Bijlage 1 Jaarstukken 2025 (def) 04-06-2025

Jaarstukken 2025 - pagina 28

vast binnen de kaders die de raad meegaf voor de windverkenning RES Alblasserwaard. Een generiek beleid voor lokaal eigendom en participatie is er nog niet, omdat initiatieven voor grootschalige zonnevelden ontbreken in onze gemeente. Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. (F.3) Nieuwe gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. In 2025 zijn in 4 bestaande panden alle verlichting vervangen door LED (circulair), in een verenigingsgebouw is de verwarmingsinstallatie geoptimaliseerd en wordt er nu klimaat gestuurd verwarmd. Van sporthal De Spil is het dak opnieuw geïsoleerd.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Afval en Circulariteit

G.1. Aantal kilo's restafval per inwoner laten dalen van 207 kilo nu naar 100 kilo in 2025 (landelijk ijkpunt). G.2. Maatregelen uitvoeren om afval te voorkomen binnen gemeentelijk vastgoed en afvalpreventie met bijbehorende communicatie richting interne organisatie en inwoners.

Status

Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Uitvoering van Strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’. (G.1) De belangrijkste punten van de Strategienota 2021-2025 zijn uitgevoerd. Hierover is in september 2025 een beeldvormende avond geweest. Tijdens deze avond is toegelicht wat een jaar Diftar met de afvalcijfers heeft gedaan, en waar er ruimte is voor verbetering en doorontwikkeling. Evaluatie van Diftar in 2025 in combinatie met de andere Waardlanden gemeenten (G.1) De evaluatie van Diftar is uitgevoerd. Toch blijft de uitwerking hiervan achter, aangezien de optimalisatie na de invoering van Diftar voorrang heeft. Optimalisatie na invoering Diftar uitvoeren in combinatie met de andere Waardlanden gemeenten. Denk hierbij aan rijroutes en werking milieustraten. (G.1) In samenwerking met Waardlanden communicatiemiddelen inzetten om bewoners tijdig, correct en volledig te informeren over scheiden van afvalstromen en wat dit precies betekent met betrekking tot Diftar. (G.1) Doorontwikkeling van de Strategienota vindt plaats. Niet alle evaluatiepunten of doorontwikkelingen zijn al doorgezet. We gaan het gemeentelijk beleid op circulaire economie verder ontwikkelen. (G.2) We zetten de volgende stap in de doorontwikkeling van het gemeentelijk beleid voor de circulaire economie (G.2).

In het najaar van 2025 heeft het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst ZuidHolland Zuid uitgesproken dat er ruimte is om te verkennen of een regionaal kader voor circulair beleid wenselijk en haalbaar is. Molenlanden neemt binnen deze verkenning een voortrekkersrol op zich. Vanuit die positie brengen wij de verschillende ambities, zorgen en randvoorwaarden van de

Jaarstukken 2025 - pagina 29

aangesloten gemeenten in beeld. Zo kan een zorgvuldig en breed gedragen besluitvormingstraject worden voorbereid. Waar mogelijk wordt gelijk uitvoering gegeven aan gemeentelijk beleid door middel van pilots. (G.2) Vakteams worden ondersteund in het aanpassen van hun werkprocessen voor een meer circulaire werkorganisatie. (G.2) Hoewel er op regionaal niveau nog geen vastgesteld beleidskader bestaat, zet de gemeente nu al nadrukkelijk in op het verkennen en benutten van kansen die binnen bereik liggen. Zo onderzoeken we onder meer hoe de MilieuKostenIndicator (MKI) kan worden geïntegreerd in de inkoop binnen de GW-sector. Daarnaast loopt op dit moment een pilot om te bepalen of de aanbesteding van een brug circulair kan worden vormgegeven. Deze trajecten leveren waardevolle inzichten op voor zowel de gemeentelijke praktijk als de toekomstige regionale beleidsvorming. Opstellen van nieuw grondstoffenbeleid aangezien de Strategienota ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’ in 2025 eindigt. Een opzet volgt vanuit de vier Waardlanden gemeenten. (G.2) Gezien de nieuwe coalitievorming in 2026 en de komst van een nieuwe directeur bij Waardlanden, wordt in 2027 een nieuw grondstoffenbeleid opgesteld. Openbare prullenbakken op hotspots verbeteren door middel van aanpassing uitstraling prullenbakken.

Dit wordt gedaan in combinatie met milieucoaches van Waardlanden, klankbordgroepen in de gemeente, basisscholen en de verbinder van de desbetreffende kern. (G.2) Dit is succesvol gedaan in Kinderdijk. Hier hebben scholieren van de kern tekeningen gemaakt en uiteindelijk zijn een aantal van die tekeningen op de prullenbakken geplaatst. Faciliteren en uitrollen van initiatieven om afvalpreventie te realiseren. (G.2) Momenteel wordt er gekeken naar mogelijkheden om hotspots bij ondergrondse containers te verbeteren. De potentiële hotspots worden in kaart gebracht en in 2026 wordt hier een plan voor opgesteld.

Jaarstukken 2025 - pagina 30

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Klimaatadaptatie

H.1. Versterking van het aantrekkelijke leefklimaat door klimaatbewust handelen. H.2. Door het creëren van een aantrekkelijk woonklimaat met en voor de inwoners van Molenlanden leveren wij onze bijdrage aan een beheersbaar klimaat. H.3. Door in te spelen op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie blijven we onze kennis uitbreiden om te kunnen voldoen aan de klimaatdoelstellingen.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen in gebieden buiten de bebouwde kom. Hierin worden meekoppelkansen meegenomen van het A5H klimaatkernteam van de regio Ablasserwaard Vijfheerenlanden. (H.1) De gemeente zet in op het toepassen van Groenblauwe Dooradering (GBDA) in het buitengebied. Daarbij worden actief meekoppelkansen benut die vanuit het A5H-klimaatkernteam voor de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden worden ingebracht (H.1). Deze integrale benadering draagt bij aan een robuuster landschap, klimaatadaptatie en een toekomstbestendige leefomgeving. Om deze ambitie gericht te realiseren, worden projecten buiten de bebouwde kom systematisch in kaart gebracht en beoordeeld op hun potentieel voor de toepassing van GBDA. Op gemeentelijke grond is inmiddels een eerste project gestart, waarmee een concrete basis wordt gelegd voor verdere opschaling en regionale samenwerking. Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen in de kernen van de gemeente. Hierin worden meekoppelkansen meegenomen van de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden en we maken kansenkaarten welke kernen het meest kansrijk zijn. (H.1) Hoewel binnen de organisatie al wordt gewerkt volgens de principes die aan GBDA ten grondslag liggen, zijn de kansenkaarten voor de kernen nog niet opgesteld.

De prioriteit lag de afgelopen periode bij het in beeld brengen van mogelijkheden in het buitengebied, mede omdat hiervoor versnellingsgelden zijn toegekend. Met het afronden van deze eerste fase ontstaat ruimte om de focus te verbreden naar de kernen en de kansenkaarten systematisch uit te werken. Groenblauwe Dooradering (GBDA) verbinden in gemeentelijke projecten op basis van het inrichtingsconvenant dat opgesteld wordt voor GBDA. (H.1) Binnen de organisatie wordt al breed in de geest van GBDA gewerkt. Bij nieuwe ontwikkellocaties worden de uitgangspunten en terminologie van GBDA steeds vaker als randvoorwaarde gehanteerd. Deze werkwijze draagt bij aan een meer samenhangende, klimaatbestendige en natuurinclusieve inrichting van de gemeente, vooruitlopend op de formele vaststelling van het convenant. Inwoners faciliteren en stimuleren om hun eigen leefruimte betaalbaar te vergroenen. (H.1) In 2025 heeft de gemeente succesvol deelgenomen aan de landelijke campagne NK Tegelwippen, waarbij inwoners gezamenlijk meer dan 600m² aan tuinen hebben vergroend. Daarnaast heeft de raad in juli 2025 de motie Vergroening aangenomen, waarmee het belang van een groene leefomgeving nadrukkelijk is benadrukt. In vervolg hierop wordt binnen verschillende vakteams onderzocht hoe vergroening structureel

Jaarstukken 2025 - pagina 31

en zichtbaar onder de aandacht kan worden gebracht bij inwoners, zodat initiatieven worden versterkt en nieuwe kansen worden benut. Uitvoeren van projecten die behoren tot de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie. (H.1.) De gemeente blijft uitvoering geven aan projecten die voortkomen uit zowel de Lokale Adaptatiestrategie (LAS) als de Regionale Adaptatiestrategie (RAS) (H.1). Deze projecten dragen bij aan het vergroten van de klimaatbestendigheid en leefkwaliteit binnen onze gemeente en de regio. In het kader van de Omgevingsvisie en de toekomstige Omgevingsplannen wordt samen met de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid verkend op welke wijze we omgevingsregels kunnen ontwikkelen voor de thema’s klimaatadaptatie en biodiversiteit. Molenlanden vervult hierin een landelijke voortrekkersrol. In dit traject wordt onderzocht hoe regionaal en lokaal beleid op elkaar kan worden afgestemd en kan worden vertaald naar juridisch houdbare en uitvoerbare regels. Gezien de complexiteit en de landelijke voorbeeldfunctie zal dit proces naar verwachting een meerjarig karakter hebben. Verstrekken van subsidies voor groendaken, volgens de vastgestelde subsidieregeling. (H.1) In 2025 zijn in totaal 19 subsidies toegekend. Een opvallend en positief signaal is dat ook woningcorporatie Tablis Wonen tot de aanvragers behoort.

Dit laat zien dat de ambitie om daken te vergroenen niet alleen leeft onder particuliere woningeigenaren, maar ook steeds nadrukkelijker wordt omarmd door woningcorporaties. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet richting een bredere, collectieve vergroening van het gemeentelijk woningbestand. De Lokale Adaptatie Strategie uitvoeren op basis van natuurlijk aangereikte momenten door (nieuwe) wet- en regelgeving en meekoppelkansen in de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden. (H.1) Lokaal is inmiddels het traject Klimaatschade gestart, waarin wordt onderzocht welke schadebeelden zich voordoen en welke handelingsperspectieven daarbij horen. Parallel hieraan voert de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden een nieuwe ronde stresstesten uit. De inzichten uit beide trajecten bieden waardevolle onderbouwing en richting voor de vervolgstappen binnen zowel de lokale als regionale adaptatieopgave.

Jaarstukken 2025 - pagina 32

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Landschap

I.1. Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als, ZHPLG energietransitie, landbouwtransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. I.2. Dat water-thema’s op strategisch niveau in samenhang met elkaar bekeken kunnen worden, waarbij Molenlandse belangen en doelen goed en effectief ingebracht worden, zowel intern als bij samenwerkingspartners zoals waterschap, regio en provincie.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Landelijk Gebied Alblasserwaard Vijfheerenlanden. (I.1) We hebben uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda landelijk gebied Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en de daarin opgenomen projecten. Participeren in het bestuurlijk platform Groene Hart (novex). (I.1) Wethouder Lock bezocht namens de Alblasserwaard de overlegmomenten in het bestuurlijk platform Groene Hart en verwierf daar draagvlak voor de Alblasserwaardse aanpak. Voortzetten bestuurlijk en ambtelijk overleg Vitaal Buitengebied Alblasserwaard. (I.1) In het kader van de totstandkoming van het inrichtingsconvenant heeft dit overleg plaatsgevonden. Met het waterschap en de omgevingsdienst inwoners en agrariërs duidelijkheid geven over ruimte voor water. En wat nodig en een verantwoordelijkheid is bij de aanleg, het beheer en onderhoud van IBA's. (Individuele Behandeling van Afvalwater) waarbij de waterkwaliteit belangrijk is. (I.1) Om hier goed richting aan te geven kiezen we ervoor pas op de plaats te maken. We willen eerst in de positon paper water kaders vast laten stellen. We geven uitvoering aan het inrichtingsconvenant Groen Blauw Alblasserwaard – Vijfheerenlanden. (I.1) In 2025 is het inrichtingsconvenant tot stand gekomen en begin 2026 feestelijk ondertekend.

In 2025 is, vooruitlopend op de ondertekening van het inrichtingsconvenant, besloten de gemeentelijke gronden in Langerak Zuid te bestemmen voor de GBDA. Hierop heeft een eerste verkenning plaatsgevonden die in 2026 een vervolg krijgt. Het ontwikkelen van een uitvoeringsorganisatie voor de uitvoering van projecten vanuit het ZH-PLG en het UP-LG. Het gaat dan bijvoorbeeld om het realiseren van het gebiedsbod Alblasserwaard op het gebied van Groenblauwe Dooradering. Dit komt voort uit de versnellingsgelden. (I.1) De gemeente Molenlanden is penvoerder voor het gebiedsbod Groenblauwe Dooradering. Financiering is afkomstig van de provincie Zuid-Holland. Yuverta heeft een belangrijke rol in de uitvoering en vormgeving van het programmamanagement. Er zijn nauwe contacten met provincie Zuid-Holland en Utrecht en gemeente Vijfheerenlanden. Samen met het Waterschap Rivierenland, als bevoegd gezag, zoeken naar passende ruimte voor alternatieve sanitaire voorzieningen. Het gaat daarbij om locaties waar geen rioolaansluiting in ons buitengebied mogelijk is. Daarmee willen we ervoor zorgen dat op die locaties ontwikkelingen

Jaarstukken 2025 - pagina 33

mogelijk worden en blijven zoals woningbouw (met name Tiny en Small houses) en afvalwaterbehandeling voor agrariërs (met het oog op de eisen van de Kaderrichtlijn water). (I.1) Het zoeken naar passende ruimte voor alternatieve sanitatie, in samenwerking met WSRL, is in 2025 niet opgepakt. Voor individuele gevallen is in 2025 wel via maatwerk, in overleg met WSRL, tot een oplossing gekomen. Eventueel via alternatieve sanitatie. Een watervisie opstellen, volgens de structuur van het beleidshuis en vervolgens een uitvoeringsprogramma. (I.2) Er is gedurende 2025 een position paper water geschreven (deze wordt naar verwachting medio 2026 door het college vastgesteld); een visie en uitvoeringsprogramma zijn voor 2025 niet opgesteld.

Effect/resultaatindicatoren Indicator Werkloosheidspercentage Netto arbeidsparticipatie Aantal toeristische overnachtingen (2024)

Realisatie 2025 2,70% 77,1% 240.612

Indicator Totaal bekend energieverbruik Molenlanden

Realisatie 2023 3328 (TJ) in 2023

Percentage hernieuwbare energie Molenlanden

12,3% (2023)

NL 4,00% 68,1% -

Streefwaarde 2025

125.000 Streefwaarde

3355 TJ in 2030 (20% t.o.v.2018 (4194 TJ) 35% in 2030

*1 GJ is gelijk aan 32 m3 aardgas, 1 TJ is 1.000 GJ *7,5 is gemiddelde uit Nationale Landschapsenquête

Indicator Tevredenheid over de fietspaden Tevredenheid over de mogelijkheid om te recreëren in de eigen gemeente Erkenning van het economisch belang van toerisme Ervaren overlast van recreatie en toerisme

Jaarstukken 2025 - pagina 34

2025 (gem. rapportcijferpeiljaar 2024) 6,6 6,3 6,7 6,9

Bron CBS CBS Eigen adm. Bron Klimaatmonitor Klimaatmonitor (aug 2023)

BBV-indicatoren Indicator Functiemenging (2024) Bedrijfsvestigingen (2024) Banen (2024)

Berekend Verhouding tussen banen en woningen Per 1000 inw 15-64 jr. Aantal per 1000 inwoners van 15-74 jaar

Indicator Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Berekend Kg per inwoner 2025 Percentage in 2022

MLL 52,3 189,2 701,2 MLL 130 20,7%

NL 54,5 191,4 850,2

NL 179 32,5%

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie

A. Lasten

23.153

28.353

24.217

B. Baten

18.243

22.594

20.444

C. Mutaties reserves

514

683

301

Totaal Programma 2

4.396

5.076

3.472

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2025 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 1.603.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T31 Economische ontwikkeling € 5.000 N T32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur € 515.000 V T33 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen € 42.000 N

Jaarstukken 2025 - pagina 35

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

Incidenteel

De grondexploitaties van de Melkweg (fase 1) in Bleskensgraaf en Gelkenes in Groot-Ammers zijn afgesloten met een voordelig resultaat. De vooruitbetaalde kosten van € 60.000 voor de RegioDeal worden verantwoord in 2026.

Incidenteel Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Op het onderdeel van Projecten en Activiteiten voor agrarische zaken werd € 25k minder besteed dan begroot. Dit kwam met name door tijdgebrek en een vertraging in de gevoerde planning. Overigens is het bedrag van € 25k ongeveer 15% van het totaalbudget dus het merendeel is wel gerealiseerd.

T34 Economische promotie € 31.000 V

Incidenteel

De verschillen binnen dit taakveld zijn op budgetniveau niet heel groot. Als we iets uitzoomen en op categorieniveau kijken zijn de volgende onderdelen te vermelden: rondom economische activiteiten zijn minder advieskosten uitgegeven, dit geeft een voordelig verschil van € 30k. Rondom economie en toerisme bleef totaal € 51k over dat werd veroorzaakt door minder verstrekte subsidies (€ 13K), de ontwikkeling van het toeristisch profiel Nieuwpoort dat niet is doorgegaan (€10K) en de kosten van de evaluatie Natuur- en Recreatieschap Lingegebied zijn tegen de verwachting in toch gedragen door Uiterwaarde BV (€6K). Verder zijn er minder bijdragen aan derden/overige kosten gemaakt (€ 20k)

Structureel

Voor de aangekochte panden in Kinderdijk maken we op dit moment kosten die niet zijn begroot. Het gaat dan o.m. om energie, onderhoud, verzekeringen etc. Dit zorgt voor een nadeel van totaal € 27k.

Incidenteel

T57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie € 530.000 V

T72 Riolering € 88.000 V

Jaarstukken 2025 - pagina 36

Het overige verschil is een nadeel op de salarislasten van € 21k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Incidenteel

Uit de opbrengsten van grondverkopen en snippergroen is € 45k meer opgehaald dan begroot. Een voordeel voor deze jaarrekening.

Incidenteel

Een onderbesteding vond plaats bij groenonderhoud van totaal € 110k. Dit bestond uit diverse onderdelen maar het grootste effect werd veroorzaakt op onderhoud (€ 60k). Er was hier planmatig geen juiste verdeling gemaakt tussen onderlinge vakteams en is er vanwege de pensionering van een collega ruis ontstaan of onjuiste prioritering toegepast na de overdracht van de werkzaamheden. Daarnaast werd er minder uitgegeven aan plantmateriaal (€ 20k) aan inspecties (€10k) en het maken van bestekken (€ 20k).

Incidenteel

Vanuit eerdere lokale- en regionale middelen zijn op het gebied van landschapsontwikkeling diverse uitgaven gedaan en projecten afgerond. Deze projecten zijn allemaal afgerond en er gelden geen betalingsverplichtingen meer. De overgebleven middelen hoeven daarom niet meer gereserveerd te blijven en laten we vrijvallen in deze jaarrekening. Een voordelig verschil van € 148k.

Incidenteel

Het overige verschil is een voordeel op de salarislasten van € 218k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten. De onderbesteding op dit onderdeel wordt voornamelijk veroorzaakt door 2 grote afwijkingen van elk € 48k op onderhoud bij de vrijvalriolering en de deelreparaties.

Incidenteel

Het saldo wordt verrekend met de voorziening riolering wat ervoor zorgt dat dit saldo geen invloed heeft op het totale resultaat binnen de gemeentelijke exploitatie. T73 Afval € 92.000 N

Incidenteel

Incidenteel

T74 Milieubeheer € 442.000 V

T75 Begraafplaatsen € 136.000 V

Jaarstukken 2025 - pagina 37

Het voordelige resultaat van Waardlanden en binnen dit taakveld voor afval van € 310k heeft tot gevolg dat er te veel aan BTW in rekening is gebracht die we voor dit bedrag moeten storten in de voorziening. Hier kon aan de voorkant geen rekening mee worden gehouden. Dit geeft een nadelig effect van € 62k. Het overige verschil is een voordeel op de salarislasten van € 29k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Structureel

De expertise- en adviestaken die OZHZ uitvoert zijn € 116K boven budget uitgekomen. Vroeger werden uitvragen gedaan op offertebasis nu vallen die allemaal in het jaarprogramma. Daarnaast heeft OZHZ aangegeven dat er bij andere gemeenten een dubbele bezetting is voor de functie milieu. Binnen onze gemeente is dat niet zo. Hierdoor moeten wij waarschijnlijk meer uitvragen bij OZHZ, ook zijn de uitvragen van een dermate specifieke inhoud dat dit specialistisch werk is. Dit is alleen beschikbaar bij OZHZ en niet binnen de gemeente. Denk aan ecologische adviezen, uitgebreide omgevingsscans (zoals ontwikkeling Bles West), specifieke adviezen op het gebied van luchtkwaliteit enz.

Incidenteel

De uitkoopregeling die bestaat voor de regeling onder hoogspanningsmasten in NieuwLekkerland heeft een voordeel van € 308K. Voornamelijk komt dit door de verkoop van grond. Er moeten echter nog kosten gemaakt worden in het openbaar gebied. Hiervoor wordt een budget in de Zomernota van 2026 gevraagd.

Incidenteel

Verder zijn er een aantal kleinere onderbestedingen (<25K) bij die o.m. zijn ontstaan bij het onderdeel voor oudheidkunde en is er geen besteding geweest bij het onderdeel voor het energiebesparingsabonnement. We gaan binnenkort met de partners van het product in gesprek om te bekijken of we hem aantrekkelijker kunnen maken.

Incidenteel

Het overige verschil is een voordeel op de salarislasten van € 176k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Incidenteel

Het voordelige saldo wordt veroorzaakt doordat er meer graven zijn uitgegeven dan vooraf per jaar mee wordt gerekend en zodoende begroot. Het gaat om € 112K verschil. Zodoende kwamen

er ook meer leges binnen van per saldo € 32k maar vielen de kosten voor het onderhoud aan begraafplaatsen juist hoger uit, het gaat hier om een bedrag van €45k. Incidenteel

Jaarstukken 2025 - pagina 38

Het overige verschil is een voordeel op de salarislasten van € 34k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Doel is gerealiseerd Doel is deels gerealiseerd

3. Welzijn, Sociaal en Cultuur Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Verminderen A.1. Betaalbare en alternatieve van kansongelijkheid woonvormen en huisvesting van kwetsbare doelgroepen. A.2. Laagdrempelige en actieve informatie, advisering en begeleiding. A.3. Versterken basisvaardigheden (taal, digitaal, rekenen, lezen). A.4. Verminderen bestaansonzekerheid, armoede en onveiligheid.

Doel is niet gerealiseerd

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Uitvoeringsplan Woonzorgvisie uitvoeren. (A.1) Met de netwerkpartners stellen we het uitvoeringsprogramma voor de Woonzorgvisie op. Het uitvoeringsprogramma maakt deel uit van het volkshuisvestingsprogramma. Dit volkshuisvestingsprogramma komt in 2026 tot stand in plaats van 2025. De werkzaamheden zijn gestart: we selecteerden een bureau dat de gemeente ondersteunt bij het opstellen van het programma, het participatietraject is gestart en het opiniërend gesprek met de raad is gevoerd. Vanwege de samenloop met de verkiezingen verwachten we de vaststelling in juni 2026. Uitvoeren regionaal bod Huisvesting Kwetsbare Groepen: realisatie regionaal aanbod. (A.1) De uitvoering van het regionaal bod Huisvesting Kwetsbare Groepen (HKG) is in onze gemeente in ontwikkeling. We hebben ons opnieuw gecommitteerd aan het regionale bod van Skaeve Huse, en werken dit verder uit binnen de Agenda HKG. Het realiseren van woonzorgvoorzieningen kost tijd. Dit komt vooral door de krapte op de woningmarkt, de complexiteit van deze doelgroep en doordat verschillende aandachtgroepen huisvesting nodig hebben. Transitie Beschermd Wonen en Opvang: doordecentralisatie van regionaal naar lokaal van Wmovoorzieningen Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.

(A.1) De uitvoering van de transitie Beschermd Wonen en Opvang, inclusief de verschuiving van regionale naar lokale verantwoordelijkheden, loopt nog steeds. We geven hier als gemeente onder andere invulling aan via de Agenda HKG. Daarbij zien we een toename van cliënten die van regionale naar lokale voorzieningen verschuiven. Vervolg intern project Toegang Sociaal Domein: 2e fase verbeterproject. (A.2) In september 2025 hebben we een Regisseur Sociaal Domein aangesteld. Deze regisseur geeft richting aan inhoud, kwaliteit en samenhang binnen de Sociaal Teams, het jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket), in lijn met de bestuurlijke opdracht en het gemeentelijk beleid.

Jaarstukken 2025 - pagina 39

Daarnaast heeft het college de integrale bestuursopdracht Sociaal Teams, jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket) 2026/2027 vastgesteld. De bestuursopdracht vormt een bovenliggend, domein overstijgend en richtinggevend kader voor de doorontwikkeling van het Sociaal Loket, de Sociaal teams en het jeugd- en gezinsteam. Het geeft de richting aan die we als gemeente samen met de professionals en partners willen inzetten. Meer ondersteuning vrijwilligersorganisaties: opzetten verenigingsloket/ aanspreekpunt vrijwilligers en implementeren vrijwilligersplatform. (A.2) Het Vrijwilligers Punt van Stichting Welzijn Molenlanden heeft een doorontwikkeling doorgemaakt in 2025, met een vernieuwd aanbod en betere zichtbaarheid en vindbaarheid voor vrijwilligers en verenigingen. Dorpsapp Hoplr is sinds september 2025 het platform waar ook vrijwilligerszaken, zoals vacatures, hun plek hebben of krijgen. Diensten en ondersteuning naar de inwoners en vindplaatsen toe: aanvullende steunfunctie nabij (waakvlamfunctie) en herijking opdracht en construct Sociaal Team. (A.2) De waakvlamfunctie bij het Sociaal Team is doorontwikkeld. Het opstellen van concrete voorwaarden voor op- en afschalen gebeurt daarbij in samenwerking met Stichting Welzijn Molenlanden.

De integrale bestuursopdracht Sociaal teams, jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket) 2026/2027 is eind 2025 door het college vastgesteld. Inloopfunctie informatie en advies versterken: Pilot Relatieloket. (A.2) Het Relatieloket heeft in 2025 een toenemend aantal bezoekers ontvangen. We kunnen inmiddels constateren dat het Relatieloket een waardevolle aanvulling is op het Molenlandse aanbod. Vanaf 2026 maken we van de pilot een vast aanbod voor informatie en advies bij relatieproblemen en echtscheiding. Nieuwe wet Bibliotheekstelsel 2025: IDO-punten (IDO = Informatie Digitale Overheid) promoten. (A.2) Informatie Digitale Overheid (IDO) wordt gepromoot via verschillende kanalen zoals gemeentepagina en netwerkbijeenkomsten. De inwerkingtreding van de nieuwe wet Bibliotheekstelsel wordt eind 2026/begin 2027 verwacht. Regionaal en lokaal plan van aanpak basisvaardigheden aanpassen en uitvoeren. (A.3) Op 17 april 2025 is het nieuwe regionale plan van aanpak ondertekend. De uitvoering ligt bij het Da Vinci College en de Bibliotheek Aanzet.

Jaarstukken 2025 - pagina 40

Nieuw Taalpact, afgesloten in 2025, uitvoeren. (A.3) Op 17 april 2025 is het nieuwe regionale plan van aanpak ondertekend en hier is uitvoering aan gegeven. Dit is de opvolger van het Taalpact. Ouderbetrokkenheid vergroten. (A.3) De opgave om ouderbetrokkenheid te vergroten wordt uitgevoerd door Bibliotheek Aanzet, scholen en kinderopvang via een speciaal voorleesprogramma. Lokale netwerken en samenwerking versterken voor vroegsignalering en preventie: Organiseren platformbijeenkomsten Sociaal Domein minimaal 2x per jaar en samenwerking met kerken versterken. (A.4) Elkaar ontmoeten, leren kennen en kennis delen, bevordert de samenwerking met en tussen partners (waaronder kerken) en betrokkenen in het sociaal domein. Daarom zijn voor diverse thema’s uit het uitvoeringsplan, zoals armoede, eenzaamheid, mantelzorg en inclusie, netwerkbijeenkomsten georganiseerd. Inmiddels is hier ook continuïteit in aangebracht. Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming uitvoeren. (A.4) De Pilot Samenwerken aan Veiligheid is afgerond; het regionaal actieplan is ondertekend en de uitvoering hiervan wordt nog vervolgd. Mede vanwege landelijke ontwikkelingen loopt het proces van het Toekomstscenario niet geheel volgens planning. Bevorderen menselijke maat en maatwerk in dienstverlening en ondersteuning.

(A.4) Bewustwording over het toepassen van maatwerk in de werkprocessen binnen het Sociaal Loket is verder toegenomen. Bij de inkoop van hulpmiddelen is rekening gehouden met de mogelijkheid om meer maatwerk te bieden.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Veranderende B.1. Meer bevolkings- samenwerking samenstelling tussen sociaal en medisch domein. van kansongelijkheid B.2. Hulp en ondersteuning meer

Jaarstukken 2025 - pagina 41

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Uitvoeren Integraal Zorgakkoord (IZA) en GALA: onder andere subsidiëren De Gezel locatie Gelkenes, verbeteren samenwerking met huisartsen en nieuwe afspraken Jeugdmodule (POH GGZ jeugd), Mentaal Gezondheidscentrum Mentiek enzovoort. (B.1) In 2025 zijn het brede transformatieplan Waardenland en het transformatieplan Mentiek goedgekeurd. Dit betekent dat er middelen vrijkomen voor de realisatie van de plannen. We zijn gestart met de verkennende gesprekken die horen bij de aanpak van Mentiek. In het kader van de Jeugdmodule zijn er nieuwe afspraken gemaakt, zie ook B.1. Met betrekking tot De Gezel, locatie Gelkenes, is in 2025 subsidie verleend. Hiermee

passend, op maat en nabij.

wordt een moeilijke doelgroep ex-gedetineerden, ex-verslaafden en GGZ-ers begeleid bij het leren van een ambacht en wordt outreachende ondersteuning geboden. Aanpak kwetsbare ouderen. (B.1) Herstart werkgroep Kwetsbare ouderen pakken we in 2026 verder op. Door personele wisselingen is hiervoor onvoldoende ontwikkelruimte geweest. Wel is het gelukt om de derde openingsdag voor het Odensehuis te realiseren. Toepassen Welzijn op recept: huisartsen hebben samenwerking met welzijnswerker. (B.1) Het aanbod van Welzijn op Recept is beschikbaar voor alle Molenlandse huisartsenpraktijken en wordt inmiddels gebruikt door 10 van de 15 huisartsen. Versterken jeugdmodule: nieuwe samenwerkingsafspraken met huisartsen over inzet jeugd POH GGZ. (B.1) Met een aantal huisartsen zijn samenwerkingsafspraken gemaakt rondom de jeugdmodule. Er is nog niet met elke praktijk sprake van een intensieve samenwerking. In 2026 ontwikkelen we dit verder door. Hervormingsagenda Jeugd: onder andere inzet Kansrijke Start. (B.1) In 2025 is het beleidsplan Sterke Gezinnen, Sterke Jeugd vastgesteld, waarbij de lijn van ‘onze kinderen nabij’ wordt voortgezet en we de Hervormingsagenda Jeugd uitvoeren. Op 13 november 2025 heeft de gemeenteraad een nieuwe verordening Jeugd vastgesteld. De Kansrijke Start coalitie bestaat inmiddels ruim vijf jaar en komt samen op structurele basis.

Vanuit de coalitie werken we aan verschillende initiatieven als Centering Pregnancy en Nu Niet Zwanger. Uitvoering herijking samenwerkingsconstruct Sociaal Teams. (B.2) In september 2025 hebben we een Regisseur Sociaal Domein aangesteld. Deze regisseur geeft richting aan inhoud, kwaliteit en samenhang binnen de Sociaal Teams, het jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket), in lijn met de bestuurlijke opdracht/ en het gemeentelijk beleid. Daarnaast heeft het college de integrale bestuursopdracht Sociaal Teams, jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket) 2026/2027 vastgesteld. De bestuursopdracht vormt een bovenliggend, domein overstijgend en richtinggevend kader voor de doorontwikkeling van het Sociaal Loket, de Sociaal teams en het jeugd- en gezinsteam. Het geeft de richting aan die we als gemeente samen met de professionals en partners willen inzetten Versterken Onafhankelijke Cliënten Ondersteuning (OCO): uitvoeren resultaat onderzoek OCO (cliëntenondersteuning). (B.2) Onafhankelijke Cliënten Ondersteuning (OCO) is beschikbaar voor alle inwoners van Molenlanden die behoefte hebben aan cliëntondersteuning die onafhankelijk is van de gemeente. OCO wordt door inwoners

Jaarstukken 2025 - pagina 42

goed gevonden en gebruikt. Met de uitvoerende partner zijn goede afspraken gemaakt over zaken zoals taakafbakening en beschikbaarheid. Doorontwikkeling mantelzorgondersteuning (Steunpunt en Odensehuizen): focus op jonge en werkende mantelzorgers. (B.3) Met de betrokken partners is gewerkt aan doorontwikkeling van de mantelzorgondersteuning. Bijvoorbeeld via het aanbieden van aantrekkelijke activiteiten en waardering voor jonge mantelzorgers. Rondom het thema werkende mantelzorgers is voorlichting gegeven tijdens de werkgeverslunch. Voortzetten Inclusieagenda. (B.5) In 2025 hebben we de Inclusieagenda voortgezet. We hebben de toegankelijkheid van gemeentelijke gebouwen en sportaccommodaties verbeterd. Ook hebben we gewerkt aan meer bewustwording binnen de organisatie en bij inwoners. Dat deden we met workshops, aandacht tijdens de Week van de Toegankelijkheid en gerichte communicatie. Projecten op scholen zijn voortgezet. Ook hebben we aangepast sporten verder versterkt, onder andere via het regionaal sportloket en rolstoelvaardigheidstrainingen.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Verbeteren fysieke en mentale gezondheid

C.1. Inzet op voorkomen mentale problemen bij jongeren.

IZA ketenaanpak mentale gezondheid: realisatie Mentiek. (C.1) Het transformatieplan Mentaal Gezondheidsnetwerk Mentiek is goedgekeurd. We zijn gestart met de verkennende gesprekken. Dit wordt in 2026 verder uitgebreid.

C.2. Vitaler en gezonder ouder worden.

Inzet op netwerkversterking jongeren: onderzoek jongerenplatform. (C.1) Na onderzoek startten we in 2024 met het ondersteunen van het jongerenplatform METS. Een platform van en voor jongeren uit Zuid Holland Zuid. Na een eerste periode bleek echter dat de initiatieven onvoldoende van meerwaarde waren, zo waren er geen Molenlandse jongeren betrokken en waren de initiatieven onvoldoende gericht op Molenlanden. In 2025 stopten wij daarom met bijdragen aan METS.

C.3. Versterken gezonde leefstijl en gezond gewicht. C.4. Bevorderen gezonde leefomgeving.

Jaarstukken 2025 - pagina 43

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Versterken signalering Huishoudelijke Ondersteunings-aanbieders: uitvoeren pilot met zorgaanbieders. (C.2) De voortgang is vertraagd. Dit komt doordat slechts één aanbieder bereid was om hieraan mee te werken. Daarnaast lag bij de zorgaanbieders in 2025 de prioriteit bij de werving en optimale inzet van huishoudelijke hulp vanwege de ontstane wachtlijsten. De pilot voeren we vanwege het gezamenlijke contract uit met Gorinchem, waarbij Gorinchem trekker is. Eind 2025 is het Plan van Aanpak met

Alphatrots (namens de zorgaanbieders) goedgekeurd. De daadwerkelijke start van de signalering vindt vanaf 2026 plaats. Extra blijvende inzet preventie: versterken project Valpreventie Molenlanden (voorheen Zeker op de Been). (C.2) Dit is in 2025 gestart; er zijn in drie kernen projecten valpreventie gehouden. Alle 65+ers zijn hiervoor benaderd. De belangstelling was enorm en het succes (vanuit de evaluatie) groot. Stimuleren kinderen naar gezonde leefstijl: doorontwikkelen Team Sportservice ZH (voorheen GiGa), aandacht middelengebruik, aanpak Kinderen naar gezond gewicht. (C.3) De pilot Ketenaanpak Kinderen naar Gezond Gewicht is gestart. Daarnaast is het Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Drugs met partners besproken en het geactualiseerde plan door de raad vastgesteld. Team Sportservice Zuid-Holland is gestart en richt zich onder andere op het vergroten van de sport- en beweegdeelname onder jeugd. Uitvoering Bewust Blijven Bewegen en Sporten: beweegroutes, zwem- en gymonderwijs, Sportakkoord. (C.3) Er is verder vormgegeven aan de volgende vier pijlers van Bewegen en Sporten in Molenlanden: meer Molenlanders in beweging, bewegen in de buitenruimte, verenigingsondersteuning en monitoring en effectmeting. We hebben een partner gevonden in Team Sportservice Zuid-Holland. Deze partij is gestart met de uitvoering van de vier genoemde pijlers.

Intensiveren Gezonde School: een gerichte inzet op scholen die werken aan een gezonde leefstijl onder leerlingen met aandacht voor o.a. welbevinden, sport en bewegen en voeding. (C.3) Regionale afspraken leidden tot een gerichte focus op scholen in kwetsbare buurten en scholen die gemotiveerd zijn om deze aanpak te implementeren. Door het zwangerschapsverlof van de Gezonde School-adviseur was er tijdelijk minder continuïteit en minder vaste begeleiding beschikbaar. Desondanks hebben meerdere scholen stappen gezet in het verder vormgeven van hun Gezonde School-profiel. Versterken samenwerking Ruimtelijk en Sociaal domein: inzet Omgevingstafels, project herinrichting Openbare Ruimte. (C.4) In 2024 is een traject doorlopen waardoor Sociaal Domein-doelen onderdeel zijn geworden van de HIOR (Herinrichting Openbare Ruimte) -richtlijnen. Bij herinrichting van de Openbare Ruimte is hierdoor in 2025 beter rekening gehouden met bijvoorbeeld toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Gezond en Actief Leven Akkoord/Integraal Zorgakkoord. (C.1, C.2, C.3 en C.4) De gemeente heeft in 2025 uitvoering gegeven aan GALA en IZA door te investeren in preventie, gezonde leefstijl en mentale gezondheid. Er is ingezet op programma’s voor ouderen, gezinnen en inwoners met

Jaarstukken 2025 - pagina 44

extra ondersteuningsbehoeften. Denk hierbij aan leefstijlbevordering, valpreventie, welzijnsactiviteiten, ontmoeting en ondersteuning bij kwetsbaarheid. Daarnaast is het IZA-transformatieplan voor Regio Waardenland vastgesteld en zijn er regionale afspraken gemaakt over mentale gezondheid en de ontwikkeling van een regionale academie voor zelfzorg.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

D.1. Vertrouwen in Doe het zelf, doe het samen: inwoners en aandacht voor hun andere situatie. inwoners, andere D.2. Gemeente werkt overheid meer samen met inwoners. D.3. Samenwerking gericht op maatwerk en passende voorziening. D.4. Meer normaliseren en hulp bij accepteren.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Meer mogelijkheden bredere indicatiestelling door professionals: pilot met zorgaanbieders + versterken casemanagersfunctie zorgplan. (D.1 en D.3) In de voorbereiding met de verschillende partijen over de beheersbaarheid, uitvoerbaarheid en rechtmatigheid, is vastgesteld dat voor het uitvoeren van de pilot meer tijd nodig is. In 2026 wordt besloten of de pilot kan worden opgestart. Meer outreachend werken: onderzoek construct en opdracht Sociaal Team en subsidieafspraken Stichting Welzijn Molenlanden, organiseren en borgen waakvlamcontact Sociaal Team. (D.1) De waakvlamfunctie bij het Sociaal Team is doorontwikkeld. Het opstellen van concrete voorwaarden voor op- en afschalen gebeurt daarbij in samenwerking met Stichting Welzijn Molenlanden. De integrale bestuursopdracht Sociaal teams, jeugd- en gezinsteam en de gemeentelijke toegang (Sociaal Loket) 2026/2027 is eind 2025 door het college vastgesteld. Benutten netwerken voor signalering en verwijzing: platformbijeenkomsten. (D.2) Elkaar ontmoeten, leren kennen en kennis delen bevordert de samenwerking met en tussen partners en betrokkenen in het sociaal domein. Daarom zijn voor diverse thema’s netwerkbijeenkomsten georganiseerd en wordt dit ingezet voor signalering en verwijzing. Inmiddels is hier ook continuïteit in aangebracht. Versterken inclusiviteit en diversiteit: evaluatie en borging Motie Respect.

(D.2) We blijven uitvoering geven aan de Motie Respect en borgen deze in ons jaarlijkse programma. We hijsen op Coming Out Day de regenboogvlag, voeren de Week van Respect uit en organiseren diverse bewustwordingstrainingen om kennis over en bewustzijn van discriminatie te vergroten. Vrijwilligersbeleid: subsidieafspraken met Stichting Welzijn Molenlanden. (D.2) Het Vrijwilligers Punt is onderdeel van de subsidieafspraken met Stichting Welzijn Molenlanden. Vrijwilligersservicepunt en kennisbank lokale initiatieven. (D.2) Het Vrijwilligers Punt van Stichting Welzijn Molenlanden is dé plek in Molenlanden waar inwoners,

Jaarstukken 2025 - pagina 45

verenigingen en organisaties terecht kunnen voor advies en ondersteuning bij vrijwilligerswerk. Hierbij heeft buurtapp Hoplr een steeds grotere invloed, omdat in deze app de lokale initiatieven zichtbaar worden. Niet alleen voor professionals, maar ook voor inwoners. Het Vrijwilligers Punt geeft ook voorlichting aan verenigingen en organisaties over het gebruik en effect van Hoplr. Aanpak relatieproblematiek: pilot relatieloket. (D.3) Het Relatieloket heeft in 2025 een toenemend aantal bezoekers ontvangen. We kunnen inmiddels constateren dat het Relatieloket een waardevolle aanvulling is op het Molenlandse aanbod. Vanaf 2026 maken we van de pilot een vast aanbod voor informatie en advies bij relatieproblemen en echtscheiding. Versterken participatieprojecten: verbreden en versterken aanpak Jij bent in Beeld (JBIB), subsidiering De Gezel, onderzoek haalbaarheid ontwikkelhuis omgeving Nieuw-Lekkerland. (D.3) In 2025 hebben 62 deelnemers deelgenomen aan Jij bent in Beeld (JBIB). Op hoofdlijnen: er zijn 26 personen nog in traject, 8 personen doen vrijwilligerswerk, 9 personen zijn gestopt i.v.m. ziekte/overlijden en 9 personen hebben betaald werk gevonden. Anderen zijn gestart met opleiding of overgestapt naar startafdeling Avres. Voor Nieuw-Lekkerland is onderzocht of het wenselijk en haalbaar is om een aanvullende werklocatie in te richten.

Uit het onderzoek, uitgevoerd samen met Jij bent in beeld, blijkt dat het aantal potentiële kandidaten in dit deel van de regio beperkt is. Het lijkt erop dat een structurele extra werklocatie op dit moment niet rendabel en niet toekomstbestendig zou zijn. Het inrichten van een locatie vraagt immers om voldoende schaal, continuïteit en ontwikkelmogelijkheden om kwaliteit en begeleiding te kunnen borgen. Dit betekent echter niet dat inwoners uit Nieuw-Lekkerland minder kansen krijgen. Integendeel: samen met werkgevers in de directe omgeving wordt actief gekeken naar mogelijkheden om inwoners zo dicht mogelijk bij hun woonplaats te laten werken. Waar dat niet mogelijk is, wordt gezorgd voor passende oplossingen, zoals begeleiding richting training en opleiding op bestaande locaties, eventueel ondersteund door vervoer. Zo blijft nabijheid leidend in de ondersteuning, zonder dat op structureel niveau keuzes wordt gemaakt die op langere termijn niet houdbaar zijn. Het bestuurlijk gesprek hierover loopt nog. Verwachtingsmanagement over hulp bij problemen bij levensgebeurtenissen: communicatie bewustwording levensgebeurtenissen. (D.4) Bij overlijden ontvangen nabestaanden informatie over regelzaken. Er wordt nog onderzocht of er aanvulling nodig is. De geplande communicatie (folder) rondom de 18e verjaardag is doorgeschoven naar 2026.

Jaarstukken 2025 - pagina 46

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Stads- en kerngericht werken

E.1. We werken dorps- en stadsgericht waardoor we de betrokkenheid, inzet en autonomie van onze samenleving versterken. E.2. Medewerkers kennen de Molenlandse samenleving en zijn betrokken bij ondernemers en inwoners. E.3. We willen een integrale doorontwikkeling van onze manier van werken waarbij we de nieuwe kaders rond dienstverlening en participatie integreren.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Ontwikkelen van een doorgaande leerlijn voor medewerkers door advies en consultatie op maat. (E.1) In 2025 zijn medewerkers ondersteund met advies en consultatie op maat. Voorbeelden hiervan zijn het organiseren van kerntafels, tour de Molenlanden, deelname aan werkgroep organisatieontwikkeling en het aansluiten bij diverse projecten. Hiermee is een basis gelegd voor een doorgaande leerlijn die aansluit bij praktijkvragen en individuele ontwikkelbehoeften. We verkennen de mogelijkheid voor het ontwikkelen van een Dorpsapp die zorgt voor toegang tot meer ontmoeting, kennisdeling en uitwisseling. (E.1) De dorpsapp Hoplr hebben we gelanceerd en onze inwoners maken hier goed gebruik van. We sluiten aan bij initiatieven en activiteiten in onze dorpen en stad. Onder andere aanwezig zijn bij de overleggen van de dorpsberaden en klankbordgroepen, spreekuren met de wethouders 3x per jaar in elke kern en informatie- en netwerkbijeenkomsten vanuit de gemeente (E.1) We waren aanwezig bij overleggen van dorpsberaden en klankbordgroepen, organiseerden spreekuren met wethouders (3x per kern) en namen deel aan informatie- en netwerkbijeenkomsten zoals NLdoet, informatieavonden over asiel, wijkschouwen, verkeerscampagnes, zomertour burgemeester, Koffie met de gemeenteraad, het ondernemersontbijt en de dag van de naturalisatie.

De Molenlandse Manier workshop voor (nieuwe) medewerkers verder ontwikkelen op het gebied van stads- en dorpsgericht werken, participatie en dienstverlening. (E.2) De Molenlandse Manier workshop is in 2025 verder ontwikkeld met extra aandacht voor stads- en dorpsgericht werken, participatie en dienstverlening. De workshop wordt 4x per jaar gegeven en is vast onderdeel van de onboarding van nieuwe medewerkers. We stimuleren de nabijheid door middel van aanwezigheid van zowel de bestuurders als de ambtenaren in onze dorpen en stad. (E.2) In 2025 stimuleerden we de nabijheid door zichtbare aanwezigheid van bestuurders en ambtenaren in dorpen en stad, onder andere via bijeenkomsten, spreekuren en het bezoeken van lokale activiteiten. Integrale advisering binnen de organisatie over stads- en dorpsgericht werken, participatie en dienstverlening. (E.3) In 2025 is integrale advisering beperkt gerealiseerd, doordat de strategisch adviseur dienstverlening gedurende een groot deel van het jaar hiervoor niet beschikbaar was. Enerzijds lag de focus op andere

Jaarstukken 2025 - pagina 47

dossiers, anderzijds is de strategisch adviseur in het derde kwartaal uit dienst getreden. Hierdoor ontbrak de capaciteit om dit thema volwaardig en organisatiebreed op te pakken. We ontwikkelen een toolkit Participatie met praktische handvatten en informatie voor medewerkers over inwoner- en overheidsparticipatie. (E.3) In 2025 en 2026 doorlopen we een traject ‘participatie’ met als eindresultaat de vaststelling van de Participatieverordening in januari 2027. De toolkit moet goed aansluiten op de praktijk en de Molenlandse Manier. De ontwikkeling van de toolkit Participatie heeft gedeeltelijk vertraging opgelopen vanwege onvoldoende personele capaciteit.

Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie

Streefwaarde 2025

Aantal inwoners 19+ met gezonde leefstijl neemt toe

39% (2024)

51%

Gezondheidsmonitor

Aantal mensen met ervaren eenzaamheid

38,6% (2024)

27%

Gezondheidsmonitor

Aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar specifieke jeugdhulp

352 (2025)

400 (afhankelijk van totaal)

Serviceorganisatie ZuidHolland Zuid

Van totaal: 39% medisch verwijzers 37% jeugdteam

Van totaal: 37 % medisch verwijzers 37% jeugdteam

% van alle mantelzorgers dat overbelasting ervaart

11% (2024)

15 %

Gezondheidsmonitor

Aantal gerealiseerde woon-zorg initiatieven Deelnemers participatieprojecten ervaren een vergroting van hun participatiemogelijkheden en basisvaardigheden.

1 80% is ten minste tevreden

Intern Kwalitatief onderzoek

Aantal deelnemers met uitstroom naar passende plaats Realisatie en evaluatie pilot Relatieloket

0 Respondenten evaluatie training (2024): 57% zeer positief 33% positief tot zeer positief 10% redelijk positief 70% van de deelnemers van 2017 t/m 2023 Informatie niet beschikbaar

Realisatie Mentaal Gezondheidscentrum Mentiek

Informatie niet beschikbaar

Verhouding aantal verwijzingen naar specifieke jeugdhulp

Middelengebruik jongeren

Jaarstukken 2025 - pagina 48

Bron

70%

Philadelphia

n.t.b.

Mee/Vivenz

n.t.b.

Diversen

-

Ooit een glas of meer alcohol gedronken 13en 15-jarigen - Wel eens hasj of wiet gebruikt 13- en 15jarigen Deelname sporten en bewegen door jongeren

32% (2023)

< 38% (2021)

6% (2023)

< 5,4% (2021)

% Inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen % Inwoners dat wekelijks sport Indicator

Gezondheidsmonitor

n.t.b.

Gezondheidsmonitor

46% (2023)

52%

Gezondheidsraad

45% (2023)

51%

Gezondheidsraad

2024 (gem. rapportcijfer) 6,0

Hecht waarde aan cultuuraanbod Tevredenheid over het cultuuraanbod

5,6

BBV-indicatoren Bron: www.waarstaatjegemeente.nl Indicator

Berekend

MLL

NL

Percentage niet sporters

Inw. 18+ 2022

55,4%

42,5%

Absoluut verzuim

Per 1000 inw. 5-18 jr. 2024

2,2

6,7

Relatief verzuim

Per 1000 inw. 5-18 jr. 2024

9

28

Vroegtijdige schoolverlaters. VO/MBO zonder startkwalificatie Achterstand kinderen in uitkeringsgezin

Percentage leerlingen 12-23 jr. 2024

1,6%

2,3%

Percentage kinderen 2024

3%

6%

Achterstand Werkloze jongeren

Percentage jongeren 2024

1%

2%

Arbeidsparticipatie

Percentage werkenden t.o.v. beroepsbevolking 2025

77,8%

73,2%

Personen met een bijstandsuitkering

Per 10.000 inw. 2025

99,2

281,2

Lopende re-integratie-voorziening

Per 10.000 inw 15-64 jr. 2024

187,8

203,1

Jongeren met jeugdhulp

Percentage alle jongeren tot 18 jr. 2024

12,9%

14%

Jongeren met jeugdbescherming

Percentage alle jongeren tot 18 jr. 2024

0,9%

1%

Jongeren met delict voor de rechter

Percentage jongeren 12-21 jr. 2023

1%

1%

Jongeren met jeugdreclassering

Percentage jongeren 12-21 jr. 2023

0,1%

0,3%

Cliënten met maatwerk-arrangement WMO

Per 10.000 inwoners - 2025

540

660

Wat heeft het gekost

Jaarstukken 2025 - pagina 49

Bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie

A. Lasten

55.422

62.179

61.544

B. Baten

12.509

21.686

22.506

C. Mutaties reserves

382

2.760

2.543

Totaal Programma 3

42.531

37.733

36.495

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2025 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 1.238.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Toelichting gemeenschappelijke regelingen Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) T.o.v. de 2e Burap van het SOJ (verwerkt in Najaarsnota 2025) liggen de werkelijke kosten € 100k lager. Op een totaalbedrag van ruim € 9,2 miljoen is dit een beperkte afwijking. Er zijn voordelen behaald door toepassing van het woonplaatsbeginsel, lagere uitvoeringskosten, minder kosten voor jeugdbescherming en minder jeugdhulp met verblijf regionaal en jeugdhulp ambulant landelijk. Daarnaast waren er hogere kosten dan begroot voor jeugdhulp ambulant regionaal en PGB Jeugd. Dit alles resulteert in een voordeel van € 100k, een beperkte afwijking op het totaal omdat gedurende het jaar onze begroting in zowel Zomernota als Najaarsnota is bijgesteld o.b.v. de tussentijdse actuele rapportages. De mutaties zijn verdeeld over de taakvelden T6752, T6753, T6762, T6763, T6791, T6792, T6821, T6822, T692. Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) De eindafrekening van DG&J ligt lager dan begroot, totaal een voordeel van € 144k. Op het onderdeel volksgezondheid (T71) is er een voordeel van € 188k.

De kosten voor lokaal onderwijsbeleid (T43) lagen 58K hoger en de kosten voor Veilig Thuis en Crisisdienst (T623) waren € 10k lager dan begroot. Restant betreft meerdere kleine voor- en nadelen op T61en T66. Avres De laatste vastgestelde begrotingswijziging van Avres kwam na vaststelling van Najaarsnota 2025. Deze kon niet meer opgenomen worden in onze cijfers; nadeel € 528k. Daarnaast zijn er afrekeningen ontvangen met betrekking tot de TOZO (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) en bijzondere bestand, wat resulteert in een voordeel van € 155k. De mutaties zijn verdeeld over T63, T64 en T65.

Jaarstukken 2025 - pagina 50

Saldo T41 Openbaar basisonderwijs € 2.000 V T43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken € 189.000 N

T51 Sportbeleid en activering € 15.000 N T53 Cultuurpresentatie, -productie, -participatie € 28.000 V T54 Musea € 3.000 V T55 Cultureel erfgoed € 56.000 V

T56 Media € 20.000 V T61 Samenkracht en burgerparticipatie € 43.000 N

Jaarstukken 2025 - pagina 51

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

Incidenteel

In de Najaarsnota is een bedrag van € 135k afgeraamd omdat destijds is aangegeven dat reguliere peuters in gemengde groepen met VE peuters uit de OAB-gelden bekostigd mocht worden. Inmiddels zijn de voorwaarden duidelijker geformuleerd en blijkt dat dit afhankelijk is van welk financieringssystematiek wordt gehanteerd. Dit geldt dus enkel als er sprake is van groepsfinanciering en niet bij individuele bekostiging (geld-volgt-kind), dit laatste is bij Molenlanden van toepassing waardoor het budget toen onterecht is afgeraamd en nu een nadeel is ontstaan van € 135k.

Incidenteel

De kosten voor lokaal onderwijsbeleid, wat wordt uitgevoerd door DG&J, lagen €58k hoger dan begroot. De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Het voordeel van € 28k wordt door meerdere kleine voor- en nadelen veroorzaakt. De belangrijkste onderuitputting zit op cultuur. De reden hiervan is dat we pas later in het jaar een medewerker hebben gevonden die het beleid verder moet gaan uitrollen. De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Er is minder onderhoud nodig geweest op met name de kerktorens, dit levert bij een voordeel op van € 31k.

Incidenteel

Er zit voor € 23k aan opbrengsten die we verkregen hebben op dit taakveld waar vooraf geen rekening mee was gehouden, het betreft hier de camperparkeerplaatsen bij Kinderdijk. De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel Incidenteel

Per 2025 worden uitvoeringskosten voor Wet Inburgering niet meer gefinancierd door het Rijk. Dit vanwege een wijziging in de richtlijnen van de SiSa verantwoording. Omdat dit niet bekend was bij Najaarsnota 2025 is de begroting hierop niet aangepast. Nadeel van € 230k.

Incidenteel

Er is een voordeel van € 48k op het gebied van jeugd- en jongerenwerk. Dit zijn voordelen op verschillende onderdelen. Zo was er minder vraag naar inclusieve BSO, zijn de kosten voor de trainingen meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling lager dan begroot en is er minder uitgegeven van het budget voor aandacht mentale gezondheid, omdat dit op andere manieren (o.a. IZA) bekostigd is.

Incidenteel

Er is een voordeel van € 85k op de huuropbrengsten van kinderopvang en dorpshuizen, de nieuwe verhuurcontracten waren namelijk nog niet allemaal juist opgenomen in de begroting.

Incidenteel

Er is een nadeel voor salarislasten van € 84k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Incidenteel

Voor Asiel en Migratie is er een voordeel van 93K ten opzichte van de begroting. De vergoeding die we van het COA voor opvanglocatie in Bleskensgraaf hebben ontvangen is 121K groter dan begroot. Een onderdeel van dit voordeel is een vergoeding van 100K voor personeelskosten die we gemaakt hebben. Deze zijn elders in de exploitatie verwerkt. Voor de Oekraïneopvang is de ontvangen rijksvergoeding 791K. Dit is lager dan de begrote 819K. Hierin zijn de kosten opgenomen voor de verbouwing in de locatie in GrootAmmers.

T622 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen jeugd € 26.000 V

Incidenteel

T623 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal € 82.000 V T63 Inkomensregelingen € 278.000 V

Incidenteel

T64 WSW en beschut werk € 20.000 N T65 Arbeidsparticipatie €0 T66 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) € 67.000 N

Jaarstukken 2025 - pagina 52

Het restant wordt veroorzaakt door meerdere kleine voor- en nadelen. In het kader van de SPUK Randvoorwaardelijke functies expertisenetwerken jeugdhulp is een bedrag van € 21k ontvangen dat specifiek bestemd is voor de inzet van de Regionale Expertiseteam in onze regio. Dit is een onderdeel van de subsidie aan Stichting Jeugdteam ZHZ. Vooraf was niet bekend dat wij dit bedrag zouden ontvangen, voordeel van € 22k. Er is een voordeel op de salarislasten van € 76k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Incidenteel

Per saldo waren de kosten voor de Wet Participatie € 120k lager dan begroot.

Incidenteel

Er zijn voor € 161k aan kosten geboekt t.l.v. het Molenlands Ondersteuningsfonds. Er heeft daarnaast ook nog een noodzakelijk correctie plaatsgevonden over 2024 ter hoogte van € 225k. Dit heeft te maken gehad met de situatie rondom het faillissement van GroupCard. Er is een voordeel van € 28k voor de wachtlijstbanen (Avres) omdat uiteindelijk minder fte heeft gewerkt binnen een wachtlijstbaan dan vooraf is begroot.

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Per saldo waren de kosten voor de Beschut Werk € 44k lager dan begroot. De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Omdat mensen langer blijven thuiswonen, moeten er meer woningen worden aangepast (bijv. met het plaatsen van een traplift). Dit is vooraf lastig in te schatten. In 2025 waren dan ook de kosten € 162k hoger dan begroot door een combinatie van meer aanvragen en relatief dure aanpassingen.

Incidenteel

De kosten voor vervoersvoorzieningen waren hoger dan begroot, een nadeel van € 32k. In het 2 e halfjaar 2025 zijn meer Pgb voorzieningen voor vervoersvoorzieningen toegekend dan was verwacht. Bij een Pgb voorziening moeten de aanschafkosten in één keer worden betaald.

Incidenteel

Er is een voordeel voor salarislasten van € 130k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten. Door de aanhoudende wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning (HO), en dus naar verwachting minder declaraties, is in de Najaarsnota een bedrag van € 35k afgeraamd. Uiteindelijk lagen de kosten toch nagenoeg op begroot niveau, nu een nadeel van € 40k. De oorzaak hiervan is dat bij 8 van de 14 gecontracteerde aanbieders over de maanden september t/m december meer is gedeclareerd, dan was berekend op basis van de verrichte betalingen t/m augustus. Dit komt door een toename van cliënten en/of het meer inzetten van uren. Er is een voordeel voor salarislasten van € 91k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

T6711 Huishoudelijke hulp (WMO) € 40.000 N

Incidenteel

T6712 Begeleiding (WMO) € 82.000 V

Incidenteel

T6713 Dagbesteding (WMO) € 37.000 V T6714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) € 5.000 N T6751 Jeugdhulp ambulant lokaal € 20.000 V T6752 Jeugdhulp ambulant regionaal € 439.000 N T6753 Jeugdhulp ambulant landelijk € 50.000 V T6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal € 493.000 V T6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk € 16.000 N T6791 PGB Wmo € 6.000 V T6792 PGB Jeugd € 110.000 N

Incidenteel

Het restant wordt veroorzaakt door meerdere kleine voor- en nadelen. Door afname van het aantal cliënten in het 2e halfjaar zijn de kosten voor dagbesteding € 30k lager.

Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Jaarstukken 2025 - pagina 53

T6811 Beschermd wonen (Wmo) € 572.000 V

Incidenteel

T6812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) € 5.000 V T6821 Jeugdbescherming € 29.000 V T6822 Jeugdreclassering € 1.000 N T692 Coördinatie en beleid Jeugd € 101.000 V T71 Volksgezondheid € 292.000 V