plan geeft inzicht in de huidige en de gewenste (beeld)kwaliteit van inwoners van groot belang. Samen met onze samenwerkings- | het beheer en onderhoud van de openbare ruimte inclusief het partners hebben we hier continu aandacht voor. Dit blijft een punt | benodigde budget (met een doorkijk tot en met 2031). De van doorlopende ontwikkeling. Denk aan het inzetten van de | actualisatie van het lopende Beheerplan is opgestart en het nieuwe projectenwebsite, de Bouwapp en andere passende (online) kanalen | Beheerplan 2027-2031 wordt in 2027 vastgesteld, en verwerkt in de en middelen.

| begrotingscijfers vanaf 2028. In onderstaand overzicht staan de beheerplannen met daarin de | Het Beheerplan heeft betrekking op de volgende categorieën beleidskaders die voor de diverse kapitaalgoederen zijn opgesteld: | voorzieningen (assets): wegen, verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair, civieltechnische kunstwerken, openbare Beheerplannen | Vastgesteld | Looptijd | Financiële | Achterstallig | verlichting, spelen, groen, riolering, water. door raad of | t/m | vertaling | onderhoud college | in | Het nieuwe GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan) wordt eind 2026 begroting | opgeleverd, en gaat vanaf dan WRP (Water- en RioleringsPlan) heten. Integraal Beheerplan | 2021 | 2026 | Ja | Nee | De uitkomsten van het nieuwe WRP worden verwerkt in de begroting Buitenruimte | 2027 en worden opgenomen en ingepast in het nieuwe Beheerplan. Gemeentelijk | 2020 | 2024 | Ja | Nee Rioleringsplan (GRP) 1) | De begraafplaatsen, het baggeren, sportaccommodaties en gemeentelijke gebouwen vallen buiten het kader van het huidige Begroting 2027 - 50 Begroting 2027 - 51 Beheerplan, en hebben eigen beheerplannen. In het nieuwe Beheerplan worden de begraafplaatsen ook onderdeel van dit plan. Hiervoor wordt dus geen apart beheerplan meer vastgesteld.

Planmatig beheer - Uitvoering in 2027 Het onderhoud in 2027 en verder is gebaseerd op de onderhoudsplanningen van de betreffende voorzieningen binnen de buitenruimte. Deze planningen actualiseren we jaarlijks. Het (planmatig) beheer en onderhoud is gericht op het veilig en doelmatig in stand houden van de diverse voorzieningen. Bij reconstructies en herinrichtingen worden de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden zo veel als mogelijk integraal opgepakt. De planning en realisatie van reconstructies en herinrichtingen komt door verschillende oorzaken steeds vaker onder druk te staan waarbij de startdatum van een project doorschuift. Hierdoor wordt ook de lopende onderhoudsperiode verlengd, en er daardoor meer en/of intensiever onderhoud gepleegd moet worden. Hiervoor wordt in het nieuwe Beheerplan een passende oplossing gezocht. De in 2027 geplande reconstructies, herinrichtingen en dergelijke staan in het deel 3.10 Investeringen. Kwaliteitsniveau Beoordeling van de (beeld)kwaliteit gebeurt conform de CROW- normen. Het uitgangspunt binnen Molenlanden is dat de buitenruimte standaard onderhouden wordt op kwaliteitsniveau B. Uitzondering hierop zijn de zichtlocaties in de kernen. Voor deze gebieden wordt kwaliteitsniveau A aangehouden. Binnen deze gebieden passen we duurzame materialen toe en geven we een plus aan de inrichting.

Het kwaliteitsniveau en eventuele aanvullende eisen worden bij de toelichting van de diverse kapitaalgoederen nader benoemd onder het kopje Kaders. Klimaat en duurzaamheid Deze onderwerpen zijn steeds nadrukkelijker in beeld. Bij de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden binnen de openbare ruimte houden we rekening met onze klimaat- en duurzaamheidsuitgangspunten. Zowel technische als financiële haalbaarheid en effecten worden hierbij steeds meegewogen. Het “Handboek duurzaamheid in gebiedsontwikkelingen” vormt de basis voor de maatregelen, die zoveel mogelijk in de HIOR zijn verwerkt. In 2026 is een vervolg gegeven aan het in beeld brengen van de klimaatschaderisico’s, met het opstellen van een afstromingsmodel voor de kern Noordeloos. Voor andere kernen wordt dit in 2027 opgepakt. Hiermee brengen we in beeld waar in onze kernen de kans op wateroverlast het grootst is en welke maatregelen nodig zijn. Er is een wettelijke verplichting om de energievraag van alle assets in beeld te hebben en maatregelen te treffen om energie te besparen. Hier is in 2026 mee gestart voor de assets riolering en openbare verlichting. Dit wordt in 2027 verder uitgewerkt. Voor het gemeentelijk vastgoed werkt de gemeente volgens de in 2024 vastgestelde CO₂-routekaart en het bijbehorende Meerjaren Investeringsplan (MJIP) verduurzaming.

De hierin opgenomen maatregelen worden jaarlijks uitgevoerd en waar mogelijk gekoppeld aan natuurlijke onderhoudsmomenten. Daarbij wordt gestuurd op energiebesparing, vermindering van CO₂-uitstoot en verbetering van de energieprestaties van gebouwen. Daarnaast worden wettelijke verplichtingen op het gebied van energiebesparing en informatievoorziening geborgd binnen het beheer- en onderhoudsproces. Voor circulaire economie is in de loop van 2026 aan de hand van een uitvoeringsprogramma in beeld gebracht welke maatregelen we kunnen inzetten. Hierbij is o.a. gekeken naar de MKI (MilieuKosten Indicator) voor betonklinkers versus gebakken klinkers, welk type groene parkeerplaats het beste scoort, de relevante | Kaders materiaalstromen waar de meeste circulaire winst te behalen is als | Volgens de wet moet de gemeente zorgen voor een goede staat van gemeente, en hoe we circulair werken in bestekken kunnen | onderhoud van het gemeentelijk wegennet. Daarom moet het opnemen. Dit krijgt een vervolg in 2027, zodat we circulair denken | wegennet aan minimale eisen voldoen. Hiervoor worden de en werken stap voor stap beter in het werk inpassen. | gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd.

Bijhouden gegevens en inspecties | Beheer en onderhoud Voor bijna alle kapitaalgoederen geldt dat voor het bijhouden van | Het kwaliteitsniveau brengen we jaarlijks in kaart via visuele de gegevens over arealen, kwaliteitsgegevens en uitgevoerde | inspecties die we in het voorjaar laten uitvoeren. Op basis van de inspecties diverse gedigitaliseerde beheerprogramma’s beschikbaar | resultaten van de inspecties wordt het jaarlijks (klein) onderhoud zijn. Deze gegevens benutten we voor de actualisatie van de dive | rse | aan asfalt- en open verhardingen uitgevoerd. Verder worden beheerplannen. | werkzaamheden rondom belijning en markeringen uitgevoerd. Ook wordt adequaat ingespeeld op calamiteiten, klachten en meldingen Kapitaalgoederen per categorie | van bewoners. De totale oppervlakte van de gemeente Molenlanden is ongeveer 19.160 hectare. De gemeente heeft hiervan ongeveer 323 hectare | Toegankelijkheid aan openbare ruimte in beheer en onderhoud. Onze | In het VN-verdrag Handicap is het doel vastgelegd dat personen met kapitaalgoederen liggen voornamelijk binnen de bebouwde kommen | een beperking volledig aan de samenleving kunnen deelnemen door van de 20 kernen. Een uitzondering hierop vormen de onderdelen | drempels zoveel mogelijk weg te nemen. Onze gemeente heeft zich Openbare Verlichting, Riolering, Straatnaamborden en onderdelen | ook geconformeerd aan dat beleid.

Om op dit punt verbeteringe | n in van Straatmeubilair. Deze onderhouden we ook buiten de bebouwde | de openbare ruimte door te voeren is een jaarlijks budget kom. | beschikbaar. Hiervan zijn per jaar in een aantal kernen de toegankelijkheid van de openbare ruimte geïnspecteerd. Deze Hieronder lichten we de diverse kapitaalgoederen afzonderlijk toe, | cyclus is in 2026 afgerond, en de hieruit voortkomende maatregelen waarbij de genoemde cijfers een indicatie van de omvang geven. | worden in 2027 uitgevoerd. Toegankelijkheid zit inmiddels al aardig Een tabel met een totaaloverzicht van de areaalgegevens staat | in ons DNA, en we houden hier zowel tijdens ons dagelijks achteraan in deze Paragraaf. | onderhoud als bij projecten rekening mee. Er is geregeld overleg met de Bouwadviescommissie over Toegankelijkheid. Wegen Kerncijfers | Verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair De gemeente beheert wegen met een totale lengte van ongeveer | Kerncijfers 175 km, onderverdeeld in: | Areaaloverzicht objecten in de openbare ruimte: • | Asfaltverharding ca. 325.000 m2 | • | Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en • | Elementenverharding (klinkers en tegels) ca. 1.210.000 m2 | portalen ca. 6.050 st. • | Overige verharding ca. 20.000 m2 | • | Overige verkeersvoorzieningen ca. 374 st. Begroting 2027 - 52 • | Schrikhekken ca. 418 st.

| Civieltechnische Kunstwerken • | Afvalbakken ca. 575 st. | Kerncijfers • | Abri’s (bushokjes) ca. 23 st. | Areaaloverzicht: • | Banken en picknicksets ca. 591 st. | • | Bruggen en duikerbruggen ca. 245 st. • | Bloembakken ca. 180 st. | • | Kademuren, steigers, trappen en vlonders ca. 95 st. • | Hekwerken ca. 4.600 m1 • | Palen ca. 4.500 st. | Kaders • | Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) ca. 1.210 | De civieltechnische kunstwerken zijn onmisbaar in ons waterrijke st. | gebied. Ze vormen een cruciale schakel in het functioneren van de • | Openbare kunst ca. 33 st. | infrastructuur en de leefbaarheid van onze gemeente. Op basis van wetgeving geldt dat kunstwerken veilig moeten zijn en Kaders | veilig gebruikt moeten kunnen worden. Dit betekent dat ze In de openbare ruimte van de gemeente staat een groot aantal | berekend moeten zijn op het verkeer en overig gebruik dat wordt verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair. Al deze | toegelaten. Eisen aan de constructie zijn vastgelegd in NEN-normen. voorzieningen behoren niet tot de weg zelf, maar geven praktische invulling aan het gebruik van de openbare ruimte. Ze vormen een | Beheer en onderhoud ondersteuning aan de bruikbaarheid en verkeersveiligheid van de | Jaarlijks worden de civieltechnische kunstwerken geschouwd op weg. Daarnaast leveren ze een belangrijke bijdrage aan de | gebreken.

Om de drie jaar worden alle kunstwerken volledig uitstraling en kwaliteit van de leefomgeving. | geïnspecteerd. Werkzaamheden worden ingepland op basis van de De gemeente heeft de plicht om de openbare ruimte met de daarin | constateringen tijdens schouw of inspectie. Risicovolle kunstwerken aanwezige voorzieningen deugdelijk te onderhouden. Hiervoor | worden tussentijds gemonitord door een risico- worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. | instandhoudingsanalyse. Beheer en onderhoud | Openbare verlichting Vanaf 2022 is per jaar van 3 tot 4 kernen - via visuele inspecties - | Kerncijfers het kwaliteitsniveau van de verkeersvoorzieningen en | Areaaloverzicht: straatmeubilair in kaart gebracht. In 2026 zijn de laatste kernen | • | Lichtmasten en armaturen ca. 10.625 st. geïnspecteerd. Vanaf 2027 worden de wegen iedere 3 tot 5 jaar geschouwd. Verder wordt adequaat ingespeeld op meldingen van | Kaders bewoners. | Een betrouwbare en goed functionerende openbare verlichting is Naast het regulier onderhoud aan deze voorzieningen wordt ook | belangrijk en draagt bij aan de veiligheid van onze burgers en de een deel van het jaarbudget uitgegeven aan incidentele schades, | leefbaarheid van onze gemeente. De openbare verlichting is daarbij diefstal en vandalisme. | gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid in het donker.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van duurzame, efficiënte en energiezuinige verlichtingsmiddelen. Voor Begroting 2027 - 53 de aanwezige openbare verlichting geldt een zorgplicht voor het | en is gericht op het waarborgen van veiligheid, kwaliteit en onderhoud. Ook moet de openbare verlichting (elektrotechnisch) | toegankelijkheid. veilig zijn. Beheer en onderhoud Beheer en onderhoud | Het areaal wordt jaarlijks drie keer geïnspecteerd en meerdere De aansturing van het dagelijks onderhoud aan de openbare | malen geschouwd. Dit wordt verwerkt in een digitaal beheerpakket. verlichting is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling | Geconstateerde gebreken herstellen we zo snel als mogelijk. Bureau OVL Lek en Merwede. Meldingen van storingen en | Vervangen van speelvoorzieningen doen we op basis van leeftijd en gevaarlijke situaties kunnen direct doorgegeven worden via hun | waar mogelijk integraal met reconstructies in de wijk. Belangrijke internetpagina. Bureau OVL is ook een belangrijke schakel voor | speerpunten zijn: maatwerk, duurzaamheid, klimaatadaptie, sociale ontwerp en advies bij reconstructie-projecten. Op basis van leeftijd | cohesie, doelgroep, veiligheid, voldoende uitdaging en in ieder en energiezuinigheid wordt de verlichting integraal vervangen bij | geval altijd in goed overleg met de omgeving en gebruikers.

het uitvoeren van reconstructies en groot onderhoud. Groen Spelen | Kerncijfers Kerncijfers | Areaaloverzicht openbaar groen, excl. begraafplaatsen: De gemeente beheert in totaal 137 speelplaatsen met daarop: | • | Gazons ca. 353.400 m2 • | Speel-/sporttoestellen en speelprikkels ca. 910 st. | • | Bermen/”ruw” gras ca. 610.700 m2 • | Hekwerken en ballenvangers ca. 5.667 m1 | • | Bomen ca. 15.382 st. • | Veiligheidsondergronden ca. 7.837 m2 | • | Hagen ca. 33.700 m1 • | Kunstgrasvelden ca. 7.922 m2 | • | Overige beplantingen ca. 189.500 m2 Kaders | Kaders Spelen en bewegen in de openbare ruimte zijn van groot belang | Het onderhoud aan openbaar groen is erop gericht een acceptabel voor de ontwikkeling en gezondheid van inwoners. Het VN | - | niveau te handhaven. Het beeldkwaliteitsniveau is gesteld op B, Kinderrechtenverdrag onderstreept het recht van kinderen op spel, | conform het integraal beheerplan. Gebieden met een hoogwaardige beweging en vrije tijd. Een beweegvriendelijke leefomgeving | of afwijkende inrichting worden op A onderhouden. Voor faciliteert, stimuleert en daagt mensen uit om te spelen, sporten, | nieuwbouwontwikkelingen is een groennorm vastgesteld. Deze bewegen en ontmoeten. Het Mulier Instituut monitort deze | norm vereist een minimaal te realiseren hoeveelheid en soorten ontwikkeling landelijk via de Kernindicator Beweegvriendelijke | groenvoorzieningen.

Omgeving (KBO), waarin onder meer sport- en speelvoorzieningen, groen, water en de bereikbaarheid van voorzieningen worden | Beheer en onderhoud meegenomen. | Jaarlijks wordt een derde deel van het boombestand middels een Het beheer en onderhoud van speelvoorzieningen is wettelijk | inspectiecyclus gecontroleerd op veiligheid. Aan de hand van de geregeld via het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) Begroting 2027 - 54 uitkomsten nemen we maatregelen die in eerste instantie gericht zijn op veiligheid. | Op 7 juli 2026 is door uw raad de motie: ‘M2026-16 grafrechten eerlijk verdelen’ aangenomen. U vraagt het college om: Klimaat en biodiversiteit | 1. De kosten die samenhangen met graven uitgegeven voor In het kader van klimaatadaptatie (o.a. wateroverlast, hittestress) | onbepaalde tijd en historische of bijzondere graven, niet langer toe speelt de soort en de hoeveelheid groen een belangrijke rol. In | te rekenen aan de begraafrechten, maar qua kostenstructuur onder plannen realiseren we daarom meer dan voorheen ruimte voor | te brengen bij onderhoud van gemeentelijk groen, erfgoed of groen en water. Bij nieuwe inrichting en het uitvoeren van | openbare ruimte. beheermaatregelen proberen we de biodiversiteit te verhogen. | 2. Alternatieve financiering te realiseren in 2027.

Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van natuurontwikkelingslocaties | De financiële vertaling van deze motie krijgt zijn beslag in de (met educatieve functie) en extensiever maaibeheer. Daarnaast | begroting 2027. zoeken we bij elk herinrichtingsproject naar mogelijkheden om het | Beheer en onderhoud areaal groen te vergroten, waarbij nadrukkelijk naar de juiste | Het kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen monitoren we jaarrond. soortkeuze voor de juiste locatie wordt gekeken. | Mede op basis hiervan wordt het (klein) onderhoud aan de verhardingen, groen en graven uitgevoerd. Ook wordt adequaat Begraafplaatsen | ingespeeld op meldingen van bezoekers. Kerncijfers Areaaloverzicht van in totaal 25 begraafplaatsen: | Riolering • | Verhardingen ca. 28.900 m2 | Kerncijfers • | Groenelementen ca. 41.250 m2 | Areaaloverzicht: • | Bomen ca. 700 st. | • | Vrijverval riolering ca. 228 km • | Grafvelden ca. 39.200 m2 | • | Druk- en vacuümriolering, persleidingen ca. 231 km • | Urnenmuren 18 st. | • | Pompunits en hoofdgemalen ca. 1.845 st. • | Jaarlijks zijn er gemiddeld 260 begravingen op de | • | Bergbezinkvoorzieningen 16 st. begraafplaatsen in Molenlanden. | • | Drainage ca. 16 km • | Kolken ca. 14.000 st. Kaders | • | Peilbuizen 27 st. Alle begraafplaatsen worden onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A, conform het vastgestelde ‘Beleidsdocument begraafplaatsen | Kaders Molenlanden’.

In het vastgestelde ‘Beheerplan begraafplaatsen | Het rioolstelsel van de gemeente onderhouden we volgens de in het 2022-2026' en het ‘Uitvoeringsplan begraafplaatsen’ zijn diverse | Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geformuleerde uitgangspunten en uitvoeringsmaatregelen opgenomen die invulling geven aan de | kwaliteitsniveaus. In de tweede helft van 2024 is gestart met de kaderstelling uit het beleidsdocument. Vanaf 2027 maken | actualisatie van het GRP. Het nieuwe GRP, wat vanaf dan WRP | (Water- begraafplaatsen onderdeel uit van het nieuwe Integraal Beheerplan | en RioleringsProgramma) gaat heten, is vertraagd. Dit wordt in Buitenruimte. | plaats van medio 2025 eind 2026 opgeleverd en bestuurlijk Begroting 2027 - 55 Begroting 2027 - 56 vastgesteld. De vertraging is vooral ontstaan, omdat het thema “alternatieve sanitatie” verder uitgewerkt moest worden. Beheer en onderhoud De uitkomsten van het nieuwe WRP worden integraal verwerkt en ingepast binnen het Integraal Beheerplan Buitenruimte. Bij de rioolrenovatiewerkzaamheden is de samenhang met herstraatwerkzaamheden van belang. De kosten van het riool worden via een kostendekkend tarief doorberekend. In de Paragraaf Lokale Heffingen wordt dit verder toegelicht. Water Kerncijfers Areaaloverzicht: • Open water (sloten en plassen) ca. 311.400 m2 • Beschoeiingen ca. 33.000 m1 • Natuurlijke oevers ca.

14.000 m1 • Kleine duikers ca. 5.330 m1 Kaders Watergangen zijn van groot belang voor de opvang en de aan- en afvoer van hemelwater en grondwater. Het waterschap zorgt voor het onderhoud van de A-watergangen (weteringen en de grotere sloten). Kleinere sloten ('schouwsloten') moeten worden onderhouden door eigenaren van percelen die aan deze sloten grenzen, waaronder de gemeente. Dit onderhoud moet gebeuren volgens eisen die in de waterschapsverordening van Waterschap Rivierenland (WSRL) staan. WSRL heeft nieuw beleid vastgesteld omtrent de watercompensatie. Deze compensatie is meer dan voorheen, en is afhankelijk van de hoeveelheid extra verharding die wordt aangebracht. Beheer en onderhoud Vasthouden van water binnen het gebied wordt een steeds groter thema. We besteden aandacht aan het behouden en vergroten van open water en het robuuster maken van watergangen en duikers. De beschoeiingen en oeverbeschermingen worden hier ook bij betrokken. De duikers worden regelmatig geïnspecteerd en gereinigd om doorstroming van de watergangen te waarborgen. Naast de duikers zijn ook beschoeiingen en andere oeverbeschermingen opgenomen binnen het beheerplan. Planmatig onderhoud wordt uitgevoerd conform het in 2023 opgestelde onderhouds- en vervangingsplan voor de beschoeiingen, andere oeverbeschermingen en duikers.

Door het baggeren van watergangen kan voldoende afvoercapaciteit worden gewaarborgd. Het baggeren gebeurt cyclisch, gemiddeld om de tien jaar. Door regelmatig te baggeren verbetert ook de waterkwaliteit in onze watergangen waarmee wordt bijgedragen aan een groter doel, de Kader Richtlijn Water (KRW). Sportaccommodaties Kerncijfers Areaaloverzicht: • 1 korbalvereniging met 2 wedstrijdvelden • 10 voetbalverenigingen met 27 wedstrijdvelden • Sportgebouwen 10 st. • Zwembaden 2 st. Kaders De gemeentelijke sportaccommodaties worden onderhouden conform het vastgestelde ‘Vastgoed- en accommodatiebeleid’. Het onderhoud aan de gebouwen op sportaccommodaties vindt plaats conform genoemd beleid, en is - gebundeld met de overige gemeentelijke gebouwen - verwoord onder het kopje Gebouwen. Beheer en onderhoud Uitgangspunt van het accommodatiebeleid is dat verenigingen een keuze hebben kunnen maken welke onderhoudswerkzaamheden Begroting 2027 - 57 men als vereniging zelf ter hand neemt. Voor deze werkzaamheden krijgen de verenigingen een marktconforme onderhoudsvergoeding. Afstemming over en controle op de onderhoudswerkzaamheden vindt jaarlijks plaats.

Renovatie/vervanging Voor de buitensportaccommodaties van de korfbal- en voetbalverenigingen is voor de zogenaamde basisvoorzieningen (velden, leunhekken, omliggende paden e.d.) een Meerjarenplan (MJP) Sportvelden opgesteld en opgenomen in het investeringsprogramma. Dit MJP voorziet in de renovatie c.q. vervanging van de basisvoorzieningen aan het einde van de levensduur. Gebouwen Een extern adviesbureau stelt op basis van de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP's) de jaarlijkse onderhoudsplannen op en begeleidt tevens de uitvoering van de werkzaamheden. De gemeente vervult hierbij de regierol. De gymtoestellen in de sporthallen worden periodiek gekeurd. Indien onderdelen worden afgekeurd, vindt reparatie of vervanging plaats om de veiligheid van gebruikers te waarborgen. Voor de kerktorens wordt in 2027 een deel van de door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed toegekende onderhoudssubsidie voor de periode 2026-2030 ingezet ten behoeve van de geplande onderhoudswerkzaamheden. In het kader van het verduurzamingsprogramma worden diverse energiebesparende maatregelen uitgevoerd. Zo wordt onder andere de bestaande verlichting in de sporthallen De Klipper en Poortzicht vervangen door energiezuinige LED-verlichting.

Totaaloverzicht omvang arealen Kapitaalgoederen Onderdeel Hoeveelheid Eenheid Wegen • Totale lengte wegen • Asfaltverharding • Elementenverharding (klinkers en tegels) • Overige verharding 175 325.000 1.210.000 20.000 km m 2 m 2 m 2 Objecten in de openbare ruimte • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen • Overige verkeersvoorzieningen • Schrikhekken • Afvalbakken • Abri’s • Banken en picknicksets • Bloembakken • Hekwerken • Palen • Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) • Openbare kunst 6.050 374 418 575 23 591 180 4.600 4.500 1.210 33 st. st. st. st. st. st. st. m 1 st. st. st. Civieltechnische kunstwerken • Bruggen en duikerbruggen • Kademuren, steigers, trappen en vlonders 245 95 st. st. Openbare verlichting • Lichtmasten en armaturen 10.625 st. Spelen • Speelplaatsen • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels • Hekwerken en ballenvangers • Veiligheidsondergronden • Kunstgrasvelden 137 910 5.660 7.837 7.922 st. st m 1 m 2 m 2 Openbaar groen (excl. begraafplaatsen) • Gazons • Bermen/”ruw” gras • Bomen 353.361 610.715 15.382 m 2 m 2 st. Begroting 2027 - 58 • Hagen • Overige beplantingen 33.708 189.502 m 1 m 2 Begraafplaatsen • Verhardingen • Groenelementen • Bomen • Grafvelden • Urnenmuren 25 28.900 41.250 700 39.200 18 st. m 2 m 2 st. m 2 st.

Riolering • Vrijverval riolering • Druk- en vacuümriolering, persleidingen • Pompunits en hoofdgemalen • Bergbezinkvoorzieningen • Drainage • Kolken • Peilbuizen 228 231 1.845 16 16 15.500 27 km km st st km st. st. Stedelijk water • Open water (sloten en plassen) • Beschoeiingen • Natuurlijke oevers • Kleine duikers 311.400 33.000 14.000 5.330 m 2 m 1 m 1 m 1 Gebouwen • Gemeentekantoren • Gemeentewerven • Zoutloods • Kinderdagverblijven • Gebouwen op begraafplaatsen • Kerktorens • Dorpshuizen/buurtcentra • Sportaccommodaties • Jeugdhonken • Aanland-/overlegplekken Sociaal Team • Woningen 1 4 1 7 23 16 6 11 3 4 3 st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. 2.4 Paragraaf financiering In deze paragraaf informeren wij u over het voorgenomen | Aan de investeringen die op de staat van activa zijn opgenomen, is treasurybeleid voor 2027. | een rentepercentage toegerekend van 1,5 %. Deze rentebedragen komen ten laste van de begroting 2027. Beleidsvoornemens financiering Afhankelijk van het feitelijke verloop van onze liquiditeitspositie zal | Financieringsbehoefte in 2027 in de begrotingsperiode 2027–2030 nog een paar langlopende | Financieringsbehoefte per 1-1-2027 leningen worden aangetrokken om geplande investeringen te | Bedragen x € 1.000 kunnen financieren.

Dit hangt niet alleen samen met de | Te financieren investeringen en versterkte geldleningen* | 51.232 Af: Beschikbare liquiditeiten | - investeringen die we nog zullen doen de komende jaren maar ook | Af: Beschikbaar kasgeldlimiet | 12.996 met nog te nemen besluiten zoals die uit het IHP (Integraal | Af: Vrij aanwendbare Reserves en voorzieningen | 39.039 Huisvestingsplan). Onze liquiditeitspositie wordt gemonitord op | Financieringsbehoefte 2027 | +/+ 803 basis van doorrekeningen en planningen en elk kwartaal opnieuw | *Bestaat uit: Verstrekte geldleningen € 5.292, nieuwe investeringen 2027: € 13.795 met bezien. Het verloop hiervan is soms moeilijk te bepalen doordat | deelfactor 3 van 80% (= € 3.678) en openstaande investeringen van € 114.850 met deelfactor bijvoorbeeld vertraging kan optreden in uitvoering, dit zit met | name | 2 van 80% (= € 45.940). Dit is gebaseerd op de doorlooptijd van 3 tot 4 jaar en de feitelijke bij projecten of investeringen. | kasstroom van 80% per investering, 20% is namelijk geen feitelijke kasstroom. Rentevisie 2027 | Onze financieringsbehoefte ligt in de praktijk vaak lager dan de De inflatie is in 2026 opgelopen vanwege diverse internationale | berekende financieringsbehoefte. Dit wil zeggen dat veel uitgaven spanningen.

Na twee renteverlagingen in 2025 is er in 2026 sprake | op met name investeringen vertraging oplopen en of lager blijken van een verhoging. Naar schatting zal de rente in 2026 totaal met 3 | uit te pakken waardoor het uiteindelijke bedrag lager uitval | t. We verhogingen met 0,75% zijn verhoogd. Voor 2027 is dit ons | hebben de bovenstaande berekening dan ook geprobeerd daarop uitgangspunt. Binnen Molenlanden gaan we voor 2027 dan uit van | aan te sluiten. een hogere rente dan in 2025 en 2026. De rente op de kapitaalmarkt voor lang geld (20 jaar) is op het moment van | Ontwikkeling van de leningenportefeuille schrijven rond de 3,60% tot 3,90% voor decentrale overheden in | De ontwikkeling van de schuldpositie voor de komende jaren: Nederland. Bij de Kadernota 2027 zijn wij uitgegaan in onze | Jaarlijkse stand per 31 | -12 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 berekeningen van 3,75% bij een looptijd van 20 jaar, die is dan ook | Bedragen x € 1.000 Rentelasten per begrotingsjaar | 922 | 1.632 | 2.129 | 2.254 verwerkt in deze begroting. | Nieuw aan te trekken lening | 33.000 | 33.000 | 14.000 | - Totaal uitstaande schuld (inc l.

| 39.818 | 103.471 | 113.472 | 107.694 Berekening interne rente | nieuwe leningen) Berekening rente-omslag 2027 | Reguliere aflossingen | 2.347 | 2.349 | 2.478 | 2.356 Bedragen x € | Aflossingen nieuwe leningen | - | 1.650 | 3.300 | 4.000 Toe te rekenen rente aan de taakvelden | 4.611 | Stand leningen per 31-12 | 70.471 | 99.472 | 107.694 | 101.338 Boekwaarde investeringen en verstrekte geldleningen | 347.231 | Gemiddeld rentepercentage | 1,31% | 1,64% | 1,97% | 2,22% Rente omslag percentage (afgerond) | 1,5 | *In de berekeningen is uitgegaan van een gemiddelde per 1-7 in een lopend jaar. Begroting 2027 - 59 In de loop van 2027 zal naar alle waarschijnlijk een nieuwe | In onderstaande tabel is de verwachten ontwikkeling van deze geldlening worden aangegaan voor de periode van 20 jaar. De | renterisiconorm voor 2027-20230 weergegeven verwachting is dat dit € 33.000.000 bedraagt. De eerste aflossing op een nieuwe lening is steeds een jaar later. In 2028 verwachten | Berekening renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 we nogmaals een bedrag van € 33.000.000 te moeten lenen en in | Bedragen x € 1.000 2029 € 14.000.000. | 1. Begrotingstotaal | 152.894 | 147.785 | 151.286 | 154.927 2. Wettelijk percentage | 20% | 20% | 20% | 20% Kasgeldlimiet | 3. Renterisiconorm (1x2) | 30.578 | 29.557 | 30.257 | 30.985 De gemiddelde kasgeldlimiet (schuld korter dan 1 jaar) is voor een | 4.

Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. | 5. Aflossingen | 2.347 | 3.999 | 5.778 | 6.356 Voor onze gemeente komt dit voor 2027 uit op een bedrag van | 6. Bedrag waarover renterisico | 2.347 | 3.999 | 5.778 | 6.356 € 12.955.990 gemiddeld (8,5% van € 152.894.000). | gelopen wordt (4+5) 7. Ruimte onder | 28.231 | 25.558 | 24.479 | 24.629 Verloop kasgeldlimiet per kwartaal: | renterisiconorm (3-6) Toets kasgeldlimiet | Kw1 | Kw2 | Kw3 | Kw4 Bedragen x € 1milj. | De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de Totaal netto vlottende schuld | - | - | - | - | komende jaren een renterisico over loopt, blijven voor 2027 en Toegestane kasgeldlimiet | 13 | 13 | 13 | 13 | 2028 niet binnen de norm (wet FIDO). Voor de jaren na 2029 en Ruimte (+) of overschrijding (-) | 13 | 13 | 13 | 13 | 2030 is dit wel het geval. De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor | Opgenomen leningen met een looptijd langer dan een jaar een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. Voor | De lening portefeuille met een looptijd van een jaar of langer telt op onze gemeente komt dit voor 2027 uit op een bedrag van | dit moment op tot een totaal van € 42.036.000 aan het einde van € 12.995.990. Onze berekende theoretische financieringsbehoefte | 2026. geeft een lager bedrag weer.

Renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Begroting 2027 - 60 Begroting 2027 - 61 2.5 Paragraaf bedrijfsvoering Visie en ontwikkeling Molenlanden is een vernieuwende organisatie die continu op zoek is naar de beste manier om onze inwoners, ondernemers en partners van dienst te zijn. Om de inlevende gemeente te zijn die we nastreven zijn medewerkers wendbaar en verbindend. We zijn gericht op actief leren en het nemen van verantwoordelijkheid. We houden onze bedrijfsvoering op orde. Hierdoor kunnen we overzicht houden, beter samenwerken en meer waarde toevoegen. Bedrijfsvoering verandert voortdurend. Daarom volgen we nieuwe ontwikkelingen en signalen uit de samenleving en spelen hierop in, op de Molenlandse manier: dichtbij, betrokken en praktisch. In de paragraaf Bedrijfsvoering beschrijven we de primaire en ondersteunende processen die we inzetten om de dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven en intern te garanderen. Hieronder beschrijven we per thema wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. I-domein Wat willen we bereiken? In 2030 een betrouwbare, robuuste, veilige, privacybestendige en toekomstgerichte ICT- en informatievoorziening ingericht volgens de vastgestelde architectuur. De digitale weerbaarheid van de organisatie verder versterken.

De bescherming van (persoons)gegevens verbeteren en regie hebben op belangrijke digitale afhankelijkheden. Actuele technologische ontwikkelingen actief volgen en kansen op het gebied van digitalisering en AI benutten die bijdragen aan het verbeteren van de dienstverlening en een toekomstbestendige organisatie. Tot slot willen we zoveel mogelijk op tijd voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving. Wat gaan we ervoor doen? • We werken de Digitale koers 2026-2030 uit. Waarin ontwikkelingen op het gebied van informatiebeveiliging, soevereiniteit, inzet data en AI, privacy en ethiek en ontwikkeling organisatie (digitale vaardigheid medewerkers) in samenhang worden bekeken. • We voeren maatregelen uit het tactisch informatiebeveiligingsbeleid uit. Waaronder het opzetten van leveranciersmanagement en mini-competities VNG op gebied van cyberweerbaarheid. • We geven uitvoering aan een nieuwe tweejaarlijkse KPI audit informatiebeheer en geven een vervolg aan het advies aansluiting e-depot. Juridische Zaken Wat willen we bereiken? De juristen staan dicht bij de inwoners en de collega's. Waar mogelijk, wenselijk en doelmatig worden juridische kwesties minnelijk opgelost. We streven naar rechtvaardige en mensgerichte oplossingen en het voorkomen van juridische procedures. Daarbij wordt de juiste balans gezocht tussen redelijkheid, rechtmatigheid en dienstbaarheid.

Tegelijkertijd waken we over een optimale inzet van de juridische capaciteit, om grip te houden op risico's en budgetten en om producten van een optimale juridische kwaliteit te blijven leveren. Prioriteit is dat we voldoen aan de wet- en regelgeving en dat we de organisatie meenemen in de implementatie en bewustwording omtrent nieuwe wetgeving. Wat gaan we ervoor doen? • De vaste juridisch consulent van elk vakteam geeft gevraagd en ongevraagd juridisch advies en neemt het vakteam via de normbewaker mee in nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving. • We lossen geschillen waar mogelijk minnelijk op. Het voorkomen van juridische procedures is het uitgangspunt, Begroting 2027 - 62 tenzij dit leidt tot een ondoelmatige besteding van capaciteit en budgetten. • We voeren met de vakteams het gesprek over de rol van de juristen en de verwachte en benodigde kennis en ondersteuning. • We organiseren bijeenkomsten om juridische basiskennis van (nieuwe) medewerkers op peil te brengen en te houden. • We investeren in de doorwerking van de adviezen van de commissie bezwaarschiften in de organisatie Bijvoorbeeld door adviezen uit te leggen of naar aanleiding van de adviezen het gesprek aan te gaan in de organisatie. • Zaken die vragen om specialistische kennis worden weloverwogen uitbesteed bij een vast advocatenkantoor.

Inkoop en contractbeheer Wat willen we bereiken? Waar de focus in 2026 lag op het vergroten van de zichtbaarheid, ligt de focus in 2027 op het waarborgen daarvan. We implementeren de aanbestedingskalender (Tenderkalender), om meer inzicht te krijgen in de aankomende interne en externe aanbestedingsprocedures. Daarnaast wordt het proces van de spendanalyse geoptimaliseerd. Het contractbeheer in Unit4 wordt verder geoptimaliseerd en we onderhouden contacten met gecontracteerde partijen, om optimaal gebruik te maken van onze contracten en tijdig te kunnen inspringen op ontwikkelingen. Wat gaan we ervoor doen? • We onderhouden periodiek contact met alle contracteigenaren en het tweewekelijkse inkoopspreekuur wordt voortgezet. • We promoten en, zo nodig, verplichten het aanmaken van juiste en volledige inkooporders, zodat we de spendanalyse kunnen verbeteren. • We nemen de in 2026 geïntroduceerde Tenderkalender (aanbestedingskalender) in gebruik en onderzoeken of dit voor onze organisatie het juiste middel is. • We zetten in op het volledig registreren van de contracten en bijbehorende documenten in Unit4. Inclusief de nodige prestatieafspraken en servicenormen, zodat de nodige informatie goed zichtbaar en vindbaar is voor de juiste contracteigenaren. Hierdoor krijgen we meer grip op kosten, risico's en contractafspraken.

• We onderhouden periodieke contractgesprekken met zorgaanbieders en andere contractspartners. Informatiecentrum Klantcontactcentrum Wat willen we bereiken? We borgen kennis en werkprocessen zodat we een optimale kwaliteit behouden van dienstverlening. We sturen meer op data, inzichten en kwaliteit, zodat we beter kunnen inspelen op signalen van inwoners en ontwikkelingen binnen de organisatie. Wat gaan we ervoor doen? • We geven de professionalisering van het Klantcontactcentrum (KCC) verder vorm. Dat doen we onder andere door het nieuwe zaaksysteem te implementeren. Hierdoor registreren en beantwoorden we klantvragen beter en krijgen we meer inzicht om onze dienstverlening verder te verbeteren. • We maken meer gebruik van managementinformatie, klantcontactdata en signalen vanuit het KCC om verbeteringen door te voeren. • De samenwerking met andere teams blijven versterken om de dienstverlening aan inwoners als één geheel te verbeteren. Begroting 2027 - 63 Webteam Wat willen we bereiken? We publiceren informatie die optimaal aansluit bij de informatiebehoefte van inwoners. Kwaliteit, relevantie en het juiste publicatiemoment staan daarbij centraal. Ook waarborgen we de toegankelijkheid en vindbaarheid van informatie op de website en verbeteren we de interne informatievoorziening via het intranet.

Wat gaan we ervoor doen? • We optimaliseren processen en systemen waardoor we inwoners gerichter en effectiever bereiken via sociale media. • We houden de inhoud van de website actueel en voldoen aan de geldende toegankelijkheidseisen, schrijven begrijpelijk en zijn eenvoudig te vinden door inwoners. • We realiseren samen met onze collega's een nieuw intranet om zo de vindbaarheid van informatie voor medewerkers te verbeteren. • We richten onze tijd, werkwijze en tools zo in dat meetbare verbeteringen te zien zijn in onze interne en externe communicatiekanalen. Vastgoed Wat willen we bereiken? Wij beschikken over een vastgoedportefeuille die past bij de maatschappelijke doelen van de gemeente. Onze panden zijn goed onderhouden, toekomstbestendig en beheersbaar. We hebben actueel inzicht in onze gebouwen en sturen op een doelmatige inzet van vastgoed. We richten ons op een kernportefeuille die aansluit bij de gemeentelijke opgaven. Daarom nemen we waar mogelijk afscheid van vastgoed dat geen onderdeel is van de kernportefeuille. Daarnaast verduurzamen we het gemeentelijk vastgoed. Bestaande gebouwen worden stapsgewijs energiezuiniger en nieuwe gebouwen realiseren we minimaal energieneutraal. Daarbij gebruiken we zoveel mogelijk circulaire materialen.

Wat gaan we ervoor doen? Effectieve vastgoedportefeuille • We verbeteren de vastgoedadministratie, zodat we beter kunnen sturen op de vastgoedportefeuille. • We nemen afscheid van panden uit de niet-kernportefeuille door deze te slopen of af te stoten. • We treffen tijdig voorbereidingen voor sloop of afstoting, bijvoorbeeld door huurcontracten op te zeggen. • We voeren het geactualiseerde Vastgoed-, Accommodatie- en Tarievenbeleid uit en toetsen nieuwe initiatieven aan het afwegingskader. Duurzame vastgoedportefeuille • We voeren het Meerjaren Investeringsprogramma Duurzaamheid uit. • We combineren duurzaamheidsmaatregelen zoveel mogelijk met geplande onderhoudswerkzaamheden uit de meerjarenonderhoudsplanning. Bijvoorbeeld door een dak te isoleren wanneer de dakbedekking wordt vervangen. • Daarnaast voeren we zelfstandig uitvoerbare maatregelen uit, zoals ledverlichting en wettelijk verplichte verduurzamingsmaatregelen. • Deze maatregelen voeren we in principe binnen één jaar uit. Facilitair Wat willen we bereiken? We willen de hoge mate van dienstverlening op de Molenlandse manier vasthouden. Samenwerking, eigenaarschap en duidelijke verwachtingen vormen hierbij de basis. Medewerkers weten waarvoor zij bij Vastgoed & Facilitair terecht kunnen, waardoor vragen sneller worden afgehandeld en processen efficiënter verlopen.

Begroting 2027 - 64 We onderzoeken hoe het gemeentekantoor wordt gebruikt en welke ruimte de organisatie in de toekomst nodig heeft. Zo kunnen we op tijd maatregelen nemen. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om de uitgaande post verder te digitaliseren, met als doel efficiëntere, duurzamere en toekomstbestendige processen. Tegelijkertijd werken we verder aan een aantrekkelijke en functionele werkomgeving door de gefaseerde vervanging van het meubilair. Wat gaan we ervoor doen? We brengen het in 2026 opgestelde overzicht van taken, verantwoordelijkheden en dienstverlening van Vastgoed & Facilitair actief onder de aandacht via intranet, onboarding en interne communicatie. Daarnaast zorgen we voor heldere werkafspraken en eenduidige processen. We onderzoeken het gebruik van het gemeentekantoor, de bezetting van werkplekken en de toekomstige huisvestingsbehoeften van de organisatie. Op basis van de resultaten brengen we verbetermogelijkheden en toekomstscenario’s in beeld. Daarnaast analyseren we de huidige werkwijze rondom de uitgaande post en onderzoeken we welke stappen mogelijk zijn om deze processen verder te digitaliseren. Tot slot vervangen we het meubilair stapsgewijs in 2027 en 2028. Hiermee werken we toe naar een moderne, uniforme en toekomstbestendige inrichting van het gemeentekantoor.

Communicatie Wat willen we bereiken? Wij communiceren op de Molenlandse manier: dichtbij, duidelijk en inclusief. We sluiten aan bij wat inwoners, ondernemers en partners nodig hebben. Zo vergroten we de betrokkenheid bij onze plannen en besluiten. Met verdere stappen in begrijpelijke taal en inwonergericht werken. We brengen signalen, ideeën en behoeften uit de samenleving actief de organisatie in. En we versterken de verbinding tussen gemeente en inwoners en werken samen aan een leefbare en toekomstbestendige gemeente. Wat gaan we ervoor doen? In onze communicatie sluiten we aan bij de leefwereld van inwoners. We maken duidelijk waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en waar we samen optrekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Participatie is daarbij het uitgangspunt. We betrekken inwoners tijdig, maken vooraf duidelijk hoe zij kunnen meedenken en koppelen terug wat we met hun inbreng hebben gedaan. We werken aan een communicatieve organisatie. We investeren in Klare Taal en ondersteunen medewerkers met middelen en trainingen om begrijpelijk, op de Molenlandse manier te communiceren. Een herkenbare stijl in woord, beeld en contact draagt bij aan vertrouwen, betrokkenheid en het realiseren van onze maatschappelijke opgaven.

In 2027 verbeteren we samen met onze collega’s de intranetsite naar een werkwijze waarin medewerkers vanuit één plek hun werkdag starten en applicaties en informatie beter op elkaar aansluiten. Met gedeeld redacteurschap ligt het eigenaarschap voor informatie dichter bij de teams. En we werken aan de voorbereidingen voor een vernieuwde gemeentelijke website in 2028. Bedrijfscontinuïteit en cyberweerbaarheid Om te voldoen aan de eisen van de Cyberbeveiligingswet en de con- tinuïteit van onze dienstverlening te waarborgen, werken wij aan de verdere versterking van onze bedrijfscontinuïteit en cyberweerbaar- heid. In 2027 voeren wij risicoanalyses uit binnen de verschillende domeinen, actualiseren wij het continuïteitsplan en borgen wij de aanpak verder in de organisatie. Op basis hiervan wordt bepaald welke aanvullende maatregelen en investeringen nodig zijn. Inhuur en flexibiliteit Met het schrappen van het flexibele inhuurbudget en het begroten op werkelijke inschaling in de personeelsbegroting kan er alleen nog maar ingehuurd worden ten laste van de vacatureruimte. Bij voorkomende personele vraagstukken kijken we kritisch naar nut en noodzaak van inhuur. Het kan zijn dat er ondanks deze kritische toets aanvullend budget nodig is om de ambtelijke organisatie goed te laten functioneren. Als dit het geval is zullen wij dit in de Zomer- nota of Najaarsnota aangeven.

BBV-indicatoren Indicator | 2025 | 2026 | 2027 Formatie per 1.000 inwoners | 6,6 | 7,0 | 7,1 Apparaatskosten per inwoner | € 612 | € 657 | € 696 % externe inhuur ten opzichte van de | 10% | 7% | 5% totale loonsom + inhuur externen % Overhead t.o.v. totale lasten | 15% | 15% | 13% Kosten, omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten Omschrijving | Forma- | Forma- | Toe- | Salarisbud- | Salarisbud- | Toe- tie* | tie* | name | get 2026 | get 2027 | name Begr | Begr | incl. toela- | incl. toela- 2026 | 2027 | gen | gen Bedrijfsvoering | 315,5 | 321,6 | 6,1 | 29.626 | 31.737 | 2.111 Bestuur: Griffie ondersteuning | 4,1 | 4,1 | 0,0 | 442 | 441 | -1 Raad en Rekenkamer Burgemeester en | 6,0 | 6,0 | 0,0 | 813 | 820 | 7 wethouders Raad en commissie | 29,0 | 29,0 | 0,0 | 637 | 651 | 14 Raad, B&W en | 39,1 | 39,1 | 0,0 | 1.892 | 1.912 | 20 Griffie Totaal | 354,6 | 360,7 | 6,1 | 31.518 | 33.649 | 2.131 * = vastgesteld Begroting 2027 - 65 Begroting 2027 - 66 2.6 Paragraaf Wet Open Overheid Inleiding Een open en transparante overheid is een belangrijke voorwaarde voor vertrouwen tussen inwoners en gemeente. In het coalitieak- koord Molenlanden: kracht van de kernen kiest Molenlanden voor een zichtbaar, aanspreekbaar en verbindend bestuur. Participatie en transparantie richting inwoners staan daarbij centraal.

De Wet open overheid (Woo) ondersteunt deze ambitie door overheidsinformatie beter toegankelijk, vindbaar en beschikbaar te maken. Artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) schrijft voor dat een be- stuursorgaan in de begroting aandacht besteedt aan de beleidsvoor- nemens inzake de uitvoering van de Woo. Dit gebeurt aan de hand van de drie doelstellingen van de Woo: • Actieve openbaarmaking; • Passieve openbaarmaking; • Duurzame informatiehuishouding. De uitvoering van de Woo vraagt steeds meer van de organisatie. Het aantal Woo-verzoeken neemt toe en verzoeken worden omvang- rijker en complexer. Daarnaast biedt de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) nieuwe mogelijkheden om grote hoeveelheden in- formatie te analyseren en informatieverzoeken op te stellen. Tegelij- kertijd biedt AI kansen om de uitvoering van de Woo te ondersteu- nen, bijvoorbeeld bij anonimisering, documentherkenning en infor- matiebeheer. In 2027 zet de gemeente Molenlanden verdere stappen in de uitvoe- ring van de Wet open overheid. Daarbij wordt gewerkt vanuit het vastgestelde ambitieniveau ‘Basis’ (voldoen aan wet- en regelgeving) en het door het managementteam gekozen hybride uitvoeringsmo- del.

Deze werkwijze sluit aan bij de Molenlandse manier van samen- werken: verantwoordelijkheid zo veel mogelijk in de vakteams, met centrale ondersteuning op het gebied van juridische kwaliteit, coör- dinatie en openbaarmaking. Om deze doelstellingen te realiseren wordt in 2027 geïnvesteerd in structurele capaciteit voor Woo-coördinatie en informatiebeheer, aangevuld met tijdelijke capaciteit en ondersteunende voorzienin- gen gedurende de verdere implementatie van de Woo. Dit sluit aan bij de aanbevelingen uit de Woo-impactanalyse en de KPI-audit infor- matiehuishouding. Omdat de Woo de komende jaren nog gefaseerd wordt ingevoerd en de toekomstige capaciteitsbehoefte mede afhankelijk is van de ef- fecten van actieve openbaarmaking, aantal Woo-verzoeken, proces- optimalisatie en technologische ontwikkelingen, is ervoor gekozen de capaciteit met betrekking tot Woo-behandelaar voorlopig tijdelijk in te zetten. Na evaluatie van de uitvoering en de structurele be- hoefte wordt bezien of en in welke omvang deze capaciteit structu- reel wordt geborgd. Hiermee werkt de gemeente aan een transpa- rante overheid en een toekomstbestendige informatiehuishouding. Wat willen we bereiken? 1. Actieve openbaarmaking De gemeente Molenlanden streeft ernaar te voldoen aan de verplich- tingen voor actieve openbaarmaking zoals opgenomen in de Woo.

De eerste wettelijke categorieën actieve openbaarmaking zijn inmid- dels ingevoerd. In 2027 bereiden wij ons verder voor op de vol- gende tranches van verplichte actieve openbaarmaking die volgens de huidige landelijke planning vanaf de tweede helft van 2027 gefa- seerd worden ingevoerd. Daarbij streven wij naar een werkwijze waarin openbaarmaking zo veel mogelijk onderdeel wordt van het reguliere werkproces en informatie duurzaam vindbaar, toegankelijk en bruikbaar is voor inwoners. 2. Passieve openbaarmaking Wij streven naar een tijdige en zorgvuldige afhandeling van Woo-ver- zoeken. Daarbij zien wij dat zowel het aantal verzoeken als de om- vang ervan toeneemt. Een beperkt aantal verzoekers vraagt een rela- tief groot deel van de beschikbare capaciteit. Ook leidt de inzet van AI tot verzoeken die omvangrijker zijn, meer documenten omvatten Begroting 2027 - 67 en een grotere inspanning vragen op het gebied van documentselec- tie, beoordeling en anonimisering. 3. Duurzame informatiehuishouding Een goede informatiehuishouding vormt de basis voor een succes- volle uitvoering van de Woo. Wij willen beschikken over een toekomstbestendige informatiehuis- houding die voldoet aan de eisen van de Woo en de per 1 januari 2027 in werking tredende Archiefwet.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://molenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8a052575-0252-4992-8923-7120c56b65d6?agendaItemId=65e313d1-4af8-47b1-bcd2-2091bda99aaa