Bijlage Begroting 2027
Tekst van het document
Door informatie zorgvuldig te registreren, beheren, archiveren en voorzien van metadata kan in- formatie sneller worden teruggevonden. Daarmee wordt de tijdige en volledige afhandeling van Woo-verzoeken ondersteund. Tegelij- kertijd is dit een waarborg voor duurzame toegankelijkheid en op- slag. Wat gaan we ervoor doen? 1. Actieve openbaarmaking • Monitoren van landelijke ontwikkelingen en tijdig voorberei- den op nieuwe tranches van verplichte actieve openbaarma- king; • De hybride inrichting van actieve openbaarmaking verder im- plementeren, waarbij het inhoudelijk eigenaarschap bij de vakteams ligt en juridische toetsing, kwaliteitsbewaking, pu- blicatie en coördinatie centraal worden georganiseerd; • Het publicatieplatform, de website en de inrichting van meta- data verder ontwikkelen zodat documenten beter openbaar gemaakt en teruggevonden kunnen worden; • Medewerkers ondersteunen met opleidingen, instructies en bewustwordingsactiviteiten om openbaarmaking structureel onderdeel te maken van de dagelijkse werkzaamheden; • Uitvoeren van de aanbevelingen uit de impactanalyse Woo; • Onderzoeken hoe AI kan worden ingezet ter ondersteuning van anonimisering, metadata-verrijking, documentherkenning en kwaliteitscontroles. 2.
Passieve openbaarmaking • De capaciteit voor de uitvoering van de Woo versterken door een structurele uitbreiding van de Woo-coördinatie en de in- zet van een tijdelijke Woo-behandelaar gedurende de imple- mentatiefase; • Ondersteunende middelen inzetten voor anonimisering, pu- blicatie en administratieve werkzaamheden om wettelijke ter- mijnen te kunnen blijven halen; • Verdere optimalisatie van werkprocessen voor de behande- ling van Woo-verzoeken door standaardisering van documen- ten, besluiten en correspondentie; • Monitoring van doorlooptijden, aantal Woo-verzoeken, be- zwaar- en beroepsprocedures om te betrekken bij toekom- stige keuzes over capaciteit en organisatie; • Gebruikmaken van bestaande Woo-netwerken (gebruikers- groepen en vakfora met andere overheden) om kennis en er- varingen uit te wisselen; • Onderzoeken hoe AI kan worden ingezet ter ondersteuning van openbaarmaking (zoals bijv. anonimisering, metadata- verrijking, documentherkenning). 3.
Duurzame informatiehuishouding • De capaciteit binnen Informatiebeheer structureel uitbreiden om uitvoering te geven aan de aanbevelingen uit de Woo-im- pactanalyse en de KPI-audit informatiehuishouding 2024/2025; • Investeren in voorzieningen voor duurzaam informatiebeheer, waaronder publicatievoorzieningen, anonimisering, archive- ring en aansluiting op het e-depot; • De kwaliteit van documentbeheer, metadata en archivering verbeteren zodat informatie duurzaam toegankelijk blijft en beter openbaar gemaakt kan worden. Dit door processen op- nieuw in te richten met inachtneming van de Woo-verplichtin- gen, structurele kwaliteitscontroles uit te voeren en eindge- bruikers op te leiden en te ondersteunen. Begroting 2027 - 68 2.7 Paragraaf verbonden partijen De gemeente Molenlanden voert een grote verscheidenheid aan taken uit, deels doordoor samen te werken met andere gemeenten. Dat gebeurt onder andere in verbonden partijen. De gemeente blijft beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheden houden ten aanzien van deze partijen. Wat willen we bereiken? In 2026 is de Nota Verbonden Partijen 2026-2031 vastgesteld. In die nota worden doelen gesteld en afspraken gemaakt over hoe de gemeente in die periode wil samenwerken met onze partners in verbonden partijen. De nota dient om het goede gesprek te voeren als raad en college over samenwerking in en sturing van verbonden partijen.
En dit concreet om te zetten in acties. Belangrijke thema’s daarbij zijn: • Bewust afwegen en beoordelen waarom we samenwerken in verbonden partijen. • De doelen van gemeenteraad en college bij deze samenwer- king in ogenschouw te houden. • (Bestuurlijke) focus aan te brengen op basis van de risico’s en belangen van de verschillende verbonden partijen door mid- del van het werken met risicoprofielen. • Praktische afspraken en concrete ontwikkelstappen maken. Wat gaan we ervoor doen? De acties die gepland staan voor het jaar 2027 zijn: • Verkennen en opstarten van een informele gemeenschappelijke adviescommissie voor de Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J), waarbij ervaring wordt opgedaan met regionale advisering door gemeenteraden. • Besluitvorming over het al dan niet uit het Natuur- en Recreatieschap Lingegebied treden. • De raad wordt met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de belangrijkste ontwikkelingen ten aanzien van alle verbonden partijen. • Het regelmatig uitwisselen en afstemmen van informatie over verbonden partijen en over het werken met verbonden partijen. • Het bevorderen van regionale samenwerking op raads-, college- en ambtelijk niveau bij het voorbereiden van onder andere zienswijzen. Lijst van verbonden partijen De gemeente Molenlanden heeft te maken met diverse verbonden partijen. Deze zijn in te delen in de volgende categorieën: 1.
Gemeenschappelijke regelingen (GR’en); 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen. 4. Partijen met een contract en subsidierelatie met een jaarlijkse verplichting hoger dan € 100k. Hieronder treft u per categorie een overzicht aan van de verbonden partijen van Molenlanden. Per verbonden partij wordt de informatie gegeven die op grond van het BBV is voorgeschreven, soms met aanvullende informatie. Bijvoorbeeld over relevante ontwikkelingen in het komende jaar. Begroting 2027 - 69 Gemeenschappelijke regelingen Maat schappelijke waarde Begrot ing 2027 Bijdrage 2027 Financieel result aat 2025 Eigen vermogen Vreemd vermogen Aant al part ners [1] Best . invloed St urings- profiel Financieel belang Dienst Gezondheid & Jeugd Regio ZHZ Dordrecht Het behartigen van de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, Onderwijs, Jeugd Preventie Team en Jeugdhulp, uitgevoerd door de Serviceorganisatie ZHZ. € 226.299.000 € 15.370.653 € 1.994.815 Begin 2027: € 3.679.000 Eind 2027: € 3.252.000 Begin 2027: € 419.000 Eind 2027: € 419.000 10 1 in AB hoog 6,8% Veiligheidsregio ZHZ Dordrecht Uitvoering van de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening.
€ 64.930.000 € 4.960.537 € 1.946.382 Begin 2027: € 5.755.866 Eind 2027: € 4.746.692 Begin 2027: € 906.772 Eind 2027: € 826.959 10 1 in DB1 in AB hoog 9,7% Avres Meerkerk Een goede dienstverlening voor de inwoners van de aangesloten gemeenten die zijn aangewezen op tijdelijke voorzieningen als een uitkering, bijzondere bijstand, minimavoorzieningen, schuldhulp, begeleiding met/naar werk, beschut werk. Besloten vennootschap tussen Avres en Kringloopbedrijf Het Goed. € 93.455.000 € 15.069.376 € 655.000 Begin 2027: € 10.657.000 Eind 2027: € 9.995.000 Begin 2027: € 161.000 Eind 2027: € 161.000 3 1 in DB2 in AB hoog 16,1% Reinigingsdienst Waardlanden Gorinchem Zorgen voor een afvalvrij en schoon Molenlanden. Bijdragen aan verduurzaming door het inzamelen van afval aan te laten sluiten op een duurzame verwerking van grondstoffen. € 33.317.000 € 6.857.300 € 342.000 Begin 2027: € 2.155.000 Eind 2027: € 2.155.000 Begin 2027: € 532.000 Eind 2027: € 602.000 4 1 in AB hoog 20,6% Omgevingsdienst ZHZ Dordrecht Het behartigen van de belangen op het gebied van milieu. € 38.654.979 € 2.585.168 € 1.756.190 Begin 2027: € 1.756.000 Eind 2027: € 2.744.000 Begin 2027: € 0 Eind 2027: € 0 10 1 in DB1 in AB gemiddeld 6,7% Bureau Openbare Verlichting Merwede Hardinxveld-Giessendam Uitvoering geven en aansturen van het dagelijks beheer en onderhoud aan de openbare verlichting.
Ook is het Bureau OVL een belangrijke schakel voor ontwerp en advies bij reconstructie-projecten. € 1.102.273 € 133.875 € 62.875 Begin 2027: € 203.319 Eind 2027: € 201.818 Begin 2027: € 0 Eind 2027: € 0 6 1 in DB1 in AB laag n.v.t. Gevudo Dordrecht Het op milieuvriendelijke wijze verwerken van afval bij HVC. Gevudo heeft het karakter van een 'houdstermaatschappij', zij voert zelf geen operationele taken uit. € 828.000 € 79.000 € 0 Begin 2027: € 30.000 Eind 2027: € 30.000 Begin 2027: € 0 Eind 2027: € 0 11 1 in AB laag n.v.t. Natuur- en Recreatieschap Lingegebied Kerk-Avezaath Het in stand houden, verbeteren en uitbreiden van de openbare recreatieve-toeristische infrastructuur. n.v.t. afgekocht niet bekend Begin 2027: niet bekend Eind 2027: niet bekend Begin 2027: niet bekend Eind 2027: niet bekend 4 1 in AB laag n.v.t. [1] Hierbij gaat het om het aantal deelnemende gemeenten. Begroting 2027 - 70 Vennootschappen en coöperaties Maat schappelijke waarde Begrot ing 2027 Bijdrage 2027 Financieel result aat 2025 Eigen vermogen Vreemd vermogen Aant al part ners [1] Best . invloed St urings- profiel Financieel belang Stedin N.V. Rotterdam Netbeheer van elektriciteit- en gasnetten in het verzorgingsgebied niet bekend n.v.t. € 278 milj. Begin 2025: € 3.370 milj. Eind 2025: € 3.586 milj. Begin 2025: € 4.362 milj. Eind 2025: € 5.250 milj.
64 Relatief groot[1] laag 0,89% (gewone aandelen), 1,94% (preferente aandelen) N.V. Oasen Gouda Oasen verzorgt de drinkwatervoorziening en bluswatervoorziening in de gemeente. niet bekend n.v.t. € 13.950.000 Begin 2025: € 136 milj. Eind 2025: € 150 milj. Begin 2025: € 9.000 Eind 2025: € 0 21 1 in AB laag n.v.t. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten Den Haag De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. niet bekend n.v.t. € 172.000.000 Begin 2025: € 4.777 milj. Eind 2025: € 4.863 milj. Begin 2025: € 123 milj. Eind 2025: € 111 milj. veel 1 in AV[2] laag n.v.t. MerwedeLingelijn Beheer BV Gorinchem Het openbaar vervoer in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden bevorderen via de spoorlijn Geldermalsen-Dordrecht. niet bekend € 0 -€ 39.587 Begin 2025: € 250.000 Eind 2025: € 210.414 Begin 2025: € 198.963 Eind 2025: € 13.265 7 1 in AV[2] laag n.v.t. N.V. HVC N.V. HVC groep - energie- en afvalverwerkingsbedrijf (Molenlanden is mede eigenaar, belangen worden behartigd via GR Gevudo) niet bekend n.v.t. € 20.318.000 Begin 2025: € 258 milj. Eind 2025: € 278 milj. Begin 2025: € 955 milj. Eind 2025: € 1.019 milj. 11 1 in AB laag n.v.t.
[1] Vertegenwoordiging in Algemene vergadering van aandeelhouders en de aandeelhouderscommissie [2] Aandeelhoudersvergadering Begroting 2027 - 71 Stichtingen en verenigingen Maat schappelijke waarde Begrot ing 2027 Bijdrage 2027 Financieel result aat 2025 Eigen vermogen Vreemd vermogen Aant al part ners [1] Best . invloed St urings- profiel Financieel belang Stichting O2A5 Arkel Stichting voor Openbaar primair onderwijs n.v.t. subsidierelatie € 317.744 niet bekend niet bekend 6 1 wethouder in gemeensch. orgaan laag n.v.t. Stichting Inkoopbureau Midden Nederland (IBMN) Vianen Ondersteunen bij generalistische en gespecialiseerde inkooptrajecten, met de focus op aanbesteden. niet bekend € 110.956 niet bekend Begin 2024: € 200.300 Eind 2024: € 213.300 Begin 2024: € 118.700 Eind 2024: € 118.700 11 1 in AB laag n.v.t. Vereniging van Nederlandse Gemeenten Den Haag Verbinden en behartiging belangen alle gemeenten in Nederland en overzeese gebieden. niet bekend € 215.000 niet bekend Begin 2024: € 56 milj. Eind 2024: € 60 milj. Begin 2024: € 1.451.000 Eind 2024: € 1.168.000 342 beperkt laag n.v.t. Vereniging Nederlandse Riviergemeenten Ede Platform en ontmoetingsplaats voor bestuurders van riviergemeenten niet bekend € 4.100 niet bekend Begin 2024: niet bekend Eind 2024: € 147.481 Begin 2024: € 0 Eind 2024: € 0 64 beperkt laag n.v.t.
Vereniging van Zuid- Hollandse Gemeenten Den Haag De vereniging behartigt de belangen van gemeenten in Zuid-Holland. De VZHG is een platform waarbinnen gemeenten elkaar ontmoeten en kennis delen. niet bekend € 4.000 niet bekend Begin 2024: € 60.560 Eind 2024: € 1.342 Begin 2024: € 0 Eind 2024: € 0 50 1 in AB laag n.v.t. Begroting 2027 - 72 Stichtingen en verenigingen, aanvullend cf. Notitie verbonden partijen 2025 BBV Maat schappelijke waarde Begrot ing 2027 Bijdrage 2026 Financieel result aat 2025 Eigen vermogen Vreemd vermogen Aant al part ners [1] Best . invloed St urings- profiel Financieel belang Mooi Sociaal Lokaal (voorheen Stichting Jeugdteams ZHZ) Ondersteuning van gezinnen met kinderen en jongeren van de regio Zuid-Holland Zuid bij problemen met opvoeden en/of opgroeien. contractrelatie € 3.049.000 Niet bekend Begin 2024: € 3.367.628 Eind 2024: € 5.584.301 Begin 2024: € 530.704 Eind 2024: € 430.576 8 hoog hoog n.v.t. Mooi Sociaal Lokaal (voorheen Stichting Jeugdteams ZHZ) Ondersteuning van gezinnen met kinderen en jongeren van de regio Zuid-Holland Zuid bij problemen met opvoeden en/of opgroeien. subsidierelatie € 136.104 Niet bekend Begin 2024: € 3.367.628 Eind 2024: € 5.584.301 Begin 2024: € 530.704 Eind 2024: € 430.576 8 1 in AB hoog n.v.t.
Stichting Welzijn Molenlanden Vrijwilligers, mantelzorgers en jongeren in de gemeente die soms hulp nodig hebben kunnen bij de stichting terecht zodat zij kunnen participeren in de samenleving. subsidierelatie € 1.092.816 Niet bekend Begin 2024: € 71.985 Eind 2024: € 130.139 Begin 2024: € 0 Eind 2024: € 0 4 hoog hoog n.v.t. Bibliotheek AanZet Voorzien in de mogelijkheid dat iedere inwoner de juiste informatie, inspiratie en vaardigheden heeft om optimaal deel te nemen aan de samenleving. subsidierelatie € 625.100 Niet bekend Begin 2024: € 4.874.400 Eind 2024: € 4.599.100 Begin 2024: € 152.000 Eind 2024: € 117.800 12 hoog hoog n.v.t. Jong JGZ Bieden van preventieve jeugdgezondheids- zorg aan alle 0-18 jarigen in Zuid-Holland Zuid. De stichting kijkt mee met de groei en ontwikkeling van het kind met als doel kinderen gezond en gelukkig op te laten groeien. subsidierelatie € 214.716 Niet bekend Begin 2024: € 1.512.266 Eind 2024: € 1.648.881 Begin 2024: € 0 Eind 2024: € 0 10 hoog hoog n.v.t. WASKO Kinderopvang Bij Wasko draait alles om het welzijn van jouw kind. We bieden niet alleen zorg, maar zorgen ervoor dat kinderen zich ontwikkelen tot blije, zelfverzekerde en sociaal vaardige mensen. subsidierelatie € 540.000 Niet bekend Begin 2024: € 4.408.088 Eind 2024: € 5.627.915 Begin 2024: € 351.018 Eind 2024: € 381.596 4 hoog hoog n.v.t.
Diaconaal Maatschappelijk Werk Verlenen van maatschappelijke zorg en hulp aan alle inwoners van de AV en doet dit door te voorzien in de bekostiging van maatschappelijk werkers die de grondslag van de diaconieën, die binnen DMW AV samen werken, onderschrijven. subsidierelatie € 117.357 Niet bekend Begin 2024: € 206.264 Eind 2024: € 185.705 Begin 2024: € 0 Eind 2024: € 0 4 hoog hoog n.v.t. De BBV notitie Notitie verbonden partijen 2025 adviseert om organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft te duiden als een 'verbonden partij. Bovenstaande tabel presenteert partijen met een contract en subsidierelatie met een jaarlijkse verplichting hoger dan € 100k. Begroting 2027 - 73 Toelichting: De gekleurde vakken geven aan welke indiciatoren doorslaggevend zijn geweest in het bepalen van de sturingsprofielen. Uiteindelijk is het aan de raad om bij het vaststellen van de Begroting politieke keuzes te maken over welk sturingsprofiel elke verbonden partij krijgt. Ontwikkelingen en risico’s van Verbonden Partijen Ont wikkelingen 2027 Risico's Dienst Gezondheid & Jeugd Regio ZHZ Dordrecht Beleidsmatige ontwikkelingen: 1) Regiovisie en aangepaste GR i.h.k.v.
verbeterprogramma betaalbare en beschikbare jeugdhulp vaststellen 2) Implementatie Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming 3) Uitvoeren aanbesteding basistaken jeugdgezondheidszorg 2028 4) Het realiseren van de nieuwe inkoop 2028 (SOJ) Mogelijke financiële en personele impact. Veiligheidsregio ZHZ Dordrecht Beleidsmatige ontwikkelingen: 1) Onderzoek naar de financiële positie van de VRZHZ. 2) Nieuw Beleidsplan 2026-2029 en implementatie daarvan. Onderdeel daarbinnen is bijvoorbeeld het onderwerp Weerbaarheid. 3) Implementatie van het in 2025 vastgestelde nieuwe Regionaal Risicoprofiel. 1) De VRZHZ heeft weinig tot geen vermogen om eventuele tegenvallers op te vangen. Ook is de BDuR door het Rijk gekort. 2) In het algemeen: GR is gevraagd rekening te houden met bezuinigingsopgave gemeenten. De GR heeft aangegeven in het najaar 2026 met bestuur en directie te spreken over het totale palet aan ontwikkelingen, veiligheidszorg, financiën en de daarbij te maken keuzes. Uitkomsten hiervan zullen de periode daarna uitgewerkt gaan worden. Avres Meerkerk Avres werkt in 2027 verder aan de uitvoering van de Strategische Koers 2026-2030. De focus ligt op het versterken van bestaanszekerheid, het stimuleren van participatie en het bevorderen van duurzame uitstroom naar werk.
De veranderende samenstelling van het bijstandsbestand, waaronder de groeiende instroom van statushouders, vraagt daarbij om extra aandacht en passende ondersteuning. Daarnaast blijven ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en binnen het sociaal domein van invloed op de uitvoering en financiële positie van Avres De toenemende instroom van statushouders en de veranderende samenstelling van het bijstandsbestand kunnen leiden tot een structureel hoger bijstandsvolume. Dit brengt financiële risico’s met zich mee en kan gevolgen hebben voor de positie van Avres binnen de BUIG-systematiek. Om deze risico’s te beperken, wordt het positieve resultaat over 2025 ingezet voor een versnelde aanpak gericht op participatie, re-integratie en uitstroom naar werk. Deze tijdelijke investering aan de voorkant is bedoeld om toekomstige structurele lasten te voorkomen. Reinigingsdienst Waardlanden Gorinchem Beleidsmatige ontwikkelingen: 1) Uitvoering huidige Strategienota wordt afgerond. 2) Een Visiedocument 2027-2034 met bijbehorend actieplan wordt opgesteld als vervolg op de huidige Strategienota. De financiële bijdrage van inwoners vlakt nog niet af in verband met steeds stijgende kosten van CAO, brandstof voertuigen, afvoeren afvalstromen, CO2-heffingen, etc.
Omgevingsdienst ZHZ Dordrecht Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, waardoor de bevoegdheid voor bodemtaken is overgegaan van de provincie naar de gemeenten. In 2025 is relatief gezien iets meer dan het begrootte bedrag uitgegeven. De verwachting is dat dit ook in 2026 weer het geval zal zijn. OZHZ heeft in het jaar 2025 een hogere besteding gehad op gespecialiseerde milieuadviestaken. Dit zet zich in 2026 voort. De verwachting is echter dat dit geen grote invloed heeft op de totale begroting waarvan de verwachting is dat deze niet veel zal afwijken. Een risico is wel dat de milieuadviseur binnen de gemeente belast wordt met extra aanvullende taken (opstellen van planregels milieu voor het omgevingsplan) welke veel tijd gaan kosten waardoor weer meer standaard adviesvragen moeten worden uitgezet bij de OZHZ. De invloed hiervan is pas in de loop van het jaar op te merken. 2.7 Paragraaf grondbeleid | 3 naar 5 jaar. Door deze verruiming kunnen we eerder in het Inleiding | planvormingsproces strategisch (actief)grondbeleid voeren. In de paragraaf grondbeleid beschrijven we de visie op het vastgestelde grondbeleid en de uitvoering daarvan. Deze paragraaf | Het grondbeleid richt zich op waar de grond wordt gekocht, is op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies | geëxploiteerd, ontwikkeld en verkocht.
Op basis van het en gemeenten (hierna: BBV) een verplicht onderdeel in de begroting | Volkshuisvestingsprogramma Molenlanden, dat naar verwachting in en de jaarrekening. | het vierde kwartaal van 2026 aan de raad wordt voorgelegd, concretiseren we hoe de gemeente haar doelen en ambities van het Visie op het grondbeleid | volkshuisvestingbeleid behaald. Waarbij de inzet van (actief) De Nota Grondbeleid 2025-2030 is een strategisch middel om onze | grondbeleid mogelijkheden biedt om gronden te verwerven in of bestuurlijke doelen uit de Omgevingsvisie, het coalitieakkoord en | nabij kernen waar nog geen kansrijke bestaande bouwplannen zijn. diverse beleidsnota’s te realiseren. De gemeente Molenlanden staat voor grote ruimtelijke opgaven op het gebied van wonen, economie, | Uitvoering grondbeleid natuur, groen, (energie)infrastructuur en maatschappelijke | De gemeente Molenlanden heeft de ambitie om van 2026 tot en met voorzieningen. Het grondbeleid heeft een grote samenhang met de | 2030 nieuwe woonruimte voor minimaal 950 huishoudens te realisatie van die opgaven en heeft daar ook een grote invloed op. | realiseren. Hierdoor houden we de vitaliteit van onze dorpskernen in Deze opgaven resulteren altijd in een vraag naar ruimte en daarmee | stand en daar waar mogelijk kunnen nieuwe locaties worden in de vraag naar verdeling van grond.
| ontwikkeld om aan de woningbehoefte te blijven voldoen en te bouwen aan een toekomstbestendig Molenlanden. Op grond van de Omgevingsvisie 2040 en het coalitieakkoord 2026- 2030 ligt er voor de periode tot 2030 een opgave om nieuwe | Situationeel grondbeleid woonruimte voor minimaal 950 huishoudens te realiseren. Om | De gemeente Molenlanden voert een situationeel grondbeleid. Dit ervoor te zorgen dat deze woningen er komen sturen we | betekent dat we tijdig een zorgvuldige en bewuste afweging maken doormiddel van ons grondbeleid en het inzetten van grondbeleid | over de rol die we voor onszelf zien en andere partijen bij instrumenten. De bestuurlijke doelen zijn dynamisch en regelgeving | gebiedsontwikkelingen. Daarbij bepalen we, mede aan de hand van verandert. Zo zijn gemeenten met de inwerkingtreding van de Wet | omstandigheden in de markt, in welke mate wij zelf aan het stuur versterking regie volkshuisvesting op 1 juli 2026 verplicht om | willen zitten om ontwikkelingen van de grond te krijgen. Waar nodig uiterlijk op 1 juli 2027 een volkshuisvestingprogramma te hebben | passen we actief grondbeleid toe. om te sturen hoeveel, waar en voor wie we woningen bouwen. Ook is met de invoering van de Wet versterking regie een belangrijke | Grondbeleid is niet zonder financiële risico’s.
In de paragraaf wijziging aangebracht in de termijnen voor het vestigen van een | weerstandvermogen en risicobeheersing staat meer hierover. Voor voorkeursrecht. Gemeente die vanaf 1 juli 2026 een voorkeursrecht | grondbeleid en grondexploitaties gelden de volgende vestigen krijgen meer tijd voor de ruimtelijke planvorming. De | uitgangspunten: verruiming van de termijnen zit in de fasen voorafgaand aan de | - | We voeren situationeel grondbeleid. Dit betekent dat we vaststelling van het omgevingsplan. De termijnen zijn verlengd van | naast onze faciliterende rol ook actief grondbeleid toepassen. Begroting 2027 - 74 Als andere partijen ontwikkelen bewaken we het algemeen | Daarnaast zijn er in 2026 gronden strategisch aangekocht aan de belang door kaders te stellen. We voeren het grondbeleid uit | Dorpsweg 34 te Hoogblokland en Bleskensgraaf West met het oog op basis van een vastgestelde nota grondbeleid en (eventu- | op een toekomstige gebiedsontwikkeling. ele) aanvullingen daarop in een addendum. - | We willen vroegtijdig inspelen op marktontwikkelingen door | Kostenverhaal verwerving van strategische gronden en de uitgifte daarvan. | Bij bouwplannen waarbij sprake is van verplicht kostenverhaal - | We zetten in op positief renderende dan wel kostendekkende | sluiten we anterieure overeenkomsten.
Hiermee verhalen we de te grondexploitaties en anterieure overeenkomsten (kostenver- | maken/gemaakte kosten op de initiatiefnemer. Voor ontwikkelingen haal). | waarvoor het kostenverhaal niet verplicht is, verhaalt de gemeent | e - | Kosten en opbrengsten die niet onder een grondexploitatie | Molenlanden de door haar te maken/gemaakte kosten door het vallen en die zijn gemoeid met de uitvoering van het grond- | heffen van leges volgens de legesverordening. beleid, komen ten laste of ten gunste van de algemene mid- delen. | Snippergroen - | De prijzen voor het uitgeven van grond worden tweejaarlijks | In 2024 is de Nota snippergroenbeleid vastgesteld. Ook in 2027 bepaald middels de Nota Grondprijzen en Parameters. | wordt uitvoering gegeven aan dit beleid waarbij bekeken wordt of - | De uitgifte van grond gaat volgens de regels van het Didam- | tot een projectmatige aanpak van onrechtmatig gebruik van arrest. | gemeentegrond wordt overgegaan. Op deze wijze krijgen we meer grip op het publieke eigendom en stellen we dat veilig voor verlies Strategische verwerving | van verjaring. Bij strategische verwerving van gronden wordt eerst ingezet op minnelijke verwerving. Een voorkeursrecht wordt gevestigd wanneer | Werkbudget grondzaken de gemeente een doel heeft met de grond.
Onteigening wordt alleen | Er wordt jaarlijks een werkbudget beschikbaar gesteld om als laatste optie, in uitzonderijke gevallen gebruikt wanneer de | grondbeleid te kunnen uitvoeren dat niet onder een grond dusdanig belangrijk is voor een ontwikkeling. Op basis van | grondexploitatie valt. Dit budget gebruiken we onder andere voor de Nota grondbeleid 2025-2030 zijn gronden strategisch | het doen van taxaties, bodemonderzoeken, incidentele inschakeling aangekocht. In 2025 is het perceel inclusief bebouwing Westeinde | van externe deskundigen en exploitatie en beheer van vastgoed dat 28 te Oud-Alblas strategisch aangekocht en in navolging daarop | tijdelijk in onze vastgoedportefeuille zit. heeft de gemeenteraad in 2026 op een aantal naastgelegen percelen voorkeursrechten gevestigd ten behoeve van een toekomstige | Financiële prognose woningbouwontwikkeling. Dit betekent dat naar verwachting in de | De gemeentelijke grondexploitaties worden jaarlijks geactualiseerd periode van 2026-2030 mogelijk tot aankoop van (een deel van) de | en beoordeeld op financiële haalbaarheid en risico's. De gronden wordt overgegaan en te | zijner tijd een nieuwe | grondexploitaties zijn tegelijk met de vaststelling van de Zomernota grondexploitatie wordt geopend. Die aankopen zijn niet in de | 2026 geactualiseerd.
begroting verwerkt, maar hierover zal telkens aan de raad een besluit worden gevraagd. Begroting 2027 - 75 De gemeente Molenlanden heeft momenteel 7 actieve | deze 7 grondexploitaties zijn bij de Zomernota 2026 de grondexploitaties, Arkel Hoefpad, Groot-Ammers De Boomgaard, | grondexploitaties vastgesteld. Hoornaar-Vogelhof, Langerak-Zuid, herontwikkeling school Giessen- | Daarnaast heeft de gemeente een aantal strategische gronden in Oudekerk, oude school Schelluinen en Nolweg 10 Schelluinen. Voor | eigendom. Strategische grondposities/grondexploitaties | Boekwaarde | Aantal | Prijs | Opmerkingen: per 1-1-2026 | m2 | per m2 Arkel - Hoefpad 2 Arkel (grondexploitatie) | € 179.859 | 1.650 | € 109 | Eind 2024 is gestart met de voorbereidingsfase. Het college heeft in maart 2025 de projectopdracht vastgesteld. Op 27 januari 2026 is de grondexploi- tatie geactiveerd. De grond zal in de huidige staat worden verkocht. Looptijd 2028. Arkel - Gronden Zuid-west | € 0 | 17.000 | € 0 | Nog geen ontwikkeling gepland. Arkel - Gronden Zuid-oost | € 47.725 | 8.500 | € 6 | Nog geen ontwikkeling gepland. Bleskensgraaf West | € 199.117 | 8.800 | € 23 | Grondeigendom met twee andere eigenaren. Sept 2022 WVG opgelegd. Uit- werking plan van aanpak in 2024. Nader onderzoek ontsluiting en financiële haalbaarheid in 2025. Stedenbouwkundig ontwerp is verder uitgewerkt.
Koopovereenkomsten met eigenaren zijn gesloten en in 2026 vindt eigen- domsoverdracht plaats. Giessenburg (Van Brederodestraat) | - Gronden | € 214.453 | 1.300 | € 165 | In 2025 is de projectopdracht vastgesteld en worden scenario's uitgewerkt voormalige bibliotheek | voor bebouwing van dit projectgebied. In 2026 wordt toegewerkt naar gun- ning en ondertekening van de overeenkomsten. Locatie is tijdelijk in gebruik bij maatschappelijke organisaties. Giessenburg | - Gronden Doetse Vliet IV | € 58.500 | 11.700 | € 5 | Gronden gelegen achter project Doetse Vliet 3. Hiertussen zitten de gronden van Van Wijnen. Ontwikkelaar heeft aangekondigd gedurende dit jaar met een verzoek te komen. Giessen-Oudekerk - herontwikkeling vm | € -446.992 | 1.895 | -€ 236 | Er is gestart met de bouw van de woningen. Oplevering q1 2027. schoollocatie (grondexploitatie) Groot-Ammers - Gronden De Boomgaard | € 403.705 | 34.000 | € 12 | In 2024 is een stedenbouwkundig ontwerp gemaakt met een PvA. Verdere (grondexploitatie) | uitwerking wordt verwacht in 2025. In 2025 is het stedenbouwkundig con- cept door het college vastgesteld. In 2026 vindt een tenderprocedure plaats en is de grondexploitatie geactiveerd. Groot-Ammers - Vertreklocaties en locatie brede | € 348.909 | 22.000 | € 16 | Projectgebied voor de bouw van een brede school en de drie vertreklocaties School | van de scholen.
Brede school is volgens planning in 2028 gereed. Visievor- ming van de drie vertreklocaties start in 2026. Groot-Ammers(Wilgenweg) - Gronden Zuid-Oost | € 21.053 | 8.500 | € 2 | Deze gronden bevinden zich naast de gronden van een ontwikkelaar die heeft aangegeven hier in de nabije toekomst te willen bouwen. Eind 2026 wordt de haalbaarheid van het ingediende plan beoordeeld. Hoogblokland - Gronden en vastgoed | € 800.000 | 3.545 | € 226 | Nog geen planontwikkeling. Dorpsweg 34 Hoornaar - Vogelhof (grondexploitatie) | € 468.529 | 14.950 | € 31 | In 2025 is een openbare verkoopprocedure doorlopen en in december 2025 is de koopovereenkomst ondertekend. Bouwrijp maken Q2 2026. Oplevering woningen gepland in 2027. Begroting 2027 - 76 Langerak Zuid (grondexploitatie) | € 347.860 | 73.000 | € 5 | Gemeente is bezig met op de laatste gronden bouwrijp te maken. Verdere uitwerking vindt plaats in de periode 2026-2028. Langerak Zuid(Restgronden) | € 591.000 | 55.000 | € 11 | Gronden bestaan uit 22.000 m2 contourgronden en 33.000 m2 natuurgron- den. I.v.m. de woonbehoefte wordt onderzocht in hoeverre de contourgron- den ingezet kunnen worden om de woonbehoefte verder in te vullen. Uitwer- king hiervan vindt in 2026/2027 plaats. Langerak Oost | € 318.351 | 35.000 | € 9 | Gronden liggen ten noordoosten van Langerak Zuid. Locatie eventueel ge- schikt voor andere vormen van woningbouw.
Nieuw Lekkerland Oost | € 786.690 | 45.755 | € 17 | Plan in voorbereidingsfase. In gezamenlijkheid met de eigenaar (ontwikke- laar) van de naastgelegen gronden wordt een ontwikkelstrategie opgesteld. Vaststelling van de strategie is voorzien eind 2026. Oud-Alblas Westeinde 28 | € 937.300 | 13.196 | € 71 | Grond en vastgoed Westeinde 28 is aangekocht. In navolging daarop is een voorkeursrecht gevestigd op naastgelegen (8) percelen grond. In 2026 wordt gestart met het opstellen van een omgevingsprogramma zodat het voor- keursrecht tijdig automatisch wordt verlengd. Verwerving van de gronden zal plaatsvinden. Oud-Alblas Zuid | € 319.997 | 41.000 | € 8 | Plangebied waar ook een andere eigenaren (Ontwikkelaar) op zit. Projectlei- der en ontwikkelaar zijn bezig met de ontwikkelstrategie en het stedenbouw- kundig plan. Ontsluiting van het verkeer blijft een probleem omdat de be- staande weg al aan zijn maximum zit qua verkeersbewegingen. Waterschap en gemeente zijn hierover in overleg. Schelluinen - Gronden Nolweg 10 | € 484.481 | 4.800 | € 101 | Gestart is met een visie voor dit gebied. Conform planning wordt aan de (grondexploitatie) | hand van een Plan van Aanpak een stedenbouwkundig plan in het 4e kwar- taal 2026 verwacht. Op 27 januari 2026 stemde de gemeenteraad in met het schetsontwerp en programma en is de grondexplotiatie geactiveerd. Opleve- ring woningen gepland in 2028.
Schelluinen- Oude school (grondexploitatie) | € 164.297 | 2.300 | € 71 | School wordt in 4e kwartaal overgedragen aan de ontwikkelaar. Start bouw gepland in 2027. Streefkerk Kooijkerspad | € 66.684 | 26.000 | € 3 | Plan bevindt zich in de ontwerpfase. Er is een stedenbouwkundig plan ge- maakt. Onderzoek loopt om samen met corporatie Lek en Waard Wonen tot ontwikkeling over te gaan. Vaststelling grondexploitatie vind | t in 2028 plaats. Planning fasering voorziet in oplevering van 16 woningen in 2030 en 18 wo- ningen in 2031. Er dient nog wel een ruimtelijke procedure voor doorlopen te worden. Totaal strategische gronden | € 6.311.518 | 429.891 | € 15 | Gemiddeld per m2 Begroting 2027 - 77 Begroting 2027 - 78 Winstneming Volgens het BBV dient in de situatie dat voldoende zekerheid bestaat over de tussentijdse winstneming, de winst te worden genomen. In deze begroting is een tussentijdse winstneming geraamd voor het plan De Boomgaard in Groot-Ammers, De Vogelhof in Hoornaar, Hoefpad 4 Arkel, de Oude School Schelluinen en Nolweg 10 Schelluinen. Reserves Als op een gemeentelijke grondexploitatie een tekort wordt verwacht, wordt hiervoor een voorziening gecreëerd ten laste van de Algemene Reserve. De risico’s vanuit de grondexploitaties worden per project in beeld gebracht.
Voor een verdere uitleg van de risico’s verwijzen wij naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Begroting 2027 - 79 2.8 Paragraaf Regio Deal Toelichting In artikel 9 BBV staat dat in de paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Hierbij is een Paragraaf Regio Deal een bijzondere paragraaf. Deze is niet verplicht en dit onderwerp heeft slechts in beperkte mate te maken met beheersmatige aspecten. De Regio Deal verdient als specifieke geldstroom met een forse omvang echter wel aandacht in de Begroting 2027. Omdat de Regio Deal de programma’s overstijgt is in 2026 de nieuwe Paragraaf Regio Deal toegevoegd. Dit is een passende manier om in de Regio Deal een passende plaats in de gemeentelijke begroting te geven. Inleiding Het kabinet heeft op 31 januari 2025 besloten het voorstel van de Regio Deal De fundamentele Waarde(n) van het Groene Hart 18 miljoen euro toe te kennen. In deze Regio Deal werken de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard, Lopik, Montfoort, Molenlanden en Vijfheerenlanden samen. De Regio Deal bestaat uit drie pijlers: (1) behoud van vitale kernen en buitengebied met sterke gemeenschappen, (2) een toekomstbestendige landbouw en een breed economisch perspectief en (3) een gezond iconisch landschap met een hoge belevingswaarde.
Hieronder worden doelen en programma’s geformuleerd. Als vierde pijler is een pijleroverstijgende samenwerking opgenomen waarin de doelen bestaan uit kennisuitwisseling, kennisontwikkeling en samenwerking. In 2025 hebben de deelnemende gemeenten, regio partners en het Rijk het voorstel tot een Regio Deal uitgewerkt. Dit is vastgelegd in een convenant, samenwerkingsovereenkomst en uitvoeringsprogramma. Binnen de pijlers vormen projecten de concrete invulling. Deze projecten worden nader uitgewerkt en vervolgens zal de stuurgroep op basis van pijleradviezen, hieruit een keuze maken. De zeggenschap over de inzet en verdeling van deze middelen ligt ook bij de stuurgroep. Dit betekent dat de gemeenteraad alleen om instemming wordt gevraagd als het gaat om inzet van middelen ten laste van de gemeentelijke begroting. Naar mate de besluiten over concrete projecten worden genomen, krijgt het programma meer invulling en zal ook deze paragraaf concreter worden. Penvoerder en regiokassier De Gemeente Molenlanden is penvoerder en regiokassier voor deze Regio Deal. Dit betekent kort gezegd dat het programmabureau, dat werkt voor alle deelnemende partijen, vanuit de Gemeente Molenlanden wordt georganiseerd. Deze VAT-kosten hiervoor worden gedeeltelijk bekostigd uit de ontvangen Rijksgelden en het restant wordt over de deelnemende gemeenten verdeeld.
De individuele gemeenten hebben de vrijheid om een deel van de VAT- kosten voor de programma-organisatie van de Regio Deal te laten vergoeden door de betrokken partners in de projecten. De gemeenten bepalen zelf of en voor welk project dit haalbaar en wenselijk is. Voor de projecten, waarvoor dit het geval is, worden met de partners afspraken over hun bijdrage in de VAT-kosten voor de programma-organisatie gemaakt. De Gemeente Molenlanden is regiokassier voor deze Regio Deal. Dit betekent dat de toegekende rijksmiddelen aan de Gemeente Molenlanden in beheer worden gegeven, dat onze gemeente de verantwoording (zowel de financiën via SiSa als de inhoudelijke verslaglegging) verzorgt en dat de Regio Deal onderdeel is van de accountantscontrole. Afhankelijk van hoe de cofinanciering wordt vormgegeven, kan deze ook (deels) door de gemeentelijke begroting verlopen. Begroting 2027 - 80 Financiën De Regio Deal heeft gevolgen voor de gemeentelijke begroting. De belangrijkste componenten zijn personele inzet en benodigde cofinanciering voor projecten. De personele kosten voor programmanagement en het regiokassiersschap worden in eerste instantie binnen de gemeente Molenlanden gemaakt. In de samenwerkingsovereenkomst is een verdeelsleutel vastgelegd voor de verrekening van deze kosten. 3.
| Financiële begroting 3.1 Geprognotiseerde balans Geprognotiseerde balans Bedragen x € 1.000.000 ACTIVA | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | PASSIVA | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Immateriële vaste activa | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Algemene reserve | 25 | 39 | 39 | 39 | 39 | 39 Materiele vaste activa | 189 | 307 | 310 | 324 | 339 | 351 | Bestemmingsreserves | 118 | 111 | 108 | 105 | 101 | 97 Financiële vaste activa | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | Resultaat | 13 | -3 | 0 | -1 | -1 | -1 Kapitaalverstrekkingen Financiële vaste activa | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | Voorzieningen | 25 | 22 | 21 | 20 | 20 | 19 Leningen Financiële vast activa | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | Vaste schuld | 41 | 156 | 160 | 179 | 198 | 215 Uitzettingen > 1 jaar vaste activa | 201 | 318 | 321 | 335 | 350 | 362 | Vaste passiva | 222 | 325 | 328 | 342 | 357 | 369 Voorraden: Onderhanden | werk, | 1 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | Vlottende schuld | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 overige grond en hulpstoffen Uitzetting <1 jaar | 38 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | Overlopende passiva | 18 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Liquide middelen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overlopende activa | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 Vlottende activa | 47 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | Vlottende passiva | 26 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 TOTAAL ACTIVA | 248 | 339 | 342 | 356 |
371 | 383 | 248 | 339 | 342 | 356 | 371 | 383 Ten opzichte van 2026 is de materiële vaste activa toegenomen. Hiervoor is extra financiering nodig. Desondanks is de financiële positie uitstekend door de reservepositie. Begroting 2027 - 81 Begroting 2027 - 82 3.2 Overzicht van baten en lasten Bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Programma's 1 t/m 4 P1 Wonen, Ruimt.ord. en Bereikbaarheid -21.473 5.147 -16.325 -35.459 14.205 -21.254 -32.493 11.716 -20.777 -27.808 6.409 -21.399 -28.625 5.931 -22.694 -29.246 5.749 -23.497 P2 Economie, Energie en Buiten -24.217 20.444 -3.773 -30.901 23.224 -7.676 -26.142 18.635 -7.506 -25.911 18.427 -7.484 -26.024 18.136 -7.888 -27.363 19.659 -7.705 P3 Welzijn, Sociaal en Cultuur -61.544 22.506 -39.038 -62.824 14.522 -48.303 -62.115 13.872 -48.244 -60.561 13.712 -46.849 -60.716 15.442 -45.275 -60.093 14.174 -45.918 P4 Bestuur en Veiligheid -11.721 1.179 -10.543 -10.747 1.319 -9.428 -11.405 1.317 -10.088 -11.219 1.356 -9.863 -11.364 1.355 -10.009 -11.420 1.355 -10.065 Totaal -118.955 49.276 -69.679 -139.930 53.269 -86.661 -132.155 45.540 -86.615 -125.498 39.904 -85.595 -126.729 40.863 -85.865 -128.122 40.937 -87.185 Algemene dekkingsmiddelen T05 Treasury 2.124 1.053 3.177 3.482 1.320 4.802 3.521 695 4.216 2.898 695 3.594 2.402 695 3.097 2.011 695 2.706 T07
Algemene uitk. en ov. uitk. Gem fonds -10 86.320 86.310 -11 86.173 86.162 -11 90.075 90.064 -11 89.902 89.891 -11 91.120 91.109 -11 94.725 94.714 T08 Overige baten en lasten -162 46 -117 -145 0 -145 -83 0 -83 -2.323 0 -2.323 -4.163 0 -4.163 -5.903 0 -5.903 T061 OZB woningen -324 6.004 5.680 -311 6.186 5.874 -285 6.371 6.085 -285 6.508 6.223 -285 6.649 6.364 -285 6.794 6.508 T062 OZB-niet woningen -233 3.408 3.175 -220 3.536 3.316 -225 3.607 3.382 -225 3.684 3.459 -225 3.762 3.538 -225 3.843 3.618 T064 Belastingen Overig -138 145 7 -147 28 -119 -137 28 -109 -137 28 -109 -137 28 -109 -137 28 -109 T011 Resultaat rekening van baten en lasten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 2 Totaal 1.257 96.975 98.232 2.649 97.241 99.890 2.780 100.775 103.555 -82 100.818 100.736 -2.418 102.255 99.837 -4.548 106.084 101.536 T04 Overhead -19.287 528 -18.759 -21.741 190 -21.551 -19.910 182 -19.728 -19.051 210 -18.840 -18.985 184 -18.801 -19.103 184 -18.919 T09 Vennootschapsbelasting (VpB) -158 0 -158 -8 0 -8 -8 0 -8 -8 0 -8 -8 0 -8 -8 0 -8 Totaal -19.445 528 -18.917 -21.749 190 -21.559 -19.918 182 -19.736 -19.059 210 -18.849 -18.993 184 -18.809 -19.111 184 -18.927 Geraamd resultaat vóór reservemutaties -137.143 146.779 9.635 -159.031 150.700 -8.331 -149.293 146.497 -2.796 -144.639 140.931 -3.708 -148.140 143.302 -4.838 -151.781 147.205 -4.576 Mutaties reserves P1 Wonen, Ruimt.ord.
en Bereikbaarheid -7.165 6.755 -410 -3.091 4.876 1.785 -3.091 5.295 2.204 -3.091 5.345 2.253 -3.091 5.889 2.798 -3.091 6.543 3.451 P2 Economie, Energie en Buiten -325 626 301 -2.182 3.762 1.580 0 480 480 0 205 205 0 196 196 0 196 196 P3 Welzijn, Sociaal en Cultuur -1.236 3.779 2.543 0 1.970 1.970 0 410 410 0 410 410 0 418 418 0 418 418 P4 Bestuur en Veiligheid -6 40 34 0 6 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Algemene dekkingsmiddelen -1.033 1.709 676 -55 0 -55 -55 0 -55 -55 0 -55 -55 0 -55 -55 0 -55 Overhead -677 498 -179 0 628 628 0 212 212 0 99 99 0 3 3 0 3 3 VPB 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Totaal -10.442 13.407 2.965 -5.329 11.241 5.913 -3.147 6.397 3.251 -3.147 6.058 2.912 -3.147 6.506 3.359 -3.147 7.160 4.013 Geraamd resultaat -147.585 160.186 12.600 -164.359 161.942 -2.418 -152.440 152.894 454 -147.786 146.990 -796 -151.287 149.808 -1.478 -154.928 154.365 -563 Begroting 2029 Begroting 2030 Overhead, vennootschapsbelasting en overige baten en lasten Rekening 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 3.3 Verschillen tussen de begroting 2027 en 2026 De verschillen tussen de begroting 2027 en de begroting 2026 na wijziging zijn: Bedragen x € 1.000 | Begroting 2026 | Begroting | Verschil (na wijziging) | 2027 P1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid | -19.469 | -18.573 | 896 P2 Economie, Energie en Landschap | -6.096 | -7.027 | -931 P3 Welzijn, Sociaal en
Cultuur | -46.333 | -47.833 | -1.500 P4 Bestuur en Veiligheid | -9.422 | -10.088 | -666 AD Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien | 99.835 | 103.500 | 3.665 OV Overhead | -20.923 | -19.516 | 1.408 VPB Vennootschapsbelasting | -8 | -8 | 0 Totaal | -2.418 | 454 | 2.872 Programma’s 1 t/m 4 De beleidsintensiveringen zijn opgenomen in de toelichting op de programma’s. Voorbeelden van mutaties zijn: • | Bijdrage Gemeenschappelijke Regelingen DG&J, SOJ, Avres, Veiligheidsregio • | Versteviging van de sociale teams • | Prijsstijgingen • | Grondexploitaties Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien • | De algemene uitkering is in 2027 hoger dan in 2026. Overhead • | De daling van de overhead wordt voornamelijk veroorzaakt door een besparing in het I-domein en daarnaast door een meer nauwkeurige toerekening naar de taakvelden.
Vennootschapsbelasting • | Geen afwijkingen Begroting 2027 - 83 3.4 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Salarissen en sociale lasten | 32.612 | 32.810 | 32.727 | 32.727 Salarissen en sociale lasten stagiaires | 15 | 15 | 15 | 15 Vergoedingen woon-werkverkeer | 512 | 512 | 512 | 512 Salariskosten voormalig personeel | 37 | 37 | 37 | 37 Uitkeringen voormalig personeel | 5 | 5 | 5 | 5 Totaal | 33.182 | 33.380 | 33.297 | 33.297 3.5 Mutaties algemene reserve Bedragen x € 1.000 | Vermeerderingen ten laste | Verminderingen ten gunste van de exploitatie of andere | van de exploitatie reserves RB2022-18: Verzelfstandigingsbuffer | 59 zwembad De Dompelaar RB2022-18: Verzelfstandigingsbuffer | 25 zwembad Schoonenburg M2026-15: Alblasserwaard 750 | 25 Totale mutatie | 0 | 109 Begroting 2027 - 84 3.6 Grondslagen waarop ramingen zijn gebaseerd | stelpost) op basis van de gegevens van de mei- en septembercir- Algemene uitgangspunten | culaire 2026. Bij opstelling van de (meerjaren)begroting 2027-2030 gaan we uit | • | Ramingen voor Gemeenschappelijke Regelingen baseren we op van de volgende algemene kaders: | de begroting van de betreffende Gemeenschappelijke Regeling. 1. De eerste jaarschijf (= 2027) van de meerjarenraming sluit | • | Dividenden van verbonden partijen baseren we op het ontvangen zonder incidentele baten en lasten positief.
Als dit niet lukt, | dividend 2026 of het, door de vennootschap, in het vooruitzicht moet in ieder geval de laatste jaarschijf (= 2030) structureel | gesteld in 2027 uit te keren dividend. in evenwicht te zijn (richtlijn provinciaal toezicht). Ook stre- | • | Ramingen sociaal domein baseren we op verwachte uitgaven; er ven we naar een duurzaam financieel evenwicht in iedere | is geen relatie (meer) met de inkomsten uit het Gemeentefonds. jaarschijf. | • | Voor onvoorziene uitgaven nemen we € 0 op. 2. De Algemene Reserve kan conform het BBV (Besluit Begroting | • | We houden rekening met stijging van loonkosten (werkgeverslas- en Verantwoording in beperkte mate worden ingezet als | ten) en CAO-ontwikkelingen zoals aangegeven in de meicircu- structureel dekkingsmiddel. Van deze mogelijkheid wordt ge- | laire 2026. bruik gemaakt om bezuinigingen af te wenden en/of golfbe- | • | Lastenverzwaringen voor inwoners en ondernemers zijn in prin- wegingen in kosten op te vangen. | cipe niet hoger dan de inflatie. 3. De staat van incidentele baten en lasten is de basis waarop de provincie beoordeelt of de begroting structureel sluitend | Rente is. Dit overzicht maken we bij het opstellen van de Begroting | • | Het rentepercentage voor berekeningen van heffingen en retribu- 2027.
In de Kadernota 2027 gebruiken we daarom in dit ver- | ties en doorbelasting aan overige taakvelden wordt berekend via band niet de term ‘sluitend’. | een renteomslagpercentage. Dit renteomslagpercentage is be- 4. Belastingen en heffingen 2027 baseren we op de uitgangs- | paald op 1,5%. punten en besluiten die zijn vastgesteld bij de harmonisatie | • | Rentepercentage voor eventueel kortlopende financiering (kas- van het belastingbeleid voor Molenlanden in 2019. | geldleningen) is 3,75%. • | Rentebaten 2027 die samenhangen met verwachte uitzettingen Technische uitgangspunten begroting 2027 | per ultimo 2026 verantwoorden we als algemeen dekkingsmid- Binnen de genoemde algemene kaders gelden de volgende | del. technische uitgangspunten voor het opstellen van de Begroting en Meerjarenraming: | Opbrengsten • | Realistische raming op basis van gegevens jaarstukken 2025 en | • | Indexatietarieven voor verhuur van ruimten en diensten aan der- begroting 2026. | den, zijn volgens de Consumenten Prijs Index (CPI) 2027 zoals • | Geen toevoeging van rente aan reserves. | die is opgenomen in de meicirculaire 2026, tenzij anders in het • | Algemene uitkering uit het Gemeentefonds nemen we meerjarig | huurcontract is bepaald.
op, op basis van lopende prijzen en voor inflatie vanaf 2027 (als | • | Opbrengsten gemeentelijke belastingen verhogen we volgens het vastgestelde Belastingbeleid Molenlanden 2019 met de voor Begroting 2027 - 85 2027 verwachte inflatie van 2,1%, zoals aangegeven in de meicir- culaire 2026. Voor begraven, riolering en afval stijgen de tarie- ven met 3% naast de inflatiestijging. Grondexploitaties • | Jaarlijks stellen we een Nota Grondprijzen en Parameters vast, die onder meer inzicht geeft in de hoogte van de grondprijzen en parameters die als uitgangspunt gelden voor de jaarlijkse ac- tualisatie van de grondexploitaties. Voor 2027 en daarna gelden de volgende parameters: Parameter | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kostenstijging | 3,0% | 3,0% | 3,0% | 3,0% Opbrengstenstijging (sociaal) | 2,0% | 2,0% | 2,0% | 2,0% Opbrengstenstijging (betaalbaar/duur) | 3,0% | 3,0% | 3,0% | 3,0% Rente | 2,0% | 2,0% | 2,0% | 2,0% Kostentoerekening • | Integrale kostentoerekening gebeurt op basis van capaciteitsin- zet aan projecten, investeringen civiele werken, grondexploita- ties. Door tijdverantwoording per project geven we hier invulling aan. Dit geldt voor zowel interne- als externe medewerkers. • | Tarieven voor heffingen, retributies en overige diensten baseren we op integrale kostprijstarieven.
• | Specifiek voor de rioolheffing gaan we uit van de tariefontwikke- ling, volgens het vastgestelde GRP 2020 (jaarlijks +3%). • | Specifiek voor de Begraafrechten houden we, zo mogelijk, reke- ning met de effecten van het in 2020 vastgesteld beleid voor be- graafplaatsen en begraven. De tarieven worden met 3% ver- hoogd. Dat is vergelijkbaar met de rioolheffing. • | In de tarieven voor heffingen en retributies is btw-compensatie opgenomen. Begroting 2027 - 86 3.7 Overzicht van baten en lasten per taakveld Taakveld | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo T0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING 0.1 | Bestuur | -3.219 | 0 | -3.219 | -3.191 | 0 | -3.191 | -3.191 | 0 | -3.191 | -3.242 | 0 | -3.242 0.2 | Burgerzaken | -2.116 | 1.264 | -852 | -1.971 | 1.304 | -667 | -2.116 | 1.304 | -812 | -2.116 | 1.304 | -812 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | -1.623 | 92 | -1.530 | -1.697 | 93 | -1.604 | -1.609 | 93 | -1.516 | -1.393 | 93 | -1.300 0.4 | Overhead | -19.910 | 182 | -19.728 | -19.051 | 210 | -18.840 | -18.985 | 184 | -18.801 | -19.103 | 184 | -18.919 0.5 | Treasury | 3.521 | 695 | 4.216 | 2.898 | 695 | 3.594 | 2.402 | 695 | 3.097 | 2.011 | 695 | 2.706 0.7 | Algemene uitkering en overige uitkeringen Gem.
fonds | -11 | 90.075 | 90.064 | -11 | 89.902 | 89.891 | -11 | 91.120 | 91.109 | -11 | 94.725 | 94.714 0.8 | Overige baten en lasten | -82 | 0 | -82 | -2.322 | 0 | -2.322 | -4.162 | 0 | -4.162 | -5.903 | 0 | -5.903 0.9 | Vennootschapsbelasting | -8 | 0 | -8 | -8 | 0 | -8 | -8 | 0 | -8 | -8 | 0 | -8 0.61 | OZB woningen | -285 | 6.371 | 6.085 | -285 | 6.508 | 6.223 | -285 | 6.649 | 6.364 | -285 | 6.794 | 6.508 0.62 | OZB niet-woningen | -225 | 3.607 | 3.382 | -225 | 3.684 | 3.459 | -225 | 3.762 | 3.538 | -225 | 3.843 | 3.618 0.64 | Belastingen overig | -137 | 28 | -109 | -137 | 28 | -109 | -137 | 28 | -109 | -137 | 28 | -109 0.10 | Mutaties reserves | -3.147 | 6.397 | 3.251 | -3.147 | 6.058 | 2.912 | -3.147 | 6.506 | 3.359 | -3.147 | 7.160 | 4.013 Totaal | -27.243 | 108.711 | 81.469 | -29.146 | 108.483 | 79.337 | -31.474 | 110.342 | 78.868 | -33.558 | 114.825 | 81.267 T1 VEILIGHEID 1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | -5.102 | 66 | -5.037 | -5.090 | 65 | -5.025 | -5.090 | 64 | -5.026 | -5.095 | 64 | -5.031 1.2 | Openbare orde en veiligheid | -967 | -14 | -980 | -967 | -14 | -980 | -967 | -14 | -980 | -967 | -14 | -980 Totaal | -6.069 | 52 | -6.017 | -6.057 | 52 | -6.005 | -6.057 | 51 | -6.006 | -6.062 | 51 | -6.012 T2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT 2.1 | Verkeer en vervoer | -12.465 | 762 | -11.703 | -12.815 | 769 | -12.047 | -13.668 | 775 | -12.893 | -14.477 | 782 | -13.695 2.2
| Parkeren | -193 | 139 | -54 | -192 | 139 | -53 | -190 | 139 | -51 | -190 | 139 | -51 2.5 | Openbaar vervoer | -218 | 0 | -218 | -217 | 0 | -217 | -216 | 0 | -216 | -216 | 0 | -216 Totaal | -12.876 | 901 | -11.975 | -13.224 | 908 | -12.317 | -14.075 | 914 | -13.160 | -14.883 | 921 | -13.962 T3 ECONOMIE 3.1 | Economische ontwikkeling | -97 | 0 | -97 | -97 | 0 | -97 | -97 | 0 | -97 | -97 | 0 | -97 3.3 | Bedrijfsloket en -regelingen | -448 | 237 | -212 | -439 | 212 | -227 | -434 | 212 | -222 | -426 | 212 | -214 Begroting 2027 - 87 3.4 | Economische promotie | -1.423 | 598 | -825 | -1.314 | 558 | -756 | -1.311 | 558 | -754 | -1.311 | 558 | -754 Totaal | -1.968 | 834 | -1.133 | -1.849 | 769 | -1.080 | -1.842 | 769 | -1.073 | -1.834 | 769 | -1.065 T4 ONDERWIJS 4.1 | Openbaar basisonderwijs | -222 | 0 | -222 | -222 | 0 | -222 | -222 | 0 | -222 | -222 | 0 | -222 4.2 | Onderwijshuisvesting | -2.463 | 685 | -1.778 | -2.410 | 685 | -1.725 | -3.008 | 735 | -2.274 | -3.105 | 735 | -2.370 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -3.073 | 962 | -2.111 | -3.062 | 962 | -2.100 | -3.064 | 962 | -2.102 | -3.061 | 962 | -2.098 Totaal | -5.759 | 1.647 | -4.111 | -5.694 | 1.647 | -4.047 | -6.295 | 1.697 | -4.598 | -6.387 | 1.697 | -4.690 T5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE 5.1 | Sportbeleid en activering | -1.388 | 499 | -890 | -1.492 | 499 | -994 | -1.549 | 499 | -1.050 | -1.756 | 4 | -1.752 5.2 |
Sportaccommodaties | -3.185 | 1.343 | -1.841 | -2.995 | 1.343 | -1.652 | -2.951 | 1.343 | -1.608 | -2.976 | 1.343 | -1.633 5.3 | Cultuurpresentatie, -productie en -participatie | -410 | 133 | -277 | -418 | 133 | -284 | -460 | 133 | -327 | -265 | 38 | -227 5.4 | Musea | -221 | 0 | -221 | -197 | 0 | -197 | -197 | 0 | -197 | -197 | 0 | -197 5.5 | Cultureel erfgoed | -262 | 50 | -212 | -252 | 50 | -202 | -252 | 50 | -202 | -246 | 50 | -196 5.6 | Media | -951 | 0 | -951 | -951 | 0 | -951 | -951 | 0 | -951 | -951 | 0 | -951 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -5.966 | 291 | -5.675 | -6.095 | 375 | -5.720 | -6.106 | 265 | -5.841 | -7.386 | 1.429 | -5.956 Totaal | -12.383 | 2.316 | -10.067 | -12.398 | 2.400 | -9.998 | -12.465 | 2.290 | -10.175 | -13.776 | 2.865 | -10.912 T6 SOCIAAL DOMEIN 6.1 | Samenkracht en burgerpart | .
| -8.664 | 2.439 | -6.226 | -8.385 | 2.546 | -5.839 | -8.467 | 2.644 | -5.824 | -8.141 | 2.194 | -5.947 6.22 | Toegang en eerstelijnsvoorzie- ningen Jeugd | -3.664 | 0 | -3.664 | -3.290 | 0 | -3.290 | -3.290 | 0 | -3.290 | -3.280 | 0 | -3.280 6.23 | Toegang en eerstelijnsvoorzie- ningen Integraal | -1.679 | 0 | -1.679 | -1.644 | 0 | -1.644 | -1.644 | 0 | -1.644 | -1.644 | 0 | -1.644 6.3 | Inkomensregelingen | -11.859 | 8.838 | -3.021 | -11.859 | 8.838 | -3.021 | -11.859 | 8.838 | -3.021 | -11.849 | 8.838 | -3.011 6.4 | WSW en beschut werk | -2.148 | 0 | -2.148 | -2.148 | 0 | -2.148 | -2.148 | 0 | -2.148 | -2.148 | 0 | -2.148 6.5 | Arbeidsparticipatie | -1.827 | 10 | -1.817 | -1.827 | 10 | -1.817 | -1.827 | 10 | -1.817 | -1.827 | 10 | -1.817 6.60 | Hulpmiddelen/diensten (Wmo) | -2.170 | 395 | -1.775 | -2.160 | 395 | -1.765 | -2.160 | 2.026 | -133 | -2.160 | 2.078 | -81 6711 | Huishoudelijke hulp (WMO) | -3.455 | 0 | -3.455 | -3.455 | 0 | -3.455 | -3.455 | 0 | -3.455 | -3.455 | 0 | -3.455 6712 | Begeleiding (WMO) | -1.863 | 0 | -1.863 | -1.863 | 0 | -1.863 | -1.863 | 0 | -1.863 | -1.863 | 0 | -1.863 6713 | Dagbesteding (WMO) | -1.109 | 0 | -1.109 | -1.109 | 0 | -1.109 | -1.109 | 0 | -1.109 | -1.109 | 0 | -1.109 6714 | Overige maatwerkarr.(Wmo) | -26 | 0 | -26 | -26 | 0 | -26 | -26 | 0 | -26 | -26 | 0 | -26 6751 | Jeugdhulp ambulant lokaal | -30 | 0 | -30 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
| 0 | 0 | 0 6752 | Jeugdhulp ambulant regionaal | -6.172 | 0 | -6.172 | -6.064 | 0 | -6.064 | -6.049 | 0 | -6.049 | -6.049 | 0 | -6.049 Begroting 2027 - 88 6753 | Jeugdhulp ambulant landelijk | -323 | 0 | -323 | -323 | 0 | -323 | -323 | 0 | -323 | -323 | 0 | -323 6762 | Jeugdhulp verblijf regionaal | -3.472 | 0 | -3.472 | -2.995 | 0 | -2.995 | -2.981 | 0 | -2.981 | -2.981 | 0 | -2.981 6791 | PGB Wmo | -231 | 0 | -231 | -231 | 0 | -231 | -231 | 0 | -231 | -231 | 0 | -231 6792 | PGB Jeugd | -816 | 0 | -816 | -816 | 0 | -816 | -816 | 0 | -816 | -816 | 0 | -816 6811 | Beschermd wonen (Wmo) | -108 | 0 | -108 | -108 | 0 | -108 | -108 | 0 | -108 | -108 | 0 | -108 6821 | Jeugdbescherming | -672 | 0 | -672 | -672 | 0 | -672 | -672 | 0 | -672 | -672 | 0 | -672 6822 | Jeugdreclassering | -70 | 0 | -70 | -70 | 0 | -70 | -70 | 0 | -70 | -70 | 0 | -70 6.91 | Coördinatie en beleid Wmo | -1.247 | 0 | -1.247 | -1.247 | 0 | -1.247 | -1.247 | 0 | -1.247 | -1.247 | 0 | -1.247 6.92 | Coördinatie en beleid Jeugd | -686 | 0 | -686 | -686 | 0 | -686 | -686 | 0 | -686 | -686 | 0 | -686 Totaal | -52.291 | 11.681 | -40.610 | -50.977 | 11.788 | -39.189 | -51.031 | 13.517 | -37.513 | -50.684 | 13.120 | -37.564 T7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU 7.1 | Volksgezondheid | -3.297 | 547 | -2.750 | -2.991 | 280 | -2.711 | -2.991 | 280 | -2.711 | -2.711 | 0 | -2.711 7.2 | Riolering | -4.699 | 7.023 | 2.324 | -4.802 |
6.941 | 2.139 | -4.920 | 6.716 | 1.796 | -5.006 | 7.025 | 2.019 7.3 | Afval | -7.075 | 8.783 | 1.709 | -7.069 | 8.595 | 1.526 | -7.069 | 8.595 | 1.526 | -7.049 | 8.595 | 1.545 7.4 | Milieubeheer | -4.791 | 265 | -4.527 | -4.456 | 265 | -4.191 | -4.456 | 265 | -4.191 | -4.456 | 265 | -4.191 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | -1.643 | 1.439 | -204 | -1.640 | 1.482 | -158 | -1.632 | 1.527 | -105 | -1.633 | 1.576 | -57 Totaal | -21.505 | 18.056 | -3.449 | -20.958 | 17.562 | -3.396 | -21.068 | 17.381 | -3.686 | -20.855 | 17.460 | -3.395 T8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING 8.1 | Ruimte en leefomgeving | -3.479 | 422 | -3.057 | -3.439 | 439 | -3.000 | -3.384 | 448 | -2.936 | -3.384 | 448 | -2.936 8.2 | Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | -5.379 | 6.436 | 1.057 | -596 | 1.058 | 462 | -146 | 467 | 322 | -47 | 229 | 182 8.3 | Wonen en bouwen | -3.488 | 1.837 | -1.652 | -3.447 | 1.883 | -1.563 | -3.452 | 1.930 | -1.521 | -3.458 | 1.980 | -1.478 Totaal | -12.347 | 8.694 | -3.652 | -7.482 | 3.381 | -4.101 | -6.981 | 2.846 | -4.135 | -6.890 | 2.658 | -4.232 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Totaal | -152.440 | 152.894 | 454 | -147.786 | 146.990 | -796 | -151.287 | 149.808 | -1.478 | -154.930 | 154.365 | -565 Begroting 2027 - 89 3.8
Incidentele baten en lasten Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Incidentele baten en lasten 1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en | 84 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bereikbaarheid Overhead | 75 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Subtotaal incidentele baten en lasten | 159 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Incidentele reservemutaties 1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en | 8 | 10 | 10 | 13 Bereikbaarheid 2 Economie, Energie en Buiten | 275 3 Welzijn, Sociaal en Cultuur | 17 | 17 | 25 | 25 Overhead | 296 | 99 | 3 | 3 Subtotaal incidentele reservemutaties | 0 | 596 | 0 | 126 | 0 | 38 | 0 | 41 Totaal incidentele baten en lasten | 159 | 596 | 0 | 126 | 0 | 38 | 0 | 41 Saldo incidentele baten en lasten | 437 | 126 | 38 | 41 Toelichting incidentele baten en lasten bedragen hoger dan € 25.000 (volgens financiële verordening): 1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid De lasten betreft de bijdrage aan 2 zwembaden voor een verzelfstandigingsbuffer € 84.363. Met als doel zorg te dragen voor een toekomstbestendige opzet van beheer en exploitatie. Overhead Begeleidingskosten voor de implementatie van een nieuw zaaksysteem | ; € 75.000.
Begroting 2027 - 90 Toelichting incidentele reservemutaties Programma | Reden van de mutatie | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2027 | 2028 | 2028 | 2029 | 2029 | 2030 | 2030 Programma 1: Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid | 0 | 8 | 0 | 10 | 0 | 10 | 0 | 13 -Reserve duurzaamheid Investeringen | De Overstap | 2 | 2 | 2 -Reserve duurzaamheid Investeringen | Dekking exploitatie | 6 | 8 | 8 | 10 Programma 2: Economie, Energie en Buiten | 0 | 275 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 -Algemene reserve | Alblasserwaard 750 | 25 -Reserve Duurzaamheidsprojecten | Dekking exploitatie | 250 | 0 Programma 3: Welzijn, Sociaal en Cultuur | 0 | 17 | 0 | 17 | 0 | 25 | 0 | 25 -Reserve duurzaamheid Investeringen | Dekking exploitatie | 17 | 17 | 25 | 25 Overhead | 0 | 296 | 0 | 99 | 0 | 3 | 0 | 3 -Algemene reserve | Verzelfstandigingsbuffer | 25 | 0 zwembad Schoonenburg -Algemene reserve | Verzelfstandigingsbuffer | 59 | 0 zwembad De Dompelaar -Reserve duurzaamheid Investeringen | Noordeloos werf | 3 | 3 | 3 | 3 -Reserve afwikkeling voorgaande jaren | Woo-middelen | 210 | 96 Totaal | 0 | 596 | 0 | 126 | 0 | 38 | 0 | 41 Structurele reservemutaties Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bedragen x € 1.000 | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid | 3.091 | 5.203 |